{"id":39704,"date":"2026-05-13T13:30:12","date_gmt":"2026-05-13T13:30:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39704"},"modified":"2026-06-15T22:10:05","modified_gmt":"2026-06-15T22:10:05","slug":"zmasakrowana-historia-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2026\/05\/13\/zmasakrowana-historia-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Zmasakrowana historia KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a><\/em>W dniu 13 maja 1901 roku, 125 lat temu, urodzi\u0142 si\u0119 Witold Pilecki, kt\u00f3rego bohaterstwo pr\u00f3buje podwa\u017ca\u0107 Micha\u0142 W\u00f3jcik w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eZemsta. Zapomniane powstaniaw obozach zag\u0142ady Treblinka, Sobib\u00f3r, Auschwitz-Birkenau\u201d, \u00a0wydanej pi\u0119\u0107 lata temu i zapewne nadal dost\u0119pnejw ksi\u0119garniach. Autor opisa\u0142 w niej prawdziwe postaciei wydarzenia, ale na podstawie przypadkowo dobranych \u017ar\u00f3de\u0142, a w dodatku bardzo tendencyjnie je zinterpretowa\u0142. Dotyczy to przede wszystkim rozdzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3rych bohaterami s\u0105 wi\u0119\u017aniowie KL Auschwitz – rotmistrz Witold Pilecki i lekarz obozowy dr W\u0142adys\u0142aw Dering, kt\u00f3rego pami\u0119tniki nie zosta\u0142y dotychczas opublikowane.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Michal Wojcik, polski historyk i dziennikarz<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki \u201eZemsta. Zapomniane powstania w obozach zag\u0142ady Treblinka, Sobib\u00f3r, Auschwitz-Birkenau\u201d mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce powsta\u0142a w oparciu o wnikliwe badania, oraz \u017ce autor zawar\u0142 w niej interesuj\u0105ce \u201ew\u0105tki po\u015bwi\u0119cone rotmistrzowi Witoldowi Pileckiemu\u201d oraz opisa\u0142 \u201ekontrowersyjn\u0105 kwesti\u0119 pomocy \u017bydom ze strony AK i struktur pa\u0144stwa podziemnego\u201d. Jednak ju\u017c na wst\u0119pie rozdzia\u0142u po\u015bwi\u0119conego Pileckiemu (pt. \u201eCzego nie maw raporcie Pileckiego\u201d), pope\u0142nia dwie skandaliczne pomy\u0142ki, \u015bwiadcz\u0105ce o powierzchownej znajomo\u015bci tematu. Pilecki bowiem nie zosta\u0142 schwytany na warszawskim \u017boliborzu 19 pa\u017adziernika 1940 r. i przywieziony jeszcze w tym samym miesi\u0105cu do KL Auschwitz, lecz sta\u0142o si\u0119 to miesi\u0105c wcze\u015bniej. Nie uciek\u0142 te\u017c z obozu \u2013 jak pisze autor – w marcu 1943 r., lecz miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej – w kwietniu 1943 r.<\/strong><\/p>\n

B\u0142\u0119d\u00f3w w ledwie 12-stronicowym rozdziale, kt\u00f3ry ma ujawni\u0107, \u017ce Pilecki w swoim raporcie rzekomo co\u015b ukry\u0142, jest znacznie wi\u0119cej. Np. opisywany w nim Mieczys\u0142aw Januszewski nie by\u0142 oznaczony numerem 68, lecz 711,a wi\u0119zie\u0144 Hipka przyby\u0142 do obozu nie w grudniu 1942 r., lecz 25 pa\u017adziernika tego roku. W dokumentacji figuruje nie jako Hanoch Hipka, lecz Elias Hipka (nr obozowy 75007).<\/p>\n

ZMY\u015aLONE OPARZENIA ROENTGENEM<\/strong><\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik bardzo dowolnie interpretuje \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne, wykorzystuj\u0105c je w taki spos\u00f3b,\u00a0 by pasowa\u0142y do jego w\u0142asnych tez, kt\u00f3re postanowi\u0142 udowodni\u0107. Dotyczy to m.in. opisu\u00a0 dzia\u0142alno\u015bci dr. W\u0142adys\u0142awa Deringa, lekarza w\u00a0 KL Auschwitz, przedstawionego\u00a0 przez tego\u00a0 autora w bardzo z\u0142ym \u015bwietle.\u00a0 W\u00f3jcik pomija np. pozytywn\u0105 opini\u0119 na temat dr. Deringa Aleksandra G\u00f3reckiego (nr 18406), kt\u00f3ry najpierw by\u0142 pacjentem szpitala obozowego, a potem zosta\u0142 w nim sanitariuszem. W powojennym o\u015bwiadczeniu G\u00f3recki napisa\u0142:<\/p>\n

\u201eObserwuj\u0105c od strony pacjent\u00f3w stosunek dr. Deringa do chorych stwierdzam, \u017ce by\u0142 on bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107 czy pochodzenie pacjenta rzeczowy. (\u2026) Po okresie choroby zosta\u0142em zatrudniony w szpitalu jako flegier i mog\u0142em dok\u0142adnie obserwowa\u0107 prac\u0119 ob. Deringa. (\u2026) Jako kierownik ca\u0142ego szpitala zrobi\u0142 du\u017co dobrego. (\u2026) Jest mi wiadomo, \u017ce w licznych wypadkach ob. Dering ratowa\u0142 koleg\u00f3w od gazu, od zastrzyk\u00f3w z fenolu, \u017ce przechowywa\u0142 w szpitalu dzia\u0142aczy ruchu oporu, \u017ce wyci\u0105gn\u0105\u0142 z nara\u017ceniem si\u0119, koleg\u00f3w z karnych lub ci\u0119\u017ckich transport\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n

Z o\u015bwiadczenia G\u00f3reckiego W\u00f3jcik wybra\u0142 jednak tylko nast\u0119pny fragment: \u201eWiadome mi jest, \u017ce ten\u017ce ob. Dering z polecenia niemieckiego, w jego obecno\u015bci dokonywa\u0142 kastracji \u017byd\u00f3w i \u017byd\u00f3wek, \u017ce by\u0142 wzywany przez niemieckiego profesora na blok 10, gdzie odbywa\u0142y si\u0119<\/em> do\u015bwiadczenia na kobietach, co robi\u0142 tam, nie wiem, na t\u0119 okoliczno\u015b\u0107 mo\u017ce zeznawa\u0107 dr Brewda, kt\u00f3ra na tym bloku by\u0142a lekark\u0105.\u201d<\/em><\/p>\n

Polska \u017byd\u00f3wka, dr Alina Brewda (nr 62761), po wojnie lekarka Polikliniki Centralnej Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, a tak\u017ce Felicja Pleszowska (nr 29875) zezna\u0142y, \u017ce w listopadzie 1943 r. w bloku nr 10 dr Dering zoperowa\u0142 12 greckich \u017byd\u00f3wek, niedbale i w po\u015bpiechu, co spowodowa\u0142o ich zdaniem \u015bmier\u0107 dw\u00f3ch z nich. W\u00f3jcik o tym pisze i ten przekaz zapewne jest bliski prawdy, cho\u0107 dr Dorota Lorska (w obozie S\u0142awa Klein, nr 52325) twierdzi, \u017ce po operacji wskutek krwotoku wewn\u0119trznego zmar\u0142a tylko jedna kobieta.<\/p>\n

