{"id":39413,"date":"2025-10-17T06:49:59","date_gmt":"2025-10-17T06:49:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39413"},"modified":"2025-12-28T19:15:53","modified_gmt":"2025-12-28T19:15:53","slug":"39413","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/10\/17\/39413\/","title":{"rendered":"Esesman z Bielska-Bia\u0142ej"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Edward Lubusch<\/figcaption><\/figure>\n

Edward Lubusch jako esesman z za\u0142ogi obozu o\u015bwi\u0119cimskiego odnosi\u0142 si\u0119 do wi\u0119\u017ani\u00f3w przyzwoicie, a nawet by\u0142 przez nich lubiany. Zdarza\u0142o mu si\u0119 nawet, \u017ce przebywaj\u0105c tylko z polskimi wi\u0119\u017aniami \u015bpiewa\u0142 \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d . Pom\u00f3g\u0142 tak\u017ce w zorganizowaniu ucieczki z obozu Franciszkowi Faixowi-Limanowskiemu (nr 130377). By\u0142 to zawodowy oficer WP w stopniu podpu\u0142kownika, kt\u00f3ry w czasie okupacji by\u0142 oficerem ZWZ\/AK i wi\u0119\u017aniem KL Auschwitz. Zbieg\u0142 z obozu 6 lipca 1944 r.<\/strong><\/p>\n

Ponad p\u00f3\u0142 wieku po wojnie uda\u0142o si\u0119 dopiero ustali\u0107 powojenne losy tego niezwyk\u0142ego esesmana z Bielska, o kt\u00f3rym by\u0142y wi\u0119zie\u0144 obozu o\u015bwi\u0119cimskiego J\u00f3zef Garli\u0144ski (nr 121421) w swojej znanej ksi\u0105\u017cce \u201eO\u015bwi\u0119cim walcz\u0105cy\u201d, t\u0142umaczonej r\u00f3wnie\u017c na j\u0119zyk angielski i francuski, napisa\u0142: \u201ePrzedstawiony obraz nie by\u0142by jednak pe\u0142ny, gdyby bardzo mocno nie podkre\u015bli\u0107, \u017ce w szeregach SS znajdowali si\u0119 tak\u017ce ludzie, kt\u00f3rzy od samego pocz\u0105tku, niezale\u017cnie od powodzenia na frontach i innych czynnik\u00f3w, wp\u0142ywaj\u0105cych na przebieg wojny, zachowali postaw\u0119 godn\u0105 i nie sprzeniewierzyli si\u0119 prawom ludzkim, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 w ka\u017cdej sytuacji. SS-man\u00f3w takich by\u0142o niewielu i trudno si\u0119 temu dziwi\u0107\u201d. Jednym z takich nielicznych, jak twierdzi J\u00f3zef Garli\u0144ski, by\u0142 Edward Lubusch, kt\u00f3ry: \u201e(\u2026) szed\u0142 wi\u0119\u017aniom z pomoc\u0105 i u\u0142atwia\u0142 nielegaln\u0105 korespondencj\u0119. Kilka razy dostarcza\u0142 dokumenty, potrzebne przy ucieczkach. Sam przygotowywa\u0142 potajemnie opuszczenie swej jednostki i przedostanie si\u0119 do polskiej partyzantki, dzia\u0142aj\u0105cej w pobli\u017cu O\u015bwi\u0119cimia\u201d.<\/p>\n

Edward Lubusch latem 1944 r. opu\u015bci\u0142 esesma\u0144skie szeregi i po dezercji nawi\u0105za\u0142 kontakt z oddzia\u0142em AK, co umo\u017cliwi\u0142 mu ojciec jego \u017cony Hildegardy Kneblowskiej, by\u0142y zawodowy oficer Wojska Polskiego. W tym czasie \u017cona Lubuscha pracowa\u0142a w s\u0105dzie w K\u0119tach jako t\u0142umaczka w sprawach o drobne wykroczenia. Mieszka\u0142a wraz z synem W\u0142odzimierzem u ciotki w Wadowicach. Edward Lubusch zosta\u0142 aresztowany pod koniec 1944 r., kiedy odwiedzi\u0142 ich potajemnie noc\u0105, poniewa\u017c dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142a jego \u017cona i syn, ci\u0105gle obserwowali funkcjonariusze gestapo.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Edward Lubusch z \u017con\u0105 Hildegard\u0105 na wycieczce w Beskidach, oko\u0142o 1943 r.<\/figcaption><\/figure>\n

By\u0142 s\u0105dzony w Bielsku i otrzyma\u0142 wyrok \u015bmierci, kt\u00f3rego jednak nie zd\u0105\u017cono wykona\u0107 i przed wkroczeniem \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej przewieziono go do wi\u0119zienia w Berlinie. Wiosn\u0105 1945 r. zwolniono go z wi\u0119zienia i powo\u0142ano do Volkssturmu, formacji o charakterze pospolitego ruszenia. Edward Lubusch uciekaj\u0105c z p\u0142on\u0105cego Berlina, przy poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzu le\u017c\u0105cym na ulicy znalaz\u0142 dokumenty, wystawione na nazwisko Bronis\u0142aw \u017bo\u0142nierowicz, urodzony w 1913 r. w Kowaliszkach ko\u0142o Wilna .<\/p>\n

