{"id":39748,"date":"2026-05-26T14:34:49","date_gmt":"2026-05-26T14:34:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39748"},"modified":"2026-06-15T22:11:03","modified_gmt":"2026-06-15T22:11:03","slug":"kolejny-raz-uczcza-pamiec-zydow-olkuskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2026\/05\/26\/kolejny-raz-uczcza-pamiec-zydow-olkuskich\/","title":{"rendered":"Kolejny raz uczcili pami\u0119\u0107 \u017byd\u00f3w olkuskich"},"content":{"rendered":"
\n

Pami\u0119\u0107<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bydzi olkuscy 1940 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tnieni zostali po raz kolejny olkuscy \u017bydzi, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu osiemdziesi\u0105t cztery lata temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach, kt\u00f3rzy przybyli pierwszym transportem z wi\u0119zienia w Tarnowie do KL Auschwitz 14 czerwca 1940 r.<\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

W uroczysto\u015bci uczestniczy\u0142a delegacja mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza, pod przewodnictwem prof. dr hab. Micha\u0142a Ostrowskiego,<\/a> kt\u00f3remu towarzyszy\u0142y Joanna Ostrowska i El\u017cbieta Skrzyszowska. Wzi\u0105\u0142 w niej udzia\u0142 tak\u017ce dr Rafa\u0142 Guzik, prezes o\u015bwi\u0119cimskiego oddzia\u0142u Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem – Pami\u0119\u0107 o Auschwitz-Birkenau oraz Marek Ksi\u0119\u017carczyk, cz\u0142onek tej organizacji. Ponadto na uroczysto\u015bci by\u0142a obecna Agnieszka Januszyk-Hurnik, radna gminy O\u015bwi\u0119cim wraz z dr. Adamem Cyr\u0105 i dr. Andrzejem Strzeleckim, reprezentuj\u0105cymi Muzeum Auschwitz-Birkenau. Zgromadzeni oddali ho\u0142d bestialsko zamordowanym olkuskim \u017bydom poprzez z\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w od burmistrza Romana Pia\u015bnika i mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza, zapalili tak\u017ce znicze.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Prof. Micha\u0142 Ostrowski z Olkusza. Fot. Ryszard Tabaka<\/figcaption><\/figure>\n

– Nasza obecno\u015b\u0107 w tym miejscu, kt\u00f3r\u0105 akcentujemy co roku, jest wa\u017cnym przes\u0142aniem dla wszystkich. Jako mieszka\u0144cy Olkusza troszczymy si\u0119 o to, aby pami\u0119\u0107 o \u017bydach z Olkusza, r\u00f3wnie\u017c tych zamordowanych przez Niemc\u00f3w podczas okupacji by\u0142a \u017cywa.\u00a0Planowana uroczysto\u015b\u0107 to wa\u017cny element naszej dzia\u0142alno\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c w rocznic\u0119 likwidacji getta, organizowany jest w Olkuszu marsz z dawnej siedziby starostwa na dworzec PKP. Ma on symbolizowa\u0107 zag\u0142ad\u0119 olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych \u017cycie zosta\u0142o dramatycznie przerwane w Birkenau. Pr\u00f3cz marszu b\u0119dzie tak\u017ce pokazana wystawa okoliczno\u015bciowych zdj\u0119\u0107 na rynku w Olkuszu oraz inne, towarzysz\u0105ce imprezy \u2013<\/em> powiedzia\u0142 prof. dr hab. Micha\u0142 Ostrowski, znany i ceniony astronom.<\/p>\n

Wzi\u0105\u0142 w niej udzia\u0142 tak\u017ce dr Rafa\u0142 Guzik, prezes o\u015bwi\u0119cimskiego oddzia\u0142u Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem – Pami\u0119\u0107 o Auschwitz-Birkenau oraz Marek Ksi\u0119\u017carczyk, cz\u0142onek tej organizacji. Ponadto na uroczysto\u015bci by\u0142a obecna Agnieszka Januszyk-Hurnik, radna gminy O\u015bwi\u0119cim wraz z dr. Adamem Cyr\u0105 i dr. Andrzejem Strzeleckim, reprezentuj\u0105cymi Muzeum Auschwitz-Birkenau. \u00a0Zgromadzeni oddali ho\u0142d bestialsko zamordowanym olkuskim \u017bydom poprzez z\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w od burmistrza Romana Pia\u015bnika i mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza, zapalili tak\u017ce znicze.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Uczennice sz\u00f3stej klasy szko\u0142y powszechnej w Olkuszu (rok szkolny 1931\/32), szesna\u015bcie uczennic tej klasy to \u017byd\u00f3wki, w pierwszym rz\u0119dzie siedzi Janina Kocjan (po m\u0119\u017cu Cyra), sz\u00f3sta od lewej strony.<\/figcaption><\/figure>\n

