{"id":39202,"date":"2025-06-20T16:10:57","date_gmt":"2025-06-20T16:10:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39202"},"modified":"2025-07-21T22:34:38","modified_gmt":"2025-07-21T22:34:38","slug":"pozostawil-slad-na-drzwiach-celi-nr-26","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/06\/20\/pozostawil-slad-na-drzwiach-celi-nr-26\/","title":{"rendered":"Pozostawi\u0142 \u015blad w celi nr 26"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Napisy Victora Pestka na drzwiach celi nr 26 w podziemiach bloku nr 11.<\/figcaption><\/figure>\n

Pestek by\u0142 jednym z zaledwie dw\u00f3ch lub trzech esesman\u00f3w w KL Auschwitz, kt\u00f3rzy ryzykowali \u017cycie, aby pom\u00f3c wi\u0119\u017aniom w ucieczce. Po jego aresztowaniu i osadzeniu w podziemiach bloku nr 11 w areszcie obozowym w celi nr 26, napisa\u0142 m.in. na jej drzwiach swoje nazwisko i dat\u0119 jego przes\u0142uchania (Vernehm) przez obozowe gestapo 21 sierpnia 1944 r.<\/strong><\/p>\n

Ponad dwadzie\u015bcia lat wcze\u015bniej, 29 lutego 1924 r. w Budapeszcie w \u017cydowskiej rodzinie urodzi\u0142a si\u0119 c\u00f3rka Renee Neumann. Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, na Bukowinie, w mie\u015bcie Czerniowce, nale\u017c\u0105cym w\u00f3wczas do Rumunii, 18 kwietnia tego\u017c roku w katolickiej rodzinie urodzi\u0142 si\u0119 Viktor Pestek. Za dwadzie\u015bcia lat losy tych obydw\u00f3ch os\u00f3b skrzy\u017cowa\u0142y si\u0119 w KL Auschwitz.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym \u017cydowska rodzina Neumann\u00f3w przenios\u0142a si\u0119 z Budapesztu do Brna na terenie Czech. Podczas okupacji niemieckiej Renee, jako \u017byd\u00f3wka i jej matka Eda zosta\u0142y wywiezione do KL Auschwitz II-Birkenau.<\/p>\n

\"\"<\/a>
V\u00edt\u011bzslav Lederer lub Siegfried Lederer<\/figcaption><\/figure>\n

Z tego obozu p\u00f3\u017aniej mia\u0142a miejsce ucieczka \u017cydowskiego wi\u0119\u017ania V\u00edt\u011bzslava Lederera lub Siegfrieda Lederera (nr obozowy 170521), oficera armii czechos\u0142owackiej, kt\u00f3ry by\u0142 deportowany do Birkenau 18 grudnia 1943 r. Ten odwa\u017cny oficer uciek\u0142 z pomoc\u0105 wspomnianego rumu\u0144skiego Niemca, Viktora Pestka, kt\u00f3ry w tym czasie s\u0142u\u017cy\u0142 jako SS-Rottenf\u00fchrer (kapral) w za\u0142odze obozowej SS.<\/p>\n

Jesieni\u0105 1943 r. Viktor Pestek, inwalida z frontu wschodniego, przeniesiony zosta\u0142 jako Blockf\u00fchrer do obozu rodzinnego \u017byd\u00f3w czeskich na terenie Birkenau, gdzie spotka\u0142 m\u0142od\u0105 i pi\u0119kn\u0105 Renee. R\u00f3wnie m\u0142ody Viktor nawi\u0105za\u0142 z ni\u0105 kontakt, zauroczony dziewczyn\u0105 oraz zakochany w niej, chocia\u017c bez wzajemno\u015bci. Razem z Ledererem zaplanowali ucieczk\u0119. Gdy wszystko by\u0142o ju\u017c ustalone, Viktor i V\u00edt\u011bzslav 5 kwietnia 1944 r. rozpocz\u0119li ucieczk\u0119 obydwaj w mundurach SS. Szcz\u0119\u015bliwie dotarli do Pragi, gdzie otrzymali wsparcie od czeskiego ruchu oporu.<\/p>\n

Lederer poinformowa\u0142 \u017byd\u00f3w w getcie Theresienstadt o tym co dzieje si\u0119 w KL Auschwitz II-Birkenau, zamierza\u0142 tak\u017ce przekaza\u0107 raport do Szwajcarskiego Czerwony Krzy\u017c na temat masowej zag\u0142ady \u017byd\u00f3w w komorach gazowych w Birkenau. Ostatecznie jednak nie uda\u0142o mu si\u0119 tego raportu przemyci\u0107 do Szwajcarii.<\/p>\n

Pestek w tym czasie zamierza wydosta\u0107 Renee i jej matk\u0119 z obozu, dlatego latem 1944 r., maj\u0105c dla nich przygotowane fa\u0142szywe dokumenty, podejmuje ryzykown\u0105 podr\u00f3\u017c poci\u0105giem z powrotem do KL Auschwitz wraz z Ledererem. Obydwaj u\u017cywali fa\u0142szywych dokument\u00f3w i mundur\u00f3w oficer\u00f3w SS<\/p>\n

