{"id":777,"date":"2009-07-28T21:47:30","date_gmt":"2009-07-28T20:47:30","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=777"},"modified":"2021-10-17T11:34:35","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:35","slug":"boleslaw-staron-wspomina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2009\/07\/28\/boleslaw-staron-wspomina\/","title":{"rendered":"Boles\u0142aw Staro\u0144 wspomina …"},"content":{"rendered":"
\n

Boles\u0142aw Staro\u0144, ur. 9 maja 1919 r. w Adlershof-Berlin, zamieszka\u0142y w Warszawie, emerytowany starszy radca Departamentu Post\u0119pu Technicznego i Nadzoru Budowlanego w Komitecie Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz (nr 127829) i Leitmeritz (nr 30512), z\u0142o\u017cy\u0142 relacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Jego pobytu w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych. Z in\u017c. Boles\u0142awem Staroniem, kt\u00f3ry niedawno uko\u0144czy\u0142 dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, rozmawia\u0142 Adam Cyra, starszy kustosz Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/strong><\/p>\n

\"Boles\u0142aw<\/a>
Boles\u0142aw Staro\u0144 wspomina:<\/figcaption><\/figure>\n

Moim wsp\u00f3\u0142towarzyszem niedoli w bunkrze bloku nr 11 latem 1944 r. by\u0142 dwudziestoletni Edek Gali\u0144ski (nr 531), pochodz\u0105cy z Jaros\u0142awia, kt\u00f3ry w przebraniu esesmana i z broni\u0105 uciek\u0142 z obozu w Brzezince wraz z belgijsk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, pochodz\u0105c\u0105 z Polski – Mal\u0105 Zimetbaum. Niestety po kilku dniach zostali schwytani. Edek opowiada\u0142 mi, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to ju\u017c w pobli\u017cu granicy ze S\u0142owacj\u0105. Mala chcia\u0142a w jednej z miejscowo\u015bci \u2013 jeszcze po polskiej stronie \u2013 kupi\u0107 co\u015b do jedzenia, oferuj\u0105c jako zap\u0142at\u0119 z\u0142oto, kt\u00f3re wynie\u015bli z obozu. Zwr\u00f3ci\u0142a tym na siebie uwag\u0119 kogo\u015b, kto doni\u00f3s\u0142 o jej pobycie Niemcom. Aresztowano j\u0105, kiedy wraca\u0142a ze sklepu do znajduj\u0105cego si\u0119 w pobli\u017cu Edka. Przyrzekli sobie, \u017ce nigdy si\u0119 nie rozstan\u0105 i wzajemnie nie opuszcz\u0105. Edek nie ucieka\u0142 i wykona\u0142 polecenie \u017candarma niemieckiego: \u201eM\u00fctzen ab!\u201d, zdejmuj\u0105c czapk\u0119 i pokazuj\u0105c ogolon\u0105 g\u0142ow\u0119, czym zdradzi\u0142, \u017ce jest wi\u0119\u017aniem, kt\u00f3ry zbieg\u0142 z obozu. Zostali przywiezieni na powr\u00f3t do obozu o\u015bwi\u0119cimskiego.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>
Mala Zimetbaum<\/figcaption><\/figure>\n

Przebywaj\u0105c w jednej celi z Edkiem, nigdy od niego nie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Mala te\u017c by\u0142a wi\u0119ziona w bloku nr 11. Zastanawia\u0142o mnie jednak zachowanie Edka, kt\u00f3ry zawsze po wieczornym apelu, odbywaj\u0105cym si\u0119 podobnie jak apel poranny w celi, stawa\u0142 przy sko\u015bnym otworze okiennym i pi\u0119knie \u015bpiewa\u0142 w\u0142osk\u0105 piosenk\u0119 \u201eSerenata in Messico\u201d. Podobno skomponowa\u0142, czy te\u017c przed wojn\u0105 napisa\u0142 do niej s\u0142owa Claudio Villa, o czym dowiedzia\u0142em si\u0119 dopiero niedawno. Do dzisiaj potrafi\u0119 zanuci\u0107 i zagra\u0107 jej melodi\u0119, nie pami\u0119taj\u0105c ju\u017c s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re Edek \u015bpiewa\u0142 podczas wielu wi\u0119ziennych nocy w Bloku \u015amierci. W ciszy nocnej jego \u015bpiew lub czasami tylko gwizd mocnym echem wraca\u0142 do bunkra. Nie domy\u015bla\u0142em si\u0119 wtedy, \u017ce w ten spos\u00f3b daje o sobie Mali znak \u017cycia, a tak\u017ce kolegom wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniom, kt\u00f3rych mia\u0142 tak wielu w obozie. Edek by\u0142 przystojny, wysoki i dobrze zbudowany. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce podoba\u0142 si\u0119 tej dziewczynie.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\"Nikolaus<\/a>
Nikolaus Engel<\/figcaption><\/figure>\n

