{"id":5456,"date":"2013-02-18T15:33:56","date_gmt":"2013-02-18T15:33:56","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=5456"},"modified":"2021-10-31T11:49:43","modified_gmt":"2021-10-31T11:49:43","slug":"skazani-za-jednego-uciekiniera-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2013\/02\/18\/skazani-za-jednego-uciekiniera-2\/","title":{"rendered":"Skazani za jednego uciekiniera"},"content":{"rendered":"
\n

Akt rozpaczy<\/strong><\/p>\n

Podczas pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d, czyli tzw. budynku teatru, uciek\u0142 1 wrze\u015bnia 1941 r. jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

\"\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d,<\/a>
\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d<\/figcaption><\/figure>\n

By\u0142 nim dwudziestosze\u015bcioletni Jan Nowaczek pochodz\u0105cy z okolic Radomia, z zawodu m\u0142ynarz. Przywieziono go do KL Auschwitz 9 stycznia 1941 r. w transporcie wi\u0119\u017ani\u00f3w z Radomia i oznaczono numerem 8488. Jego ucieczka stanowi\u0142a akt rozpaczy, gdy\u017c \u015bmiertelno\u015b\u0107 w karnej kompanii by\u0142a bardzo wysoka a pobyt w niej r\u00f3wnoznaczny z wyrokiem \u015bmierci.<\/p>\n

Ucieczka na rowerze<\/strong><\/p>\n

W dniu, w kt\u00f3rym Jan Nowaczek zbieg\u0142 z obozu, dwudziestu wi\u0119\u017ani\u00f3w karnej kompanii wydobywa\u0142o \u017cwir ko\u0142o Theatergeb\u00e4ude. Pilnuj\u0105cy ich esesman zapyta\u0142, czy kt\u00f3ry\u015b z nich potrafi naprawi\u0107 rower. Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 Nowaczek. Esesman poleci\u0142 mu dokona\u0107 naprawy i zamkn\u0105\u0142 go w swoim pomieszczeniu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 rower. Wi\u0119zie\u0144 szybko upora\u0142 si\u0119 z wykonaniem polecenia i postanowi\u0142 skorzysta\u0107 z nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji do ucieczki, jak\u0105 stanowi\u0142 nie tylko rower, ale r\u00f3wnie\u017c mundur SS wisz\u0105cy w szafie. Nowaczek otworzy\u0142 j\u0105 narz\u0119dziami s\u0142u\u017c\u0105cymi do naprawy roweru i nie zdejmuj\u0105c pasiaka na\u0142o\u017cy\u0142 na siebie mundur, w kt\u00f3rego kieszeni znalaz\u0142 pistolet. Za chwil\u0119 wsiad\u0142 na rower i nie niepokojony przez nikogo wyjecha\u0142 poza stref\u0119 interes\u00f3w obozu.<\/p>\n

B\u0142aganie o pomoc<\/strong><\/p>\n

Zbieg\u0142y wi\u0119zie\u0144 dotar\u0142 szcz\u0119\u015bliwie przez Grojec do Por\u0119by Wielkiej, gdzie zsiad\u0142 z roweru i wszed\u0142 do pierwszego z brzegu domu. Mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie, \u017ce natrafi\u0142 na gospodarstwo zamieszka\u0142e przez Polak\u00f3w, a nie osiedle\u0144c\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rych du\u017co by\u0142o w okolicy.<\/p>\n

