{"id":39153,"date":"2025-06-13T13:53:47","date_gmt":"2025-06-13T13:53:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=39153"},"modified":"2025-07-21T22:33:54","modified_gmt":"2025-07-21T22:33:54","slug":"pierwsi-polacy-w-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/06\/13\/pierwsi-polacy-w-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Pierwszy transport wi\u0119\u017ani\u00f3w do obozu Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Pierwszy transport Polak\u00f3w na dworcu w Tarnowie<\/figcaption><\/figure>\n

Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3ry przyby\u0142 do tego obozu osiemdziesi\u0105t trzy lata temu 14 czerwca 1940 r. Decyzj\u0105 Sejmu RP od dziewi\u0119tnastu lat 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady.<\/strong><\/p>\n

Wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w tego transportu jesieni\u0105 1939 r. oraz w zimie i na wiosn\u0119 1940 r. aresztowano w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach po\u0142udniowej Polski, kiedy podejmowali pr\u00f3b\u0119 dotarcia przez S\u0142owacj\u0119 i W\u0119gry do Wojska Polskiego tworzonego we Francji przez gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Niemcy nazywali ich pogardliwie \u201eturystami\u201d lub \u201egranicznikami\u201d.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d aresztowanych byli tak\u017ce organizatorzy przerzutu na teren W\u0119gier ochotnik\u00f3w do oddzia\u0142\u00f3w polskich we Francji, pochodz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie z Zakopanego i okolic. Do nich nale\u017ca\u0142 Bronis\u0142aw Czech (nr 349), znakomity narciarz, olimpijczyk, zmar\u0142y w obozowym szpitalu 5 czerwca 1944 r.<\/p>\n

Znaczn\u0105 grup\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w w tym transporcie stanowili r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkowie organizacji konspiracyjnych dzia\u0142aj\u0105cych na S\u0105decczy\u017anie i terenach do niej przyleg\u0142ych. Jednym z nich by\u0142 kpt. Tadeusz Paolone (nr 329, w obozie Lisowski), tw\u00f3rca konspiracji w Tymbarku ko\u0142o Limanowej, rozstrzelany pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 11 pa\u017adziernika 1943 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Tadeusz Paolone-Lisowski, rozstrzelany w Auschwirz 11 pa\u017adziernika 1943 r.<\/figcaption><\/figure>\n

W pierwszym transporcie znajdowa\u0142a si\u0119 liczna grupa patriotycznej m\u0142odzie\u017cy aresztowanej w ramach akcji A-B wymierzonej przeciwko polskiej inteligencji. Do tej grupy nale\u017celi r\u00f3wnie\u017c bracia Emil (nr 377) i Stanis\u0142aw (nr 132) Bara\u0144scy, pochodz\u0105cy z Dynowa, kt\u00f3rzy zgin\u0119li 3 maja 1945 r. w Zatoce Lubeckiej na zatopionym statku \u201eCap Arcona\u201d, zbombardowanym pomy\u0142kowo przez lotnik\u00f3w angielskich.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d przywiezionych w pierwszym transporcie zostali aresztowani w czasie ob\u0142aw ulicznych. Spotka\u0142o to m.in. Janusza Pogonowskiego (w obozie Skrzetuski, nr 253) z Krakowa, powieszonego w obozie 19 lipca 1943 r.<\/p>\n

Aresztowanych Polak\u00f3w przywieziono z r\u00f3\u017cnych wi\u0119zie\u0144 i areszt\u00f3w po\u0142udniowej Polski do wi\u0119zienia w Tarnowie, gdzie osadzonym 14 czerwca 1940 r. polecono opu\u015bci\u0107 cele i w kolumnach po sto os\u00f3b odprowadzono ich na dworzec kolejowy w Tarnowie. Tam pod siln\u0105 eskort\u0105 zostali za\u0142adowani do podstawionego wcze\u015bniej poci\u0105gu osobowego, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce wyruszy\u0142 w kierunku Krakowa. Na krakowskim dworcu byli \u015bwiadkami rado\u015bci umundurowanych Niemc\u00f3w, ciesz\u0105cych si\u0119 ze zdobycia w tym dniu stolicy Francji. Rozradowani esesmani i \u017co\u0142nierze Wehrmachtu krzyczeli: \u201eParis ist genommen\u201d, \u201eParis hat kapituliert\u201d.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d 728 wi\u0119\u017ani\u00f3w przywiezionych w\u00f3wczas do nowo powsta\u0142ego obozu o\u015bwi\u0119cimskiego znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce kilku polskich \u017byd\u00f3w. Do nich nale\u017celi dwaj bracia Simche.<\/p>\n

