{"id":655,"date":"2010-08-09T22:06:53","date_gmt":"2010-08-09T21:06:53","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=655"},"modified":"2026-06-23T07:24:22","modified_gmt":"2026-06-23T07:24:22","slug":"katowicka-gilotyna-w-zbiorach-muzeum-ab","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2010\/08\/09\/katowicka-gilotyna-w-zbiorach-muzeum-ab\/","title":{"rendered":"Katowicka gilotyna w zbiorach Muzeum AB"},"content":{"rendered":"
\n

W katowickim wi\u0119zieniu, mieszcz\u0105cym si\u0119 przy ulicy Miko\u0142owskiej, czynna by\u0142a gilotyna, na kt\u00f3rej wykonywano wyroki \u015bmierci na ludno\u015bci polskiej ze \u015al\u0105ska, Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego i Podbeskidzia. Hitlerowcy uciekaj\u0105c z Katowic pod koniec stycznia 1945 r. zakopali j\u0105 noc\u0105 na cmentarzu w pobliskich Bogucicach.<\/strong><\/p>\n

\"Gilotyna\"<\/a>
Gilotyna<\/figcaption><\/figure>\n

Prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem, Miros\u0142aw Domin, zamierza obecnie zrealizowa\u0107 przy pomocy pracownik\u00f3w telewizji katowickiej film na temat ponurej i tragicznej historii tej gilotyny, r\u00f3wnocze\u015bnie zamierza zabiega\u0107 o to, \u017ceby wr\u00f3ci\u0142a ona do Katowic, bowiem po wojnie w\u0142adze przekaza\u0142y j\u0105 do Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego. Tam dzisiaj roz\u0142o\u017cona na cz\u0119\u015bci le\u017cy w muzealnym magazynie i ma\u0142o kto o niej wie.<\/p>\n

Odnaleziona po wojnie gilotyna przez kilka lat sta\u0142a na strychu budynku Wojew\u00f3dzkiej Komendy Milicji Obywatelskiej w Katowicach. Najprawdopodobniej jeszcze w pierwszej po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku przekazano j\u0105 do zbior\u00f3w Muzeum O\u015bwi\u0119cim-Brzezinka.<\/p>\n

\"Gilotyna\"<\/a>
Gilotyna<\/figcaption><\/figure>\n

Pa\u0144stwowe Muzeum O\u015bwi\u0119cim-Brzezinka (obecnie Auschwitz-Birkenau) przejmuj\u0105c ten unikalny eksponat, sporz\u0105dzi\u0142o protok\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym m.in. odnotowano:<\/p>\n

\n

Gilotyna z\u0142o\u017cona z trzech cz\u0119\u015bci: metalowego obramowania z ostrzem na prowadnicach, sk\u00f3rzanym pasem oraz mechanizmem korbowym i drewnianym elementem z otworem na szyj\u0119. Jest r\u00f3wnie\u017c pojemnik na g\u0142ow\u0119 o wymiarach 41 na 51 cm i prycza o d\u0142ugo\u015bci 136 cm. Ostrze ma ci\u0119\u017car 51 kilogram\u00f3w, wysoko\u015b\u0107 gilotyny wynosi 235 cm.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Od pa\u017adziernika 1941 r. do stycznia 1945 r. w katowickim wi\u0119zieniu \u015bci\u0119to na niej 552 osoby, w tym 48 kobiet. Gilotyna dzia\u0142a\u0142a jeszcze na kilka dni przed wej\u015bciem do miasta \u017co\u0142nierzy sowieckich. Nie wiadomo dok\u0142adnie, kim by\u0142y wszystkie jej ofiary, bowiem hitlerowcy spalili wi\u0119kszo\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owej dokumentacji, ale w katowickim Urz\u0119dzie Stanu Cywilnego pozosta\u0142y spisy zamordowanych. Wiadomo, \u017ce \u015bci\u0119to na niej m.in. ks. Jana Mach\u0119 i publicyst\u0119 dr. Paw\u0142a Musio\u0142a.<\/p>\n