W celi, w podziemiach bloku nr 11, gdzie przebywa\u0142em tylko z Edkiem, umieszczono oko\u0142o 20 lipca 1944 r. jeszcze trzeciego wi\u0119\u017ania. Okaza\u0142 si\u0119 nim \u017byd s\u0142owacki o nazwisku Nikolaus Engel, kt\u00f3ry uciek\u0142 z bloku nr 11, wydostaj\u0105c si\u0119 poza ob\u00f3z, lecz wkr\u00f3tce schwytano go i z powrotem osadzono w bunkrze. By\u0142 to m\u0142ody i silnie zbudowany m\u0119\u017cczyzna, oficer armii czechos\u0142owackiej. Edek dobrze rozumia\u0142 Engla, m\u00f3wi\u0105cego po s\u0142owacku lub czesku, ja troch\u0119 mniej. M\u00f3wi\u0142 o nim, \u017ce przywieziono go do bloku nr 11 z jakiej\u015b kopalni (prawdopodobnie Jawiszowice). Nie wtajemnicza\u0142 mnie jednak w bli\u017csze okoliczno\u015bci aresztowania Engla.<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

\"Edek<\/a>
Edek Gali\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n

Pewnego dnia w lecie 1944 r. us\u0142yszeli\u015bmy odg\u0142osy zbijania szubienicy na placu obozowym. Nerwy mieli\u015bmy napi\u0119te do granic wytrzyma\u0142o\u015bci, lecz nie wiedzieli\u015bmy, kto b\u0119dzie skaza\u0144cem. Zd\u0105\u017cyli\u015bmy jednak, na wszelki wypadek, wzajemnie po\u017cegna\u0107 si\u0119. Z naszej celi zabrano Nikolausa Engla, natomiast ja z Edkiem Gali\u0144skim nadal w niej pozosta\u0142em. Po kr\u00f3tkim odst\u0119pie czasu od jego wyprowadzenia obydwaj us\u0142yszeli\u015bmy bardzo dono\u015bny okrzyk wi\u0119\u017ani\u00f3w stoj\u0105cych na placu apelowym w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu i zmuszonych obserwowa\u0107 przebieg egzekucji, co by\u0142o dotychczas niespotykane w obozie: \u201eaaa…!\u201d<\/em><\/p>\n

My\u015bla\u0142em, \u017ce w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w wybuch\u0142 bunt, bo na apelu zgromadzono ich co naj-mniej kilka tysi\u0119cy i powiedzia\u0142em do Edka Gali\u0144skiego, kt\u00f3ry wraz ze mn\u0105 by\u0142 wi\u0119ziony w bunkrze bloku nr 11, \u017ce chyba bram\u0119 wywa\u017caj\u0105 i uciekaj\u0105 z obozu, a o nas mog\u0105 zapomnie\u0107. Nagle jednak zapanowa\u0142a cisza, przerwana po nied\u0142ugim czasie krokami kilku os\u00f3b id\u0105cych w kierunku celi, w kt\u00f3rej przebywali\u015bmy zupe\u0142nie zdezorientowani, co to wszystko ma znaczy.<\/em><\/p>\n