Przed eksperymentami sterylizacyjnymi greckie wi\u0119\u017aniarki mia\u0142y by\u0107 przez dr. Deringa na\u015bwietlone promieniami Roentgena do tego stopnia, \u017ce u niekt\u00f3rych obra\u017cenia si\u0119ga\u0142y do ko\u015bci ogonowej. W przypisach w swojej ksi\u0105\u017cce W\u00f3jcik podaje \u017ar\u00f3d\u0142o tej informacji, lecz ca\u0142kowicie j\u0105 zmy\u015bla, bo Felicja Pleszowska w zeznaniu z 24 pa\u017adziernika 1946 r. wprawdzie wspomina o tych oparzeniach, lecz nie uznaje Deringa za ich sprawc\u0119.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci na\u015bwietlania przeprowadza\u0142 lekarz SS, dr Horst Schumann, w baraku nr 30 w obozie kobiecym w Birkenau. \u0179r\u00f3d\u0142em, kt\u00f3re potwierdza, \u017ce dr Dering w tych zbrodniczych na\u015bwietlaniach nie uczestniczy\u0142 jest zeznanie Jakuba Wolmana (nr 33611): \u201eW Brzezince znajdowa\u0142 si\u0119 Roentgen, w kt\u00f3rym sterylizowano m\u0119\u017cczyzn w celu eksperymentalnym. Robi\u0142y to si\u0142y niefachowe, aczkolwiek roentgenowa\u0142 lekarz SS-man i bardzo cz\u0119sto u\u017cywa\u0142 dawki zbyt wielkiej. Skutkiem tego powstawa\u0142y poparzenia nie tylko moszny, ale tak\u017ce uda. Powstawa\u0142y wielkie i trudno goj\u0105ce si\u0119 rany i wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych ludzi ju\u017c po pierwszym zabiegu sz\u0142a do<\/em> gazu. Tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli te na\u015bwietlania posy\u0142ano na blok 21 i kastrowano\u201d.<\/em><\/p>\n

Innych zarzut\u00f3w na niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie dr. Deringa wi\u0119\u017aniarki: Brewda, Pleszowska i Lorska nie przytaczaj\u0105.<\/p>\n

KTO OPOWIADA\u0141 \u201eDROBIARSKIE DOWCIPY\u201d? <\/strong><\/p>\n

Prowadz\u0105c rozwa\u017cania oparte w du\u017cej mierze na nieprawdziwych przes\u0142ankach, Micha\u0142 W\u00f3jcik pisze o dr. Deringu tak: \u201eCz\u0142onek konspiracji, mo\u017cna powiedzie\u0107 jej filar \u2013 staje si\u0119 w obozie najbli\u017cszym wsp\u00f3\u0142pracownikiem oprawc\u00f3w\u201d. <\/em><\/p>\n

W ten spos\u00f3b oskar\u017ca r\u00f3wnie\u017c rtm. Pileckiego, kt\u00f3ry po ucieczce z obozu napisa\u0142 bardzo pozytywn\u0105 opini\u0119 na temat Deringa (Raport \u201eW\u201d), uznaj\u0105c go za filar konspiracji w Auschwitz. Prawd\u0105 jest, \u017ce w obozie Dering by\u0142 \u017ale postrzegany, ale g\u0142\u00f3wnie przez wi\u0119\u017ani\u00f3w, reprezentuj\u0105cych lewic\u0119 socjalistyczno-komunistyczn\u0105, kt\u00f3rym uniemo\u017cliwia\u0142 przej\u0119cie kontroli nad szpitalem. Wi\u0119\u017aniowie ci \u2013 m.in. J\u00f3zef Cyrankiewicz (nr 62933) i wspomniana dr Brewda – rozg\u0142aszali o nim negatywne opinie r\u00f3wnie\u017c po wojnie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Witold Pilecki, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00f3jcik bezkrytycznie si\u0119 na nie powo\u0142uje. Z pe\u0142nym przekonaniem pisze np., jakoby dr Brewda \u201ePotwierdzi\u0142a, \u017ce dr Dering mia\u0142 drugie oblicze. By\u0142 nie tylko gorliwym wykonawc\u0105 niemieckich polece\u0144, by\u0142 oprawc\u0105\u201d.<\/em><\/p>\n

Zarzuty wobec dr. Deringa staj\u0105 si\u0119 jeszcze mocniejsze, kiedy W\u00f3jcik pisze, \u017ce uczestniczy\u0142 on w masowej kastracji \u017byd\u00f3w i \u017byd\u00f3wek. \u201eWyci\u0105\u0142em dzi\u015b 20 jaj m\u0142odym \u017bydom. Wiele jaj na jajecznic\u0119\u201d – to s\u0142owa Deringa wypowiedziane przy kolejnym pacjencie. Jak wida\u0107, mia\u0142 s\u0142abo\u015b\u0107 do drobiarskich dowcip\u00f3w. W szpitalu po kastracji le\u017ca\u0142y setki i tysi\u0105ce ofiar\u201d \u2013 pisze W\u00f3jcik.<\/p>\n

Czy rzeczywi\u015bcie Dering mia\u0142 sk\u0142onno\u015b\u0107 \u201edo drobiarskich dowcip\u00f3w\u201d? \u00a0Zapewne nie. Zaprzecza temu Dawid Szarbel (nr 83397), kt\u00f3ry w swojej relacji twierdzi, \u017ce opowiadali je lekarze-esesmani podczas operacji kastracyjnych.<\/p>\n

\u201eSufit sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z tafli lustrzanych, tak, \u017ce ca\u0142y przebieg zabiegu operacyjnego mog\u0142em obserwowa\u0107 \u2013 relacjonowa\u0142 Szarbel. – Pr\u00f3cz piel\u0119gniarzy (Krankenpfleger), kt\u00f3rzy podawali narz\u0119dzia wedle wskaz\u00f3wek Deringa, znajdowa\u0142a si\u0119 wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 niemieckich oficer\u00f3w, kt\u00f3rzy z ciekawo\u015bci\u0105 przygl\u0105dali si\u0119 operacjom i robili ironiczne uwagi, \u017ce dzisiaj b\u0119dzie du\u017ca ilo\u015b\u0107 jaj na jajecznic\u0119. Wyci\u0119te j\u0105dra sk\u0142adano do szklanych s\u0142oj\u00f3w (\u2026)\u201d.<\/em><\/p>\n

MORDOWA\u0141 CZY RATOWA\u0141? <\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
W\u0142adys\u0142aw Dering, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik oskar\u017caj\u0105c dr. Deringa powo\u0142uje si\u0119 na o\u015bwiadczenia \u017cydowskich \u015bwiadk\u00f3w, poddanych zbrodniczym zabiegom kastracyjnym przez tego lekarza \u201eoprawc\u0119\u201d. S\u0105 nimi: wspomniany Szarbel i Hipka. Szarbel, kt\u00f3ry po wojnie pracowa\u0142 UB w \u017barach (woj. lubuskie), na przedstawionej mu fotografii Deringa, rozpozna\u0142 go jako lekarza, kt\u00f3ry rzekomo na pocz\u0105tku 1943 r. usun\u0105\u0142 mu lewe j\u0105dro. Przeczy temu cenne \u017ar\u00f3d\u0142o, obozowa ksi\u0105\u017cka chirurgiczna, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 informacja, \u017ce do operacji tej dosz\u0142o 28 maja 1943 r. Przeprowadzi\u0142 j\u0105 dr Jan Grabczy\u0144ski (nr 83864), a jego pomocnikiem by\u0142 piel\u0119gniarz Zygmunt Skibi\u0144ski (nr 6763). Dr. Deringa przy niej nie by\u0142o.<\/p>\n

