{"id":39826,"date":"2026-07-03T13:14:17","date_gmt":"2026-07-03T13:14:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39826"},"modified":"2026-07-03T14:05:59","modified_gmt":"2026-07-03T14:05:59","slug":"dziesiecioro-przykazan-ukrainskiego-nacjonalisty","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2026\/07\/03\/dziesiecioro-przykazan-ukrainskiego-nacjonalisty\/","title":{"rendered":"„Dziesi\u0119cioro przykaza\u0144 ukrai\u0144skiego nacjonalisty”"},"content":{"rendered":"
\n

W 1929 roku na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej rozpocz\u0119\u0142a nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN)<\/a>. Wyznacznikiem dzia\u0142a\u0144 tej organizacji by\u0142o \u201eDziesi\u0119cioro przykaza\u0144 nacjonalisty<\/a> ukrai\u0144skiego\u201d.<\/a> Autorem tego \u201eDekalogu\u201d, zredagowanego w czerwcu 1929 roku, by\u0142 student filozofii Stepan \u0141enkaw\u015bkyj (Stepan \u0141enkawski), wsp\u00f3\u0142organizator i uczestnik I Kongresu OUN w 1929 roku, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Wiedniu.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Jako ideologi\u0119 OUN Kongres przyj\u0105\u0142 doktryn\u0119 nacjonalizmu ukrai\u0144skiego sformu\u0142owan\u0105 przez\u00a0Dmytro Doncowa<\/a>. Dostosowany do niej by\u0142 wspomniany ju\u017c \u201eDekalog ukrai\u0144skiego nacjonalisty\u201d, \u00a0szeroko rozkolportowany jeszcze przed powstaniem OUN. Od roku nast\u0119pnego cz\u0142onkowie tej organizacji rozpocz\u0119li akcje sabota\u017cowo-dywersyjne i terrorystyczne przeciwko Polakom, jak r\u00f3wnie\u017c Ukrai\u0144com, d\u0105\u017c\u0105cym do ugody z Polsk\u0105.<\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie g\u0142o\u015bnym aktem terrorystycznym by\u0142o zabicie 15 czerwca 1934 roku na rozkaz OUN ministra spraw wewn\u0119trznych\u00a0p\u0142k. Bronis\u0142awa Pierackiego<\/a>.\u00a0Zbrodniczego czynu dokona\u0142 w Warszawie m\u0142ody Ukrainiec o nazwisku Hry\u0107 Maciejko.<\/p>\n

Jednym z czo\u0142owych dzia\u0142aczy OUN by\u0142 wspomniany Stepan \u0141enkawski, urodzony 6 lipca 1904 roku w Uhornikach ko\u0142o Ko\u0142omyi, kt\u00f3ry zmar\u0142 w Monachium 30 pa\u017adziernika 1977 roku, maj\u0105c 73 lata.<\/p>\n

W latach dwudziestych ubieg\u0142ego wieku \u0141enkawski by\u0142 cz\u0142onkiem zarz\u0105du Zwi\u0105zku Ukrai\u0144skiej M\u0142odzie\u017cy Nacjonalistycznej. Na pocz\u0105tku lat trzydziestych zosta\u0142 aresztowany przez policj\u0119 w Krakowie, nast\u0119pnie wiosn\u0105 1932 roku skazano go na kilka lat wi\u0119zienia. Wolno\u015b\u0107 odzyska\u0142 we wrze\u015bniu 1939 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Stepan \u0141enkawski, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej by\u0142 cz\u0142onkiem Ukrai\u0144skiego Komitetu Narodowego oraz kierownictwa OUN-banderowcy, piastuj\u0105c funkcj\u0119 referenta propagandy. Jego przyw\u00f3dc\u0105 by\u0142\u00a0Stepan Bandera (1909-1959).<\/a><\/p>\n