Za\u015bwieci\u0142o si\u0119 \u015bwiat\u0142o i drzwi celi otwarto. Ku naszemu zdumieniu do jej wn\u0119trza wprowadzono Engla z krwawym i sinym obrz\u0119kiem na szyi. By\u0142a to pr\u0119ga \u2013 jak nam powiedzia\u0142 – po sznurze, na kt\u00f3rym kr\u00f3tko zawis\u0142 na szubienicy, lecz ten zerwa\u0142 si\u0119 pod ci\u0119\u017carem jego cia\u0142a. Ucieszyli\u015bmy si\u0119, \u017ce \u017cyje i zacz\u0105\u0142em Engla pociesza\u0107, aby si\u0119 nie martwi\u0142, bo prawo mi\u0119dzynarodowe w takich wypadkach skaza\u0144cowi darowuje \u017cycie. Nied\u0142ugo trwa\u0142a nasza rado\u015b\u0107, bo na nowo us\u0142yszeli\u015bmy odg\u0142os zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 krok\u00f3w. Po\u017cegna\u0142em si\u0119 z Englem i byli\u015bmy pewni, \u017ce esesmani id\u0105 po jednego z nas. Po otwarciu drzwi ponownie zosta\u0142 zabrany Engel, kt\u00f3ry tym razem ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jeszcze w tym samym dniu przewieziono go do Brzezinki i tam stracono.<\/em><\/p>\n

Dowiedzieli\u015bmy si\u0119 p\u00f3\u017aniej, \u017ce Engla mia\u0142 wiesza\u0107 kalefaktor Jakub, kt\u00f3ry celowo zrobi\u0142 za d\u0142ug\u0105 p\u0119tl\u0119, kt\u00f3ra nie wytrzyma\u0142a ci\u0119\u017caru skaza\u0144ca. Po nieudanej egzekucji zamkni\u0119to Jakuba w celi nr 17 zarzucaj\u0105c mu, \u017ce on ten sznur nadci\u0105\u0142. Jakub zdo\u0142a\u0142 si\u0119 jednak wybroni\u0107 od tego zarzutu i wkr\u00f3tce wypuszczono go z bunkra i przywr\u00f3cono do poprzednich obowi\u0105zk\u00f3w.<\/em><\/p>\n

Nigdy nie zdradzi\u0142em ani Englowi, ani Edkowi, \u017ce uwi\u0119ziono mnie w bunkrze za \u201eorganizowanie\u201d ubra\u0144 do ucieczek. Edek domy\u015bla\u0142 si\u0119 jednak tego i raz znacz\u0105co, wymownie artyku\u0142uj\u0105c to s\u0142owo, powiedzia\u0142: \u201emessengrupa\u201d (grupa pomiarowa), dodaj\u0105c jeszcze: \u201ewiadomo\u201d. W miar\u0119 up\u0142ywu czasu stali\u015bmy sobie bli\u017csi, szczeg\u00f3lnie po tragicznej \u015bmierci Engla, z kt\u00f3rym zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 ju\u017c zaprzyja\u017ani\u0107 i jego utrat\u0119 odczuli\u015bmy bole\u015bnie. Dotyczy\u0142o to szczeg\u00f3lnie Gali\u0144skiego, kt\u00f3ry rozmawia\u0142 zawsze z Englem jak z bliskim sobie \u201ekumplem\u201d. \u015awietnie si\u0119 obydwaj rozumieli, mnie za\u015b Edek uwa\u017ca\u0142 za wi\u0119\u017ania mniej do\u015bwiadczonego i by\u0142 w stosunku do mnie bardzo opieku\u0144czy. P\u00f3\u017aniej Edek powiedzia\u0142 mi, \u017ce wiedzia\u0142 o planowanej egzekucji Engla, ale nie chcia\u0142 o tym m\u00f3wi\u0107.<\/em><\/p>\n

Siedz\u0105c w ciemno\u015bciach bunkra marzyli\u015bmy o tym, \u017ceby znowu zobaczy\u0107 s\u0142o\u0144ce. Edek doradzi\u0142 mi, \u017cebym zameldowa\u0142 o swej rzekomej gru\u017alicy, co nierozwa\u017cnie uczyni\u0142em. Wprawdzie na pewien czas opu\u015bci\u0142em bunkier, zaprowadzony przez eskortuj\u0105cego mnie esesmana do bloku szpitalnego, gdzie wykonano mi prze\u015bwietlenie p\u0142uc. Kiedy jednak rentgen wykaza\u0142 m\u00f3j dobry stan zdrowia, esesman \u201ewaln\u0105\u0142\u201d mnie tak mocno kilka razy, \u017ce ledwie si\u0119 dowlok\u0142em z powrotem do celi. By\u0142em w\u015bciek\u0142y na Edka. Ten jednak umiej\u0119tnie roz\u0142adowa\u0142 m\u00f3j gniew stwierdzeniem: \u201eCiesz si\u0119, \u017ce nie masz gru\u017alicy!\u201d Tym powiedzeniem Edek bardzo wzmocni\u0142 mnie psychicznie, bo wtedy uzmys\u0142owi\u0142em sobie, \u017ce \u015bpi\u0105c na betonie, rzeczywi\u015bcie mog\u0142em si\u0119 jej nabawi\u0107. Nawet by\u0142em mu za to wdzi\u0119czny, \u017ce tak si\u0119 nie sta\u0142o i przez kilka dni powtarza\u0142em w duchu jego s\u0142owa, kt\u00f3re doda\u0142y mi tyle otuchy.<\/em><\/p>\n

