{"id":624,"date":"2009-06-26T20:48:21","date_gmt":"2009-06-26T19:48:21","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=624"},"modified":"2021-10-17T11:34:35","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:35","slug":"mordy-w-zwirowni-w-czerwcu-1941-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2009\/06\/26\/mordy-w-zwirowni-w-czerwcu-1941-r\/","title":{"rendered":"Mordy w \u017cwirowni w czerwcu 1941 r."},"content":{"rendered":"
\n

W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu (KL Auschwitz I) by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu. Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co najmniej z dw\u00f3ch do\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych wydobywano \u017cwir. Dzisiaj pozosta\u0142 tylko jeden z nich \u2013 najwi\u0119kszy, na kt\u00f3rym ustawiony jest tzw. \u201ekrzy\u017c papieski\u201d.<\/strong><\/p>\n

\"Krzy\u017c<\/a>
Krzy\u017c papieski<\/figcaption><\/figure>\n

W dniu 27 czerwca 1941 r. na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d zamordowano w okrutny spos\u00f3b czterech ksi\u0119\u017cy Salezjan\u00f3w. Wspomniani ksi\u0119\u017ca zostali przywiezieni do obozu dzie\u0144 wcze\u015bniej z wi\u0119zienia Montelupich w Krakowie. W sumie przywieziono ich tego dnia dwunastu (jeden z nich by\u0142 tylko bratem) w transporcie licz\u0105cym pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu wi\u0119\u017ani\u00f3w. Znajdowa\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d nich r\u00f3wnie\u017c pi\u0119ciu polskich \u017byd\u00f3w. Ksi\u0119\u017cy i \u017byd\u00f3w z tego transportu wcielono do karnej kompanii.<\/p>\n

\n

Ka\u017cdy z nas – wspomina ks. Walenty Waloszek \u2013 otrzyma\u0142 ci\u0119\u017ck\u0105, \u017celazn\u0105 taczk\u0119, kilof i \u0142opat\u0119. Zapowiedziano nam, \u017ce pracowa\u0107 musimy bardzo szybko, stale biegiem, bez ogl\u0105dania si\u0119 i odpoczywania. Praca nasza polega\u0142a na tym, \u017ce musieli\u015bmy kilofami rozbija\u0107 kamienie, \u0142adowa\u0107 je na taczk\u0119 razem ze \u017cwirem i wywozi\u0107 do do\u0142u, g\u0142\u0119bokiego na 7 metr\u00f3w, oddalonego od nas o jakie 50 metr\u00f3w.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

W dniu 27 czerwca 1941 r. jako pierwszy poni\u00f3s\u0142 m\u0119cze\u0144sk\u0105 \u015bmier\u0107 w \u017cwirowni ks. Jan \u015awierc (nr 17352), proboszcz Parafii \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki na D\u0119bnikach w Krakowie i dyrektor Zak\u0142adu Salezja\u0144skiego w tym mie\u015bcie. Wkr\u00f3tce po nim zakatowany zosta\u0142 wikary z tej parafii, ks. Ignacy Dobiasz (nr 17364). Warto tutaj przypomnie\u0107, \u017ce ks. Ignacy Dobiasz cztery miesi\u0105ce wcze\u015bniej, 21 lutego 1941 r., prowadzi\u0142 kondukt pogrzebowy na Cmentarz Rakowicki w Krakowie, odprowadzaj\u0105c na miejsce wiecznego spoczynku Karola Wojty\u0142\u0119. Za trumn\u0105 szed\u0142 jego syn Karol, przysz\u0142y papie\u017c Jan Pawe\u0142 II.<\/p>\n

W godzinach popo\u0142udniowych tego samego dnia \u015bmier\u0107 w podobnych okoliczno\u015bciach poni\u00f3s\u0142 ks. dr Franciszek Harazim (nr 17375), profesor Salezja\u0144skiego Instytutu Teologicznego w Krakowie oraz jeszcze jeden wikary Parafii \u015bw. Stanis\u0142awa Kostki, ks. Kazimierz Wojciechowski (nr 17342). Ponadto w wyniku ci\u0119\u017ckiego pobicia i zn\u0119cania si\u0119 wtedy, zmar\u0142 p\u00f3\u017aniej w obozie ks. dr Ignacy Antonowicz (nr 17371), rektor wspomnianego Salezja\u0144skiego Instytutu Teologicznego.<\/p>\n

Jeszcze potworniejszy mord zosta\u0142 dokonany na wi\u0119\u017aniach karnej kompanii cztery dni wcze\u015bniej, 23 czerwca, poza ogrodzeniem obozu, w do\u0142ach \u017cwirowni, kt\u00f3re znajdowa\u0142y si\u0119 naprzeciwko bloku nr 20 (obecnie nr 28) i w pobli\u017cu baraku kierownictwa obozu (Blockf\u00fchrerstube). Jego ofiar\u0105 padli \u017bydzi przebywaj\u0105cy w karnej kompanii. Po porannym apelu w tym dniu – komendant obozu Rudolf H\u0151ss o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce wieczorem w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w nie powinno by\u0107 ju\u017c \u017byd\u00f3w, poniewa\u017c oni s\u0105 rzekomo winni za rozpocz\u0119cie wojny niemiecko-sowieckiej. W euforii pierwszych zwyci\u0119stw tej wojny najpierw zamordowano chorych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy jako wi\u0119\u017aniowie karnej kompanii, nie maj\u0105c ju\u017c si\u0142 wyj\u015b\u0107 do pracy, pozostawieni byli w bloku nr 13 (obecnie 11). Pozosta\u0142ych wymordowano podczas pracy we wspomnianej \u017cwirowni. W sumie zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas 176 \u017byd\u00f3w. Byli to g\u0142\u00f3wnie polscy \u017bydzi. Po raz pierwszy zabitych wtedy na terenie przyobozowej \u017cwirowni nie zwo\u017cono do obozowej kostnicy, lecz wprost do krematorium.<\/p>\n