Tablice pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

Obecnie tam, gdzie by\u0142 \u201eCzerwony domek\u201d stoj\u0105 wspomniane trzy granitowe tablice z napisami po polsku, hebrajsku i angielsku, informuj\u0105ce o zbrodni ludob\u00f3jstwa. \u017bydzi z getta w Olkuszu byli przewiezieni dwoma transportami do tej pierwszej, zabijaj\u0105cej na masow\u0105 skal\u0119 komory gazowej w Birkenau w dniach 13 i 15 czerwca 1942 r. Byli to m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety, dzieci, loko\u0142o 3 tysi\u0105ce os\u00f3b.<\/p>\n

Wszyscy zgin\u0119li, b\u0119d\u0105c jednymi z pierwszych ofiar Holocaustu na o\u015bwi\u0119cimskiej ziemi.<\/p>\n

Zag\u0142ada<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Uczestnicy uroczysto\u015bci na rampie towarowej w Brzezince, tzw. Judenrampe. Fot. Ryszard Tabaka<\/figcaption><\/figure>\n

Transporty olkuskich \u017byd\u00f3w przyby\u0142y w dw\u00f3ch etapach. Ten pierwszy z 13 czerwca wynosi\u0142 oko\u0142o 2 tysi\u0105ce os\u00f3b, a ten drugi oko\u0142o tysi\u0105ca. Jednak te liczby s\u0105 orientacyjne, poniewa\u017c odno\u015bnie transport\u00f3w \u017byd\u00f3w polskich do KL Auschwitz-Birkenau nie zachowa\u0142a si\u0119 \u017cadna dokumentacja, nie ma list transportowych, natomiast takie listy s\u0105 w przypadku \u017byd\u00f3w deportowanych z kraj\u00f3w zachodnich, przywiezionych na przyk\u0142ad z Francji, Belgii czy Holandii. Na temat \u017byd\u00f3w polskich wiemy jedynie tyle, \u017ce przyjecha\u0142o do obozu 119 poci\u0105g\u00f3w z \u017bydami polskimi na przestrzeni jego funkcjonowania. Oblicza si\u0119, \u017ce w KL Auschwitz II-Birkenau zgin\u0119\u0142o ok. 300 tys. \u017byd\u00f3w polskich zamordowanych w komorach gazowych od razu po przybyciu..<\/p>\n

Za brzozowym laskiem<\/strong><\/p>\n

\u017byd\u00f3w olkuskich, po pozostawieniu przez nich w Brzezince na rampie towarowej baga\u017cy, pieszo doprowadzono do nowo powsta\u0142ej pierwszej komory gazowej w Birkenau. Znajdowa\u0142a si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2 km, za brzozowym lasem, poza aktualnymi granicami \u00f3wczesnego obozu. Sta\u0142 tam dom, nale\u017c\u0105cy wcze\u015bniej do polskiej rodziny, kiedy\u015b mieszkaj\u0105cej w wysiedlonej przez Niemc\u00f3w wsi Brzezinka. Niemcy zaadaptowali ten dom na komor\u0119 gazow\u0105. Od koloru \u015bcian, z czerwonej ceg\u0142y, zwany by\u0142 \u201eCzerwonym domkiem\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Tablica na gmachu starostwa powiatowego w Olkuszu<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwsza komora gazowa<\/strong><\/p>\n