Gilotyna ta sta\u0142a w osobnym parterowym budynku z czerwonej ceg\u0142y, kt\u00f3ry przylega\u0142 do gmachu wi\u0119zienia w Katowicach. Mjr Zygmunt Walter-Janke, ostatni komendant Okr\u0119gu \u015alaskiego AK, w swoich wspomnieniach napisa\u0142 w oparciu o relacje \u015bwiadk\u00f3w:<\/p>\n

\n

Atmosfera grozy i l\u0119ku dochodzi\u0142a szczytu co noc mi\u0119dzy godz. 22:00 i 24:00. W tym czasie wyprowadzano skaza\u0144c\u00f3w na egzekucj\u0119. Odbierano im ubranie, daj\u0105c w zamian papierow\u0105 koszul\u0119. Przed egzekucj\u0105 skaza\u0144ca strzy\u017cono i wygalano mu szyj\u0119. Zakutego w kajdany wprowadzano do izby strace\u0144.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Na tej gilotynie mia\u0142 by\u0107 tak\u017ce stracony ks. Franciszek Blachnicki, po wojnie za\u0142o\u017cyciel Ruchu \u015awiat\u0142o-\u017bycie, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w 1921 r. w Rybniku. Mia\u0142 zaledwie 19 lat, gdy uj\u0119\u0142o go gestapo. Najpierw trafi\u0142 do KL Auschwitz, gdzie oznaczono go numerem 1201 . Po kilkunastu miesi\u0105cach pobytu w tym obozie otrzyma\u0142 wyrok \u015bmierci przez \u015bci\u0119cie. Siedzia\u0142 pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy w katowickiej celi wi\u0119ziennej, czekaj\u0105c na jego wykonanie. By\u0142 u kresu wytrzyma\u0142o\u015bci fizycznej i psychicznej. Obieca\u0142 sobie wtedy, \u017ce je\u015bli prze\u017cyje, zostanie ksi\u0119dzem i \u017cycie po\u015bwi\u0119ci Bogu – m\u0142odego Polaka u\u0142askawiono. Z powrotem wr\u00f3ci\u0142 do obozu, przeszed\u0142 ich jeszcze kilka. Wiosn\u0105 1945 r. uwolnili go \u017co\u0142nierze ameryka\u0144scy w jednym z nich na terenie Niemiec.<\/p>\n

Ks. Franciszek Blachnicki zawsze sprzeciwia\u0142 si\u0119 totalitaryzmowi. Stan wojenny w 1981 r. zasta\u0142 go poza granicami kraju. Osiad\u0142 w Carlsbergu w Niemczech, gdzie zmar\u0142 w 1987 r.<\/p>\n

Gilotyna katowicka jest tak\u017ce zwi\u0105zana z histori\u0105 KL Auschwitz, bowiem cia\u0142a \u015bci\u0119tych w Katowicach przywo\u017cono do krematori\u00f3w w KL Auschwitz i tam spalano. Muzeum Auschwitz-Birkenau posiada nawet w swoich zbiorach rysunek \u017cydowskiego wi\u0119\u017ania z Francji, cz\u0142onka Sonderkommando, Davida Olere, na kt\u00f3rym wida\u0107, jak z ci\u0119\u017car\u00f3wek znoszone s\u0105 do krematorium cia\u0142a w skrzyniach, a obok le\u017c\u0105 odci\u0119te g\u0142owy.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym bohaterem obecnie realizowanego filmu z inicjatywy Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem b\u0119dzie wspominany ju\u017c ks. Jan Macha, pochodz\u0105cy z Chorzowa Starego, kt\u00f3ry zosta\u0142 zgilotynowany w katowickim wi\u0119zieniu w nocy z 2 na 3 grudnia 1942 r.<\/p>\n

\"Nagrobek<\/a>
Nagrobek – ks. Jan Macha<\/figcaption><\/figure>\n

Ostatnia wola zamordowanego zosta\u0142a przez niego zapisana w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n