Mord ten znajduje tak\u017ce potwierdzenie w relacji by\u0142ego wi\u0119\u017ania Stanis\u0142awa Kami\u0144skiego, lecz jego lokalizacja jest nieco inna:<\/p>\n

\n

W dniu tym wyko\u0144czono wszystkich \u017byd\u00f3w przebywaj\u0105cych w obozie. (…) Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 masakra, niekt\u00f3rych posy\u0142ano w kierunku drut\u00f3w. Jeden z kap\u00f3w chcia\u0142 uchroni\u0107 m\u0142odego \u017byda Jakubka i pr\u00f3bowa\u0142 w tej sprawie interweniowa\u0107, lecz bez skutku. Wydarzenie to mia\u0142o miejsce w \u017cwirowni ko\u0142o Theatergeb\u00e4ude.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

W dniu nast\u0119pnym po dokonanej masakrze, 24 czerwca 1941 r., w transporcie z Opola przywieziono trzydziestu wi\u0119\u017ani\u00f3w, w tym jedenastu \u017byd\u00f3w polskich. Mo\u017cna przypuszcza\u0107, \u017ce zgin\u0119li oni wkr\u00f3tce jako wi\u0119\u017aniowie karnej kompanii.<\/p>\n

Kolejnych pi\u0119ciu polskich \u017byd\u00f3w przyby\u0142o do obozu dwa dni p\u00f3\u017aniej – 26 czerwca 1941 r. – we wspomnianym transporcie krakowskim wraz z ksi\u0119\u017cmi Salezjanami. Byli to: Gerszon Brand (nr 17339) \u2013 ur. w Sanoku (robotnik), Mendel Zucker (nr 17343) \u2013 ur. w Krakowie (grawer), Mendel Rosenwasser (nr 17346) \u2013 ur. w Chrzanowie (krawiec), Julian Traub (nr 17347) \u2013 ur. w podkrakowskiej wsi Wr\u00f3\u017cenice (fryzjer) i Szulim Rojzman (nr 17348 – ur. w Mi\u0144sku Mazowieckim (krawiec), kt\u00f3rzy nazajutrz w sk\u0142adzie karnej kompanii – podobnie jak Salezjanie – pracowali, wykonuj\u0105c ci\u0105gle biegiem prac\u0119 ponad si\u0142y, w \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d. Ju\u017c do po\u0142udnia czterech z nich zamordowano, a pi\u0105tego, kt\u00f3rego przed \u015bmierci\u0105 zd\u0105\u017cy\u0142 ochrzci\u0107 Salezjanin – ks. J\u00f3zef Wybraniec \u2013 pozbawiono \u017cycia podczas pracy w tej \u017cwirowni po przerwie obiadowej.<\/p>\n

Warto wspomnie\u0107, \u017ce wymieniony powy\u017cej Julian Traub pochodzi\u0142 ze spolonizowanej rodziny \u017cydowskiej. Po przej\u015bciu na katolicyzm o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Polk\u0105 i pracowa\u0142 jako fryzjer na D\u0119bnikach w Krakowie. Powodem jego aresztowania by\u0142 fakt nieoddania przez niego w\u0142adzom niemieckim posiadanego wcze\u015bniej radioodbiornika. \u017bona Juliana Trauba po jego \u015bmierci otrzyma\u0142a od w\u0142adz obozowych zawiadomienie, \u017ce jej m\u0105\u017c zmar\u0142 w KL Auschwitz w dniu 27 czerwca 1941 r. Poinformowano j\u0105 tak\u017ce, \u017ce otrzyma pozosta\u0142e po nim w obozie rzeczy, a tak\u017ce po uiszczeniu odpowiedniej op\u0142aty zostanie na jej adres przes\u0142ana urna z prochami jej m\u0119\u017ca. Julian Traub osieroci\u0142 sze\u015bcioletniego syna Alfreda. Pan Alfred Traub ma dzisiaj ju\u017c ponad siedemdziesi\u0105t lat, mieszka w Krakowie i w ka\u017cdym roku przyje\u017cd\u017ca do O\u015bwi\u0119cimia, uczestnicz\u0105c w \u201eMarszu \u017bywych\u201d.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 26 czerwca 2009 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu (KL Auschwitz I) by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu. Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":625,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[34,17,4,257,256,37],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski.jpeg",425,640,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski-199x300.jpg",100,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski.jpeg",425,640,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski.jpeg",199,300,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski.jpeg",425,640,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2012\/01\/Krzy\u017c-papieski.jpeg",425,640,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu (KL Auschwitz I) by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu. Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=624"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35536,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/624\/revisions\/35536"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}