\"Wawrzyniec<\/a>
Wawrzyniec Kulig<\/figcaption><\/figure>\n

Jan Nowaczek trafi\u0142 do domu Wawrzy\u0144ca Kuliga, kt\u00f3ry mieszka\u0142 z \u017con\u0105 Franciszk\u0105 i trojgiem ma\u0142ych dzieci. Wawrzy\u0144ca nie by\u0142o w domu, gdy\u017c pracowa\u0142 z \u017con\u0105 Franciszk\u0105 i jej matk\u0105, Wiktori\u0105 \u017bmud\u0105, przy koszeniu owsa w s\u0105siedniej wsi Polanka Wielka. Przed domem Kulig\u00f3w bawi\u0142 si\u0119 ich pi\u0119cioletni syn, Franciszek. Uciekinier Nowaczek, w mundurze esesmana, zapyta\u0142 ch\u0142opca czy m\u00f3g\u0142by zaprowadzi\u0107 go do ojca. Nim zaskoczony Franciszek zdo\u0142a\u0142 cokolwiek odpowiedzie\u0107, rozleg\u0142 si\u0119 warkot silnika ci\u0119\u017carowego samochodu, kt\u00f3rym zwykle je\u017adzi\u0142a niemiecka policja. Przera\u017cony Nowaczek, nie czekaj\u0105c na odpowied\u017a ch\u0142opca, porzuci\u0142 rower w rosn\u0105cych obok krzakach i wskoczy\u0142 do wn\u0119trza domu, w kt\u00f3rym by\u0142a ciotka gospodarzy, Magdalena Kwa\u0142ek. Zgodzi\u0142a si\u0119 ona wprawdzie na przyj\u0119cie zbiega, ale odczuwa\u0142a ogromny strach maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce poszukuj\u0105cy go esesmani dotarli ju\u017c do Por\u0119by Wielkiej. Na szcz\u0119\u015bcie nie przeszukiwali oni zabudowa\u0144 tylko zwracali uwag\u0119 na drog\u0119 i zagajniki.<\/p>\n

Wawrzyniec Kulig<\/strong><\/p>\n

Kiedy najstarsza c\u00f3rka, Stefania powiadomi\u0142a rodzic\u00f3w, \u017ce ciotka Kwa\u0142ek ukry\u0142a \u201etakiego, co uciek\u0142 z lagru\u201d, Franciszka Kulig natychmiast posz\u0142a do domu, a jej m\u0105\u017c wr\u00f3ci\u0142 dopiero wieczorem po zako\u0144czeniu prac \u017cniwnych. Zbieg by\u0142 ju\u017c ukryty w stodole i gdy zobaczy\u0142 gospodarza rzuci\u0142 mu si\u0119 na szyj\u0119 i zacz\u0105\u0142 prosi\u0107 o cywilne ubranie, pieni\u0105dze, \u017cywno\u015b\u0107 oraz o wskazanie dalszej drogi ucieczki. Wawrzyniec Kulig odpowiedzia\u0142, \u017ce jego obowi\u0105zkiem jest mu pom\u00f3c.<\/p>\n

Pomoc dla uciekiniera<\/strong><\/p>\n

Jan Nowaczek umy\u0142 si\u0119 i przebra\u0142 w cywilne ubranie, kt\u00f3re Franciszka Kuligowa przeszy\u0142a dopasowuj\u0105c je do jego figury. Franciszka zapami\u0119ta\u0142a, \u017ce jej m\u0105\u017c wyprowadzi\u0142 Nowaczka oko\u0142o godziny drugiej w nocy z domu i wyja\u015bni\u0142 mu w jakim kierunku powinien i\u015b\u0107, \u017ceby przedosta\u0107 si\u0119 do Generalnego Gubernatorstwa. Na drog\u0119 uciekinier otrzyma\u0142 troch\u0119 pieni\u0119dzy oraz \u017cywno\u015b\u0107. Zapewnia\u0142, \u017ce \u017cywy nie da si\u0119 uj\u0105\u0107 prze\u015bladowcom i w ostateczno\u015bci zastrzeli si\u0119 z posiadanego pistoletu.<\/p>\n

Osadzenie w bloku nr 11<\/strong><\/p>\n

Od wydarze\u0144 tych min\u0119\u0142o dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Kuligowie byli przekonani, \u017ce ucieczka powiod\u0142a si\u0119 Nowaczkowi i \u017ce przebywa on w bezpiecznym miejscu na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Sta\u0142o si\u0119 jednak inaczej. Po kilku miesi\u0105cach Nowaczek zosta\u0142 schwytany prawdopodobnie w Starachowicach lub Radomiu i przewieziony ponownie do KL Auschwitz, gdzie osadzono go 29 kwietnia 1942 r. w bunkrze bloku nr 11. Podczas \u015bledztwa, prowadzonego przez obozowe gestapo, zupe\u0142nie si\u0119 za\u0142ama\u0142 i wskaza\u0142 osoby, kt\u00f3re okaza\u0142y mu pomoc.<\/p>\n

