{"id":6458,"date":"2013-04-06T12:33:32","date_gmt":"2013-04-06T12:33:32","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=6458"},"modified":"2021-10-31T11:48:06","modified_gmt":"2021-10-31T11:48:06","slug":"tajemniczy-napis-na-murze-jednego-z-blokow-w-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2013\/04\/06\/tajemniczy-napis-na-murze-jednego-z-blokow-w-auschwitz\/","title":{"rendered":"Napis tajemniczego wi\u0119\u017ania Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

Marek Ksi\u0119\u017carczyk<\/a> jest dzia\u0142aczem Oddzia\u0142u Miejskiego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem w O\u015bwi\u0119cimiu. Jedn\u0105 z jego pasji jest fotografowanie \u015blad\u00f3w po wi\u0119\u017aniach KL Auschwitz na terenie by\u0142ego niemieckiego nazistowskiego obozu w O\u015bwi\u0119cimiu-Brzezince. Do takich \u015blad\u00f3w nale\u017c\u0105 napisy wykonane przez nich na ceg\u0142ach, z kt\u00f3rych s\u0105 zbudowane, zachowane do dzisiaj, murowane bloki i baraki.<\/strong><\/p>\n

\"Marek<\/a>
Marek Ksi\u0119\u017carczyk z O\u015bwi\u0119cimia<\/figcaption><\/figure>\n

Kilka lat temu\u00a0 Markowi Ksi\u0119\u017carczykowi uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 na jednej z takich cegie\u0142 napis o nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:<\/p>\n

Wolf\u00a0 Zelmanowicz 143745 KO\u0141O \u2013 Wartbr\u00fccken bei Posen<\/strong><\/span><\/p><\/blockquote>\n

Czytaj\u0105c ten napis zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce jego autorem jest polski \u017byd, pochodz\u0105cy z Ko\u0142a, kt\u00f3remu nazi\u015bci nadali niemieck\u0105 nazw\u0119 Wartbr\u00fccken. Miasto to po\u0142o\u017cone jest w pobli\u017cu Poznania na terenie Wielkopolski, a wspomniany Zelmanowicz zosta\u0142 przywieziony do KL Auschwitz, gdzie oznaczono go numerem 143745.<\/p>\n

<\/p>\n

\"Napis<\/a>
Napis na cegle - wykonany w KL Auschwitz przez Wolfa Zelmanowicza<\/figcaption><\/figure>\n

Z dost\u0119pnej literatury historycznej Marek Ksi\u0119\u017carczyk dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce \u017bydzi w Kole pojawili si\u0119 w XV wieku. Pod koniec XVIII w. stanowili ju\u017c 35% mieszka\u0144c\u00f3w. W dniu 2 wrze\u015bnia 1939 r. nad Ko\u0142em pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze niemieckie bombowce, kt\u00f3re zbombardowa\u0142y w tym mie\u015bcie stacj\u0119 kolejow\u0105. Zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas ponad 200 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie cywil\u00f3w ewakuowanych poci\u0105giem z Krotoszyna, Leszna i Jarocina w g\u0142\u0105b kraju. Ponad dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej, 18 wrze\u015bnia, do miasta wkroczyli \u017co\u0142nierze Wehrmachtu. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej zacz\u0119\u0142a urz\u0119dowa\u0107 w Kole administracja niemiecka, a w nast\u0119pnym dniu, 20 wrze\u015bnia, hitlerowcy podpalili synagog\u0119, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na Nowym Rynku. Po koniec pa\u017adziernika 1939 r. miasto i powiat kolski w\u0142\u0105czono w sk\u0142ad tzw. ziem wschodnich, wcielonych do Rzeszy. Odt\u0105d Ko\u0142o nazywa\u0142o si\u0119 \u201eWartbr\u00fccken\u201d, a powiat \u2013 \u201eKreis Wartbr\u00fccken\u201d. W pa\u017adzierniku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 pierwsze wysiedlenia Polak\u00f3w z Ko\u0142a na Lubelszczyzn\u0119 i do Ma\u0142opolski. Jesieni\u0105 1941 r. mia\u0142 miejsce pierwszy wyw\u00f3z kolskich \u017byd\u00f3w do obozu zag\u0142ady Kulmhof w pobliskim Che\u0142mnie nad Nerem. W ko\u015bciele farnym Niemcy urz\u0105dzili magazyn odzie\u017cy \u017cydowskiej. Pod koniec wojny miasto, w kt\u00f3rym ju\u017c nie by\u0142o \u017byd\u00f3w liczy\u0142o 13000 mieszka\u0144c\u00f3w, z czego 8000 to Polacy, a 5000 to Niemcy. W nocy z 19 na 20 stycznia 1945 r. mia\u0142y miejsce zbrojne walki mi\u0119dzy Armi\u0105 Czerwon\u0105 a niemieckim Wehrmachtem o Ko\u0142o, kt\u00f3re w dniu nast\u0119pnym zosta\u0142o wyzwolone.<\/p>\n

Dalsze poszukiwania Marek Ksi\u0119\u017carczyk<\/a> przeprowadzi\u0142 w archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschitz-Birkenau. Uda\u0142o mu si\u0119 ustali\u0107, \u017ce wspomniany Zelmanowicz zosta\u0142 w dniu 29 sierpnia 1943 r. przywieziony do KL Auschwitz z obozu pracy w Rawiczu, w transporcie polskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry liczy\u0142 oko\u0142o 2000 os\u00f3b, m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci. Po selekcji skierowano do obozu 1392 m\u0119\u017cczyzn, oznaczaj\u0105c ich numerami 142570 \u2013 143961. Pozosta\u0142ych, prawdopodobnie 608 os\u00f3b, zabito w komorach gazowych KL Auschwitz II-Birkenau.<\/p>\n