\n

Pogrzebu mie\u0107 nie mog\u0119, ale urz\u0105d\u017acie mi na cmentarzu cichy zak\u0105tek, \u017ceby, od czasu do czasu, kto\u015b o mnie wspomnia\u0142 i zm\u00f3wi\u0142 za mnie Ojcze Nasz (…)<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pogrzebu rzeczywi\u015bcie nie by\u0142o a zw\u0142oki ks. Jana Machy, kt\u00f3ry mia\u0142 zaledwie 28 lat, zosta\u0142y przewiezione do O\u015bwi\u0119cimia i spalone w obozowym krematorium nr 1.<\/p>\n

Po wojnie, zgodnie z wol\u0105 ofiary hitlerowskiej przemocy, na cmentarzu przy ko\u015bciele w Starym Chorzowie, urz\u0105dzono „cichy zak\u0105tek\u201d i dokonano symbolicznego poch\u00f3wku ks. Jana Machy. W tym miejscu umieszczono czarn\u0105 tablic\u0119 z wielkim krzy\u017cem a na niej napis:<\/p>\n

\n

Przechodniu! Cia\u0142a mojego tu nie ma, ale odm\u00f3w Ojcze Nasz za spok\u00f3j mojej duszy.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 9 sierpnia 2010 r.<\/em><\/p>\n

=================<\/p>\n

W czerwcu 2026 r. otrzyma\u0142em interesuj\u0105cy mail,<\/p>\n

kt\u00f3ry poni\u017cej zamieszczam w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n

\n
\n
\n

Przeczyta\u0142am Pana artyku\u0142 „Katowicka gilotyna w zbiorach Muzeum”.<\/strong><\/p>\n

D\u0142ugo zastanawia\u0142am si\u0119 czy do Pana napisa\u0107, bo sprawa jest skomplikowana i delikatna, ale chyba nadszed\u0142 najwy\u017cszy czas \u017ceby spraw\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107.<\/p>\n

W swoim artykule opisa\u0142 Pan pi\u0119knie histori\u0119 ludzi straconych na gilotynie w wi\u0119zieniu w Katowicach.<\/p>\n

Do artyku\u0142u do\u0142\u0105czono zdj\u0119cia gilotyny sugeruj\u0105c, \u017ce jest to gilotyna katowicka tzw. „czerwona wdowa”, ale to nie jest gilotyna z wi\u0119zienia z Katowic.<\/p>\n

Gilotyna kt\u00f3r\u0105 Pan umie\u015bci\u0142 w artykule pochodzi z Poznania z wi\u0119zienia przy ul. M\u0142y\u0144skiej 1.<\/p>\n

Na tej pozna\u0144skiej gilotynie kt\u00f3r\u0105 b\u0142\u0119dnie Pan okre\u015bla jako katowick\u0105 zosta\u0142 stracony w 1940 roku m\u00f3j dziadek Micha\u0142 Maliszewski i jego przyjaciele.<\/p>\n

Od wielu miesi\u0119cy poszukuj\u0119 dokumentacji do tej gilotyny, zebra\u0142am sporo materia\u0142\u00f3w, ale najwa\u017cniejsze s\u0105 zdj\u0119cia gilotyny zrobione w lutym 1945 roku podczas wizji lokalnej w wi\u0119zieniu w Poznaniu na ul. M\u0142y\u0144skiej. Zdj\u0119cia te dok\u0142adnie pokazuj\u0105, \u017ce gilotyna okre\u015blana dzi\u015b jako katowicka w 1945 roku sta\u0142a na ul. M\u0142y\u0144skiej.<\/p>\n

Inna gilotyna, niekompletna stoi w Poznaniu w Forcie VII i to ta w\u0142a\u015bnie gilotyna jest gilotyn\u0105 z wi\u0119zienia w Katowicach na kt\u00f3rej zgilotynowany zosta\u0142 m.in. ks. Jan Macha.<\/p>\n