W dniu 30 czerwca 1941 roku nad ranem wojska niemieckie wkroczy\u0142y do opuszczonego przez wojska sowieckie Lwowa. Jeszcze w tym samym dniu banderowcy proklamowali w tym mie\u015bcie niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy i nadali o tym komunikat przez lwowsk\u0105 rozg\u0142o\u015bni\u0119 radiow\u0105, kt\u00f3r\u0105 zdo\u0142ali opanowa\u0107 na kilka dni. Odezw\u0119 nazwan\u0105 \u201eAktem 30 czerwca\u201d odczyta\u0142 Julian Sawi\u0107kyj (Julian Sawicki), student ze Lwowa.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Julian Sawicki, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Warto przytoczy\u0107 jej fragment:<\/strong>\u00a0Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w pod przewodem Stepana Bandery wzywa do podporz\u0105dkowania si\u0119 utworzonemu we Lwowie Krajowemu Rz\u0105dowi, (…). S\u0142awa Bohaterskiej Armii Niemieckiej i jej F\u00fchrerowi Adolfowi Hitlerowi !<\/em><\/p>\n

Ostatnie stwierdzenie powy\u017cszej odezwy by\u0142o p\u00f3\u017aniej wymazywane z oficjalnych dokument\u00f3w OUN. Rz\u0105d ten zosta\u0142 rozwi\u0105zany w lipcu 1941 roku, a jego cz\u0142onkowie uwi\u0119zieni.<\/p>\n

Akcenty prohitlerowskie wspomnianego tekstu nie mog\u0142y bowiem przys\u0142oni\u0107 faktu, \u017ce powy\u017csza proklamacja niepodleg\u0142o\u015bci by\u0142a sprzeczna z planami kierownictwa III Rzeszy, w tym samego Hitlera wobec Ukrainy.<\/p>\n

W dniu 1 sierpnia 1941 roku na mocy dekretu Hitlera powsta\u0142 dystrykt \u201eGalizien\u201d w\u0142\u0105czony do Generalnego Gubernatorstwa, kt\u00f3remu podlega\u0142y obwody lwowski, tarnopolski, stanis\u0142awowski, drohobycki i po\u0142udniowa cz\u0119\u015b\u0107 powiatu krzemienieckiego.<\/p>\n

Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej hitlerowcy utworzyli Reichskommisariat Ukraine, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wszed\u0142, m.in. Wo\u0142y\u0144 i Polesie. Z kolei od 15 wrze\u015bnia tego\u017c roku rozpocz\u0119li masowe aresztowania w\u015br\u00f3d aktywist\u00f3w OUN-b, kt\u00f3rzy z regu\u0142y byli lud\u017ami bardzo m\u0142odymi.<\/p>\n

Stepana Bander\u0119 i cz\u0119\u015b\u0107 jego zwolennik\u00f3w osadzono w r\u00f3\u017cnych wi\u0119zieniach na terenie dystryktu \u201eGalizien\u201d, np. Ko\u0142omyia, Stanis\u0142aw\u00f3w i Lw\u00f3w, przenosz\u0105c ich p\u00f3\u017aniej g\u0142\u00f3wnie do Sachsenhausen oraz do wi\u0119zienia Montelupich w Krakowie, a st\u0105d\u00a0do KL Auschwitz<\/a>.\u00a0Warto zaznaczy\u0107, \u017ce niekt\u00f3rych banderowc\u00f3w zatrzymano tak\u017ce na terenie samego Krakowa. Dzi\u0119ki protekcji gestapo pracowali oni w dobrych komandach wi\u0119\u017aniarskich i w wi\u0119kszo\u015bci przetrwali, osiedlaj\u0105c si\u0119 po wojnie g\u0142\u00f3wnie w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.<\/p>\n

Stepana \u0141enkawskiego aresztowano w lipcu 1941 roku we Lwowie i osadzono w KL Auschwitz, gdzie otrzyma\u0142 numer 49731. Z tego obozu zosta\u0142 zwolniony przez Niemc\u00f3w19 grudnia 1944 roku.<\/p>\n