\u015aledztwo<\/strong><\/p>\n

Przed zabudowaniami Kulig\u00f3w w Por\u0119bie Wielkiej zatrzyma\u0142 si\u0119 15 maja 1942 r. samoch\u00f3d. Najpierw wysiad\u0142 z niego jeden esesman i trzymaj\u0105c w r\u0119ku teczk\u0119 wszed\u0142 do wn\u0119trza domu, w kt\u00f3rym zasta\u0142 Franciszk\u0119 Kulig z dzie\u0107mi. Zapyta\u0142 j\u0105 po polsku, czy mo\u017ce u niej kupi\u0107 mleko. Kiedy otrzyma\u0142 odmown\u0105 odpowied\u017a, zacz\u0105\u0142 interesowa\u0107 si\u0119, gdzie przebywa jej m\u0105\u017c. Poinformowa\u0142a go, zgodnie z prawd\u0105, \u017ce pojecha\u0142 do kopalni \u201eBrzeszcze\u201d kupi\u0107 w\u0119giel. Za chwil\u0119 esesmani, kt\u00f3rzy przyjechali samochodem razem z tym pierwszym, polecili wysi\u0105\u015b\u0107 z niego jakiemu\u015b cywilowi. Zosta\u0142 on wprowadzony do mieszkania Kulig\u00f3w. Pad\u0142o pytanie, czy Franciszka Kulig zna tego cz\u0142owieka. Zaprzeczy\u0142a, ale kiedy cywil zacz\u0105\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo opowiada\u0107, jak wszed\u0142 do sieni, gdzie spa\u0142, przebiera\u0142 si\u0119 i co otrzyma\u0142 na drog\u0119, pozna\u0142a go. To by\u0142 Nowaczek. Na jego ciele widoczne by\u0142y \u015blady licznych uderze\u0144. Esesmani zacz\u0119li bi\u0107 w\u0142a\u015bcicielk\u0119 domu biczami, mimo \u017ce by\u0142a w zaawansowanej ci\u0105\u017cy, kopa\u0107 j\u0105, grozi\u0107 rewolwerem i zmusza\u0107 do przyznania si\u0119 do pomocy udzielonej kilka miesi\u0119cy temu Nowaczkowi. Kiedy p\u0142acz\u0105c stanowczo temu zaprzecza\u0142a, przeprowadzono dok\u0142adn\u0105 rewizj\u0119 w domu, w stodole i stajni, usi\u0142uj\u0105c odnale\u017a\u0107 rower, na kt\u00f3rym uciekinier przyjecha\u0142 do Por\u0119by Wielkiej. Franciszka Kulig wiedzia\u0142a, \u017ce roweru tego esesmani w ich obej\u015bciu nie znajd\u0105. W odnalezieniu pom\u00f3g\u0142 im jednak przypadek.<\/p>\n

Porzucony rower<\/strong><\/p>\n

Porzucony przez Nowaczka rower Kuligowie zakopali w pobli\u017cu swojej stodo\u0142y wkr\u00f3tce po udzieleniu pomocy uciekinierowi i jego odej\u015bciu z ich domu. Rower by\u0142 jednak do\u015b\u0107 p\u0142ytko ukryty w ziemi. Odkopa\u0142 go, w miejscu wskazanym przez ciotk\u0119 gospodarzy Magdalen\u0119 Kwa\u0142ek, Ludwik Magiera, m\u0105\u017c siostry Franciszki Kulig, Stefanii, a nast\u0119pnie zabra\u0142 do swojego domu i rozebra\u0142 na cz\u0119\u015bci.<\/p>\n