Sk\u0105d to wiem, ot\u00f3\u017c w 1945 roku zrobiono zdj\u0119cie gilotyny katowickiej i po por\u00f3wnaniu tego zdj\u0119cia ze zdj\u0119ciem gilotyny obecnie stoj\u0105cej w Poznaniu w Forcie VII wida\u0107, \u017ce s\u0105 to te same gilotyny.<\/p>\n

W Polsce podczas okupacji dzia\u0142a\u0142y 3 gilotyny: we Wroc\u0142awiu, Poznaniu i w Katowicach.<\/p>\n

Gilotyna wroc\u0142awska jest starszym modelem niemieckiej gilotyny jest to tzw. gilotyna Mannhardta. Gilotyna ta by\u0142a b. wysoka i nie mie\u015bci\u0142a si\u0119 w standardowych pomieszczeniach dlatego egzekucje na niej wykonywano na podw\u00f3rku wi\u0119ziennym. Po wojnie gilotyna z Wroc\u0142awia zosta\u0142a wywieziona do Muzeum w Kijowie gdzie stoi na wystawie do dzi\u015b.<\/p>\n

Gilotyna pozna\u0144ska zosta\u0142a uruchomiona w czerwcu 1940 roku. G\u0142\u00f3wnym katem kt\u00f3ry wykonywa\u0142 egzekucje na tej gilotynie by\u0142 Gottlob Bordt. W styczniu 1945 roku Niemcy przeprowadzili ewakuacj\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w pozostawiaj\u0105c nienaruszon\u0105 „cel\u0119 \u015bmierci”. Po wej\u015bciu do Poznania Armii Czerwonej odkryto katowni\u0119, zrobiono wizj\u0119 lokaln\u0105 i wykonano seri\u0119 zdj\u0119\u0107 i film\u00f3w ukazuj\u0105cych wygl\u0105d zar\u00f3wno samego pomieszczenia jak i gilotyny, szubienic i pie\u0144ka do \u015bcinania g\u0142owy. Zdj\u0119cia pozna\u0144skiej gilotyny mo\u017ce Pan obejrze\u0107 na stornie CYRYL – Cyfrowe Repozytorium Lokalne w Poznaniu.<\/p>\n

Gilotyna katowicka zosta\u0142a uruchomiona bodaj\u017ce na jesieni 1941 roku czyli rok po gilotynie pozna\u0144skiej. Czyta\u0142am opowie\u015bci o zakopaniu gilotyny na cmentarzu w Bogucicach i dostarczeniu jej na komend\u0119 MO w Katowicach. Moim zdaniem to bajka. Pewne jest natomiast to, \u017ce katowicka gilotyna jest obecnie niekompletna, brakuje jej sto\u0142u, kub\u0142a na g\u0142ow\u0119 i blachy os\u0142aniaj\u0105cej n\u00f3\u017c.<\/p>\n

link do artyku\u0142u TVS o katowickiej gilotynie –\u00a0https:\/\/tvs.pl\/jej-ofiara-padl-ks-jan-macha-oraz-co-najmniej-551-innych-wiezniow-mowa-o-czerwonej-wdowie\/<\/a><\/p>\n

Zawarte w tym artykule zdj\u0119cie z 1945 roku przedstawia gilotyn\u0119 katowick\u0105 t\u0105 kt\u00f3ra stoi obecnie w Poznaniu w Forcie VII.<\/p>\n

