{"id":39183,"date":"2025-06-16T12:21:40","date_gmt":"2025-06-16T12:21:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39183"},"modified":"2025-07-21T22:34:14","modified_gmt":"2025-07-21T22:34:14","slug":"wiezien-nr-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/06\/16\/wiezien-nr-31\/","title":{"rendered":"Wi\u0119zie\u0144 nr 31 z pierwszego transportu"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Stanis\u0142aw Ryniak, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Przed laty wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 do O\u015bwi\u0119cimia i uczestniczy\u0142 w okoliczno\u015bciowych uroczysto\u015bciach na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau. By\u0142 pierwszym wi\u0119\u017aniem politycznym obozu Auschwitz, osadzonym w nim 14 czerwca 1940 r. <\/strong><\/p>\n

Od 2006 r. decyzj\u0105 Sejmu RP dzie\u0144 ten obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady.<\/strong><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ryniak urodzi\u0142 si\u0119 21 listopada 1915 r. w Sanoku. Tam te\u017c sp\u0119dzi\u0142 dzieci\u0144stwo i uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105. Nast\u0119pnie ucz\u0119szcza\u0142 do Pa\u0144stwowej Szko\u0142y Budownictwa w Jaros\u0142awiu i by\u0142 ju\u017c uczniem ko\u0144cowej czwartej klasy, ale jej nie uko\u0144czy\u0142 i nie uzyska\u0142 tytu\u0142u technika budowlanego.<\/p>\n

Uniemo\u017cliwi\u0142o mu to aresztowanie przez gestapo 5 maja 1940 r. Wtedy to zatrzymano wszystkich uczni\u00f3w tej szko\u0142y, kt\u00f3rzy mieli powy\u017cej 15 lat, podejrzewaj\u0105c ich o dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 w Zwi\u0105zki Walki Zbrojnej, przemianowanej p\u00f3\u017aniej na Armi\u0119 Krajow\u0105. Po wst\u0119pnych przes\u0142uchaniach zatrzymano w areszcie 3 uczni\u00f3w. Jednym z nich by\u0142 Stanis\u0142aw Ryniak, cz\u0142onek wspomnianej organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowej.<\/p>\n

Po 3 dniach aresztowani zostali przewiezieni do wi\u0119zienia w Tarnowie. Przebywa\u0142o w nim ju\u017c wielu innych uczni\u00f3w gimnazjalnych, student\u00f3w i niedosz\u0142ych ochotnik\u00f3w do tworzonego we Francji Wojska Polskiego, zatrzymanych podczas pr\u00f3by przedostania si\u0119 na S\u0142owacj\u0119.<\/p>\n

W dniu 14 czerwca 728 Polak\u00f3w, w tym kilku polskich \u017byd\u00f3w, przywieziono z wi\u0119zienia w Tarnowie do nowo utworzonego KL Auschwitz, gdzie przebywa\u0142o ju\u017c 30 kryminalist\u00f3w niemieckich.<\/p>\n

Przywieziono ich do O\u015bwi\u0119cimia 20 maja 1940 r. i oznaczono numerami od 1 do 30. By\u0142a to pierwsza kadra wi\u0119\u017ani\u00f3w funkcyjnych, kapo i blokowych, kt\u00f3rzy w wi\u0119kszo\u015bci zas\u0142yn\u0119li wkr\u00f3tce z okrucie\u0144stwa w stosunku do polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wi\u0119\u017aniowie pierwszego transportu w drodze na dworzec kolejowy w Tarnowie. Zbiory Marka Tomaszewskiego<\/figcaption><\/figure>\n

\u201eWielokrotnie zastanawia\u0142em si\u0119 nad tym, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce otrzyma\u0142em numer 31, pierwszy numer wi\u0119\u017ania politycznego Polaka, by\u0107 mo\u017ce nazwisko moje figurowa\u0142o jako pierwsze na li\u015bcie transportowej, a mo\u017ce by\u0142 to przypadek\u201d \u2013 wspomina\u0142 Stanis\u0142aw Ryniak.<\/p>\n

Po ponad 4 latach pobytu w obozie Auschwitz wi\u0119zie\u0144 oznaczony numerem 31 zosta\u0142 28 pa\u017adziernika 1944 r. w\u0142\u0105czony do transportu karnego i przewieziony do Leitmeritz (Litomierzyce), gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 podob\u00f3z KL Flossenb\u00fcrg. Wolno\u015b\u0107 odzyska\u0142 8 maja 1945 r.<\/p>\n