Numerem obozowym 452 zosta\u0142 oznaczony Zdzis\u0142aw, wybitny geograf m\u0142odego pokolenia, natomiast numer 635 otrzyma\u0142 m\u0142odszy o rok z braci Teodor, kt\u00f3ry by\u0142 adwokatem.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Symboliczny gr\u00f3b Tadeusza Paolone-Lisowskiego w Tymbarku ko\u0142o Limanowej<\/figcaption><\/figure>\n

Zdzis\u0142aw Simche urodzi\u0142 si\u0119 w 1905 r. w Tarnowie jako syn Eliasza, \u017cydowskiego adwokata, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1926 r. oraz Stefani Warenhaupt, pochodz\u0105cej z Bochni. W 1922 r. Wypisa\u0142 si\u0119 z gminy \u017cydowskiej i przyj\u0105\u0142 chrzest w Ko\u015bciele rzymskokatolickim.<\/p>\n

Uko\u0144czy\u0142 studia geograficzne na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie. Tam te\u017c uzyska\u0142 doktorat, pisz\u0105c rozpraw\u0119 pt.\u00a0Tarn\u00f3w i jego okolica<\/em>, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 drukiem z okazji jubileuszu 600-lecia tego miasta w 1930 r.<\/p>\n

O zainteresowaniu, jak\u0105 cieszy\u0142a si\u0119 ta praca, mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt jej wznowienia w 1993 r. jako reprint przez Muzeum Okr\u0119gowe w Tarnowie. Promotorem pracy by\u0142 profesor Jerzy Smole\u0144ski, zamordowany w obozie Sachsenhausen 5 stycznia 1940 r.<\/p>\n

Zdzis\u0142aw w 1931 r. jako taternik i krajoznawca za\u0142o\u017cy\u0142 w Tarnowie Oddzia\u0142 Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i zosta\u0142 jego pierwszym prezesem. Swoje artyku\u0142y publikowa\u0142 przede m.in. w \u201ePrzegl\u0105dzie Geograficznym\u201d, \u201eWiadomo\u015bciach Geograficznych\u201d oraz w \u201eZiemi\u201d.<\/p>\n

Aresztowany przez Niemc\u00f3w w kwietniu 1940 r., nie za pochodzenie \u017cydowskie, lecz jako przedstawiciel tarnowskiej inteligencji, zosta\u0142 wi\u0119\u017aniem KL Auschwitz. Zmar\u0142 29 listopada 1940 r. na obozowym placu apelowym przy wykonywaniu tzw. \u201e\u017cabek\u201d (morderczych przysiad\u00f3w). <\/sub>W 1983 r. jedna z ulic w tarnowskiej dzielnicy Zab\u0142ocie otrzyma\u0142a jego imi\u0119.<\/p>\n

Jego brat Teodor Simche urodzi\u0142 si\u0119 Tarnowie w 1906 r. W latach 1924-1929 uko\u0144czy\u0142 studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w Krakowie. W Tarnowie prowadzi\u0142 oddziedziczon\u0105 po ojcu kancelari\u0119 adwokack\u0105. Aresztowany 3 maja 1940 r. z powodu przynale\u017cno\u015bci do elit spo\u0142ecznych w Polsce. Osadzony by\u0142 tak\u017ce w wi\u0119zieniu w Tarnowie, a potem KL Auschwitz, gdzie otrzyma\u0142 numer 635. Zgin\u0105\u0142 w obozie 5 wrze\u015bnia 1940 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Cmentarz w Tarnowie-Mo\u015bcicach<\/figcaption><\/figure>\n

Na cmentarzu w Tarnowie-Mo\u015bcicach znajduje si\u0119 symboliczna mogi\u0142a obydw\u00f3ch braci Simche.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 13 czerwca 2025 r.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3ry przyby\u0142 do tego obozu osiemdziesi\u0105t trzy lata temu 14 czerwca 1940 r. Decyzj\u0105 Sejmu RP od dziewi\u0119tnastu lat 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady. Wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w tego transportu jesieni\u0105 1939 r. …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":39155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie.png",1768,1080,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie.png",128,78,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie-150x92.png",150,92,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie-768x469.png",768,469,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie-300x183.png",300,183,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie-1536x938.png",1536,938,true],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Pierwszy-transoprt-Polakow-na-dworcu-w-Tarnowie.png",1768,1080,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, kt\u00f3ry przyby\u0142 do tego obozu osiemdziesi\u0105t trzy lata temu 14 czerwca 1940 r. Decyzj\u0105 Sejmu RP od dziewi\u0119tnastu lat 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych i Zag\u0142ady. Wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w tego transportu jesieni\u0105 1939 r.…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39153"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39153"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39153\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39182,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39153\/revisions\/39182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39153"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39153"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39153"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}