\"Stefania<\/a>
Stefania Magiera (z lewej)<\/figcaption><\/figure>\n

Podczas rewizji w zabudowaniach Kulig\u00f3w esesmani dopytywali si\u0119 szczeg\u00f3lnie o ten rower i mundur esesma\u0144ski, kt\u00f3ry Franciszka popru\u0142a i przefarbowa\u0142a. Rozmow\u0119 t\u0119 pods\u0142ucha\u0142 syn s\u0105siada Kulig\u00f3w, Czes\u0142aw Brombosz. \u0179le j\u0105 zrozumia\u0142 i s\u0105dzi\u0142, \u017ce esesmani odbieraj\u0105 mieszka\u0144com Por\u0119by Wielkiej rowery. Wsiad\u0142 natychmiast na sw\u00f3j rower i pojecha\u0142 do Stefanii i Ludwika Magier\u00f3w, \u017ceby im o tym powiedzie\u0107. Odje\u017cd\u017caj\u0105cego zauwa\u017cy\u0142 stoj\u0105cy przy drodze kierowca samochodu. Powiadomi\u0142 o tym dw\u00f3ch pozosta\u0142ych funkcjonariuszy obozowego gestapo. Wepchn\u0119li oni Franciszk\u0119 Kulig oraz Jana Nowaczka do samochodu i po uruchomieniu silnika ruszyli w po\u015bcig za ch\u0142opcem, kt\u00f3ry zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c znikn\u0105\u0107 z pola ich widzenia. \u015alady pozostawione przez ko\u0142a roweru doprowadzi\u0142y jednak \u015bcigaj\u0105cych do zabudowa\u0144 Ludwika Magiery. W domu by\u0142a tylko \u017cona gospodarza, Stefania, gdy\u017c on sam pracowa\u0142 w tym czasie w Czechowicach-Dziedzicach. Po bardzo dok\u0142adnej rewizji w zabudowaniach esesmani odnale\u017ali cz\u0119\u015bci poszukiwanego roweru. Nie zwlekaj\u0105c ani chwili, umie\u015bcili Stefani\u0119 Magier\u0119 w samochodzie obok siedz\u0105cej w jego wn\u0119trzu Franciszki Kulig. Za chwil\u0119 pojazd z aresztowanymi siostrami i Nowaczkiem ruszy\u0142 w kierunku Brzeszcz.<\/p>\n

Nieudane aresztowanie<\/strong><\/p>\n

Esesmani chcieli po drodze uj\u0105\u0107 Wawrzy\u0144ca Kuliga jad\u0105cego konnym wozem z w\u0119glem zakupionym w kopalni \u201eBrzeszcze\u201d. Nigdzie go jednak nie spotkali, a w kopalni powiedziano im, \u017ce nikt o takim nazwisku w\u0119gla u nich nie kupowa\u0142. Rozz\u0142oszczeni zacz\u0119li bi\u0107 biczem po nogach aresztowan\u0105 Franciszk\u0119, ale ta nie wyjawi\u0142a im, \u017ce m\u0105\u017c mia\u0142 dokona\u0107 zakupu nie na swoje nazwisko.<\/p>\n

Po wojnie Franciszka Kulig relacjonowa\u0142a:<\/p>\n

\n

Przeje\u017cd\u017caj\u0105c przez Grojec zauwa\u017cy\u0142am nasz w\u00f3z, ale nie by\u0142o na nim mojego m\u0119\u017ca. Ko\u0144mi powozi\u0142 jego bratanek, Jan Kulig i syn s\u0105siada, Franciszek Dominiec, kt\u00f3rzy byli w\u00f3wczas lud\u017ami bardzo m\u0142odymi. M\u0105\u017c zbieg\u0142 dzi\u0119ki ostrze\u017ceniu przez Franciszka Domi\u0144ca. Esesmani aresztowali obydw\u00f3ch i zabrali ich razem z nami.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Samoch\u00f3d ruszy\u0142 w kierunku obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu, natomiast w\u00f3z za\u0142adowany w\u0119glem zabra\u0142 z par\u0105 koni miejscowy inspektor niemiecki, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 go dopiero po d\u0142ugotrwa\u0142ych staraniach trwaj\u0105cych ponad rok.<\/p>\n