Z kolei Elias (Hanoch) Hipka, polski \u017byd z B\u0119dzina, mieszkaj\u0105cy po wojnie w Izraelu, zezna\u0142, \u017ce podczas pierwszej operacji operowa\u0142 go oficer SS, a asystowa\u0142 mu Dering, kt\u00f3ry w pewnym momencie mia\u0142 powiedzie\u0107: \u201eProsz\u0119 niech pan mnie te\u017c pozwoli zer\u017cn\u0105\u0107 \u015bwini\u0119\u201d, po czym<\/em> – wed\u0142ug o\u015bwiadczenia Hipki \u2013 usun\u0105\u0142 mu jedno j\u0105dro, a po kilku miesi\u0105cach r\u00f3wnie\u017c drugie\u201d.<\/em><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka chirurgiczna potwierdza, \u017ce Hipk\u0119 24 czerwca 1943 r. operowa\u0142 SS-Obersturmbannf\u00fchrer Friedrich Entress, a drugim operatorem by\u0142 dr Dering, kt\u00f3ry swoim grubia\u0144skim zachowaniem przypuszczalnie uratowa\u0142 mu \u017cycie, ko\u0144cz\u0105c pomy\u015blnie operacj\u0119 nieprawid\u0142owo wykonywan\u0105 przez esesmana. Dopiero drug\u0105 operacj\u0119 1 listopada 1943 r., podczas kt\u00f3rej Hipce usuni\u0119to prawe j\u0105dro, przeprowadzi\u0142 dr Dering
\nz dr. Zbigniewem Sobieszcza\u0144skim (nr 77022).<\/p>\n

O CZYM WIEDZIA\u0141 ROTMISTRZ PILECKI?<\/strong><\/p>\n

Kiedy dosz\u0142o do tych operacji rotmistrza Pileckiego w Auschwitz ju\u017c nie by\u0142o, uciek\u0142 z obozu w nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. Nie m\u00f3g\u0142 wi\u0119c o nich wiedzie\u0107. W\u00f3jcik pyta jednak z odrobin\u0105 kpiny: \u201eCzy wiedzia\u0142 o udziale \u201eDziunka\u201d <\/em>[Deringa] w masowej sterylizacji kobiet i m\u0119\u017cczyzn?<\/em>\u201d. I niby usprawiedliwiaj\u0105c Pileckiego dodaje: \u201eNa t\u0119 chwil\u0119 przyjmijmy, \u017ce nie. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 operacji mia\u0142a bowiem miejsce w 1943 i 1944 r. Musia\u0142 jednak wiedzie\u0107o czym\u015b innym\u201d.<\/em><\/p>\n

I tu pada zarzut wsp\u00f3\u0142pracy Pileckiego z kolejnym zbrodniarzem w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w. Pisze W\u00f3jcik, \u017ce obok Deringa w pierwszej g\u00f3rnej \u201epi\u0105tce\u201d organizacji konspiracyjnej stworzonej w KL Auschwitz przez rotmistrza, znalaz\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c oficer Wojska Polskiego, Alfred St\u00f6ssel (nr 435). <\/em><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie St\u00f6ssel by\u0142 cz\u0142onkiem konspiracji obozowej, nosz\u0105cej nazw\u0119 Organizacja Wojskowa, ale nigdy nie nale\u017ca\u0142 do pierwszej \u201epi\u0105tki\u201d, ani do \u017cadnej z czterech nast\u0119pnych, utworzonych przez Pileckiego. Rotmistrz nie potwierdza tego w Raporcie \u201eW\u201d z 1943 r., przygotowanym dla Komendy G\u0142\u00f3wnej Armii Krajowej. \u00a0Jednak przeczy sobie w raporcie z 1945 r. lub ten raport zosta\u0142 \u017ale odczytany przez historyk\u00f3w, twierdz\u0105c, jakoby w sk\u0142ad pierwszej g\u00f3rnej \u201epi\u0105tki\u201d wchodzi\u0142 St\u00f6ssel. W rzeczywisto\u015bci oznaczony w tym raporcie numerem 4 powinien by\u0107 Eugeniusz Obojski (nr 194), a nie St\u00f6ssel. W\u00f3jcik r\u00f3\u017cnicy w obu raportach Pileckiego – z 1943 r. oraz z 1945 r. – nie dostrzeg\u0142. Natomiast zarzuci\u0142 rotmistrzowi tuszowanie sprawy St\u00f6ssla, kt\u00f3ry pracuj\u0105c jako sanitariusz
\nw szpitalu obozowym zabija\u0142 chorych wi\u0119\u017ani\u00f3w fenolem. Tuszowania zbrodni przez Pileckiego dopatrzy\u0142 si\u0119 w raporcie z 1945 r. w s\u0142owach rotmistrza, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce St\u00f6ssel <\/em>\u201emia\u0142 pewn\u0105 przykr\u0105 mani\u0119\u201d.<\/em><\/p>\n

W\u00f3jcik po przytoczeniu tych s\u0142\u00f3w pe\u0142en wzburzenia, poddaje Pileckiego druzgoc\u0105cej krytyce: <\/em>\u201eTo straszne zdanie. Jest kr\u00f3tkie i enigmatyczne, cho\u0107 wyrwane z kontekstu traci swoj\u0105 groz\u0119. Jednak gdy wiemy ju\u017c, o co chodzi, wali jak obuchem w g\u0142ow\u0119. Niestety, pad\u0142o i uwiera. Uwiera niezno\u015bnie. Przecie\u017c ta \u201eprzykra mania\u201d St\u00f6ssla to zabijanie wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w\u201d.<\/em><\/p>\n

Dalej, chc\u0105c ostatecznie zohydzi\u0107 posta\u0107 rotmistrza stwierdza: <\/em>\u201ePilecki przyzna\u0142 zatem, \u017ce o tym wiedzia\u0142, zna\u0142 prawd\u0119 o wys\u0142ugiwaniu si\u0119 nazistom i generalnie nie przeszkadza\u0142o mu to. Wyra\u017anie bagatelizowa\u0142 ten proceder. Sugerowa\u0142,\u017ce w zbo\u017cnym dziele budowania ruchu oporu szpilowanie s\u0142abych to drobnostka\u201d.<\/em><\/p>\n

Warto przytoczy\u0107 w ca\u0142o\u015bci wypowie<\/em>d\u017a Pileckiego na temat St\u00f6ssla z <\/em>raportu z 1945 r.: \u201eOstatnio 4 (Alfred St\u00f6ssel) mia\u0142 przykr\u0105 mani\u0119, lecz trzeba mu odda\u0107 sprawiedliwo\u015b\u0107, \u017ce dzielnie znosi\u0142 tortury-badania w bunkrach i nie powiedzia\u0142 ani s\u0142owa, cho\u0107 wiedzia\u0142 bardzo wiele\u201d.<\/em><\/p>\n

Pilecki wiedzia\u0142, \u017ce opinie o St\u00f6sslu w\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w by\u0142y r\u00f3\u017cne. Z jednej strony mia\u0142 on zas\u0142ugi dla obozowej Organizacji Wojskowej, a z drugiej wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142 w zabijaniu chorych wi\u0119\u017ani\u00f3w zastrzykami z fenolu. Jego post\u0119powanie dla Pileckiego by\u0142o niezrozumia\u0142e, dlatego zapewne nazwa\u0142 je \u201eprzykr\u0105 mani\u0105\u201d. <\/em><\/p>\n

