{"id":999,"date":"2009-11-14T20:15:27","date_gmt":"2009-11-14T19:15:27","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=999"},"modified":"2021-10-17T11:34:27","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:27","slug":"pplk-lotnictwa-teofil-dziama-1895-1943","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2009\/11\/14\/pplk-lotnictwa-teofil-dziama-1895-1943\/","title":{"rendered":"Pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama (1895-1943)"},"content":{"rendered":"
\n

Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t sze\u015b\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni.<\/strong><\/p>\n

\"Zdj\u0119cie<\/a>
Zdj\u0119cie obozowe Teofila Dziamy<\/figcaption><\/figure>\n

Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie jest w\u0142\u0105czona w obr\u0119b miasta Rzeszowa). Po zdaniu matury studiowa\u0142 na Politechnice Lwowskiej. W sierpniu 1914 r. wst\u0105pi\u0142 do Legion\u00f3w Polskich, walcz\u0105c p\u00f3\u017aniej z Rosjanami na froncie w Karpatach. Wiosn\u0105 1915 r. Dziama znalaz\u0142 si\u0119 w armii austriackiej na froncie w\u0142oskim. Wkr\u00f3tce dosta\u0142 si\u0119 do niewoli w\u0142oskiej, a nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142 do szereg\u00f3w tworzonej we Francji pod dow\u00f3dztwem gen. J\u00f3zefa Hallera Armii Polskiej. Tutaj na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do lotnictwa i po uko\u0144czeniu w 1918 r. szko\u0142y pilot\u00f3w powr\u00f3ci\u0142 w nast\u0119pnym roku do Polski jako oficer-lotnik.<\/p>\n

W sierpniu 1920 r., w czasie bitwy warszawskiej, przydzielony zosta\u0142 do Eskadry Wywiadowczej, operuj\u0105cej z lotniska mokotowskiego, a nast\u0119pnie z lotniska Markowszczyzna ko\u0142o Bia\u0142egostoku. St\u0105d wykonywa\u0142 loty na dalekie rozpoznanie, a p\u00f3\u017aniej walczy\u0142 w bitwie nad Niemnem, gdzie we wrze\u015bniu wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wykonuj\u0105c zadanie sp\u0119dzenia saper\u00f3w Armii Czerwonej z most\u00f3w na Niemnie w rejonie Skidla. W pa\u017adzierniku 1920 r. lec\u0105c samolotem z obserwatorem, ppor. Antonim Romanowskim, zosta\u0142 zaatakowany przez trzy sowieckie my\u015bliwce. W stoczonej walce powietrznej trafi\u0142 i zmusi\u0142 do l\u0105dowania jeden samolot nieprzyjaciela. Wkr\u00f3tce jego jednostk\u0119 przeniesiono na lotnisko Porubanek i przemianowano na Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105 Litwy \u015arodkowej. W dniu 5 listopada 1920 r. lec\u0105c z obserwatorem, ppor. Lucjanem Moszcze\u0144skim, zbombardowa\u0142 litewskie lotnisko na Poniemoniu.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym Teofil Dziama pe\u0142ni\u0142 szereg odpowiedzialnych funkcji wyszkoleniowych i organizacyjnych w polskim lotnictwie, osi\u0105gaj\u0105c stopie\u0144 podpu\u0142kownika-pilota i stanowisko zast\u0119pcy dow\u00f3dcy 1. Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. W po\u0142owie lat trzydziestych zosta\u0142 przeniesiony w stan spoczynku.<\/p>\n

W kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. pozostawa\u0142 w dyspozycji dow\u00f3dcy Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. Podczas okupacji hitlerowskiej by\u0142 jednym z organizator\u00f3w konspiracyjnego Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, p\u00f3\u017aniej przekszta\u0142conego w Armi\u0119 Krajow\u0105. Niestety, w pa\u017adzierniku 1940 r. \u2013 zosta\u0142 wraz z \u017con\u0105 Alin\u0105 i dzie\u0107mi: Danut\u0105 i Miros\u0142awem aresztowany przez gestapo i osadzony w warszawskim wi\u0119zieniu na Pawiaku. Dzieci zdo\u0142a\u0142a wykupi\u0107 z r\u0105k gestapo ich babka \u2013 Helena Salinger (uczestniczy\u0142y w Powstaniu Warszawskim, po wojnie pozosta\u0142y na emigracji), natomiast Alin\u0119 Dziamow\u0105 wywieziono we wrze\u015bniu 1941 r. do KL Ravensbr\u00fcck (ob\u00f3z prze\u017cy\u0142a), a jej m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy z gestapo, w kwietniu tego\u017c roku przewieziono z Pawiaka do o\u015bwi\u0119cimskiego obozu, gdzie zosta\u0142 oznaczony numerem 13578.<\/p>\n