Sk\u0105d mam pewno\u015b\u0107, \u017ce gilotyny zosta\u0142y zamienione? Ot\u00f3\u017c gilotyna pozna\u0144ska i gilotyna katowicka r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 tak wieloma szczeg\u00f3\u0142ami, \u017ce ka\u017cdy kto im si\u0119 dok\u0142adnie przyjrzy widzi, \u017ce to s\u0105 dwa r\u00f3\u017cne urz\u0105dzenia. R\u00f3\u017cni si\u0119 stela\u017c z no\u017cem, r\u00f3\u017cni si\u0119 ko\u0142o z\u0119bate w obu urz\u0105dzeniach, ale co bardzo istotne na zdj\u0119ciach gilotyny pozna\u0144skiej wykonanych w 1945 roku blacha chroni\u0105ca kata przed opryskaniem krwi\u0105 skaza\u0144ca posiada charakterystyczne wygi\u0119cie blachy. To samo wygi\u0119cie znajduje si\u0119 na gilotynie stoj\u0105cej obecnie w Muzeum \u015al\u0105skim i podpisanej \u017ce jest gilotyn\u0105 z wi\u0119zienia z Katowic. Ta sama blacha na gilotynie z Fortu VII nie posiada \u017cadnych uszkodze\u0144. R\u00f3wnie\u017c drewniany st\u00f3\u0142 na kt\u00f3rym k\u0142adziono skaza\u0144ca ma unikalne rysy i s\u0142oje kt\u00f3re dostrzec mo\u017cna na zdj\u0119ciach z 1945 roku gilotyny z Poznania i gilotyny obecnie stoj\u0105cej w Muzeum \u015al\u0105skim.<\/p>\n

Opr\u00f3cz zdj\u0119\u0107 dysponuj\u0119 dokumentacj\u0105 gilotyn zawieraj\u0105c\u0105 niepewny opis i pokre\u015blone numery muzealne co \u015bwiadczy, \u017ce ewidentnie manipulowano przy dokumentacji gilotyn.<\/p>\n

Pozostaje jeszcze to najwa\u017cniejsze, PRAWDA HISTORYCZNA!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Historia nr 1<\/strong><\/p>\n

Dotyczy 12-letniego ch\u0142opca, p\u00f3\u0142 sieroty kt\u00f3rego matka wraz z rodzin\u0105 zosta\u0142a stracona przez hitlerowc\u00f3w 11 VII 1942 roku na gilotynie na ul. M\u0142y\u0144skiej w Poznaniu.<\/p>\n

To przejmuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 syna kt\u00f3ry przed\u015bmiertny list od matki nosi\u0142 przy sobie miesi\u0105cami a\u017c list si\u0119 rozpad\u0142, jak sam m\u00f3wi gr\u00f3b ojca to jest jedyne co mu po krewnych zosta\u0142o.<\/p>\n

By\u0142o te\u017c inne miejsce kt\u00f3re odwiedza\u0142 co roku jak sam m\u00f3wi:<\/p>\n

„PRZEZ WIELE LAT 1 LISTOPADA ZAWSZE \u015aWIECZK\u0118 ZAPALA\u0141EM POD T\u0104 GILOTYN\u0104 KT\u00d3RA BY\u0141A W MUZEUM W FORCIE VII”<\/strong><\/p>\n

tym ch\u0142opcem kt\u00f3ry straci\u0142 matk\u0119 na gilotynie a p\u00f3\u017aniej \u017ceby poczu\u0107 chocia\u017c jej obecno\u015b\u0107 je\u017adzi\u0142 do miejsca, gdzie sta\u0142a gilotyna bo my\u015bla\u0142 \u017ce to na niej straci\u0142a \u017cycie by\u0142 Stefan Mroczkowski, polski re\u017cyser telewizyjny, wieloletni tw\u00f3rca pozna\u0144skiego o\u015brodka TVP.<\/p>\n

Poni\u017cej link do relacji p. Stefana Mroczkowskiego<\/p>\n

prosz\u0119 przes\u0142ucha\u0107 ca\u0142o\u015bci, ale ta cz\u0119\u015b\u0107 o gilotynie jest od 23 minuty<\/em><\/a><\/p>\n

https:\/\/historiamowiona.poznan.pl\/swiadectwa\/sielanka-zaniemysla-tragedia-wojny<\/strong><\/a>.<\/strong><\/p>\n

Historia nr 2<\/strong><\/p>\n

dotyczy wnuczki kt\u00f3ra aby pozna\u0107 histori\u0119 \u015bmierci swojego dziadka od wielu miesi\u0119cy pod\u0105\u017ca jego \u015bladami, zbiera materia\u0142y zwi\u0105zane z wykonywaniem wyrok\u00f3w \u015bmierci w pozna\u0144skim wi\u0119zieniem przy ul. M\u0142y\u0144skiej.<\/p>\n