St\u00f6ssel nie prze\u017cy\u0142. Czes\u0142aw Sowul (nr 167) wspomina, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to w wyniku donosu wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy przekazali do obozowego gestapo, jakoby mia\u0142 on powi\u0105zania z Leonem Kukie\u0142k\u0105 (nr 16465), jednym z pi\u0119ciu organizator\u00f3w buntu wi\u0119\u017ani\u00f3w podczas egzekucji 28 pa\u017adziernika 1942 r. St\u00f6ssel zosta\u0142 osadzony w bunkrze bloku nr 11 i rozstrzelany pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 3 marca 1943 r.<\/em><\/p>\n

W\u00f3jcik powo\u0142uje si\u0119 na relacj\u0119 by\u0142ego wi\u0119\u017ania Stanis\u0142awa G\u0142owy (nr 20017), przechowywan\u0105 w IPN, jakoby „St\u00f6ssel przy pomocy zastrzyk\u00f3w fenolowych zabi\u0142 oko\u0142o 4000 wi\u0119\u017ani\u00f3w, co z pewno\u015bci\u0105 jest wielokrotnie wyolbrzymione. Natomiast dr Dering mia\u0142 zg\u0142adzi\u0107 oko\u0142o 1000 wi\u0119\u017ani\u00f3w” –<\/em> co jest zupe\u0142n\u0105 nieprawd\u0105. Te dane nie znajduj\u0105 potwierdzenia w \u017cadnych innych \u017ar\u00f3d\u0142ach.<\/p>\n

WARUNKI S\u0104 WYJ\u0104TKOWE<\/strong><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski (nr 4427), kt\u00f3remu dr Dering wraz z dr Edwardem Nowakiem (nr 447) uratowa\u0142 \u017cyciew Auschwitz, opowiada\u0142 o nim: \u201eStawa\u0142 co dzie\u0144 przed strasznymi dylematami. Kogo ratowa\u0107? Tego, co cierpi, czy tego, kto ma szans\u0119 prze\u017cycia? (\u2026) Wykona\u0107 rozkaz esesmana czy odm\u00f3wi\u0107 z pobudek moralnych i wyda\u0107 na siebie wyrok \u015bmierci? Tego nie rozstrzygnie w spos\u00f3b jednoznaczny \u017caden ludzki s\u0105d\u201d.<\/em><\/p>\n

W\u00f3jcik wie jednak wszystko lepiej. Wed\u0142ug niego dr Dering m\u00f3g\u0142 nie wykonywa\u0107 polece\u0144 SS, ale wykonywa\u0142 je, poniewa\u017c by\u0142 ich gorliwym wykonawc\u0105 i oprawc\u0105. Oskar\u017cyciel dr. Deringa stawia mu bardzo powa\u017cne zarzuty, ale w og\u00f3le nie przeczyta\u0142 jego wspomnie\u0144. A warto odda\u0107 g\u0142os oskar\u017canemu doktorowi:<\/p>\n

\u201ePo po\u0142udniu Schumann wr\u00f3ci\u0142 do szpitala z lekarzem naczelnym Entressem i wezwali mnie do Arztzimmer \u2013 pokoju lekarza, Entress jako m\u00f3j bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony o\u015bwiadczy\u0142 mi, \u017ce z rozkazu g\u0142\u00f3wnego komendanta oddaje sal\u0119 operacyjn\u0105 wraz z ca\u0142ym personelem do dyspozycji dr.\u00a0Schumanna, kt\u00f3ry ma tu przeprowadzi\u0107 specjalne zadania. <\/em>Wtedy Schumann zabra\u0142 g\u0142os. \u201eChcia\u0142em uwzgl\u0119dni\u0107 wasze dziecinne przes\u0105dy i nie zmusza\u0107 was do pos\u0142usze\u0144stwa, kt\u00f3re was w obozie absolut\u00adnie obowi\u0105zuje. Widzieli\u015bcie, \u017ce przy mojej technice operacyjnej ca\u00ad\u0142e moje zadanie trwa\u0142oby bardzo d\u0142ugo. Jestem wenerologiem i nie mam zamiaru sta\u0107 si\u0119 chirurgiem. G\u0142\u00f3wny komendant poleci\u0142 wam wykona\u0107 te operacje pod moim kierunkiem. B\u0119dzie to z korzy\u015bci\u0105 dla obozu, potrzebuj\u0105cego si\u0142y roboczej m\u0142odych \u017byd\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c i dla samych pac\u00adjent\u00f3w, kt\u00f3rzy najdalej<\/em> po tygodniu pobytu w szpitalu wr\u00f3c\u0105 do swoje pracy”.<\/em><\/p>\n

Podczas tych operacji ofiarom usuwano j\u0105dra, na\u015bwietlone wcze\u015bniej promieniami Roentgena, poddaj\u0105c je dalszym badaniom medycznym. O przymuszaniu przez lekarzy SS do wykonywania tych operacji lekarzy-wi\u0119\u017ani\u00f3w dr Dering pisze jeszcze dalej:<\/p>\n

\u201eZebra\u0142em niezw\u0142ocznie na bloku chirurgicznym przede wszystkim zainteresowanych, a wi\u0119c dw\u00f3ch koleg\u00f3w chirurg\u00f3w \u2013 dra Jana Grabczy\u0144skiego z Krakowa i Zbigniewa Sobieszcza\u0144skiego. Zaprosi\u0142em kilku starszych koleg\u00f3w lekarzy, mi\u0119dzy innymi prof. Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Jana Olbrychta, mjr. dra Rudolfa Diema z Warszawy, dra W\u0142adys\u0142awa Fejkla z Krakowa, dra Leona Wasilewskiegoz Poznania, z \u017cydowskich lekarzy dra Samuela Steinbergaz Pary\u017ca, z nie-lekarzy in\u017c. Adama Kury\u0142owicza z Warszawy.<\/em> Przed\u00adstawi\u0142em zebranym wymagania niemieckie i ewentualne konsekwencje dla wszystkich, zar\u00f3wno pacjent\u00f3w jak i lekarzy, w razie sprzeciwu. Cze\u00adka\u0142em na wypowiedzenie si\u0119 wszystkich, chodzi\u0142o tu bowiem nie o mnie jednego, ale o ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 ludzi ze szpitala jak i o przesz\u0142o 80 pacjent\u00f3w. Absolutnie nikt nie radzi\u0142 protestowa\u0107, uwa\u017caj\u0105c to za zbyt ryzykowne. Argumenty koleg\u00f3w na og\u00f3\u0142 pokrywa\u0142y si\u0119. Najpowa\u017cniejszy wie\u00adkiemi stopniem prof. Olbrycht, jako medyk s\u0105dowy, a wi\u0119c maj\u0105cy do czynienia z medycyn\u0105 i prawem, zaj\u0105\u0142 stanowisko, kt\u00f3re zosta\u0142o jednog\u0142o\u015bnie przyj\u0119te jako zgodna opinia zebranych. Zdaniem profesora jeste\u015bmy w oboziew warunkach wyj\u0105tkowych, przeciwnych wszelkim prawom mi\u0119dzynarodowym, ludzkim i boskim, 88 os\u00f3b pozbawionych przez na\u015bwietlania promieniami Roentgena jednostronnie gruczo\u0142\u00f3w p\u0142ciowych w\u00a0wypadku odmowy pobrania przez nas na drodze operacyjnej pr\u00f3bek lub ca\u0142ych zni\u00adszczonych gruczo\u0142\u00f3w, zostaje nara\u017conych na utrat\u0119 \u017cycia. Abstrahuj\u0105c od jakiegokolwiek prawnego punktu widzenia, obowi\u0105zkiem naszym w istniej\u0105cych warunkach obozowych jest ratowanie \u017cycia ludzkiego za wszelk\u0105 cen\u0119. Jego zdaniem, przyj\u0119tym przez zebranych, by\u0142o: usun\u0105\u0107 zniszczone gruczo\u0142y, <\/sub>\u00a0kt\u00f3re praktycznie po zadzia\u0142aniu promieniami X s\u0105 nieczynne,a wi\u0119c dla organizmu bez znaczenia, a w pewnych – wprawdzie rzadkich przypadkach – stanowi\u0105cych gro\u017ab\u0119 ewentualnego nowot\u00adworowego bujania, nawet niepo\u017c\u0105danych. Za to ratujemy 88 m\u0142odych is\u00adtnie\u0144 ludzkich, z\u00a0 zachowanymi jednostronnie zdrowymi gruczo\u0142ami p\u0142ciowymi, gwarantuj\u0105cymi pe\u0142ni\u0119 \u017cycia p\u0142ciowego. Poza tym w ten<\/em> spos\u00f3b nie ryzykujemy te\u017c niebezpiecze\u0144stwa kar, do \u015bmierci w\u0142\u0105cznie, dla personelu szpitalnego\u201d. <\/em><\/p>\n

