{"id":4095,"date":"2012-11-17T09:34:48","date_gmt":"2012-11-17T09:34:48","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=4095"},"modified":"2021-10-31T11:52:10","modified_gmt":"2021-10-31T11:52:10","slug":"4095","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2012\/11\/17\/4095\/","title":{"rendered":"Groby je\u0144c\u00f3w niemieckich nad So\u0142\u0105"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Wywiad z panem Julianem Wykr\u0119tem., mieszka\u0144cem Rajska ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia, na temat poch\u00f3wk\u00f3w je\u0144c\u00f3w niemieckich, zmar\u0142ych w obozie przej\u015bciowym NKWD, istniej\u0105cym na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau w latach 1945-1946.<\/p>\n

–\t\u00a0Czy po wojnie wiedzia\u0142 Pan o istnieniu oboz\u00f3w dla je\u0144c\u00f3w niemieckich na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau ?<\/p>\n

–\t\u00a0O obozach dla je\u0144c\u00f3w niemieckich niewiele wiedzia\u0142em. Przypominam sobie tylko, jak wracaj\u0105c z O\u015bwi\u0119cimia do Rajska z jakiego\u015b nabo\u017ce\u0144stwa czy uroczysto\u015bci, mog\u0142o to by\u0107 zako\u0144czenie roku szkolnego lub w \u015awi\u0119ta Wielkanocne w 1946 r., us\u0142yszeli\u015bmy nad So\u0142\u0105 jakie\u015b g\u0142osy. Za chwil\u0119 zobaczyli\u015bmy ludzi kopi\u0105cych r\u00f3w i jad\u0105cy w ich kierunku w\u00f3z przykryty jakimi\u015b szmatami. Jeniec niemiecki prowadzi\u0142 konie, a za wozem szed\u0142 \u017co\u0142nierz sowiecki. Podjechali nad ten r\u00f3w. Zdj\u0119li szmaty okrywaj\u0105ce w\u00f3z i zobaczyli\u015bmy zmar\u0142ych. Byli to je\u0144cy niemieccy, kt\u00f3rych grzebano od strony Rajska, w tym miejscu, jak zaczyna si\u0119 strefa wodoci\u0105g\u00f3w, utworzona w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, sk\u0105d pobiera si\u0119 dzisiaj wod\u0119 pitn\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w O\u015bwi\u0119cimia. P\u00f3\u017aniej ogl\u0105da\u0142em tam wi\u0119ksze lub mniejsze nagrobki, co \u015bwiadczy\u0142o o tym, \u017ce tych poch\u00f3wk\u00f3w by\u0142o wi\u0119cej. Teren tego cmentarza obejmowa\u0142 powierzchni\u0119 50 m x 30 m. Na grobach znajdowa\u0142y si\u0119 nawet krzy\u017ce i napisy. Jak sko\u0144czy\u0142y si\u0119 poch\u00f3wki \u2013 to ten teren by\u0142 nawet ogrodzony. Mieszka\u0144cy Rajska, id\u0105c w okresie Wszystkich \u015awi\u0119tych na groby swoich bliskich do O\u015bwi\u0119cimia, palili tam \u015bwieczki. P\u00f3\u017aniej teren ten zosta\u0142 zaniedbany i zar\u00f3s\u0142 \u0142opianami.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Julian Wykr\u0119t, zmar\u0142 w 2019 r., mia\u0142 87 lat.<\/figcaption><\/figure>\n

Chcia\u0142em jeszcze doda\u0107, \u017ce id\u0105c z Rajska w kierunku obecnego ronda przy ul. M. Kolbego w O\u015bwi\u0119cimiu, po lewej stronie by\u0142 teren troch\u0119 wy\u017cszy i tam by\u0142o pochowanych trzech \u017co\u0142nierzy polskich, kt\u00f3rzy zgin\u0119li we wrze\u015bniu 1939 r. Mogi\u0142a ta by\u0142a po\u0142o\u017cona w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 40 m od cmentarza je\u0144c\u00f3w niemieckich. Po wojnie ich szcz\u0105tki ekshumowano, ale ja na ten temat nie znam bli\u017cszych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w.<\/p>\n

–\u00a0\tCzy na temat cmentarza je\u0144c\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rych grzebano nad brzegiem So\u0142y, zna Pan jeszcze jakie\u015b szczeg\u00f3\u0142y ?<\/p>\n