\"\"<\/a>
Renee Neumann. Fot. 1946 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Wkr\u00f3tce jednak na terenie nowo budowanej cz\u0119\u015bci w obozu w Birkenau, zwanej \u201eMeksykiem\u201d, zostaje zatrzymany przez patrol dowodzony przez SS-Rottenf\u00fchrera Stefana Baretzkiego,<\/a><\/strong> znaj\u0105cego go i pochodz\u0105cego r\u00f3wnie\u017c z Czerniowiec.<\/p>\n

Po kilku miesi\u0105cach\u00a0 Wiktor Pestek zosta\u0142 stracony w Miedzybrodziu Bialskim w dniu 8 pa\u017adziernika 1944 r.<\/p>\n

Rozstrzelano go w wieku 20 lat na podstawie wyroku wydanego wcze\u015bniej przez s\u0105d w Katowicach.<\/p>\n

Lederer szcz\u0119\u015bliwie unikn\u0105\u0142 aresztowania i wr\u00f3ci\u0142 do Protektoratu Czech i Moraw, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca wojny.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kartoteka Renee Neumann deportowanej do Birkenau we wrze\u015bniu 1943 r. Archives Arolsen.<\/figcaption><\/figure>\n

Renee Neumann i jej matka z kolei zosta\u0142y wywiezione do KL Stutthof, a p\u00f3\u017aniej przydzielone do pracy w pobli\u017cu Hamburga, dzi\u0119ki czemu szcz\u0119\u015bliwie prze\u017cy\u0142y wojn\u0119.<\/span><\/p>\n

W 1947 r. Renee pop\u0142yn\u0119\u0142a statkiem do Nowego Jorku, aby odwiedzi\u0107 tam swojego urodzonego w Polsce pierwszego m\u0119\u017ca, Josepha Chaima, i matk\u0119, kt\u00f3ra od jakiego\u015b czasu przebywa\u0142a w Ameryce.<\/p>\n

Z czasem Renee ponownie wychodzi za m\u0105\u017c, wybieraj\u0105c na m\u0119\u017ca Roberta Ungera. Ma z nim syna Keitha, a tak\u017ce jednego syna z pierwszego ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Renee zmar\u0142a w wieku 63 lat w Nowym Jorku w 1987 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Karta personalna wi\u0119\u017aniarki Renne Neumann. Archives Arolsen.<\/figcaption><\/figure>\n

V\u00edt\u011bzslav Lederer tak\u017ce prze\u017cy\u0142 wojn\u0119 i zmar\u0142 w wieku 68 lat w Czechach w 1972 r.<\/p>\n

Wspomniany Stefan Baretzki aktywnie uczestniczy\u0142 w eksterminacji \u017byd\u00f3w Birkenau, nadzoruj\u0105c wprowadzanie ich do kom\u00f3r gazowych. By\u0142 tak\u017ce postrachem wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej katowa\u0142 kijem, nierzadko na \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Po wojnie znalaz\u0142 si\u0119 w alianckiej niewoli, z kt\u00f3rej zwolniono go ju\u017c w sierpniu 1945 r. Nast\u0119pnie pracowa\u0142 w Niemczech Zachodnich jako robotnik w sk\u0142adzie w\u0119gla w Plaidt, a\u017c do aresztowania w kwietniu 1960 r. W drugim procesie o\u015bwi\u0119cimskim s\u0105d we Frankfurcie nad Menem skaza\u0142 go 19 sierpnia 1965 r. na do\u017cywocie. W 1988 r. pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo w szpitalu w Bad Nauheim, do kt\u00f3rego jako ci\u0119\u017cko chory czasowo zosta\u0142 skierowany z wi\u0119zienia.<\/div>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 20 czerwca 2025 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pestek by\u0142 jednym z zaledwie dw\u00f3ch lub trzech esesman\u00f3w w KL Auschwitz, kt\u00f3rzy ryzykowali \u017cycie, aby pom\u00f3c wi\u0119\u017aniom w ucieczce. Po jego aresztowaniu i osadzeniu w podziemiach bloku nr 11 w areszcie obozowym w celi nr 26, napisa\u0142 m.in. na jej drzwiach swoje nazwisko i dat\u0119 jego przes\u0142uchania (Vernehm) przez obozowe gestapo 21 sierpnia 1944 …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39206,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz.jpg",1094,1373,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz.jpg",76,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz-120x150.jpg",120,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz-768x964.jpg",768,964,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz-239x300.jpg",239,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz.jpg",1094,1373,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/obraz.jpg",1094,1373,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Pestek by\u0142 jednym z zaledwie dw\u00f3ch lub trzech esesman\u00f3w w KL Auschwitz, kt\u00f3rzy ryzykowali \u017cycie, aby pom\u00f3c wi\u0119\u017aniom w ucieczce. Po jego aresztowaniu i osadzeniu w podziemiach bloku nr 11 w areszcie obozowym w celi nr 26, napisa\u0142 m.in. na jej drzwiach swoje nazwisko i dat\u0119 jego przes\u0142uchania (Vernehm) przez obozowe gestapo 21 sierpnia 1944…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39202"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39202"}],"version-history":[{"count":30,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39202\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39242,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39202\/revisions\/39242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39206"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39202"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39202"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39202"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}