Wprawnym Okiem Historyka 
W dniu 11 sierpnia 1945 r. zmarł w Otwocku Stefan Jaracz, jedenz najwybitniejszych polskich aktorów filmowych i teatralnych, pisarz, publicysta, reżyser, twórca warszawskiego teatru Ateneum. Jego imię nosi jedna z ulic w Oświęcimiu.
Stefan Jaracz urodził się 24 grudnia 1883 r. w Żukowicach Starych koło Tarnowa. Później w tym mieście podjął naukę w gimnazjum, skąd w siódmej klasie został relegowany za poglądy lewicowe, kontynuując naukęw gimnazjum w Jaśle. Po maturze, zdanej eksternistycznie w 1903 r. w Bochni, podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, rezygnując z nich po dwóch semestrach. Przeniósł się do teatru w Poznaniu, a potem do Warszawy, gdzie został aktorem Teatru Małego, a potem pracował w Teatrze Polskim.
W okresie międzywojennym rozpoczął bardzo intensywne życie zawodowe w teatrze objazdowym. W latach 1927-1928 wystąpił w ponad dziewięćdziesięciu miastach Polski. Dwa lata później został dyrektorem Teatru Ateneum w Warszawie. Związany był również z teatrem Polskiego Radia, występując w ponad 60 słuchowiskach. W sumie wcielił się także w około 300 ról teatralnych i 30 filmowych.
W dniu 6 kwietnia 1941 r. przybył do KL Auschwitz kolejny transport z warszawskiego więzienia na Pawiaku. Liczył 1021 więźniów. Jednym z przywiezionych był Stefan Jaracz, oznaczony w obozie numerem 13580, do którego trafił do wskutek niemieckich represji po wykonaniu – 7 marca 1941 r. – wyroku sądu podziemnego na kolaborującym z okupantem aktorze Igo Symie. W wyniku licznych interwencji został z KL Auschwitz zwolniony 15 maja
1941 r.
Po powrocie z obozu cierpiał na zaawansowaną gruźlicę i głuchotę na jedno ucho po uderzeniu kolbą karabinu przez esesmana. Po przejściu frontu w 1944 r. próbował występować w Lublinie, ale rozwijająca się choroba uniemożliwiła mu dalszą pracę w teatrze.
Stefan Jaracz zmarł 11 sierpnia 1945 roku w Otwocku. Pochowano go w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach. Artysta jest patronem czterech polskich teatrów – w Warszawie, Łodzi, Olsztynie i Otwocku.
Adam Cyra
Oświęcim, 11 sierpnia 2025 r.