Zelmanowicz otrzyma\u0142 numer 143745 i zosta\u0142 osadzony w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu. Napis przez niego wykonany na cegle w bloku nr 8 jest jedynym dowodem, potwierdzaj\u0105cym, \u017ce by\u0142 wi\u0119ziony w obozie, poniewa\u017c w zbiorach archiwalnych Muzeum Auschwitz-Birkenau\u00a0 nie zachowa\u0142a si\u0119 dokumentacja na jego temat.<\/p>\n

\"Wolf<\/a>
Wolf Zelmanowicz z Kanady, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 Auschwitz<\/figcaption><\/figure>\n

W internecie uda\u0142o si\u0119 odszuka\u0107 tekst o Wolfie Zelmanowiczu, kt\u00f3ry by\u0142 wi\u0119\u017aniem obozu Auschwitz. Z tego tekstu wynika, \u017ce urodzi\u0142 si\u0119 28 marca 1917 r. w Koninie, m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 w Kole, gdzie podczas wojny zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w i wywieziony do KL Auschwitz.<\/p>\n

Po wojnie Wolf\u00a0 Zelmanowicz\u00a0 zamieszka\u0142 w Toronto w Kanadzie. Dotychczasowe pr\u00f3by nawi\u0105zania z nim kontaktu i powiadomienie go o zachowaniu napisu, kt\u00f3ry siedemdziesi\u0105t lat temu wykona\u0142 na murze bloku nr 8 w KL Auschwitz za ka\u017cdym razem ko\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem, poniewa\u017c nie odpowiada\u0142 na wysy\u0142ane do niego\u00a0 pro\u015bby w sprawie nawi\u0105zania z nim kontaktu. Wiadomo jednak, \u017ce na r\u0119ce mia\u0142 wytatuowany numer, taki sam jak ten, kt\u00f3ry jest wyryty obok jego nazwiska na cegle w murze\u00a0 jednego z poobozowych blok\u00f3w w Muzeum Auschwitz-Birkenau.<\/p>\n

Bardzo cz\u0119sto, co warto podkre\u015bli\u0107,\u00a0 jedynym \u015bladem po ludziach wi\u0119zionych w KL Auschwitz i zamordowanych w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach s\u0105 napisy na \u015bcianach, ceg\u0142ach, drzwiach, parapetach okiennych i belkach stropowych. Obok napis\u00f3w w wielu pomieszczeniach obozowych znajduj\u0105 si\u0119 rysunki, inicja\u0142y i numery obozowe ich autor\u00f3w. Narz\u0119dziami do ich wykonania by\u0142y nierzadko kawa\u0142ek ostrego przedmiotu, gw\u00f3\u017ad\u017a, wsuwka do w\u0142os\u00f3w, o\u0142\u00f3wek, kredka, a nawet paznokie\u0107. Jest tych napis\u00f3w kilkaset, ostatnie nosz\u0105 dat\u0119 6 stycznia 1945 r., wykonane zosta\u0142y wi\u0119c na trzy tygodnie przed wyzwoleniem KL Auschwitz. Jeden z tych napis\u00f3w wykona\u0142 Wolf Zelmanowicz, lecz nigdy swojego autorstawa tego „\u015bladu na cegle” osobi\u015bcie nie potwierdzi\u0142.<\/p>\n

Tajemniczy \u017byd z Ko\u0142a, po kt\u00f3rym\u00a0 pozosta\u0142 napis na murze jednego z blok\u00f3w obozu Auschwitz, by\u0107 mo\u017ce jeszcze \u017cyje i nadal mieszka w Toronto.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 6 kwietnia 2013 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marek Ksi\u0119\u017carczyk jest dzia\u0142aczem Oddzia\u0142u Miejskiego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem w O\u015bwi\u0119cimiu. Jedn\u0105 z jego pasji jest fotografowanie \u015blad\u00f3w po wi\u0119\u017aniach KL Auschwitz na terenie by\u0142ego niemieckiego nazistowskiego obozu w O\u015bwi\u0119cimiu-Brzezince. Do takich \u015blad\u00f3w nale\u017c\u0105 napisy wykonane przez nich na ceg\u0142ach, z kt\u00f3rych s\u0105 zbudowane, zachowane do dzisiaj, murowane bloki i baraki. Kilka lat temu\u00a0 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":6479,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[654],"tags":[515,514,513],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Marek Ksi\u0119\u017carczyk jest dzia\u0142aczem Oddzia\u0142u Miejskiego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem w O\u015bwi\u0119cimiu. Jedn\u0105 z jego pasji jest fotografowanie \u015blad\u00f3w po wi\u0119\u017aniach KL Auschwitz na terenie by\u0142ego niemieckiego nazistowskiego obozu w O\u015bwi\u0119cimiu-Brzezince. Do takich \u015blad\u00f3w nale\u017c\u0105 napisy wykonane przez nich na ceg\u0142ach, z kt\u00f3rych s\u0105 zbudowane, zachowane do dzisiaj, murowane bloki i baraki. Kilka lat temu\u00a0…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6458"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6458"}],"version-history":[{"count":64,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6458\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35434,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6458\/revisions\/35434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6458"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}