By\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz, Ludwik Banach, twierdzi, \u017ce Nowaczek wskaza\u0142 w sumie sto dwadzie\u015bcia os\u00f3b, kt\u00f3re za udzielenie mu pomocy zosta\u0142y uwi\u0119zione w obozie. Liczba ta wydaje si\u0119 przesadzona, niemniej mo\u017cna ustali\u0107 z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, \u017ce tylko z Por\u0119by Wielkiej aresztowano 15 maja 1942 roku za pomoc uciekinierowi i osadzono w bunkrach bloku nr 11: Franciszka Domi\u0144ca i Jana Kuliga oraz Franciszk\u0119 Kulig i jej siostr\u0119 Stefani\u0119 Magier\u0119.<\/p>\n

Inne aresztowania<\/strong><\/p>\n

\"Ksi\u0105dz<\/a>
Ksi\u0105dz Franciszek Paciorek<\/figcaption><\/figure>\n

W wyniku zezna\u0144 Jana Nowaczka zosta\u0142 tak\u017ce prawdopodobnie aresztowany ks. Franciszek Paciorek, dwudziestoo\u015bmioletni wikary z parafii w Spytkowicach ko\u0142o Zatora, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w KL Auschwitz 5 marca 1943 r.<\/p>\n

\"Akt<\/a>
Akt zgonu ksi\u0119dza Franciszka Paciorka<\/figcaption><\/figure>\n

Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c przypuszcza\u0107, \u017ce zwi\u0105zek z t\u0105 spraw\u0105 mia\u0142o osadzenie w obozie w\u00f3jta gminy Brze\u017anica, Kazimierza Meresa i so\u0142tysa Lipowej, Stanis\u0142awa Dzierwy. Z zachowanych akt\u00f3w zgonu wynika, \u017ce pierwszy z nich zgin\u0105\u0142 w obozie 25 lutego 1943 r., a drugi \u2013 nieco wcze\u015bniej \u2013 bo 15 lutego tego samego roku.<\/p>\n

Franciszek Dominiec osadzony by\u0142 w podziemiach bloku nr 11 w tej samej celi, co Jan Nowaczek. Zapami\u0119ta\u0142, \u017ce esesmani wywozili Nowaczka w teren, gdzie wskazywa\u0142 on im dalsze osoby, kt\u00f3re pomog\u0142y mu kiedy\u015b w ucieczce. Kiedy w rozmowie z nim pyta\u0142, po co to robi, ten nie ukrywa\u0142, \u017ce chce w ten spos\u00f3b przed\u0142u\u017cy\u0107 sobie \u015bledztwo i stworzy\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cycia obozu.<\/p>\n

Bohaterski czyn<\/strong><\/p>\n

\"Akt<\/a>
Akt zgnu Wawrzy\u0144ca Kuliga<\/figcaption><\/figure>\n

M\u0105\u017c Franciszki Kulig, Wawrzyniec pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo ukrywa\u0107, ale po kilku dniach zg\u0142osi\u0142 si\u0119 24 maja 1942 r. dobrowolnie do KL Auschwitz, gdzie oznaczono go numerem 41623. Przed p\u00f3j\u015bciem do obozu po\u017cegna\u0142 si\u0119 ze swoimi dzie\u0107mi i te\u015bciow\u0105, Wiktori\u0105 \u017bmud\u0105, kt\u00f3rej powiedzia\u0142, \u017ce zdaje sobie spraw\u0119, i\u017c idzie do obozu na pewn\u0105 \u015bmier\u0107. Zdecydowa\u0142 si\u0119 jednak na ten czyn maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce zdo\u0142a w ten spos\u00f3b uratowa\u0107 \u017cycie swojej \u017cony, nienarodzonego syna oraz bratanka Jana Kuliga i Franciszka Domi\u0144ca, dzi\u0119ki kt\u00f3rym unikn\u0105\u0142 aresztowania. Rzeczywi\u015bcie, obydwaj zostali zwolnieni z bunkra bloku nr 11 po dziesi\u0119ciu tygodniach uwi\u0119zienia, natomiast Franciszka Kulig odzyska\u0142a wolno\u015b\u0107 zaraz po zg\u0142oszeniu si\u0119 jej m\u0119\u017ca do obozu. W dniu 5 czerwca 1942 r. urodzi\u0142a syna, kt\u00f3remu nada\u0142a, na cze\u015b\u0107 ojca, imi\u0119 Wawrzyniec. Dziecko by\u0142o bardzo w\u0105t\u0142e, a matka po jego urodzeniu, d\u0142ugo chorowa\u0142a.<\/p>\n