W KL Auschwitz pp\u0142k Teofil Dziama dzia\u0142a\u0142 w konspiracyjnym Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej, utworzonym przez rtm. Witolda Pileckiego.<\/p>\n

\n

W\u015br\u00f3d konspirator\u00f3w polskich \u2013 jak napisa\u0142 Stefan Jellenta \u2013 propagowa\u0142 z powodzeniem ide\u0119, \u017ce w razie (przygotowywanego te\u017c i z jego udzia\u0142em) wybuchu oporu zbrojnego, nale\u017cy do akcji tej wci\u0105gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c Czech\u00f3w, Rosjan i \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

We wrze\u015bniu 1943 r. w KL Auschwitz osadzono w bunkrach bloku nr 11 siedemdziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. Obozowe gestapo po \u015bledztwie po\u0142\u0105czonym z intensywnymi przes\u0142uchaniami i biciem cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w zwolni\u0142o. Pozosta\u0142ych w liczbie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech rozstrzelano po \u015acian\u0105 Strace\u0144 w dniu 11 pa\u017adziernika 1943 r. Znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d nich 28 cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej w obozie, w tym czo\u0142owi jej przyw\u00f3dcy: pp\u0142k Juliusz Gilewicz oraz jego brat mjr Kazimierz Gilewicz, mjr Zygmunt Bo\u0144cza-Bohdanowski, pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, Jan Mosdorf, kpt. Tadeusz Paolone-Lisowski i pp\u0142k Kazimierz Stamirowski.<\/p>\n

Wszyscy zgin\u0119li m\u0119\u017cnie. W pierwszej dw\u00f3jce prowadzonych na rozstrzelanie szli: Dziama i Paolone (w obozie zarejestrowany pod nazwskiem Lisowski). Pp\u0142 Teofil Dziama za\u017c\u0105da\u0142i, by strzelano do nich nie w ty\u0142 g\u0142owy, lecz prosto w twarz, jak do \u017co\u0142nierzy. \u017b\u0105danie to zosta\u0142o spe\u0142nione przez dokonuj\u0105cych egzekucj\u0119 SS-Unterscharf\u00fchrea Friedricha Stiewitza i SS-Rapportf\u00fchrera Wilhelma Clausena. kt\u00f3ry aresztowany po wojnie, w trakcie przygotowa\u0144 do procesu, zmar\u0142 w wi\u0119zieniu w Krakowie w 1948 r.<\/p>\n

Tak zgineli pp\u0142k Teofil Dziama i kpt. Tadeusz Paolone-Lisowski (pochodzi\u0142 z Piekie\u0142ka kolo Tymbarka) – konspiracyjni \u017co\u0142nierze rtm. Witolda Pileckiego.<\/p>\n

Pp\u0142k Teofil Dziama uhonorowany by\u0142 Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci, Krzy\u017cem Walecznych (dwukrotnie), Krzy\u017cem Zas\u0142ugi Wojsk Litwy \u015arodkowej, Medalem Pami\u0105tkowym za Wojn\u0119 1918-1921, Medalem Dziesi\u0119ciolecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci i Polow\u0105 Odznak\u0105 Pilota.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 14 listopada 2009 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t sze\u015b\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":1000,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[17,4,328,327],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama.jpg",580,236,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama-300x122.jpg",150,61,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama.jpg",580,236,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama.jpg",300,122,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama.jpg",580,236,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Teofil-Dziama.jpg",580,236,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t sze\u015b\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=999"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35531,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/999\/revisions\/35531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}