SYTUACJA BEZ WYJ\u015aCIA <\/strong><\/p>\n

Lekarze-wi\u0119\u017aniowie zdawali sobie spraw\u0119 czym grozi odmowa przeprowadzenia operacji. Wcze\u015bniej pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 zostali rozstrzelani inni lekarze: dr Czes\u0142aw Gawarecki (nr 14825), dr Julian Kozio\u0142 (nr 11379),dr Wilhelm T\u00fcrschmied (nr 11461), kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 podpisania Volkslisty, a tak\u017ce dr. Stefan \u017babicki (nr 11016), kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 z okrzykiem \u201eNiech \u017cyje Polska\u201d.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>
W\u0142adys\u0142aw Dering. Zdj\u0119cie powojenne. z zasob\u00f3w IPN<\/figcaption><\/figure>\n

Decyzji podj\u0119tej przez dr. Deringa i innych lekarzy broniw swoich wspomnieniach stomatolog, prof. dr hab. Janusz Krzywicki (nr 74593): \u201eUzmys\u0142owi\u0107 sobie musimy,\u017ce odmawiaj\u0105cym wykonania rozkazu funkcjonariuszowi SS grozi\u0142 blok nr 11 ze wszystkimi nast\u0119pstwami. Zabiegi,kt\u00f3re rzucaj\u0105 z\u0142e \u015bwiat\u0142o na chirurg\u00f3w musia\u0142y by\u0107 przeprowadzone. Lekarze chirurdzy ratowali w ten spos\u00f3b \u017cycie wielu delikwentek i delikwent\u00f3w, wykonuj\u0105c je lege artis, bo w przeciwnym razie wykonaliby je lekarze SS, a mo\u017ce nawet podoficerowie sanitarni SDG <\/em>[Sanit\u00e4tsdienstgrade \u2013 <\/em>AC], nie licz\u0105cy si\u0119 czy nawet prze\u017cyj\u0105 je operowani. \u201eNaukowcy\u201d hitlerowscy musieli mie\u0107 te tkanki dla stwierdzenia i potwierdzenia skuteczno\u015bci sterylizacji kobiet i m\u0119\u017cczyzn, na\u015bwietlanych promieniami X emitowanymiz siemensowskiej bomby rentgenowskiej, zainstalowanej w szpitalu obozu kobiecego w Birkenau. Przecie\u017c i tam by\u0142a spora obsada piel\u0119gniarska wy\u0142\u0105cznie kobieca, z\u0142o\u017cona z \u017byd\u00f3wek s\u0142owackich.
\n<\/em><\/p>\n

Z zachowanych ksi\u0105g chirurgicznych z bloku szpitalnego nr 21, kt\u00f3rych analizy W\u00f3jcik nie dokona\u0142, wynika, \u017ce takich zabieg\u00f3w od 10 wrze\u015bnia 1942 r. do 15 stycznia 1945 r. wykonano oko\u0142o 180. Lekarze SS jako pierwsi operatorzy przeprowadzili ich 14, pozosta\u0142e – oko\u0142o 165 – jako pierwsi operatorzy wykonali lekarze-wi\u0119\u017aniowie. Dr Dering by\u0142 przy nie wi\u0119cej ni\u017c 130 zabiegach, a jako pierwszy operator wykona\u0142 ok. 80 kastracji. Dr Grabczy\u0144ski jako pierwszy operator – oko\u0142o 70 a dr Zbigniew Sobieszcza\u0144ski (nr 77022) – najmniej, bo tylko oko\u0142o 15.<\/p>\n

LITERATURA FAKTU Z PRZYPISAMI <\/strong><\/p>\n

W rozdziale pt. \u201eNiech przysz\u0142o\u015b\u0107 wyda wyrok\u201d Micha\u0142 W\u00f3jcik pr\u00f3buje przekona\u0107 czytelnika, \u017ce powstanie i walka o wyzwolenie wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz, o kt\u00f3re jego zdaniem wr\u0119cz b\u0142aga\u0142 J\u00f3zef Cyrankiewicz, przyw\u00f3dca lewicowego ruchu oporu w obozie, by\u0142o negowane przez AK rzekomo ze powod\u00f3w politycznych. W Komendzie G\u0142\u00f3wnej zdecydowa\u0142o bowiem prze\u015bwiadczenie, \u201e\u017ce ruch oporu w obozie opanowa\u0142y czynniki lewicowe, \u201e\u017bydzi i internacjona\u0142y\u201d! Pomoc im si\u0119 po prostu nie nale\u017cy. Bo ich racja stanu nie jest jednoznacznaz polskim interesem narodowym\u201d.<\/em><\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci uderzenie oddzia\u0142\u00f3w AK na niemieck\u0105 za\u0142og\u0119 obozu mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 tylko w wypadku powszechnego powstania na ziemiach polskich lub pr\u00f3by wymordowania wi\u0119\u017ani\u00f3w przez opuszczaj\u0105cych ob\u00f3z esesman\u00f3w. Nie dosz\u0142o do \u017cadnej z tych sytuacji. Atak w innych okoliczno\u015bciach nie mia\u0142 szans powodzenia, poniewa\u017c przewaga si\u0142 niemieckich by\u0142a olbrzymia.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 Micha\u0142a W\u00f3jcika nale\u017cy zaliczy\u0107 do literatury faktu \u2013 s\u0105 w niej autentyczne postacie i wydarzenia, lecz ich opis oparty jest w du\u017cej mierze na przypadkowo zebranym materiale historycznym, w spos\u00f3b bardzo dowolnie zinterpretowanym, przede wszystkim w cz\u0119\u015bci po\u015bwi\u0119conej KL Auschwitz.<\/p>\n

Z powie\u015bci autor zaczerpn\u0105\u0142 technik\u0119 narracji i beletryzacj\u0119 zdarze\u0144, z naukowymi tekstami \u0142\u0105cz\u0105 jego opowie\u015b\u0107 przypisy. S\u0105 one jednak wybi\u00f3rczo dobrane i nie pozwalaj\u0105 czytelnikowi sprawdzi\u0107 prawdziwo\u015bci fakt\u00f3w, kt\u00f3re autor bardzo tendencyjnie interpretuje. A najbardziej jest widoczne w opisie postaci rotmistrza Pileckiego i jednego z jego najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w – dr. Deringa.<\/p>\n