\u201eZ kilkuletniego pobytu w hitlerowskich obozach koncentracyjnych zapami\u0119ta\u0142em wiele wydarze\u0144 i pomimo up\u0142ywu prawie sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu lat od wyzwolenia tkwi\u0105 one wci\u0105\u017c we mnie. Pami\u0119tam pierwszy wielogodzinny apel zarz\u0105dzony po ucieczce Tadeusza Wiejowskiego, p\u00f3\u017aniejsze wybi\u00f3rki na \u015bmier\u0107 do kom\u00f3r gazowych i liczne egzekucje. W chwili wyzwolenia wa\u017cy\u0142em czterdzie\u015bci kilogram\u00f3w. Pomimo wyczerpania zdecydowa\u0142em si\u0119 od razu wraca\u0107 do Polski. Gdy wreszcie dotar\u0142em do rodzinnego domu w Sanoku, moja matka nie mog\u0142a uwierzy\u0107, \u017ce \u017cyj\u0119, chocia\u017c sta\u0142em przed ni\u0105\u201d – kontynuowa\u0142 swoje wspomnienia w rozmowie ze mn\u0105, podczas jednego z ostatnich swoich pobyt\u00f3w w o\u015bwi\u0119cimskim Muzeum.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Gr\u00f3b Stanis\u0142awa Ryniaka na Cmentarzu Osobowickim we Wroc\u0142awiu<\/figcaption><\/figure>\n

Dwa lata po wojnie Stanis\u0142aw Ryniak rozpocz\u0105\u0142 studia na Politechnice we Wroc\u0142awiu i po ich uko\u0144czeniu jako in\u017cynier architekt przepracowa\u0142 wiele lat w tym mie\u015bcie.<\/p>\n

Nigdy nie zapomnia\u0142 jednak o swojej obozowej przesz\u0142o\u015bci i do ko\u0144ca \u017cycia wspomaga\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 Muzeum Auschwitz-Birkenau, cz\u0119sto powtarzaj\u0105c: \u201eUwa\u017cam, \u017ce wszystkie ocala\u0142e obozowe obiekty nale\u017cy zachowa\u0107 i pieczo\u0142owicie konserwowa\u0107, aby dawa\u0142y \u015bwiadectwo prawdzie. Gdy nas zabraknie, to kamienie za nas b\u0119d\u0105 m\u00f3wi\u0107\u201d.<\/p>\n

Stanis\u0142aw Ryniak w wieku 88 lat zmar\u0142 we Wroc\u0142awiu. Jego pogrzeb odby\u0142 si\u0119 na Cmentarzu Osobowickim w dniu 20 lutego 2004 r.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 16 czerwca 2025 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przed laty wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 do O\u015bwi\u0119cimia i uczestniczy\u0142 w okoliczno\u015bciowych uroczysto\u015bciach na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau. By\u0142 pierwszym wi\u0119\u017aniem politycznym obozu Auschwitz, osadzonym w nim 14 czerwca 1940 r. Od 2006 r. decyzj\u0105 Sejmu RP dzie\u0144 ten obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady. Stanis\u0142aw Ryniak urodzi\u0142 si\u0119 21 listopada …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo.jpg",900,426,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo.jpg",128,61,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo-150x71.jpg",150,71,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo-768x364.jpg",768,364,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo-300x142.jpg",300,142,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo.jpg",900,426,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Stanislaw-Ryniak-zdjecie-wykonane-przez-obozowe-gestapo.jpg",900,426,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Przed laty wielokrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 do O\u015bwi\u0119cimia i uczestniczy\u0142 w okoliczno\u015bciowych uroczysto\u015bciach na terenie Muzeum Auschwitz-Birkenau. By\u0142 pierwszym wi\u0119\u017aniem politycznym obozu Auschwitz, osadzonym w nim 14 czerwca 1940 r. Od 2006 r. decyzj\u0105 Sejmu RP dzie\u0144 ten obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady. Stanis\u0142aw Ryniak urodzi\u0142 si\u0119 21 listopada…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39183"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39200,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39183\/revisions\/39200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}