Egzekucje pod \u015acian\u0105 Strace\u0144<\/strong><\/p>\n

Wawrzyniec Kulig zosta\u0142 rozstrzelany pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 w dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, 11 sierpnia 1942 roku. Kiedy prowadzono go na \u015bmier\u0107 obok okienka celi, w kt\u00f3rej w podziemiach bloku nr 11 uwi\u0119ziony by\u0142 jego bratanek Jan Kulig, zd\u0105\u017cy\u0142 krzykn\u0105\u0107:<\/p>\n

\u017begnaj Jasiu i po\u017cegnaj krewnych, nie zobaczymy si\u0119 ju\u017c, bo id\u0119 na \u015b\u2026<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Nie doko\u0144czy\u0142, bo stoj\u0105cy obok esesman uderzy\u0142 go kolb\u0105.<\/p>\n

\"Akt<\/a>
Akt zgonu Stefanii Magiery<\/figcaption><\/figure>\n

Stefani\u0119 Magier\u0119 i Jana Nowaczka rozstrzelano pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 27 sierpnia 1942 r. O \u015bmierci m\u0119\u017ca, a p\u00f3\u017aniej siostry zawiadomiono Franciszk\u0119 Kulig na posterunku niemieckiej policji w s\u0105siedniej miejscowo\u015bci Polanka Wielka.<\/p>\n

\"Akt<\/a>
Akt zgonu Jana Nowaczka<\/figcaption><\/figure>\n

Prze\u017cyli wojn\u0119<\/strong><\/p>\n

Ludwik Magiera prze\u017cy\u0142 wojn\u0119, podobnie jak Franciszek Dominiec oraz Jan Kulig. Ten ostatni zosta\u0142 wkr\u00f3tce powo\u0142any do odbycia s\u0142u\u017cby wojskowej i zmar\u0142, jako \u017co\u0142nierz Wojska Polskiego, prawdopodobnie w wyniku obra\u017ce\u0144 doznanych w walce z oddzia\u0142em Ukrai\u0144skiej Armii Powsta\u0144czej \/UPA\/ w Bieszczadach.<\/p>\n

Po wojnie Franciszka Kulig nadal mieszka\u0142a w swoim rodzinnym domu w Por\u0119bie Wielkiej ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia, gdzie zmar\u0142a 10 grudnia 2001 r., maj\u0105c 94 lata.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong> O\u015bwi\u0119cim, 18 lutego 2013 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Akt rozpaczy Podczas pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d, czyli tzw. budynku teatru, uciek\u0142 1 wrze\u015bnia 1941 r. jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim dwudziestosze\u015bcioletni Jan Nowaczek pochodz\u0105cy z okolic Radomia, z zawodu m\u0142ynarz. Przywieziono go do KL Auschwitz 9 stycznia 1941 r. w transporcie wi\u0119\u017ani\u00f3w z Radomia i oznaczono numerem 8488. Jego ucieczka …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":5486,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Akt rozpaczy Podczas pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d, czyli tzw. budynku teatru, uciek\u0142 1 wrze\u015bnia 1941 r. jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim dwudziestosze\u015bcioletni Jan Nowaczek pochodz\u0105cy z okolic Radomia, z zawodu m\u0142ynarz. Przywieziono go do KL Auschwitz 9 stycznia 1941 r. w transporcie wi\u0119\u017ani\u00f3w z Radomia i oznaczono numerem 8488. Jego ucieczka…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5456"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5456"}],"version-history":[{"count":53,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35446,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5456\/revisions\/35446"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5486"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}