Adam Cyra, historyk,, autor wielu publikacji po\u015bwi\u0119conych obozowi, m.in. \u201eOchotnik do Auschwitz. Witold Pilecki\u201d (2000), \u201ePozosta\u0142 po nich \u015blad\u2026 \u017byciorysy z cel \u015bmierci\u201d (2006). Przygotowa\u0142 do druku biografi\u0119 dr. W\u0142adys\u0142awa Deringa wraz z jego wspomnieniami, kt\u00f3rych publikacji odm\u00f3wi\u0142 Instytut Pileckiego w Warszawie.<\/em><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 13 maja 2026 r.<\/em><\/p>\n

============================================================================<\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik odpowiada na krytyk\u0119: Nie ja tendencyjnie dobieram \u017ar\u00f3d\u0142a<\/a><\/strong><\/p>\n

Adam Cyra rozstrzyga, kt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 wiarygodne, a kt\u00f3re nie. Kt\u00f3re nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119, a kt\u00f3re mo\u017cna sobie darowa\u0107. \u0141apie za stary sprawdzony wytrych i tu jego „wprawne oko historyka” ani drgnie (…) szyje obrzydliwymi ni\u0107mi.<\/p>\n

W \u201eAle Historia\u201d \u201eGazety Wyborczej\u201d znalaz\u0142a si\u0119 polemika z moj\u0105 najnowsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 „Zemsta. Zapomniane powstania w obozach zag\u0142ady. Treblinka, Sobib\u00f3r, Auschwitz” zatytu\u0142owana tak, by czytelnik nie mia\u0142 \u017cadnych z\u0142udze\u0144: \u201eTendencyjna literatura faktu. Micha\u0142 W\u00f3jcik chcia\u0142 zohydzi\u0107 Witolda Pileckiego\u201d<\/a>.<\/strong><\/p>\n

Tekst wyszed\u0142 spod pi\u00f3ra dr. Adama Cyry, jak mo\u017cna przeczyta\u0107 w do\u0142\u0105czonej przez niego notce, (…) autora publikacji o Witoldzie Pileckim. Z obowi\u0105zku dodam, \u017ce (…) jest r\u00f3wnie\u017c autorem bloga o daleko id\u0105cej nazwie \u201eWprawnym okiem historyka\u201d.<\/p>\n

To wprawne oko dostrzeg\u0142o w moim tek\u015bcie b\u0142\u0119dy, przeinaczenia, przypadkowo dobrane \u017ar\u00f3d\u0142a, tendencyjne ich interpretowanie, z\u0142\u0105 wol\u0119, nieuprawnione oskar\u017cenia, w ko\u0144cu za\u015b \u2013 zamiar celowego zohydzenia pami\u0119ci s\u0142ynnego \u201eochotnika do Auschwitz\u201d. Strasznie du\u017co jak na jeden rozdzia\u0142 ksi\u0105\u017cki o powstaniach w obozach zag\u0142ady. Odpowiem tylko na g\u0142\u00f3wne. Dotycz\u0105 konspiracji Pileckiego w obozie.<\/p>\n

Kto by\u0142 \u201eczw\u00f3rk\u0105\u201d, a kto nie?<\/strong><\/p>\n

Pisz\u0119 o dw\u00f3ch jego wsp\u00f3\u0142pracownikach. W swoim raporcie z 1945 r. Pilecki ukry\u0142 ich to\u017csamo\u015b\u0107 za numerami, mowa tu o 2 i 4. Pierwszy to warszawski ginekolog i chirurg dr W\u0142adys\u0142aw Dering, znajomy rotmistrza jeszcze z przedobozowej konspiracji, oraz Alfred St\u00f6ssel, kt\u00f3ry rz\u0105dzi\u0142 w szpitalnym bloku nr 28.<\/p>\n

Po wojnie, w zgodnych relacjach wielu ocalonych ich postawa, zachowanie i czyny w obozie zosta\u0142y uznane za pomaganie nazistom w mordowaniu wi\u0119\u017ani\u00f3w. Co dok\u0142adnie robili? Dr Dering przeprowadza\u0142 na wi\u0119\u017aniarkach i wi\u0119\u017aniach eksperymenty albo, jak kto woli, \u201ezabiegi medyczne\u201d, kt\u00f3re skutkowa\u0142y \u015bmierci\u0105 lub trwa\u0142ym kalectwem. St\u00f6ssel za\u015b specjalizowa\u0142 si\u0119 w zastrzykach z fenolu i \u2013 jak upiera si\u0119 \u015bwiadek, wi\u0119zie\u0144 Stanis\u0142aw G\u0142owa \u2013 ruch oporu naliczy\u0142 ich 4 tys. Ludzi. Nie numer\u00f3w, nie pasiak\u00f3w, tylko ludzi.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142a taka \u015bmier\u0107? Ci, kt\u00f3rzy czytali i s\u0142yszeli o ostatnich chwilach o. Maksymiliana Kolbego, prawdopodobnie wiedz\u0105, o czym mowa, cho\u0107 opisy, kt\u00f3re ja mia\u0142em przed oczami, ka\u017c\u0105 pow\u0105tpiewa\u0107, czy mo\u017cna to sobie w og\u00f3le wyobrazi\u0107.<\/p>\n

(…)\u00a0 Cyrze kontekst, w jakim umieszczam obu pan\u00f3w, ewidentnie nie le\u017cy. Tu si\u0119 zgadzamy. Potem ju\u017c nie.<\/p>\n

Zdaniem p. Cyry St\u00f6ssel nigdy nie nale\u017ca\u0142 do pierwszej pi\u0105tki Pileckiego ani do \u017cadnej z czterech nast\u0119pnych.<\/p>\n

I dalej o Pileckim: \u201eJednak przeczy sobie w raporcie z 1945 r. lub ten raport zosta\u0142 \u017ale odczytany przez historyk\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Czyli to sam Pilecki si\u0119 pomyli\u0142, a b\u0142\u0105d powielili potem historycy? Wydaje mi si\u0119, \u017ce pan kustosz mo\u017ce tu pisa\u0107 ja\u015bniej. Przed laty to on utrwala\u0142 informacj\u0119, \u017ce St\u00f6ssel to \u201cczw\u00f3rka\u201d. Pisz\u0105c moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, opiera\u0142em si\u0119 na jego, Cyry, wydaniu raportu Pileckiego, gdzie wielokrotnie wi\u0105\u017ce \u201cczw\u00f3rk\u0119\u201d z tym wi\u0119\u017aniem. U mnie to b\u0142\u0105d, u siebie pan kustosz tego tak nie widzi. To drobiazg, cho\u0107 symptomatyczny, o tym potem.<\/p>\n

W Auschwitz ratowa\u0142? Tak, ale tylko koleg\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Dalej Cyra zarzuca mi, \u017ce ze \u015bwiadectwa wi\u0119\u017ania Aleksandra G\u00f3reckiego wyci\u0105gam tylko to, co jest mi wygodne. Czy naprawd\u0119 czyta\u0142 moj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119, czy raczej wyobrazi\u0142 j\u0105 sobie po lekturze tytu\u0142u? Wyra\u017anie pisa\u0142em o pozytywnych i negatywnych s\u0105dach na temat dr. Deringa, zreszt\u0105 nie tylko u G\u00f3reckiego. On akurat by\u0142 zatrudniony jako fleger, czyli salowy \u2013 pozna\u0142 doktora Deringa do\u015b\u0107 dobrze. Twierdzi\u0142, \u017ce doktor cieszy\u0142 si\u0119 w obozie pe\u0142nym zaufaniem esesman\u00f3w. Dalej udajemy, \u017ce nie rozumiemy, co kryje si\u0119 za tymi s\u0142owami?<\/p>\n

