{"id":39439,"date":"2025-12-04T15:29:55","date_gmt":"2025-12-04T15:29:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39439"},"modified":"2025-12-28T19:16:09","modified_gmt":"2025-12-28T19:16:09","slug":"nie-wyjasniona-smierc-mariana-laptasia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/12\/04\/nie-wyjasniona-smierc-mariana-laptasia\/","title":{"rendered":"Nie wyja\u015bniona \u015bmier\u0107 Mariana \u0141aptasia"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Marian \u0141apta\u015b urodzi\u0142 si\u0119 19 maja 1904 r. w Krakowie, gdzie w okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142 cz\u0142onkiem Komunistycznej Partii Polski, udziela\u0142 si\u0119 w zwi\u0105zkach zawodowych i pracowa\u0142 jako \u015blusarz w Fabryce Maszyn i Narz\u0119dzi Rolniczych Ludwika Zieleniewskiego. Podczas okupacji zosta\u0142 oskar\u017cony o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemn\u0105 organizacj\u0105 Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i aresztowany przez gestapo w listopadzie 1942 r. Przebywa\u0142 w wi\u0119zieniu Montelupich, sk\u0105d przywieziono go w transporcie do KL Auschwitz 6 kwietnia 1943 r., oznaczaj\u0105c go numerem obozowym 112709.<\/strong><\/p>\n

Pracowa\u0142 na terenie obozu macierzystego w komandzie elektryk\u00f3w, nawi\u0105zuj\u0105c kontakt z cz\u0142onkami obozowego ruchu oporu, m.in. z J\u00f3zefem Cyrankiewiczem (nr 62933) i Lucjanem Motyk\u0105 (nr 138678). Andrzej Rablin (nr 1410) w swojej relacji podaje, \u017ce \u0141apta\u015b konspiracyjnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z tajn\u0105 grup\u0105, zorganizowan\u0105 w warsztatach obozowych na polecenie Bernarda \u015awierczyny (nr 1393). Jej zadaniem by\u0142o „w razie powstania w obozie lub pr\u00f3b likwidacji obozu przez SS – zniszczenie transformator\u00f3w oraz stacji telefonicznej. (…) Zadaniem \u0141aptasia jako metalowca by\u0142o przygotowanie narz\u0119dzi s\u0142u\u017c\u0105cych do ci\u0119cia drut\u00f3w. (…) Ukryciem ich zajmowa\u0142 si\u0119 \u0141apta\u015b i on o nich wiedzia\u0142”.<\/p>\n

W dniu 24 pa\u017adziernika 1944 r. zdecydowa\u0142 si\u0119 na ucieczk\u0119 wraz z Witoldem Holajd\u0105 (nr 120274), kt\u00f3ry by\u0142 od niego o pi\u0119tna\u015bcie lat m\u0142odszy. Pracowa\u0142 wtedy jako elektryk w obozowej rze\u017ani, natomiast Holajda zatrudniony by\u0142 w obozowej \u015blusarni. Ucieczka zosta\u0142a zorganizowana za wiedz\u0105 obozowej i przyobozwej konspiracji PPS. J\u00f3zef Cyrankiewicz ps. „Rot” osobi\u015bcie przekaza\u0142 zbiegom pieni\u0105dze i udost\u0119pni\u0142 im kontakty z \u0142\u0105cznikami na wolno\u015bci.<\/p>\n

Planuj\u0105c ucieczk\u0119 Witold Holajda pozyska\u0142 do wsp\u00f3\u0142pracy przy jej realizacji SS-Rottenf\u00fchrera Williego Steinborna (Steinberga), przedwojennego obywatela II Rzeczpospolitej pochodzenia niemieckiego, z zawodu rolnika, volksdeutscha, kt\u00f3ry za kwot\u0119 100 dolar\u00f3w w z\u0142ocie i dodatkowo pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 z\u0142otych precjoz\u00f3w zgodzi\u0142 si\u0119 wyprowadzi\u0107 obydw\u00f3ch wi\u0119\u017ani\u00f3w z obozu. Przekupiony esesman zatrudniony by\u0142 w obozowej rze\u017ani w charakterze stra\u017cnika.<\/p>\n

W ustalonym pa\u017adziernikowym dniu w godzinach rannych obaj wi\u0119\u017aniowie ubrani w kombinezony robocze, pod kt\u00f3r\u0105 mieli ukryt\u0105 odzie\u017c cywiln\u0105, spotkali si\u0119 z przekupionym esesmanem. Nast\u0119pnie wraz z nim podeszli do g\u0142\u00f3wnej wartowni, znajduj\u0105cej si\u0119 obok willi Rudolfa H\u00f6ssa. Steinborn kr\u00f3tko porozmawia\u0142 z pe\u0142ni\u0105cym tam s\u0142u\u017cb\u0119 wartownikiem i bez \u017cadnej kontroli opu\u015bcili teren obozu. Id\u0105c wzd\u0142u\u017c szosy, doszli w pobli\u017ce wsi Skidzi\u0144, gdzie w uzgodnionym wcze\u015bniej miejscu towarzysz\u0105cy im esesman ich pozostawi\u0142, wracaj\u0105c sam do obozu. SS-Rottenf\u00fchrer Steinborn zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej aresztowany przez funkcjonariuszy Politische Abteilung, jego dalszy los jest nieznany.<\/p>\n

