{"id":7105,"date":"2013-07-23T17:06:34","date_gmt":"2013-07-23T16:06:34","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=7105"},"modified":"2021-10-17T11:33:40","modified_gmt":"2021-10-17T11:33:40","slug":"pierwsza-rocznica-smierci-augusta-kowalczyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2013\/07\/23\/pierwsza-rocznica-smierci-augusta-kowalczyka\/","title":{"rendered":"I rocznica \u015bmierci A. Kowalczyka (1921-2012)"},"content":{"rendered":"
\n

Rok temu, 29 lipca 2012 r., zmar\u0142 August Kowalczyk \u2013 polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, re\u017cyser <\/strong><\/p>\n

\"August<\/a>
August Kowalczyk (w \u015brodku). Fot. M. Ksi\u0119\u017carczyk 12.01.2007 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 15 sierpnia 1921 r. w Tarnawej G\u00f3rze. Uko\u0144czy\u0142 I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w D\u0119bicy. Jesieni\u0105 1939 r. postanowi\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 do Wojska Polskiego we Francji. Aresztowano go na terenie S\u0142owacji, a nast\u0119pnie 4 grudnia 1940 r. przywieziono w transporcie wi\u0119\u017ani\u00f3w do KL Auschwitz i oznaczony numerem obozowym 6804. W obozie pracowa\u0142 m.in. przy budowie zak\u0142ad\u00f3w Buna-Werke oraz rozbi\u00f3rce dom\u00f3w po wysiedlonych mieszka\u0144cach Monowic.<\/p>\n

<\/p>\n

W dniu 28 maja 1942 zosta\u0142 przeniesiony za kontakty z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105 O\u015bwi\u0119cimia do karnej kompanii w KL Auschwitz II-Birkenau. Wcze\u015bniej skierowano do niej oko\u0142o czterystu m\u0142odych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy byli przywiezieni do KL Auschwitz I (ob\u00f3z macierzysty) z dystryktu warszawskiego i krakowskiego w latach 1940-1941. Kilku z nich wezwano z Birkenau i rozstrzelano w dniu 4 czerwca 1942 r.<\/p>\n

W dwa dni p\u00f3\u017aniej, na polecenie obozowego gestapo, odby\u0142a si\u0119 pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 nast\u0119pna egzekucja kilkuosobowej grupy wi\u0119\u017ani\u00f3w z karnej kompanii. Pozostali zdawali sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce zgin\u0105 w wyniku morderczych warunk\u00f3w w niej panuj\u0105cych lub zostan\u0105 rozstrzelani, a wi\u0119c nie maj\u0105 \u017cadnych szans na prze\u017cycie.<\/p>\n

Pr\u00f3b\u0119 ucieczki August Kowalczyk wraz z innymi wi\u0119\u017aniami karnej kompanii podj\u0105\u0142 10 czerwca 1942 r. Z miejsca pracy w Brzezince rzuci\u0142o si\u0119 do ucieczki pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wi\u0119\u017ani\u00f3w. Podczas po\u015bcigu wi\u0119kszo\u015b\u0107 uciekinier\u00f3w schwytano, a w trakcie jego trwania zastrzelono trzynastu wi\u0119\u017ani\u00f3w. Jedynie dziewi\u0119ciu uczestnikom buntu uda\u0142o si\u0119 zbiec. Nazajutrz, 11 czerwca, rozstrzelano w odwet dwudziestu wi\u0119\u017ani\u00f3w i zabito w komorze gazowej tzw. \u201eczerwonego domku\u201d oko\u0142o trzystu dwudziestu dalszych wi\u0119\u017ani\u00f3w karnej kompanii.<\/p>\n

August Kowalczyk po ucieczce ukrywa\u0142 si\u0119 w zbo\u017cu na terenie miejscowo\u015bci Bojszowy, gdzie zosta\u0142 odnaleziony przez okoliczne kobiety. Zapewni\u0142y mu one \u017censkie przebranie i wskaza\u0142y miejsce bezpiecznego schronienia. Przebywa\u0142 przez siedem tygodni w kryj\u00f3wce na poddaszu jednego z dom\u00f3w w tej \u015bl\u0105skiej miejscowo\u015bci, a nast\u0119pnie z fa\u0142szywymi dokumentami przedosta\u0142 si\u0119 do Generalnego Gubernatorstwa. Pocz\u0105tkowo znalaz\u0142 schronienie na zamku w Pieskowej Skale, gdzie pracowa\u0142 w z mieszcz\u0105cym si\u0119 tam sieroci\u0144cu dla dzieci polskich z Wo\u0142ynia i Podola<\/span><\/a><\/strong>, kt\u00f3rych rodzice zostali zamordowani przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. P\u00f3\u017aniej do ko\u0144ca wojny dzia\u0142a\u0142 w szeregach AK w powiecie miechowskim.<\/p>\n

Po wojnie zadebiutowa\u0142 jako aktor w teatralny. W latach 1968-1981 by\u0142 dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Polskiego w Warszawie. Znano go r\u00f3wnie\u017c z wielu r\u00f3l filmowych:<\/p>\n