–\u00a0 W latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku teren nad So\u0142\u0105, gdzie m.in. znajdowa\u0142 wspomniany cmentarz, zaj\u0119\u0142y wodoci\u0105gi i stanowi\u0142 on uj\u0119cie wody pitnej dla mieszka\u0144c\u00f3w O\u015bwi\u0119cimia. Obszar ten, na kt\u00f3ry wst\u0119p by\u0142 wzbroniony, zaczyna\u0142 si\u0119 na wysoko\u015bci bloku nr 11 i ko\u0144czy\u0142 si\u0119 w Rajsku, granicz\u0105c z miejscowym pastwiskiem.<\/p>\n

W po\u0142owie lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych jecha\u0142em na rowerze z Rajska do O\u015bwi\u0119cimia. Nagle zauwa\u017cy\u0142em, \u017ce na teren nad So\u0142\u0105, zajmowany przez wodoci\u0105gi, gdzie widnia\u0142y napisy: \u201eWst\u0119p wzbroniony pod kar\u0105 grzywny\u201d, wje\u017cd\u017ca spychacz. Zaskoczy\u0142o to mnie i postanowi\u0142em tam podjecha\u0107 na rowerze. Widz\u0105c mnie, operator wstrzyma\u0142 prac\u0119 spychacza i zapyta\u0142:<\/p>\n

Panie, co tu by\u0142o ? \u2013 tu wsz\u0119dzie s\u0105 ko\u015bci i czaszki.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Operator by\u0142 w butach gumowych, zaprowadzi\u0142 mnie nad koryto So\u0142y i pokaza\u0142 czaszki i ko\u015bci, kt\u00f3re poprzednio zakopane w \u017c\u00f3\u0142tym \u017cwirze, przybra\u0142y od niego r\u00f3wnie\u017c ten kolor. Niespodziewanie zauwa\u017cy\u0142em, id\u0105cego w naszym kierunku dyrektora wodoci\u0105g\u00f3w Henryka D., kt\u00f3rego osobi\u015bcie zna\u0142em, poniewa\u017c razem chodzili\u015bmy do si\u00f3dmej klasy w szkole podstawowej. Mimo to przestraszy\u0142em si\u0119 troch\u0119, poniewa\u017c znajdowa\u0142em si\u0119 na terenie, na kt\u00f3ry wst\u0119p by\u0142 wzbroniony. Dyrektor nie zwracaj\u0105c na mnie uwagi, zacz\u0105\u0142 rozmawia\u0107 z operatorem. Wsiad\u0142em na rower i pojecha\u0142em do domu.<\/p>\n

–\u00a0\tCzy o powy\u017cszym zdarzeniu opowiada\u0142 Pan potem komu\u015b ?<\/p>\n

–\t\u00a0Kiedy po tym zdarzeniu przyszed\u0142em do pracy w o\u015bwi\u0119cimskiej walcowni, opowiedzia\u0142em o nim \u015blusarzowi, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Franciszek Wiertel. Ten z uwag\u0105 mnie wys\u0142ucha\u0142 i powiedzia\u0142, a jakby o tym zdarzeniu napisa\u0107 do programu radiowego \u201eFala 56\u201d, przecie\u017c my pijemy wod\u0119 z terenu, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 szcz\u0105tki ludzkie, zepchni\u0119te teraz cz\u0119\u015bciowo spychaczem do So\u0142y ? \u2013 pos\u0142ucha\u0142em jego rady i napisa\u0142em m.in. w li\u015bcie do \u201eFali 56\u201d, \u017ce uj\u0119cie pitne wody i wodoci\u0105gi w O\u015bwi\u0119cimiu znajduj\u0105 si\u0119 na terenie, na kt\u00f3rym po\u0142o\u017cony jest cmentarz je\u0144c\u00f3w niemieckich.<\/p>\n