Edek przypuszcza\u0142, \u017ce zostan\u0119 uwolniony z bunkra i jako bardziej do\u015bwiadczony ode mnie w sprawach obozowych wiedzia\u0142, \u017ce ka\u017cdy zwalniany nie mo\u017ce st\u0105d wyj\u015b\u0107, je-\u017celi nie otrzyma wcze\u015bniej dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 uderze\u0144 bykowcem na \u201eko\u017ale\u201d w po\u015bladki. St\u0105d te\u017c instruowa\u0142 mnie jak nale\u017cy zachowa\u0107 si\u0119 podczas tego bicia. Edek radzi\u0142 mi, abym nie napr\u0119\u017ca\u0142 po\u015bladk\u00f3w, bo wtedy po wymierzeniu kary ch\u0142osty nast\u0119puje ropienie i gnicie cia\u0142a oraz wda\u0107 si\u0119 mo\u017ce gangrena. Mi\u0119\u015bnie po\u015bladk\u00f3w musz\u0105 by\u0107 odpr\u0119\u017cone \u2013 m\u00f3wi\u0142 \u2013 uderzaj\u0105c mnie po tej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, aby sprawdzi\u0107, czy potrafi\u0119 je w\u0142a\u015bciwie rozlu\u017ani\u0107.<\/em><\/p>\n

Nied\u0142ugo przed moim zwolnieniem z bunkra Jakub zorganizowa\u0142 po apelu wieczornym p\u00f3\u0142godzinne spotkanie Edka Edka i Mali Zimetbaum. Pami\u0119tam, \u017ce Edek razem z nim wyszed\u0142 z celi, ale nie wiem, gdzie ono si\u0119 odby\u0142o. Przypuszczam jednak, \u017ce to spotkanie mia\u0142o miejsce w bloku nr 11. Po tym kr\u00f3tkim widzeniu Gali\u0144ski by\u0142 niesamowicie smutny. Powiedzia\u0142, \u017ce widzia\u0142 si\u0119 z Mal\u0105, ale wi\u0119cej nie chcia\u0142 nic m\u00f3wi\u0107. Przypominam sobie, \u017ce jeszcze tego samego wieczoru Edek zacz\u0105\u0142 w tynku celi nr 18 wykonywa\u0107 rysunek twarzy jakiej\u015b kobiety. Przypuszczam, bo tego w rozmowie ze mn\u0105 nie zdradzi\u0142, \u017ce to by\u0142 portret Mali. Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c zwyczaj wykonywania napis\u00f3w w tynku \u015bcian cel, w kt\u00f3rych przebywali\u015bmy, m.in. cz\u0119sto wydrapywa\u0142 w tynku przy pomocy \u0142y\u017cki swoje imi\u0119 i nazwisko oraz Mali Zimetbaum, ich numery obozowe oraz dat\u0119 ich schwytania w pobli\u017cu granicy s\u0142owackiej: \u201e6 VII 1944 r.\u201d<\/em><\/p>\n

Zgodnie z przypuszczeniami Edka przed zwolnieniem z bunkra przeszed\u0142em \u201eceremonia\u0142\u201d ch\u0142osty, kt\u00f3r\u0105 wymierzono mi na \u201eko\u017ale\u201d, ustawionym w pomieszczeniu na parterze w bloku nr 11. Uderzania by\u0142y tak mocne, \u017ce opr\u00f3cz doznawanego b\u00f3lu a\u017c mi hucza\u0142o w g\u0142owie. Spadaj\u0105ce razy musia\u0142em liczy\u0107 w j\u0119zyku niemieckim. Na szcz\u0119\u015bcie nie pomyli\u0142em si\u0119 w liczeniu i nie zemdla\u0142em, otrzymuj\u0105c dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 uderze\u0144 w po\u015bladki. W przeciwnych sytuacjach, kar\u0119 ch\u0142osty wymierzono by mi od nowa.<\/em><\/p>\n

