{"id":6066,"date":"2013-03-17T15:56:28","date_gmt":"2013-03-17T14:56:28","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=6066"},"modified":"2021-10-17T11:33:49","modified_gmt":"2021-10-17T11:33:49","slug":"od-humania-do-krzemienca-irena-sandecka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2013\/03\/17\/od-humania-do-krzemienca-irena-sandecka\/","title":{"rendered":"„Od Humania do Krzemie\u0144ca: Irena Sandecka”"},"content":{"rendered":"
\n

Ksi\u0105\u017cka Marka A. Koprowskiego Od Humania do Krzemie\u0144ca<\/em> jest biografi\u0105 Ireny Sandeckiej (1912-2010), kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 pozna\u0107 osobi\u015bcie w Krzemie\u0144cu na Wo\u0142yniu, podczas mojej podr\u00f3\u017cy na Kresy latem 1997 r. Jej opowie\u015b\u0107 o polskiej historii Krzemie\u0144ca, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 nasz wieszcz Juliusz S\u0142owacki i spotkanie z Ni\u0105 wywar\u0142o na mnie do dzisiaj niezapomniane wra\u017cenie.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ponownie odwiedzi\u0142em Krzemieniec 22 sierpnia 2011 r. Nie spotka\u0142em si\u0119 jednak ju\u017c z Iren\u0105 Sandeck\u0105, kt\u00f3ra rok wcze\u015bniej zmar\u0142a i jest pochowana w tym mie\u015bcie, kt\u00f3re by\u0142o Kolebk\u0105 S\u0142owackiego. Spotka\u0142em natomiast na G\u00f3rze Bony<\/span><\/a> miejscowe dzieci polskie, kt\u00f3re na widok grupki polskich turyst\u00f3w zacz\u0119\u0142y recytowa\u0107:<\/p>\n

Kto Ty jeste\u015b, Polak ma\u0142y…<\/span><\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Dwa dni po opuszczeniu przeze mnie Krzemie\u0144ca, 24 sierpnia 2011 r., nacjonali\u015bci ukrai\u0144scy ods\u0142onili w tej miejscowo\u015bci \u2013 pomnik Stepana Bandery<\/span><\/a>, kt\u00f3rego Muzeum istnieje w jego rodzinnej miejscowo\u015bci w Uhrynowie Starym<\/span><\/a> ko\u0142o Ka\u0142usza na Ukrainie. Na stronach internetowych tego muzeum mo\u017cna przeczyta\u0107 tekst o rzekomo bohaterskim dow\u00f3dcy pierwszej sotni UPA, \u00a0kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Hryhorij Perehiniak \u201eDowbeszka – Korobka\u201d<\/span><\/a> i pochodzi\u0142 z Uhrynowa Starego. \u00a0W rzeczywisto\u015bci ten nacjonalista ukrai\u0144ski jest odpowiedzialny za pierwszy masowy mord na wo\u0142y\u0144skich Polakach, dokonany w Paro\u015bli w dniu 9 lutego 1943 r.<\/span><\/a><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\"Logo<\/a>
Logo muzeum Stepana Bandery w Uhrynowie Starym<\/figcaption><\/figure>\n

Irena Sandecka urodzi\u0142a si\u0119 ponad sto lat temu w Humaniu na Podolu. By\u0142a osob\u0105 oddan\u0105 polskim Kresom i obro\u0144czyni\u0105 polsko\u015bci w Krzemie\u0144cu. Nale\u017ca\u0142a do os\u00f3b niezwyk\u0142ych. Wyjecha\u0142a tu\u017c przed wybuchem drugiej wojny \u015bwiatowej do Belgii, aby tam, jako absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie, zadba\u0107 o \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105 dzieci polskich emigrant\u00f3w.<\/p>\n

Na wie\u015b\u0107 w wybuchu wojny, jeszcze e wrze\u015bniu 1939 r. zd\u0105\u017cy\u0142a powr\u00f3ci\u0107 do Polski. Wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w obronie Lwowa, wprawdzie nie z broni\u0105 w r\u0119ku, lecz gotuj\u0105c obro\u0144com tego miasta posi\u0142ki. Pocz\u0105tkowy okres okupacji sowieckiej przetrwa\u0142a we Lwowie, aby wiosn\u0105 1940 r. powr\u00f3ci\u0107 do swojego ukochanego Krzemie\u0144ca, gdzie wkr\u00f3tce podj\u0119\u0142a prac\u0119 jako nauczycielka w szkole powszechnej, pracuj\u0105c w pobliskiej Bia\u0142ej Krynicy a\u017c do wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r.<\/p>\n