Wnuczka ta podobnie jak p. Stefan Mroczkowski odwiedzi\u0142a Fort VII ale w przeciwie\u0144stwie do p. Mroczkowskiego wiedzia\u0142a, \u017ce gilotyna kt\u00f3ra tam stoi nie jest gilotyn\u0105 z ul. M\u0142y\u0144skiej na kt\u00f3rej zgin\u0119li bliscy p. Mroczkowskiego, jej dziadek i jego przyjaciele.<\/p>\n

S\u0105 te\u017c historie rodzin kt\u00f3rych bliscy zostali zgilotynowani w Katowicach pewnie te\u017c odwiedzaj\u0105 Muzeum \u015al\u0105skie gdzie stoi wypo\u017cyczona z O\u015bwi\u0119cimia gilotyna my\u015bl\u0105c, \u017ce to w\u0142a\u015bnie na niej zgilotynowano ich krewnych.<\/p>\n

Pewnie dla wielu os\u00f3b odwiedzaj\u0105cych Fort VII i Muzeum \u015al\u0105skie w Katowicach nie ma znaczenia kt\u00f3ra gilotyna gdzie stoi i jak jest podpisana, dla nich gilotyna to gilotyna.<\/p>\n

My bliscy ofiar kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y na M\u0142y\u0144skiej nie mamy grob\u00f3w. Nasi bliscy nie tylko zostali zgilotynowani ale zbezczeszczono ich cia\u0142a robi\u0105c na nich r\u00f3\u017cne eksperymenty, pal\u0105c cia\u0142a i mieszaj\u0105c prochy aby zatrze\u0107 \u015blady morderstwa. Dlatego tak wa\u017cna jest dla nas ta gilotyna. Ta ostatnia rzecz kt\u00f3r\u0105 widzieli nasi kochani przed \u015bmierci\u0105.<\/p>\n

Zwracam si\u0119 wi\u0119c do Pana jako znanego historyka o sprostowanie Pana artyku\u0142u i pomoc w nag\u0142o\u015bnieniu tej sprawy. Nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce b\u0142\u0119dnie podpisane gilotyny fa\u0142szuj\u0105 histori\u0119.<\/p>\n

W razie potrzeby s\u0142u\u017c\u0119 zdj\u0119ciami por\u00f3wnawczymi gilotyn oraz zebran\u0105 dokumentacj\u0105.<\/p>\n


Barbara Karmanowicz<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W katowickim wi\u0119zieniu, mieszcz\u0105cym si\u0119 przy ulicy Miko\u0142owskiej, czynna by\u0142a gilotyna, na kt\u00f3rej wykonywano wyroki \u015bmierci na ludno\u015bci polskiej ze \u015al\u0105ska, Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego i Podbeskidzia. Hitlerowcy uciekaj\u0105c z Katowic pod koniec stycznia 1945 r. zakopali j\u0105 noc\u0105 na cmentarzu w pobliskich Bogucicach. Prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem, Miros\u0142aw Domin, zamierza obecnie zrealizowa\u0107 przy …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":656,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[17,4,223,272,273,23],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha.jpeg",800,514,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha-300x192.jpg",150,96,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha.jpeg",768,493,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha.jpeg",300,193,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha.jpeg",800,514,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Nagrobek-ks.-Jan-Macha.jpeg",800,514,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"W katowickim wi\u0119zieniu, mieszcz\u0105cym si\u0119 przy ulicy Miko\u0142owskiej, czynna by\u0142a gilotyna, na kt\u00f3rej wykonywano wyroki \u015bmierci na ludno\u015bci polskiej ze \u015al\u0105ska, Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego i Podbeskidzia. Hitlerowcy uciekaj\u0105c z Katowic pod koniec stycznia 1945 r. zakopali j\u0105 noc\u0105 na cmentarzu w pobliskich Bogucicach. Prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem, Miros\u0142aw Domin, zamierza obecnie zrealizowa\u0107 przy…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/655"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=655"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39820,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/655\/revisions\/39820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}