Wprawnym Okiem Historyka
Witam na moim blogu historycznym | dr Adam Cyra
W dniu 3 grudnia 1944 r., siedemdziesiąt dwa lata temu, w Budach-Borze koło Brzeszcz przebywało w domu Zdrowaków czterech partyzantów z oddziału AK „Sosienki”. Byli oni uciekinierami z KL Auschwitz. Zdradzeni przez jednego z esesmanów, z którym prowadzili pertraktacje w sprawie dostarczenia broni, zostali otoczeni przez oddział SS. Jednym z uczestników tej potyczki był Antoni …
Siedemdziesiąt sześć lat temu, w rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości – 11 listopada w 1941 r. – na dziedzińcu bloku nr 11 pod Ścianą Straceń w KL Auschwitz odbyła się pierwsza egzekucja dokonana przez strzał w tył głowy z broni małokalibrowej. Skazańcy rozebrani do naga, ze skrępowanymi z tyłu rękami, byli rozstrzeliwani pojedynczo. Przed egzekucją …
W dniu 28 października 1942 roku, siedemdziesiąt cztery lata temu, pod „Ścianą Straceń” na dziedzińcu bloku nr 11 rozstrzelano około 280 Polaków więzionych w KL Auschwitz. Była to największa egzekucja w historii tego obozu, która miała charakter odwetu na więźniach za sabotaż i akcje partyzanckie prowadzone na terenie Lubelszczyzny, a ofiarami jej byli głównie więźniowie …
W 1929 roku na Kresach Południowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej rozpoczęła nielegalną działalność Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów (OUN). Wyznacznikiem działań tej organizacji było „Dziesięcioro przykazań nacjonalisty ukraińskiego”. Autorem „Dekalogu”, zredagowanego w czerwcu 1929 roku, był student filozofii Stepan Łenkawśkyj (Stepan Łenkawski), współorganizator i uczestnik I Kongresu OUN w 1929 roku, który odbył się w Wiedniu. Jako ideologię OUN Kongres …
Do dzisiaj mało znanym faktem jest, że wśród około 15 tysięcy jeńców sowieckich przywiezionych do KL Auschwitz w latach 1941-1944 r. była dość znaczna ilość Polaków, pochodząca głównie z Kresów Południowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej, które zostały zajęte w wyniku agresji z dnia 17 września 1939 r., a następnie w wyniku sowiecko-niemieckich ustaleń w Moskwie z dnia …
Minęła 73. rocznica egzekucji dokonanej przez Niemców w KL Auschwitz na kilkudziesięciu oficerach Wojska Polskiego, członkach konspiracji obozowej. 11 października 1943 roku przed Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku 11 esesmani rozstrzelali 54 więźniów, w tym wspomnianych oficerów, działających w założonym przez rtm. Witolda Pileckiego Związku Organizacji Wojskowej. Ich pamięć uczciła 11 października 2016 r. delegacja …
Dotychczas prawie nieznanym wydarzeniem jest osadzenie i więzienie w KL Auschwitz ukraińskich nacjonalistów, chociaż ukazała się obszerna praca na ten temat Adama Cyry, Banderowcy w KL Auschwitz, (w:) „Studia nad faszyzmem i zbrodniami hitlerowskimi”, Wrocław 2008, tom XXX, s. 383-432. Czytaj więcej: Banderowcy w KL Auschwitz. Działalność Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów w latach 1929-1939 Kiedy w …
W dniu 10 lipca 2016 roku minęła 75. rocznica mordu Żydów w Jedwabnem, który Jan Tomasz Gross w sposób tendencyjny opisał w swojej książce „Sąsiedzi” (wydana w 2001 r.) jako zbrodnię popełnioną przez Polaków, ich sąsiadów. Piętnaście lat temu rozmawiałem na temat tragicznych wydarzeń w Jedwabnem z Jerzym Laudańskim, byłym więźniem KL Auschwitz, który jako rzekomo …
Na terenie byłego obozu Auschwitz w bloku nr 11, który zwany był przez więźniów Blokiem Śmierci, na jego ścianach, drzwiach, parapetach okiennych i belkach stropowych więźniowie pozostawili napisy i rysunki, wykonane niejednokrotnie przed straceniem. Ich autorami byli przede wszystkim Polacy. Treść wielu inskrypcji, będących często ostatnim pożegnaniem ze światem, świadczy o niezwykłej odwadze oraz wielkim …
Na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau znajduje się eksponat, który nie pochodzi z czasów istnienia niemieckiego obozu koncentracyjnego. Jest nim zachowana szubienica, pod którą nikt nie składa nigdy kwiatów i nie zapala zniczy. Na tej szubienicy prawie sześćdziesiąt dziewięć lat temu został stracony w dniu 16 kwietnia 1947 r. założyciel i pierwszy komendant KL Auschwitz, o którym …