Jako rzekomy Bronis\u0142aw \u017bo\u0142nierowicz zdecydowa\u0142 si\u0119 na powr\u00f3t do Polski, gdzie przebywa\u0142a jego \u017cona Hildegarda i syn W\u0142odzimierz. Poda\u0142, \u017ce uko\u0144czy\u0142 pi\u0119\u0107 klas szko\u0142y powszechnej i wraca z rob\u00f3t przymusowych w Niemczech. Mieszka\u0142 w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach na terenie Wielkopolski, gdzie w W\u0105soszu w 1948 r. urodzi\u0142a mu si\u0119 c\u00f3rka Krystyna. W tym czasie jego \u017cona zmieni\u0142a imi\u0119 na Marta, uko\u0144czy\u0142a kurs aptekarski i rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 w Luboszycy, gdzie wraz z rodzin\u0105 otrzyma\u0142a mieszkanie po\u0142\u0105czone z aptek\u0105.<\/p>\n

Dopiero w 1956 r. rzekomi \u017bo\u0142nierowiczowie przenie\u015bli si\u0119 do Jeleniej G\u00f3ry, gdzie zamieszkali w domu zakupionym przez Jana Kneblowskiego, te\u015bcia Edwarda Lubuscha. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych rzekomy Bronis\u0142aw \u017bo\u0142nierowicz, znaj\u0105c bardzo dobrze j\u0119zyk niemiecki, rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w jelegoni\u00f3rskim biurze podr\u00f3\u017cy \u201eOrbis\u201d jako pilot wycieczek zagranicznych, oprowadzaj\u0105c ich uczestnik\u00f3w po Karkonoszach .<\/p>\n

\u201eW domu nie by\u0142o \u017cadnego zdj\u0119cia sprzed i z czas\u00f3w wojny, \u017cadnego dokumentu, \u017cadnego \u015bladu Edwarda i Hildegardy Lubusch\u201d – wspomina\u0142 jego syn W\u0142odzimierz.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Gr\u00f3b Edwarda Lubuscha,, pochowanego w Jeleniej G\u00f3rze pod przybranym nazwiskiem.<\/figcaption><\/figure>\n

Edward Lubusch zmar\u0142 10 marca 1984 r. we Wroc\u0142awiu i jako Bronis\u0142aw \u017bo\u0142nierowicz znalaz\u0142 miejsce wiecznego spoczynku na cmentarzu w Jeleniej G\u00f3rze.<\/p>\n

Jego \u017cona zmar\u0142a czterna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej 12 sierpnia 1998 r. i jest pochowana obok niego, gdzie p\u00f3\u017aniej spocz\u0119\u0142a tak\u017ce ich c\u00f3rka Krystyna.<\/p>\n

Przeczytaj: Kolega szkolny esesmana z Bielska-Bia\u0142ej<\/strong><\/a><\/p>\n

Adam Cyra
\nO\u015bwi\u0119cim, 17 pa\u017adziernika 2025 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Edward Lubusch jako esesman z za\u0142ogi obozu o\u015bwi\u0119cimskiego odnosi\u0142 si\u0119 do wi\u0119\u017ani\u00f3w przyzwoicie, a nawet by\u0142 przez nich lubiany. Zdarza\u0142o mu si\u0119 nawet, \u017ce przebywaj\u0105c tylko z polskimi wi\u0119\u017aniami \u015bpiewa\u0142 \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d . Pom\u00f3g\u0142 tak\u017ce w zorganizowaniu ucieczki z obozu Franciszkowi Faixowi-Limanowskiemu (nr 130377). By\u0142 to zawodowy oficer WP w stopniu podpu\u0142kownika, kt\u00f3ry …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39420,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",146,200,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",70,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1-110x150.jpg",110,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",146,200,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",146,200,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",146,200,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/EE1.jpg",146,200,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Edward Lubusch jako esesman z za\u0142ogi obozu o\u015bwi\u0119cimskiego odnosi\u0142 si\u0119 do wi\u0119\u017ani\u00f3w przyzwoicie, a nawet by\u0142 przez nich lubiany. Zdarza\u0142o mu si\u0119 nawet, \u017ce przebywaj\u0105c tylko z polskimi wi\u0119\u017aniami \u015bpiewa\u0142 \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d . Pom\u00f3g\u0142 tak\u017ce w zorganizowaniu ucieczki z obozu Franciszkowi Faixowi-Limanowskiemu (nr 130377). By\u0142 to zawodowy oficer WP w stopniu podpu\u0142kownika, kt\u00f3ry…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39413"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39421,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39413\/revisions\/39421"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39420"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}