{"id":7538,"date":"2013-09-14T08:52:12","date_gmt":"2013-09-14T08:52:12","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=7538"},"modified":"2021-10-31T11:45:23","modified_gmt":"2021-10-31T11:45:23","slug":"rocznica-ostatniej-duzej-egzekucji-pod-sciana-stracen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2013\/09\/14\/rocznica-ostatniej-duzej-egzekucji-pod-sciana-stracen\/","title":{"rendered":"Zbrodnia na dziedzi\u0144cu bloku nr 11"},"content":{"rendered":"
\n

Siedemdziesi\u0105t lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni.<\/strong><\/p>\n

\"\u015aciana<\/a>
\u015aciana Strace\u0144 (stan wsp\u00f3lczesny)<\/figcaption><\/figure>\n

Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie jest w\u0142\u0105czona w obr\u0119b miasta Rzeszowa). Po zdaniu matury studiowa\u0142 na Politechnice Lwowskiej. W sierpniu 1914 r. wst\u0105pi\u0142 do Legion\u00f3w Polskich, walcz\u0105c p\u00f3\u017aniej z Rosjanami na froncie w Karpatach. Wiosn\u0105 1915 r. Dziama znalaz\u0142 si\u0119 w armii austriackiej na froncie w\u0142oskim. Wkr\u00f3tce dosta\u0142 si\u0119 do niewoli w\u0142oskiej, a nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142 do szereg\u00f3w tworzonej we Francji pod dow\u00f3dztwem gen. J\u00f3zefa Hallera Armii Polskiej. Tutaj na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119 zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do lotnictwa i po uko\u0144czeniu w 1918 r. szko\u0142y pilot\u00f3w powr\u00f3ci\u0142 w nast\u0119pnym roku do Polski jako oficer-lotnik.<\/p>\n

W sierpniu 1920 r., w czasie bitwy warszawskiej, przydzielony zosta\u0142 do Eskadry Wywiadowczej, operuj\u0105cej z lotniska mokotowskiego, a nast\u0119pnie z lotniska Markowszczyzna ko\u0142o Bia\u0142egostoku. St\u0105d wykonywa\u0142 loty na dalekie rozpoznanie, a p\u00f3\u017aniej walczy\u0142 w bitwie nad Niemnem, gdzie we wrze\u015bniu wyr\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 wykonuj\u0105c zadanie sp\u0119dzenia saper\u00f3w Armii Czerwonej z most\u00f3w na Niemnie w rejonie Skidla. W pa\u017adzierniku 1920 r. lec\u0105c samolotem z obserwatorem, ppor. Antonim Romanowskim, zosta\u0142 zaatakowany przez trzy sowieckie my\u015bliwce. W stoczonej walce powietrznej trafi\u0142 i zmusi\u0142 do l\u0105dowania jeden samolot nieprzyjaciela. Wkr\u00f3tce jego jednostk\u0119 przeniesiono na lotnisko Porubanek i przemianowano na Eskadr\u0119 Lotnicz\u0105 Litwy \u015arodkowej. W dniu 5 listopada 1920 r. lec\u0105c z obserwatorem, ppor. Lucjanem Moszcze\u0144skim, zbombardowa\u0142 litewskie lotnisko na Poniemoniu.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym Teofil Dziama pe\u0142ni\u0142 szereg odpowiedzialnych funkcji wyszkoleniowych i organizacyjnych w polskim lotnictwie, osi\u0105gaj\u0105c stopie\u0144 podpu\u0142kownika-pilota i stanowisko zast\u0119pcy dow\u00f3dcy 1. Pu\u0142ku Lotniczego w Warszawie. W po\u0142owie lat trzydziestych zosta\u0142 przeniesiony w stan spoczynku.<\/p>\n

<\/p>\n

W kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. pozostawa\u0142 w dyspozycji dow\u00f3dcy Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych. Podczas okupacji hitlerowskiej by\u0142 jednym z organizator\u00f3w konspiracyjnego Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, p\u00f3\u017aniej przekszta\u0142conego w Armi\u0119 Krajow\u0105. Niestety, w pa\u017adzierniku 1940 r. \u2013 zosta\u0142 wraz z \u017con\u0105 Alin\u0105 i dzie\u0107mi: Danut\u0105 i Miros\u0142awem aresztowany przez gestapo i osadzony w warszawskim wi\u0119zieniu na Pawiaku. Dzieci zdo\u0142a\u0142a wykupi\u0107 z r\u0105k gestapo ich babka \u2013 Helena Salinger (uczestniczy\u0142y w Powstaniu Warszawskim, po wojnie pozosta\u0142y na emigracji), natomiast Alin\u0119 Dziamow\u0105 wywieziono we wrze\u015bniu 1941 r. do KL Ravensbr\u00fcck (ob\u00f3z prze\u017cy\u0142a), a jej m\u0119\u017ca, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy z gestapo, w kwietniu tego\u017c roku przewieziono z Pawiaka do o\u015bwi\u0119cimskiego obozu, gdzie zosta\u0142 oznaczony numerem 13578.<\/p>\n