Ale p. Cyra brnie dalej i odpowiednio selekcjonuje moje cytaty. Znowu G\u00f3recki: \u201eJest mi wiadomo, \u017ce w licznych wypadkach ob. Dering ratowa\u0142 koleg\u00f3w od gazu, od zastrzyk\u00f3w z fenolu, (\u2026) \u017ce wyci\u0105gn\u0105\u0142 z nara\u017ceniem si\u0119 koleg\u00f3w z karnych lub ci\u0119\u017ckich transport\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Skoro p. Cyra cytuje ten fragment, dlaczego nie zwraca uwagi na kluczowe s\u0142owo: koledzy. Tak, dr Dering uratowa\u0142 wielu swoich koleg\u00f3w, pisz\u0119 o tym wyra\u017anie. Biada jednak temu, kto do jego koleg\u00f3w nie nale\u017ca\u0142. Wtedy skrupu\u0142y by\u0142y mniejsze.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

\u201eWiadomo mi, \u017ce ob. Dering dokonywa\u0142 kastracji \u017byd\u00f3w i \u017byd\u00f3wek\u201d \u2013 zezna\u0142 G\u00f3recki i odsy\u0142a\u0142 do s\u0142ynnej lekarki w Auschwitz, dr Aliny Brewdy. A ona, \u017cebym nie wiem jak \u0142agodnie obszed\u0142 si\u0119 z jej opisem, zarzuca lekarzowi rzeczy straszne: zabiegi robione niedbale, na wy\u015bcigi, co musia\u0142o i skutkowa\u0142o \u015bmierci\u0105 \u201epacjentek\u201d. Nie ona jedna. Podobnie Felicja Pleszowska, dr Dora Lorska (w obozie Kleinova) oraz czeski chirurg dr Karel Sperber. Ta pierwsza twierdzi\u0142a, \u017ce Dering pracowa\u0142 jak rze\u017anik, druga za\u015b, \u017ce jego g\u0142\u00f3wnymi motywami by\u0142y sadyzm i nienawi\u015b\u0107 rasowa.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tu dotykamy przyczyny, dla kt\u00f3rej moja ksi\u0105\u017cka panu Cyrze si\u0119 nie podoba. Pisz\u0105c o wiarygodno\u015bci dr Brewdy, rozstrzyga, kt\u00f3re \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 wiarygodne, a kt\u00f3re nie. Kt\u00f3re nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119, a kt\u00f3re mo\u017cna sobie darowa\u0107. \u0141apie za stary sprawdzony wytrych i tu jego \u201ewprawne oko historyka\u201d ani drgnie. Starszy kustosz Muzeum Auschwitz (sic!) szyje obrzydliwymi ni\u0107mi.<\/p>\n

\u017byda boli mniej?<\/strong><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c \u2013 podpowiada czytelnikowi \u2013 dr Alina Brewda to \u017byd\u00f3wka, a co gorsza \u2013 po wojnie lekarka Polikliniki Centralnej Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Czyli \u2013 czerwona lampka! \u2013 UB. Podobnie kolejny ma\u0142o wiarygodny \u015bwiadek Dawid Szarbel, syn Abrahama i Liby, kt\u00f3ry \u201e\u2026po wojnie pracowa\u0142 w UB w \u017barach (woj. lubuskie)\u201d. Szkoda, \u017ce pan kustosz nie podpowiada wprost, co mamy z t\u0105 informacj\u0105 zrobi\u0107. Wyr\u0119cz\u0119 go zatem: czy\u017cby wycinanie j\u0105der (a wcze\u015bniej gwa\u0142t gumow\u0105 pa\u0142\u0105) \u017cydowskie ofiary bola\u0142o mniej? Mo\u017ce mniej obchodzi\u0142o? A mo\u017ce w og\u00f3le \u017bydzi mieli to w nosie, bo przecie\u017c ju\u017c kombinowali, jak b\u0119d\u0105 utrwala\u0107 w\u0142adz\u0119 ludow\u0105? Zeznanie Szarbela, kt\u00f3rego Cyra dyskredytuje, jest wstrz\u0105saj\u0105ce. Opis 15-minutowej operacji, kt\u00f3rej zosta\u0142 poddany, je\u017cy wszystkie w\u0142osy na g\u0142owie.<\/p>\n

Zabieg przeprowadzili niemieccy lekarze, kt\u00f3rym liderowa\u0142 dr Dering. Razem \u201e\u2026robili ironiczne uwagi, \u017ce dzisiaj b\u0119dzie du\u017ca ilo\u015b\u0107 jaj na jajecznic\u0119\u201d. Dla Cyry to jakie\u015b przek\u0142amanie. \u015awiadek mo\u017ce i rozpozna\u0142 lekarza na zdj\u0119ciu, ale musia\u0142 si\u0119 pomyli\u0107. Z kolei uwag\u0119 ofiary: \u201epoddano mnie temu zabiegowi, bo jestem \u017bydem\u201d \u2013 p. Cyra ju\u017c sobie darowa\u0142. Psuje mu perspektyw\u0119.<\/p>\n

Ale to, co robi z zeznaniem kolejnej ofiary Hanocha Hipki \u2013 polskiego \u017byda mieszkaj\u0105cego po wojnie w Izraelu \u2013 zdumiewa najbardziej. Wprawdzie p. Cyra cytuje s\u0142owa Deringa do asystuj\u0105cych przy operacji esesman\u00f3w (\u201eProsz\u0119, niech i mi pozwoli pan zar\u017cn\u0105\u0107 t\u0119 \u015bwini\u0119\u2026\u201d), ale twierdzi, \u017ce tym grubia\u0144skim zachowaniem uratowa\u0142 wi\u0119\u017aniowi \u017cycie. Jak? W jaki to cudowny spos\u00f3b? Bo sko\u0144czy\u0142 operacj\u0119 za Niemca, a dopiero potem wyci\u0105\u0142 mu drugie j\u0105dro. Naprawd\u0119 (…) w to wierzy? Tak ma wygl\u0105da\u0107 ratowanie cz\u0142owieka?<\/p>\n

O czym wiedzia\u0142 Witold Pilecki?<\/strong><\/p>\n

Czy Pilecki m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107 o tych wszystkich zbrodniach dr. Deringa, swojego najbli\u017cszego wsp\u00f3\u0142pracownika? Dziunka \u2013 jak go pieszczotliwe nazywa\u0142. Bo tego, \u017ce po wyj\u015bciu z Auschwitz Dering przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do prywatnej kliniki kolegi Mengelego \u2013 dr. Clauberga, rzeczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142 nie wiedzie\u0107. B\u0105d\u017amy powa\u017cni.<\/p>\n

I tu znowu kontruje mnie p. Cyra. Przyznaje, \u017ce \u201eprawd\u0105 jest, \u017ce w obozie Dering by\u0142 \u017ale postrzegany, ale g\u0142\u00f3wnie przez wi\u0119\u017ani\u00f3w reprezentuj\u0105cych lewic\u0119 socjalistyczno-komunistyczn\u0105\u201d.<\/p>\n

