Z Nowego Sącza do Oświęcimia

Adam Jurkiewicz urodził się 2 marca 1920 r. w Nowym Sączu. Był absolwentem gimnazjum i żołnierzem wojny obronnej Polski we wrześniu 1939 r.

Aresztowano go wiosną następnego roku w ramach zarządzonej przez generalnego gubernatora Hansa Franka akcji A-B, która wymierzona była przeciwko polskiej inteligencji.

Osadzony został w więzieniu w Tarnowie, skąd w dniu 14 czerwca 1940 r. przywieziono go do KL Auschwitz w pierwszym transporcie Polaków. Od tamtej chwili stał się numerem 476.

Jego kuzyn Józef Brudziana, pochodzący również z Nowego Sącza, który mając osiemnaście lat zginął w obozie 26 kwietnia 1941 r., oznaczony był numerem 479.

Adam Jurkiewicz pracował m.in. w komandzie rolnym na zewnątrz KL Auschwitz. Był także zatrudniony w stajni przy obsłudze koni, w tym należących do komendanta obozu, Rudolfa Hoessa.

Przeżył wiele tragicznych wydarzeń w obozie, które tak wspominał: „Byłem w obozie dostatecznie długo, widziałem na własne oczy tyle scen znęcania się SS-manów nad więźniami, którzy niejednokrotnie podczas pracy potrafili w najbardziej wyrafinowany sposób pastwić się i zabijać, więc jeszcze jedna zbrodnia więcej nie robiły już na mnie specjalnego wrażenia”’.

Przeniesiony w marcu 1943 r. do KL Neuengamme, a następnie więziony był w jego podobozie Hannover-Stöcken, skąd zbiegł w nocy z 16 na 17 grudnia tegoż roku.

Tej samej nocy w porozumieniu z Adamem Jurkiewiczem podjął także ucieczkę jego obozowy kolega jeszcze Auschwitz, Kazimierz Stramek (nr 294), któremu szczęście jednak nie dopisało i podczas pościgu został zastrzelony przez esesmanów, pochodził z Krakowa miał trzydzieści lat.

W dramatycznych okolicznościach przedostał się do okupowanej Polski, biorąc w 1944 r. udział w akcjach bojowych Armii Krajowej na terenie województwa krakowskiego i tarnowskiego aż do czasu nadejścia żołnierzy Armii Czerwonej.

Po wojnie studiował na Politechnice Gliwickiej, otrzymując dyplom inżyniera chemika. Pracował do emerytury w oświęcimskich Zakładach Chemicznych, powstałych na bazie poniemieckiego kombinatu chemicznego Buna Werke, zatrudniającego kiedyś więźniów KL Auschwitz III-Monowitz.

Jest autorem książki o profesorze Marianie Batce (nr obozowy 11795), który zginął śmiercią głodową w KL Auschwitz 27 kwietnia 1941 r.

Adam Jurkiewicz zmarł 11 października 1997 r. i został pochowany na cmentarzu komunalnym w Oświęcimiu.

Jego wnuczką jest Anna Jurkiewicz (ur. 1984 r.), znana oświęcimska łyżwiarka figurowa, startowała w konkurencji solistek. Uczestniczka igrzysk olimpijskich (2010), mistrzostw Europy i świata, czterokrotna mistrzyni Polski (2007, 2008, 2009, 2011). Obecnie mieszka wraz z rodziną w Norwegii.

Zakończyła karierę amatorską w 2011 r.

Posłuchaj: Opowieść o Adamie Jurkiewiczu (nr obozowy 476).

Przeczytaj: Anna Jurkiewicz – stracona kariera polskiej łyżwiarki figurowej.

Adam Cyra

Oświęcim, 17 marca 2026 r.