Wiosn\u0105 1942 r. uruchomili tu pierwsz\u0105 zakamuflowan\u0105 komor\u0119 gazow\u0105. Na jej drzwiach, kt\u00f3rej okna by\u0142y zamurowane, umie\u015bcili napis \u201eDo \u0142a\u017ani\u201d. Tak urz\u0105dzon\u0105 komor\u0119 gazow\u0105 nazwano bunkrem nr 1. Na powierzchni oko\u0142o 90 metr\u00f3w kwadratowych, podzielonej na dwie komory gazowe, w latach 1942-43 zamordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w \u2013 przy pomocy cyklonu B, z kt\u00f3rego kryszta\u0142k\u00f3w wydziela\u0142 si\u0119 cyjanowod\u00f3r, powoduj\u0105cy \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Tam w\u0142a\u015bnie zaprowadzili \u017byd\u00f3w z Olkusza. Najpierw do s\u0105siaduj\u0105cych z \u201eCzerwonym domkiem\u201d dw\u00f3ch barak\u00f3w, gdzie musieli si\u0119 rozebra\u0107. Potem, pod pozorem k\u0105pieli, wprowadzili ich do \u201edomku\u201d, gdzie jednorazowo mo\u017cna by\u0142o u\u015bmierci\u0107 800 os\u00f3b. Cia\u0142a zagazowanych zakopano w pobli\u017cu tego \u201edomku\u201d. P\u00f3\u017aniej odkopano je wraz z cia\u0142ami innych zamordowanych w 1942 r. i spalono, w specjalnie przygotowanych do\u0142ach.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Uczestnicy uroczysto\u015bci w Brzezince 13.05.2026 r. Fot. Ryszard Tabaka<\/figcaption><\/figure>\n

Jako miejsce do zabijania \u201eCzerwony domek\u201d funkcjonowa\u0142 do kwietnia 1943 r., gdy oddano do u\u017cytku pierwsze du\u017ce krematoria wraz z komorami gazowymi, wtedy go rozebrano. Dla ukrycia \u015blad\u00f3w zbrodni, po\u0142o\u017cone obok do\u0142y spaleniskowe zasypano, a teren zniwelowano.<\/p>\n

Z pa\u0142k\u0105 w r\u0119ce<\/strong><\/p>\n

Zachowa\u0142y si\u0119 zdj\u0119cia \u017byd\u00f3w, oczekuj\u0105cych na poci\u0105g, kt\u00f3rym pojechali z dworca kolejowego w Olkuszu na zag\u0142ad\u0119. Razem ze zgromadzonymi \u017bydami, pilnowanymi przez niemieckich i \u017cydowskich policjant\u00f3w, zosta\u0142 sfotografowany na jednym ze zdj\u0119\u0107, umundurowany Friedrich Kuczynski, kt\u00f3ry podpieraj\u0105c si\u0119 lew\u0105 r\u0119k\u0105 pod bok, trzyma pa\u0142k\u0119 w prawej r\u0119ce i przygl\u0105da si\u0119 \u017bydom, kt\u00f3rych wcze\u015bniej przy likwidacji getta w Olkuszu, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z gestapo, wyselekcjonowa\u0142 na \u015bmier\u0107 jako nienadaj\u0105cych si\u0119 na wywiezienie do oboz\u00f3w pracy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bydzi olkuscy na dworcu kolejowym przed deportacj\u0105, po\u0142owa czerwca 1942 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Ten nazistowski funkcjonariusz by\u0142 pracownikiem urz\u0119du, kt\u00f3ry w ostatnich miesi\u0105cach 1940 r. utworzy\u0142 Reichsf\u00fchrer SS i szef niemieckiej policji Heinrich Himmler, powo\u0142uj\u0105c Specjalnego Pe\u0142nomocnika Reichsf\u00fchrera SS i Szefa Niemieckiej Policji do spraw Zatrudnienia Obcych Narodowo\u015bci na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Stanowisko pe\u0142nomocnika powierzono SS-Oberf\u00fchrerowi Albrechtowi Szmeltowi, \u00f3wczesnemu prezydentowi policji we Wroc\u0142awiu, natomiast kierownikiem Wydzia\u0142u \u201eJ\u201d dla spraw \u017cydowskich w tym urz\u0119dzie, kt\u00f3ry mia\u0142 siedzib\u0119 w Sosnowcu, zosta\u0142 Friedrich Kuczynski, maj\u0105cy w\u00f3wczas 26 lat.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 w niemieckiej rodzinie 4 wrze\u015bnia 1914 r. w Suczawie na terenie Bukowiny w Rumunii. Posiada\u0142 wy\u017csze wykszta\u0142cenie, by\u0142<\/p>\n