\"Teofil<\/a>
Teofil Dziama, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

W KL Auschwitz pp\u0142k Teofil Dziama dzia\u0142a\u0142 w konspiracyjnym Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej, utworzonym przez rtm. Witolda Pileckiego. \u201eW\u015br\u00f3d konspirator\u00f3w polskich \u2013 jak napisa\u0142 Stefan Jellenta \u2013 propagowa\u0142 z powodzeniem ide\u0119, \u017ce w razie (przygotowywanego te\u017c i z jego udzia\u0142em) wybuchu oporu zbrojnego, nale\u017cy do akcji tej wci\u0105gn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c Czech\u00f3w, Rosjan i \u017byd\u00f3w\u201d.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 1943 r. w KL Auschwitz osadzono w bunkrach bloku nr 11 siedemdziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. Obozowe gestapo po \u015bledztwie po\u0142\u0105czonym z intensywnymi przes\u0142uchaniami i biciem cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w zwolni\u0142o.<\/p>\n

\"Egzekucja<\/a>
Egzekucja pod \u015acian\u0105 Strace\u0144, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

Pozosta\u0142ych w liczbie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech rozstrzelano po \u015acian\u0105 Strace\u0144 w dniu 11 pa\u017adziernika 1943 r. Znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d nich 28 cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej w obozie, w tym czo\u0142owi jej przyw\u00f3dcy: pp\u0142k Juliusz Gilewicz<\/span><\/a> oraz jego brat mjr Kazimierz Gilewicz<\/span><\/a>, mjr Zygmunt Bo\u0144cza-Bohdanowski<\/span><\/a>, pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, Jan Mosdorf,<\/a> kpt. Tadeusz Paolone-Lisowsk<\/span>i<\/span>, <\/a> pp\u0142k Kazimierz Stamirowski<\/span><\/a> i pp\u0142k. Mieczys\u0142aw Dobrza\u0144ski<\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

Wszyscy zgin\u0119li m\u0119\u017cnie. W pierwszej dw\u00f3jce prowadzonych na rozstrzelanie szli: Dziama i Paolone (w obozie zarejestrowany pod nazwskiem Lisowski). P\u0142k Teofil Dziama za\u017c\u0105da\u0142, by strzelano do niego i kpt. Paolone nie w ty\u0142 g\u0142owy, lecz prosto w twarz, jak do \u017co\u0142nierzy. \u017b\u0105danie to zosta\u0142o spe\u0142nione przez dokonuj\u0105cych egzekucj\u0119 SS-Unterscharf\u00fchrea Friedricha Stiewitza i SS-Rapportf\u00fchrera Wilhelma Clausena. kt\u00f3ry aresztowany po wojnie, w trakcie przygotowa\u0144 do procesu, zmar\u0142 w wi\u0119zieniu w Krakowie w 1948 r.<\/p>\n

Tak zgin\u0105\u0142 pp\u0142k Teofil Dziama, konspiracyjny \u017co\u0142nierz rtm. Witolda Pileckiego, uhonorowany Krzy\u017cem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci, Krzy\u017cem Walecznych (dwukrotnie), Krzy\u017cem Zas\u0142ugi Wojsk Litwy \u015arodkowej, Medalem Pami\u0105tkowym za Wojn\u0119 1918-1921, Medalem Dziesi\u0119ciolecia Odzyskanej Niepodleg\u0142o\u015bci i Polow\u0105 Odznak\u0105 Pilota.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong> <\/strong><\/p>\n

<\/strong>O\u015bwi\u0119cim, dnia 14 wrze\u015bnia 2013 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siedemdziesi\u0105t lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie jest w\u0142\u0105czona w obr\u0119b miasta Rzeszowa). Po zdaniu matury …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":7555,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9,639],"tags":[328,103],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",250,170,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",150,102,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",250,170,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",250,170,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",250,170,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2013\/09\/obraz-b.-wi\u0119\u017ania-W\u0142adys\u0142awa-Siwka.jpg",250,170,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Siedemdziesi\u0105t lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 stycznia 1895 r. w Bia\u0142ej Rzeszowskiej (miejscowo\u015b\u0107 ta obecnie jest w\u0142\u0105czona w obr\u0119b miasta Rzeszowa). Po zdaniu matury…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7538"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7538"}],"version-history":[{"count":72,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35414,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7538\/revisions\/35414"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}