Zatrzymano tak\u017ce wspominanego ju\u017c Juliana Sawickiego, kt\u00f3rego w KL Auschwitz, oznaczono numerem 49741. P\u00f3\u017aniej ewakuowany zosta\u0142 do KL Mauthausen-Ebensee, gdzie zmar\u0142 wiosn\u0105 1945 roku.<\/p>\n

Po wojnie Stepan \u0141enkawski przebywa\u0142 na emigracji, gdzie po zab\u00f3jstwie Stepana Bandery w 1959 r. obj\u0105\u0142 przyw\u00f3dztwo kierownictwa OUN, a nast\u0119pnie od 1968 r. kierowa\u0142 wydzia\u0142em propagandy i redagowa\u0142 gazet\u0119 \u201eSzlak Zwyci\u0119stwa\u201d.<\/p>\n

W dniu 22 sierpnia 2010 roku ukrai\u0144skie w\u0142adze w obecno\u015bci duchownych greckokatolickich ods\u0142oni\u0142y w Uhornykach , w obwodzie Iwano-Frankiwskim (dawniej Stanis\u0142awowskim), pomnik Stepana \u0141enkawskiego, g\u0142\u00f3wnego ideologa Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w i autora wspomnianego \u201eDekalogu ukrai\u0144skiego nacjonalisty\u201d.<\/p>\n

Podczas ceremonii ods\u0142oni\u0119cia obecni byli mieszka\u0144cy wsi oraz aktywi\u015bci partii politycznych: \u201eSwobody\u201d, \u201eNaszej Ukrainy\u201d, UNA-UNSO i innych organizacji nacjonalistycznych.<\/p>\n

Bez takich postaci jak Stepan \u0141enkawski nie staliby\u015bmy dzi\u015b pod niebiesko-\u017c\u00f3\u0142tym sztandarem, nie chodziliby\u015bmy w wyszywanych koszulach do ukrai\u0144skiej cerkwi grekokatolickiej. Dzi\u0119ki takim osobom narodzi\u0142a si\u0119 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ukrainy<\/em> – powiedzia\u0142 w swym przem\u00f3wieniu mer Iwano-Frankiwska (dawniej Stanis\u0142aw\u00f3w) Wiktor Anuszkiewiczus.<\/p>\n

Obecny na uroczysto\u015bciach by\u0142 tak\u017ce O\u0142eksandr Sycz, historyk i dzia\u0142acz „Swobody”, kt\u00f3ry zajmuje si\u0119 \u017cyciem i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Stepana \u0141enkawskiego. Wed\u0142ug O\u0142eksandra Sycza: Tacy dzia\u0142acze, jak Stepan \u0141enkawski zas\u0142u\u017cyli, \u017ceby ich imionami by\u0142y nazywane ulice, \u017ceby stawia\u0107 im pomniki.<\/em><\/p>\n

Pomnik w Uhrynkach przedstawia naturalnej wysoko\u015bci posta\u0107 \u0141enkawskiego z praw\u0105 r\u0119k\u0105 u\u0142o\u017con\u0105 na sercu. Na postumencie wyryte zosta\u0142y stworzone przez banderowskiego \u201ebohatera\u201d przykazania \u201eDekalogu ukrai\u0144skiego nacjonalisty\u201d:\"\"<\/a><\/p>\n