Wcze\u015bniej Edek cz\u0119sto mi powtarza\u0142, \u017ce otrzymam kar\u0119 ch\u0142osty odchodz\u0105c z bunkra. \u201eTo masz jak w banku\u201d \u2013 \u017cartowa\u0142. Wraz ze mn\u0105 kara ta zosta\u0142a wymierzona tak\u017ce kilku innym wi\u0119\u017aniom, kt\u00f3rych przyprowadzono z obozu lub te\u017c z bunkra. Na tym ona dla mnie jednak nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119, bowiem podnosz\u0105c si\u0119 z \u201ekoz\u0142a\u201d nierozwa\u017cnie popatrzy\u0142em na umundurowanego oprawc\u0119, kt\u00f3remu nie spodoba\u0142o si\u0119 moje spojrzenie. Esesman ten w\u00f3wczas tak mnie uderzy\u0142 w twarz, \u017ce straci\u0142em przytomno\u015b\u0107 i odzyska\u0142em j\u0105 dopiero, kiedy by\u0142em ju\u017c z powrotem w celi, nie wiadomo przez kogo tam zaniesiony.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

W bunkrze przebywa\u0142em jeszcze dwa dni, nie mog\u0105c ani siedzie\u0107, ani le\u017ce\u0107, po czym przeniesiono mnie na pierwsze pi\u0119tro bloku nr 11 do du\u017cej celi, w kt\u00f3rej znajdowa\u0142y si\u0119 dwupi\u0119trowe prycze. Jeszcze przez dwa tygodnie mia\u0142em spuchni\u0119te po\u015bladki i odczuwa\u0142em piek\u0105cy b\u00f3l. Dzi\u0119ki instrukcjom Edka unikn\u0105\u0142em jednak powa\u017cniejszych komplikacji, przed kt\u00f3rymi mnie tyle razy ostrzega\u0142. Z celi nr 18 \u2013 w tym samym dniu, kiedy j\u0105 opu\u015bci\u0142em, lecz nieco wcze\u015bniej ode mnie \u2013 wyprowadzono tak\u017ce Edka Gali\u0144skiego i dopiero po wojnie dowiedzia\u0142em si\u0119 o dramatycznych okoliczno\u015bciach jego egzekucji przez powieszenie w Brzezince, gdzie r\u00f3wnie\u017c stracona zosta\u0142a Mala Zimetbaum.<\/em><\/p>\n

Relacj\u0119 spisa\u0142:<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong> <\/em><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 28 lipca 2009 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Boles\u0142aw Staro\u0144, ur. 9 maja 1919 r. w Adlershof-Berlin, zamieszka\u0142y w Warszawie, emerytowany starszy radca Departamentu Post\u0119pu Technicznego i Nadzoru Budowlanego w Komitecie Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz (nr 127829) i Leitmeritz (nr 30512), z\u0142o\u017cy\u0142 relacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Jego pobytu w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych. Z in\u017c. Boles\u0142awem Staroniem, kt\u00f3ry niedawno …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":781,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[17,4,248,250],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob.jpeg",700,303,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob-300x129.jpg",150,65,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob.jpeg",700,303,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob.jpeg",300,130,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob.jpeg",700,303,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/ede-ob.jpeg",700,303,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Boles\u0142aw Staro\u0144, ur. 9 maja 1919 r. w Adlershof-Berlin, zamieszka\u0142y w Warszawie, emerytowany starszy radca Departamentu Post\u0119pu Technicznego i Nadzoru Budowlanego w Komitecie Budownictwa Urbanistyki i Architektury w Warszawie, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz (nr 127829) i Leitmeritz (nr 30512), z\u0142o\u017cy\u0142 relacj\u0119 dotycz\u0105c\u0105 Jego pobytu w niemieckich nazistowskich obozach koncentracyjnych. Z in\u017c. Boles\u0142awem Staroniem, kt\u00f3ry niedawno…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=777"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35535,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/777\/revisions\/35535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=777"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=777"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=777"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}