W okolicach Skidnia obu zbieg\u00f3w przej\u0119li dzia\u0142acze konspiracyjni PPS, r\u00f3wnie\u017c uciekinierzy z KL Auschwitz, Tomasz Soba\u0144ski (nr 13609) i Konstanty Jagie\u0142\u0142o (nr 4507), kt\u00f3rzy zapewnili im pomoc. Na pocz\u0105tku listopada dwaj uciekinierzy dotarli do Krakowa, gdzie pod opiek\u0105 tamtejszych dzia\u0142aczy PPS byli ukrywani w r\u00f3\u017cnych miejscach.<\/p>\n

Witold Holajda doczeka\u0142 szcz\u0119\u015bliwie ko\u0144ca wyzwolenia, wst\u0119puj\u0105c do jednego z oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich zwi\u0105zanych z socjalistami, natomiast Marian \u0141apta\u015b po podj\u0119ciu pracy w miejskiej gazowni \u00a0w wyniku donosu konfidenta gestapo W\u0142adys\u0142awa Pobudkiewicza zosta\u0142 ponownie aresztowany i wywieziony do KL Auschwitz. Umieszczono go w areszcie obozowym w bloku nr 11, gdzie Politische Abteilung, czyli obozowe gestapo, podda\u0142o go brutalnemu \u015bledztwu. Prowadzi\u0142 je znany z okrucie\u0144stwa SS-Oberscharf\u00fchrer Wilhelm Boger w wyniku czego \u0141apta\u015b o ma\u0142o nie pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwa. Na drzwiach celi nr 18 pozostawi\u0142 po sobie \u015blad w postaci napisu: \u201eW oczekiwaniu na nieznane 112709\u201d. W dniu 18 stycznia 1945 r. w trakcie likwidacji obozu zosta\u0142 przeniesiony do KL Gross-Rosen, powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa.<\/p>\n

Po wojnie Marian \u0141apta\u015b pracowa\u0142 jako okr\u0119gowy sekretarz Zwi\u0105zku Metalowc\u00f3w w Krakowie. Zgina\u0142 tragicznie 25 listopada w 1945 r. w niewyja\u015bnionych do dzisiaj okoliczno\u015bciach. Na temat jego \u015bmierci by\u0142y wi\u0119zie\u0144 Stanis\u0142aw Trynka (nr 6648) w swojej powojennej relacji lakonicznie stwierdzi\u0142: \u201eWypadek ten mia\u0142 miejsce na jakiej\u015b zabawie czy przyj\u0119ciu. Zastrzeli\u0142 go oficer Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa. Wiele na ten temat m\u00f3wiono, ale prawdy nigdy nie pozna\u0142em\u201d.<\/p>\n

Marian \u0141apta\u015b mia\u0142 41 lat. Jego pogrzeb odby\u0142 si\u0119 osiemdziesi\u0105t lat temu na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie 29 listopada 1945 r.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 4 grudnia 2025 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marian \u0141apta\u015b urodzi\u0142 si\u0119 19 maja 1904 r. w Krakowie, gdzie w okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142 cz\u0142onkiem Komunistycznej Partii Polski, udziela\u0142 si\u0119 w zwi\u0105zkach zawodowych i pracowa\u0142 jako \u015blusarz w Fabryce Maszyn i Narz\u0119dzi Rolniczych Ludwika Zieleniewskiego. Podczas okupacji zosta\u0142 oskar\u017cony o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemn\u0105 organizacj\u0105 Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i aresztowany przez gestapo w listopadzie …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39438,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas.jpg",1758,1337,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas.jpg",126,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas-150x114.jpg",150,114,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas-768x584.jpg",768,584,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas-300x228.jpg",300,228,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas-1536x1168.jpg",1536,1168,true],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Marian-Laptas.jpg",1758,1337,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Marian \u0141apta\u015b urodzi\u0142 si\u0119 19 maja 1904 r. w Krakowie, gdzie w okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142 cz\u0142onkiem Komunistycznej Partii Polski, udziela\u0142 si\u0119 w zwi\u0105zkach zawodowych i pracowa\u0142 jako \u015blusarz w Fabryce Maszyn i Narz\u0119dzi Rolniczych Ludwika Zieleniewskiego. Podczas okupacji zosta\u0142 oskar\u017cony o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemn\u0105 organizacj\u0105 Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i aresztowany przez gestapo w listopadzie…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39439"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39439"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39439\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39445,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39439\/revisions\/39445"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39438"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39439"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39439"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39439"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}