\"\"<\/a>
Upami\u0119tnienie miejsca po „Czerwonym domku”, w kt\u00f3rym zgin\u0119li \u017bydzi olkuscy. Fot. Ryszard Tabaka<\/figcaption><\/figure>\n

nauczycielem gimnazjalnym, w\u0142ada\u0142 j\u0119zykiem niemieckim, francuskim i rumu\u0144skim. Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej by\u0142 urz\u0119dnikiem wspomnianego Wydzia\u0142u \u201eJ\u201d do spraw \u017cydowskich, odpowiadaj\u0105c po wojnie za nadu\u017cycia i bestialstwa wobec \u017byd\u00f3w oraz wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w ich unicestwieniu na terenie m.in. Olkusza, Chrzanowa, Zawiercia, Sosnowca i B\u0119dzina.<\/p>\n

Aresztowanie i wyrok<\/strong><\/p>\n

Po kl\u0119sce Niemiec hitlerowskich Friedrich Kuczynski ukrywa\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci Albersrieth na terenie Bawarii, gdzie przebywa\u0142a tak\u017ce jego matka Rosa Kuczynski (z d. Hilbert) i \u017cona Hanna z dzie\u0107mi. Tam rozpoznali go najprawdopodobniej \u017bydzi chrzanowscy, kt\u00f3rzy spowodowali jego aresztowanie, a potem w drodze ekstradycji przekazano go do dyspozycji w\u0142adz polskich.<\/p>\n

\"Fotokopia<\/a>
Fotokopia z akt s\u0105dowych Friedricha Kuczy\u0144skiego. Archiwum IPN Katowice<\/figcaption><\/figure>\n

Najpierw przebywa\u0142 w wi\u0119zieniu w Brzegu, sk\u0105d przewieziono go w kwietniu 1947 r. do wi\u0119zienia karno-\u015bledczego w Sosnowcu (Radocha), gdzie tamtejszy S\u0105d Okr\u0119gowy skaza\u0142 go na kar\u0119 \u015bmierci 23 wrze\u015bnia 1948 r. Wyrok zatwierdzi\u0142 na pocz\u0105tku nast\u0119pnego roku S\u0105d Najwy\u017cszy na posiedzeniu wyjazdowym w Krakowie, a nieco p\u00f3\u017aniej \u00f3wczesny prezydent Boles\u0142aw Bierut odrzuci\u0142 pro\u015bb\u0119 o \u0142ask\u0119, w zako\u0144czeniu kt\u00f3rej Friedrich Kuczy\u0144ski napisa\u0142: „Upraszam jeszcze raz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, w imieniu swych dzieci i ich \u0142ez, o darowanie mi \u017cycia”.<\/em><\/p>\n

Sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Chwila zadumy po z\u0142o\u017ceniu wie\u0144c\u00f3w i zapaleniu zniczy. Fot. Ryszard Tabaka<\/figcaption><\/figure>\n

W godzinach wieczornych 22 lutego 1949 r., na podw\u00f3rzu wi\u0119ziennym \u2013 w obecno\u015bci naczelnika tego wi\u0119zienia w Sosnowcu, protokolanta, lekarza i ksi\u0119dza \u2013 podprokurator Z. Jarocki odczyta\u0142 Friedrichowi Kuczy\u0144skiemu sentencj\u0119 wyroku i oznajmi\u0142 skazanemu, \u017ce Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie skorzysta\u0142 z przys\u0142uguj\u0105cego mu prawa \u0142aski. Wyrok \u015bmierci wykonano przez powieszenie, a zw\u0142oki tego nazistowskiego zbrodniarza, kt\u00f3rego stracono w wieku 34 lat, zosta\u0142y pogrzebane na cmentarzu Nowosieleckim w Sosnowcu.<\/p>\n