Okres okupacji niemieckiej przyni\u00f3s\u0142 rozkwit zbrodniczej dzia\u0142alno\u015bci nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich. Irena Sandecka niejednokrotnie je\u017adzi\u0142a do miejsc, w kt\u00f3rych oddzia\u0142u Ukrai\u0144skiej Armii Powsta\u0144czej (UPA) dokona\u0142y mord\u00f3w na Polakach, co szczeg\u00f3\u0142owo odnotowa\u0142 w swojej ksi\u0105\u017cce Marek A. Koprowski.<\/p>\n

W swojej pracy na rzecz polskich Kres\u00f3w, Sandecka nie usta\u0142a r\u00f3wnie\u017c podczas drugiej okupacji sowieckiej, zapocz\u0105tkowanej wej\u015bciem \u017co\u0142nierzy sowieckich na Wo\u0142y\u0144 w 1944 r. To dzi\u0119ki niej w du\u017cej mierze utrzyma\u0142a si\u0119 parafia krzemieniecka, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rej gromadzili si\u0119 Polacy, tworz\u0105c tam do dzisiaj bastion polsko\u015bci. Zabiega\u0142a tak\u017ce, aby w Krzemie\u0144cu powsta\u0142o w jego rodzinnym domu Muzeum Juliusza S\u0142owackiego<\/a>.<\/p>\n

\"Krzemieniec<\/a>
Krzemieniec - dom, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 Juliusz S\u0142owacki (obecnie Muzeum)<\/figcaption><\/figure>\n

Ze wspomnie\u0144 Sandeckiej poznajemy tak\u017ce losy ofiarnych ksi\u0119\u017cy polskich: Jakuba Macyszyna i Bronis\u0142awa Mireckiego. To oni przyczynili si\u0119 do zachowania w parafii krzemienieckiej j\u0119zyka polskiego podczas liturgii. Sama za\u015b Irena Sandecka potajemnie uczy\u0142a dzieci religii, j\u0119zyka polskiego, polskiej historii i kultury. W swoich odwa\u017cnych wypowiedziach przeciwstawia\u0142a si\u0119 gloryfikacji zbrodniarzy spod znaku UON-UPA. Nie zgadza\u0142a si\u0119 na wybaczenie nacjonalistom ukrai\u0144skim, bez wyra\u017anego nazwania mord\u00f3w na Wo\u0142yniu ludob\u00f3jstwem.<\/p>\n

Biografia Ireny Sandeckiej warta jest przeczytania, chocia\u017c rozprasza\u0107 mog\u0105 pewne powt\u00f3rzenia fragment\u00f3w narracji, kt\u00f3re wprawdzie nie cz\u0119sto, ale w omawianej ksi\u0105\u017cce Marka A. Koprowskiego Od Humania do Krzemie\u0144ca: Irena Sandecka<\/em> zdarzaj\u0105 si\u0119.<\/p>\n

Ta cenna pozycja ukaza\u0142a si\u0119 w ramach dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej Biblioteki \u201eWo\u0142anie z Wo\u0142ynia\u201d, tom 75, Bia\u0142y Dunajec-Ostr\u00f3g 2012 (str. 85).<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 17 marca 2013 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0105\u017cka Marka A. Koprowskiego Od Humania do Krzemie\u0144ca jest biografi\u0105 Ireny Sandeckiej (1912-2010), kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 pozna\u0107 osobi\u015bcie w Krzemie\u0144cu na Wo\u0142yniu, podczas mojej podr\u00f3\u017cy na Kresy latem 1997 r. Jej opowie\u015b\u0107 o polskiej historii Krzemie\u0144ca, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 nasz wieszcz Juliusz S\u0142owacki i spotkanie z Ni\u0105 wywar\u0142o na mnie do dzisiaj niezapomniane wra\u017cenie. Ponownie …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":6086,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[506,507],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Ksi\u0105\u017cka Marka A. Koprowskiego Od Humania do Krzemie\u0144ca jest biografi\u0105 Ireny Sandeckiej (1912-2010), kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 pozna\u0107 osobi\u015bcie w Krzemie\u0144cu na Wo\u0142yniu, podczas mojej podr\u00f3\u017cy na Kresy latem 1997 r. Jej opowie\u015b\u0107 o polskiej historii Krzemie\u0144ca, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 nasz wieszcz Juliusz S\u0142owacki i spotkanie z Ni\u0105 wywar\u0142o na mnie do dzisiaj niezapomniane wra\u017cenie. Ponownie…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6066"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6066"}],"version-history":[{"count":54,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35437,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6066\/revisions\/35437"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}