„Pi\u0105tka z ulicy Barskiej” (1953) jako Zenon,
\n„Pokolenie” (1954) jako ksi\u0105dz,
\n„Rok pierwszy” (1960) jako oficer UB,
\n„Kwiecie\u0144” (1961) jako major Lipiec, prokurator wojskowy,
\n„Milcz\u0105ce \u015blady” (1961) jako \u201ePiorun\u201d, dow\u00f3dca oddzia\u0142u,
\n„Drugi brzeg” (1962) jako s\u0119dzia \u015bledczy,
\n„Barwy walki” (1964) jako rotmistrz, dow\u00f3dca oddzia\u0142u NSZ,
\n„R\u0119kopis znaleziony w Saragossie” (1964) jako aresztuj\u0105cy van Wordena w imieniu \u015bw. Inkwizycji,
\n\u201eStawka wi\u0119ksza ni\u017c \u017cycie\u201d (1967-1968) jako SS-Sturmbannf\u00fchrer Johann Dehne,
\n„Epilog norymberski” (1970) jako genera\u0142 Alfred Jodl,
\n\u201eCh\u0142opi\u201d (1973) jako w\u00f3jt,
\n\u201eWielka mi\u0142o\u015b\u0107 Balzaka\u201d (1973) jako jasnowidz,
\n„Janosik” (1974) jako austriacki genera\u0142,
\n„Gniazdo” (1974) jako dostojnik na dworze czeskim,<\/p>\n

„Wergili” (1976) jako dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau,<\/p>\n

\u201ePolskie drogi\u201d (1976-1977) jako gestapowiec Schr\u00f6der,<\/p>\n

„Sekret Enigmy” (1979) jako p\u0142k. Rivet ze sztabu generalnego armii francuskiej,
\n„Alchemik” (1988) jako Seton,
\n„R\u00f3b swoje, ryzyko jest twoje” (2002) jako lekarz wi\u0119zienny.<\/p>\n

Kiedy przeszed\u0142 na emerytur\u0119 w 1981 r.,\u00a0 rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Zarz\u0105dzie G\u0142\u00f3wnym Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem w Warszawie. Dla m\u0142odzie\u017cy szkolnej przygotowa\u0142 monodram \u201e6804\u201d, w kt\u00f3rym opowiada\u0142 o swoich prze\u017cyciach w KL Auschwitz. Odwiedzi\u0142 tysi\u0105ce szk\u00f3\u0142 na terenie ca\u0142ej Polski, przekazuj\u0105c m\u0142odzie\u017cy \u015bwiadectwo o piekle obozowego \u017cycia. Ostatnie \u201e6804 wyst\u0105pienie\u201d, kt\u00f3re symbolicznie zbli\u017cone by\u0142o do jego obozowego numeru, odby\u0142o si\u0119 na terenie by\u0142ego KL Auschwitz II-Birkenau, 10 czerwca 2012 r. W 70. rocznic\u0119 swojej ucieczki wtedy po raz ostatni opowiada\u0142 o jej przebiegu.<\/p>\n

W 1995 r. ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka jego autorstwa, zatytu\u0142owana \u201eRefren kolczastego drutu: \u00a0Trylogia prawdziwa\u201d, przet\u0142umaczona p\u00f3\u017aniej na j\u0119zyk francuski. August Kowalczyk zawar\u0142 w niej wspomnienia z pobytu w Auschwitz-Birkenau, opisa\u0142 ucieczk\u0119 i przedstawi\u0142 okres ukrywania si\u0119 a\u017c do wyzwolenia w styczniu 1945 r.<\/p>\n

Zmar\u0142 29 lipca 2012 r. w hospicjum w O\u015bwi\u0119cimiu. Plac\u00f3wka ta powsta\u0142a, m.in. dzi\u0119ki staraniom Augusta Kowalczyka, jako podzi\u0119kowanie by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz za pomoc niesion\u0105 im przez mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej w latach wojny.<\/p>\n

Pomnik-Hospicjum Miastu O\u015bwi\u0119cim, tak brzmi jego oficjalna nazwa, otwarto na pocz\u0105tku czerwca 2012 r.. \u017byczeniem aktora, kt\u00f3ry od pewnego czasu zmaga\u0142 si\u0119 z chorob\u0105 nowotworow\u0105, by\u0142o sp\u0119dzi\u0107 w nim ostatnie dni\u00a0 swojego \u017cycia.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pogrzeb Augusta Kowalczyka odby\u0142 si\u0119 9 sierpnia na Pow\u0105zkach Wojskowych w Warszawie. W uroczysto\u015bci \u017ca\u0142obnej – pr\u00f3cz najbli\u017cszej rodziny – uczestniczyli tak\u017ce byli wi\u0119\u017aniowie hitlerowskich oboz\u00f3w koncentracyjnych, przedstawiciele \u015brodowiska aktorskiego oraz przyjaciele i wsp\u00f3\u0142pracownicy, tworz\u0105cy razem z Nim tworzy\u0142 o\u015bwi\u0119cimskie hospicjum. \u017begnali go r\u00f3wnie\u017c liczni wielbiciele jego talentu i ci, kt\u00f3rym przez lata z ogromnym zaanga\u017cowaniem przekazywa\u0142 \u015bwiadectwo o niemieckim obozie Auschwitz-Birkenau.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, dnia 23 lipca 2013 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rok temu, 29 lipca 2012 r., zmar\u0142 August Kowalczyk \u2013 polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, re\u017cyser Urodzi\u0142 si\u0119 15 sierpnia 1921 r. w Tarnawej G\u00f3rze. Uko\u0144czy\u0142 I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w D\u0119bicy. Jesieni\u0105 1939 r. postanowi\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 do Wojska Polskiego we Francji. Aresztowano go na terenie S\u0142owacji, a nast\u0119pnie 4 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":7125,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Rok temu, 29 lipca 2012 r., zmar\u0142 August Kowalczyk \u2013 polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, re\u017cyser Urodzi\u0142 si\u0119 15 sierpnia 1921 r. w Tarnawej G\u00f3rze. Uko\u0144czy\u0142 I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y w D\u0119bicy. Jesieni\u0105 1939 r. postanowi\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 do Wojska Polskiego we Francji. Aresztowano go na terenie S\u0142owacji, a nast\u0119pnie 4…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7105"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7105"}],"version-history":[{"count":46,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7105\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35422,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7105\/revisions\/35422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7105"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7105"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7105"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}