Pomnik na starym cmentarzu w Olkuszu<\/strong><\/p>\n

W dniu 12 czerwca 2005 r. nast\u0105pi\u0142o ods\u0142oni\u0119cie na starym cmentarzu w Olkuszu pomnika po\u015bwi\u0119conego pami\u0119ci mieszka\u0144c\u00f3w ziemi olkuskiej zamordowanych w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej w hitlerowskiej w wi\u0119zieniach i obozach koncentracyjnych. Autork\u0105 projektu pomnika\"\"<\/a> jest Katarzyna Krzykawska, absolwentka Wydzia\u0142u Rze\u017aby Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c kierowa\u0142a pracami zwi\u0105zanymi z jego wykonaniem. Pomnika sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci. \u201ePierwsz\u0105 \u2013 <\/em>napisa\u0142a Katarzyna Krzykawska \u2013 stanowi poziomy monolit w kszta\u0142cie p\u00f3\u0142kolistego powi\u0119kszaj\u0105cego si\u0119 ku \u015brodkowi \u201eofiarnego stosu\u201d symbolizuj\u0105cego fal\u0119 ludob\u00f3jstwa. Na jego frontowej pochy\u0142ej \u015bcianie wykuto r\u0119cznie napis: \u201eMieszka\u0144com Olkusza i ziemi olkuskiej zamordowanym w obozach koncentracyjnych i hitlerowskich wi\u0119zieniach w latach 1940-1945 w ho\u0142dzie spo\u0142ecze\u0144stwo, Olkusz 2005\u201d.<\/em><\/p>\n

\u201eP\u0142askorze\u017aba \u2013 <\/em>jak stwierdza tw\u00f3rczyni pomnika \u2013 wzbogacona elementem drutu kolczastego w metaloplastyce stanowi centralny zwornik ca\u0142o\u015bci. Wewn\u0119trzna pionowa \u015bciana \u201eOfiarnego Stosu\u201d mie\u015bci wiercone w bryle gniazda na urny z ziemi\u0105 z oboz\u00f3w koncentracyjnych. Ca\u0142o\u015b\u0107 zamyka na obwodzie p\u00f3\u0142kula-zesp\u00f3\u0142 a\u017curowo uszeregowanych pionowych bry\u0142 kamiennych, ka\u017cda osadzona na specjalnej zalewie betonowej. Przednie pionowe \u015bciany bry\u0142 szlifowane stanowi\u0105 tablice dla tekst\u00f3w. Nazwiska ofiar grupowane s\u0105 alfabetycznie w uk\u0142adzie oboz\u00f3w koncentracyjnych zako\u0144czone zbiorowym tekstem dla ofiar bezimiennych\u201d. <\/em>\u00a0<\/em><\/p>\n

Na pi\u0119ciu kamiennych tablicach na wieczne czasy utrwalone zosta\u0142y nazwiska \u2013 Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w ziemi olkuskiej, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w obozach koncentracyjnych: Auschwitz, Buchenwald, Dachau, Flossenb\u00fcrg, Gross-Rosen, Mauthausen-Gusen, Mittelbau, Neuengamme, Ravensbr\u00fcck i Sachsenhausen. Na ostatnie z tablic zosta\u0142 umieszczony napis: \u201ePami\u0119ci kilkunastu tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w z Olkusza i ziemi olkuskiej, g\u0142\u00f3wnie bezimiennych ofiar kom\u00f3r gazowych w KL Auschwitz-Birkenau i w Be\u0142\u017ccu\u201d<\/em> oraz cytat \u201eR\u00f3\u017cne s\u0105 j\u0119zyki naszych modlitw, lecz \u0142zy s\u0105 zawsze takie same Abraham Joshue Heschel\u201d.<\/em><\/p>\n

Intencje pomys\u0142odawc\u00f3w budowy pomnika najlepiej oddaj\u0105 s\u0142owa Prymasa Tysi\u0105clecia kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego: \u201eGdy ga\u015bnie pami\u0119\u0107 ludzka w\u00f3wczas m\u00f3wi\u0105 kamienie\u201d.<\/em><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 26 maja 2026 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pami\u0119\u0107 Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tnieni zostali po raz kolejny olkuscy \u017bydzi, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu osiemdziesi\u0105t cztery lata temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach, …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39802,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice.webp",1536,1024,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice.webp",128,85,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice-150x100.webp",150,100,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice-768x512.webp",768,512,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice-300x200.webp",300,200,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice.webp",1536,1024,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/trzy-tablice.webp",1536,1024,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Pami\u0119\u0107 Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tnieni zostali po raz kolejny olkuscy \u017bydzi, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu osiemdziesi\u0105t cztery lata temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach,…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39748"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39748"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39748\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39751,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39748\/revisions\/39751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39748"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39748"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39748"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}