    \n
  1. Zdob\u0119dziesz Pa\u0144stwo Ukrai\u0144skie albo zginiesz w walce o nie;<\/li>\n
  2. Nie pozwolisz nikomu plami\u0107 chwa\u0142y ani czci Twojego Narodu;<\/li>\n
  3. Pami\u0119taj o wielkich dniach naszych Walk Wyzwole\u0144czych;<\/li>\n
  4. B\u0105d\u017a dumny z tego, \u017ce jeste\u015b spadkobierc\u0105 walk o chwa\u0142\u0119 W\u0142odzimierzowego Tryzuba;<\/li>\n
  5. Pom\u015bcisz \u015bmier\u0107 Wielkich Rycerzy;<\/li>\n
  6. O sprawie nie m\u00f3w z kim mo\u017cna, ale z kim trzeba;<\/li>\n
  7. Nie zawahasz si\u0119 spe\u0142ni\u0107 najniebezpieczniejszego czynu, je\u015bli tego b\u0119dzie wymaga\u0107 dobro sprawy;<\/li>\n
  8. Nienawi\u015bci\u0105 i bezwzgl\u0119dn\u0105 walk\u0105 b\u0119dziesz przyjmowa\u0142 wrog\u00f3w swojego Narodu;<\/li>\n
  9. Ani pro\u015bby, ani gro\u017aby, ani tortury, ani \u015bmier\u0107 nie przymusz\u0105 ciebie do wyjawienia tajemnicy;<\/li>\n
  10. B\u0119dziesz d\u0105\u017cy\u0107 do poszerzenia si\u0142y, chwa\u0142y, bogactwa i przestrzeni Pa\u0144stwa Ukrai\u0144skiego.<\/li>\n<\/ol>\n

    Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej \u201eDekalog OUN-UPA\u201d wykorzystywany by\u0142 w szkoleniach ideologicznych cz\u0142onk\u00f3w UPA. Zawarte w broszurach obja\u015bnienia \u201eDekalogu\u201d<\/a> t\u0142umaczy\u0142y w spos\u00f3b zbrodniczy warto\u015bci, kt\u00f3rymi powinien kierowa\u0107 si\u0119 ukrai\u0144ski nacjonalista.<\/p>\n

    Ukrai\u0144ska Armia Powsta\u0144cza (UPA) \u2013 formacja zbrojna stworzona przez frakcj\u0119 banderowsk\u0105 Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w 14 pa\u017adziernika 1942 roku – jest odpowiedzialna za dokonanie mordu na polskiej ludno\u015bci zamieszka\u0142ej na Wo\u0142yniu i Galicji Wschodniej. Wed\u0142ug dotychczasowych ustale\u0144 podczas wojny z r\u0105k ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w zgin\u0119\u0142o na tych terenach ponad 100 tysi\u0119cy Polak\u00f3w, wymordowanych w okrutny i bestialski spos\u00f3b przez ludob\u00f3jc\u00f3w z UPA.<\/p>\n

    Czytaj wi\u0119cej: Z UPA na piedestale<\/strong><\/a><\/p>\n

    Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

    O\u015bwi\u0119cim, 3 lipca 2026 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    W 1929 roku na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej rozpocz\u0119\u0142a nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN). Wyznacznikiem dzia\u0142a\u0144 tej organizacji by\u0142o \u201eDziesi\u0119cioro przykaza\u0144 nacjonalisty ukrai\u0144skiego\u201d. Autorem tego \u201eDekalogu\u201d, zredagowanego w czerwcu 1929 roku, by\u0142 student filozofii Stepan \u0141enkaw\u015bkyj (Stepan \u0141enkawski), wsp\u00f3\u0142organizator i uczestnik I Kongresu OUN w 1929 roku, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Wiedniu. Jako ideologi\u0119 OUN …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W 1929 roku na Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej rozpocz\u0119\u0142a nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w (OUN). Wyznacznikiem dzia\u0142a\u0144 tej organizacji by\u0142o \u201eDziesi\u0119cioro przykaza\u0144 nacjonalisty ukrai\u0144skiego\u201d. Autorem tego \u201eDekalogu\u201d, zredagowanego w czerwcu 1929 roku, by\u0142 student filozofii Stepan \u0141enkaw\u015bkyj (Stepan \u0141enkawski), wsp\u00f3\u0142organizator i uczestnik I Kongresu OUN w 1929 roku, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 w Wiedniu. Jako ideologi\u0119 OUN…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39826"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39826"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39840,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39826\/revisions\/39840"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}