–\u00a0 Jakie by\u0142y nast\u0119pstwa Pa\u0144skiego pisma ?<\/p>\n

– \u00a0Po jakim\u015b czasie m\u00f3j list w celu rozpatrzenia zosta\u0142 skierowany przez redakcj\u0119 programu radiowego \u201eFala 56\u201d do Rady Miejskiej w O\u015bwi\u0119cimiu. By\u0142 to rok 1964 lub 1965. Zosta\u0142em tam wezwany. Widz\u0119, \u017ce list, kt\u00f3ry napisa\u0142em do \u201eFali 56\u201d, le\u017cy na stole i niekt\u00f3re zdania w nim s\u0105 podkre\u015blone czerwonym o\u0142\u00f3wkiem. Siedz\u0105cy obok sto\u0142u urz\u0119dnicy zapytali mnie, ile mam lat, jak si\u0119 nazywam, sk\u0105d pochodz\u0119 i co mnie sk\u0142oni\u0142o do napisania takiego listu. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce mnie chodzi o prawd\u0119, bo tam, gdzie spoczywaj\u0105 szcz\u0105tki ludzkie nie powinno si\u0119 budowa\u0107 wodoci\u0105gu. Ponadto szcz\u0105tki te, czaszki i ko\u015bci ludzkie, wyrzucone podczas powodzi na powierzchnie ziemi, by\u0142y spychane spychaczem do koryta So\u0142y, czego niedawno by\u0142em naocznym \u015bwiadkiem. Zaznaczam, \u017ce przy tej rozmowie by\u0142 obecny wspomniany ju\u017c przeze mnie Henryk D., kt\u00f3ry w\u00f3wczas by\u0142 dyrektorem wodoci\u0105g\u00f3w. W trakcie rozmowy powiedziano mi, \u017ce sprawa jest bardzo powa\u017cna i czy ja zdaj\u0119 sobie spraw\u0119 z tego co zrobi\u0142em, poniewa\u017c m\u00f3j list mo\u017ce spowodowa\u0107 zamkni\u0119cie tego uj\u0119cia wody pitnej i likwidacj\u0119 w tym miejscu wodoci\u0105gu. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce: \u201echyba nie\u201d. Polecono mi poczeka\u0107, poniewa\u017c musi by\u0107 napisane pismo, stanowi\u0105ce odpowied\u017a w powy\u017cszej sprawie do Warszawy i przekazane w formie kopii do mojej wiadomo\u015bci. Kopia tego pisma p\u00f3\u017aniej mi si\u0119, gdzie\u015b zawieruszy\u0142a, pami\u0119tam tylko, \u017ce to pismo zaczyna\u0142o si\u0119 s\u0142owami:<\/p>\n

Obywatelowi, kt\u00f3ry napisa\u0142 ten list, zosta\u0142o dog\u0142\u0119bnie wyt\u0142umaczone … .<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Moi rozm\u00f3wcy powiedzieli mi jeszcze:<\/p>\n

Panie, przez Pana mog\u0105 nam zamkn\u0105\u0107 te wodoci\u0105gi.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Potem ju\u017c nikomu nic nie m\u00f3wi\u0142em ani nie pisa\u0142em w tej sprawie.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 17 listopada 2012 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wywiad z panem Julianem Wykr\u0119tem., mieszka\u0144cem Rajska ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia, na temat poch\u00f3wk\u00f3w je\u0144c\u00f3w niemieckich, zmar\u0142ych w obozie przej\u015bciowym NKWD, istniej\u0105cym na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau w latach 1945-1946. – \u00a0Czy po wojnie wiedzia\u0142 Pan o istnieniu oboz\u00f3w dla je\u0144c\u00f3w niemieckich na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau ? – \u00a0O obozach dla je\u0144c\u00f3w niemieckich niewiele wiedzia\u0142em. Przypominam …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":4115,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[658,657],"tags":[459],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Wywiad z panem Julianem Wykr\u0119tem., mieszka\u0144cem Rajska ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia, na temat poch\u00f3wk\u00f3w je\u0144c\u00f3w niemieckich, zmar\u0142ych w obozie przej\u015bciowym NKWD, istniej\u0105cym na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau w latach 1945-1946. – \u00a0Czy po wojnie wiedzia\u0142 Pan o istnieniu oboz\u00f3w dla je\u0144c\u00f3w niemieckich na terenie by\u0142ego KL Auschwitz-Birkenau ? – \u00a0O obozach dla je\u0144c\u00f3w niemieckich niewiele wiedzia\u0142em. Przypominam…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4095"}],"version-history":[{"count":42,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35465,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4095\/revisions\/35465"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}