Zatem zarzuty wobec doktora s\u0105 wyssane z palca, bo nie tylko pochodz\u0105 od \u017byd\u00f3w. Pochodz\u0105 przede wszystkim \u2013 tfuuu! \u2013 od komunist\u00f3w. A ci przecie\u017c k\u0142amali jak z nut, wie to ka\u017cdy Polak ma\u0142y.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Zatrzymajmy si\u0119 tu na chwil\u0119. \u017bydzi i komuni\u015bci to r\u00f3wnie\u017c bohaterowie mojej ksi\u0105\u017cki. Pisz\u0119 o nich jako cz\u0119\u015bci sk\u0142adowej obozowego ruchu oporu. Ruch ten w wielkim kompleksie Auschwitz-Birkenau nie by\u0142 monolitem, by\u0142 podzielony, cz\u0119sto sk\u0142\u00f3cony, ludzie bardzo cz\u0119sto sobie nie ufali. To by\u0142a gigantyczna mozaika r\u00f3\u017cnych \u015bwiatopogl\u0105d\u00f3w, dzia\u0142a\u0144, postaw czy etyk. Pisanie dzi\u015b, \u017ce ten czy tamten sk\u0142adnik tej konspiracji by\u0142 lepszy czy gorszy, nie wydaje mu \u017cadnego \u015bwiadectwa. Wydaje je temu, kto o\u015bmiela si\u0119 tak wyrokowa\u0107.<\/p>\n

Obawiam si\u0119, \u017ce pan kustosz posuwa si\u0119 tu za daleko. Prawo do udzia\u0142u w historii Auschwitz daje tylko katolickiej czy narodowej stronie. Zdaniem badacza tylko ona ma prawo konspirowa\u0107. A co z reszt\u0105, na \u015bmietnik pami\u0119ci?<\/p>\n

Oprawca to nie morderca<\/strong><\/p>\n

I na koniec jeszcze raz St\u00f6ssel. Opinii o jego postawie jest a\u017c nadto. Fataln\u0105 wystawili mu tacy wi\u0119\u017aniowie-\u015bwiadkowie jak W\u0142adys\u0142aw Fejkiel, Witold Kosztowny, Stanis\u0142aw K\u0142odzi\u0144ski czy Herman Langbein, za\u015b Czes\u0142aw Osta\u0144kowicz za zbrodnie \u201cCzw\u00f3rki\u201d w obozie domaga\u0142 si\u0119, aby go wr\u0119cz \u201ewykre\u015bli\u0107 z listy godnych szacunku wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych\u201d.<\/p>\n

Moim zdaniem Pilecki zna\u0142 te zarzuty, wiedzia\u0142, do czego jest zdolny kolega. Napisa\u0142 przecie\u017c w raporcie, \u017ce \u201e\u2026 ostatnio 4 mia\u0142 pewn\u0105 przykr\u0105 mani\u0119\u2026\u201d. Dok\u0142adnie tak napisa\u0142, to jedno kr\u00f3tkie zdanie. Nie jest wyci\u0105gni\u0119te z kontekstu.<\/p>\n

W swojej ksi\u0105\u017cce napisa\u0142em, \u017ce to zdanie mnie uwiera. Dla pana Cyry to tendencyjne dobieranie cytat\u00f3w i pr\u00f3ba zohydzenia s\u0142awnego rotmistrza. Mnie ono wali obuchem w g\u0142ow\u0119, pana kustosza nie. Do zgody mi\u0119dzy nami nie dojdzie.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

Tym bardziej \u017ce pan kustosz robi co\u015b, czego w cywilizowanej wymianie my\u015bli si\u0119 nie robi. W zasadzie jest chyba na tym polu prekursorem. Wsadza mi do ksi\u0105\u017cki s\u0142owa, kt\u00f3rych nie napisa\u0142em. Oskar\u017ca mnie mianowicie o stawianie filarowi konspiracji zarzut\u00f3w, kt\u00f3rych nikt nigdy przede mn\u0105 nie odwa\u017cy\u0142 si\u0119 stawia\u0107.<\/p>\n

\u201eBy\u0142 nie tylko gorliwym wykonawc\u0105 niemieckich polece\u0144,\u00a0by\u0142 morderc\u0105<\/strong>\u201d \u2013 zacytowa\u0142 jakoby moje s\u0142owa.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142em, zdanie to brzmi: \u201eBy\u0142 nie tylko gorliwym wykonawc\u0105 niemieckich polece\u0144,\u00a0by\u0142 oprawc\u0105<\/strong>\u201c.<\/p>\n

Oprawca a morderca to nie to samo. Poniewa\u017c te s\u0142owa pad\u0142y, chcia\u0142bym, aby (…) och\u0142on\u0105\u0142 i jeszcze raz przyjrza\u0142 si\u0119 nazwie swojego bloga. Przymiotnik \u201ewprawny\u201d powinien zast\u0105pi\u0107 czym\u015b znacznie skromniejszym.<\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik<\/strong><\/p>\n

============================================================================<\/p>\n

Pozostawiam Czytelnikom mojego bloga oraz innym historykom ocen\u0119 wypowiedzi pana Micha\u0142a W\u00f3jcika, z kt\u00f3rym dalej nie zamierzam polemizowa\u0107, poniewa\u017c nie zna nawet dat przywiezienia rotmistrza Pileckiego do KL Auschwitz i jego ucieczki z tego obozu, nie m\u00f3wi\u0105c o innych b\u0142\u0119dach, kt\u00f3re pope\u0142ni\u0142. A swoj\u0105 drog\u0105 ubli\u017canie mi przez pana W\u00f3jcika – to nie jest w\u0142a\u015bciwy spos\u00f3b prowadzenia polemiki ze mn\u0105.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 14 maja 2026 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu 13 maja 1901 roku, 125 lat temu, urodzi\u0142 si\u0119 Witold Pilecki, kt\u00f3rego bohaterstwo pr\u00f3buje podwa\u017ca\u0107 Micha\u0142 W\u00f3jcik w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eZemsta. Zapomniane powstaniaw obozach zag\u0142ady Treblinka, Sobib\u00f3r, Auschwitz-Birkenau\u201d, \u00a0wydanej pi\u0119\u0107 lata temu i zapewne nadal dost\u0119pnejw ksi\u0119garniach. Autor opisa\u0142 w niej prawdziwe postaciei wydarzenia, ale na podstawie przypadkowo dobranych \u017ar\u00f3de\u0142, a w dodatku …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39709,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta.webp",800,1213,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta.webp",63,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta-99x150.webp",99,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta-768x1164.webp",768,1164,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta-198x300.webp",198,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta.webp",800,1213,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/zemsta.webp",800,1213,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":6,"uagb_excerpt":"W dniu 13 maja 1901 roku, 125 lat temu, urodzi\u0142 si\u0119 Witold Pilecki, kt\u00f3rego bohaterstwo pr\u00f3buje podwa\u017ca\u0107 Micha\u0142 W\u00f3jcik w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eZemsta. Zapomniane powstaniaw obozach zag\u0142ady Treblinka, Sobib\u00f3r, Auschwitz-Birkenau\u201d, \u00a0wydanej pi\u0119\u0107 lata temu i zapewne nadal dost\u0119pnejw ksi\u0119garniach. Autor opisa\u0142 w niej prawdziwe postaciei wydarzenia, ale na podstawie przypadkowo dobranych \u017ar\u00f3de\u0142, a w dodatku…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39704"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39739,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39704\/revisions\/39739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}