{"id":38842,"date":"2025-01-17T15:00:20","date_gmt":"2025-01-17T15:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=38842"},"modified":"2025-01-29T08:28:45","modified_gmt":"2025-01-29T08:28:45","slug":"wyzwolenie-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2025\/01\/17\/wyzwolenie-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Wyzwolenie KL Auschwitz 27 stycznia 1945 r."},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
\u017bo\u0142nierze Armii Czerwonej w by\u0142ym obozie macierzystym Auschwitz w O\u015bwi\u0119cimiu ko\u0142o bramy z napisem „Arbeit mach frei”<\/figcaption><\/figure>\n

Osiemdziesi\u0105t lat temu, kiedy 27 stycznia 1945 r. do oboz\u00f3w Auschwitz-Birkenau-Monowitz wkroczyli \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej, pozosta\u0142o w nich tylko oko\u0142o 7000 chorych i wycie\u0144czonych wi\u0119\u017ani\u00f3w (m\u0119\u017cczyzn, kobiet \u00a0oraz w tej liczbie 750 dzieci i m\u0142odocianych). Nie byli oni w stanie w wi\u0119kszo\u015bci uczestniczy\u0107 ju\u017c w pieszym marszu ewakuacyjnym, zwanym Marszem \u015amierci, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 g\u0142\u00f3wnie do Wodzis\u0142awia \u015al\u0105skiego przez Brzeszcze, Pszczyn\u0119 i Jastrz\u0119bie Zdr\u00f3j. Odnoga tej trasy wiod\u0142a te\u017c przez \u017bory.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119\u017aniowie z Monowic szli natomiast przez Bieru\u0144, Miko\u0142\u00f3w do Gliwic<\/a><\/strong>, gdzie podobnie jak w Wodzis\u0142awiu \u015al\u0105skim, czeka\u0142y na nich otwarte wagony kolejowe, kt\u00f3rymi wieziono ich w g\u0142\u0105b Niemiec do r\u00f3\u017cnych oboz\u00f3w koncentracyjnych, m.in. do Mauthausen, Buchenwaldu i Sachsenhausen.<\/p>\n

Eulalia Kurdej (nr obozowy 84351) wspomina\u0142a: \u015acisk w wagonie nie trwa\u0142 d\u0142ugo, bo ju\u017c na najbli\u017cszych stacjach (i dalszych), kiedy tylko poci\u0105g zatrzyma\u0142 si\u0119 na postoju, wyrzucano z wagonu cia\u0142a zmarzni\u0119tych lub zmar\u0142ych. Robi\u0142o si\u0119 coraz lu\u017aniej.<\/em><\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w, na kt\u00f3rych brak\u0142o miejsca w transportach kolejowych, dalej by\u0142a p\u0119dzona w kierunku KL Gross-Rosen i jego podoboz\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku.<\/p>\n

Przygotowania do likwidacji obozu<\/strong><\/p>\n

W sierpniu 1944 r. rozpocz\u0119to wywozi\u0107 z KL Auschwitz transporty wi\u0119\u017ani\u00f3w do oboz\u00f3w w g\u0142\u0105b Niemiec. Wkr\u00f3tce te\u017c rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 przygotowania do likwidacji obozu. Najpierw zosta\u0142o rozebrane krematorium nr 4 w Birkenau, kt\u00f3re powa\u017cnie zosta\u0142o uszkodzone podczas buntu \u017byd\u00f3w z Sonderkommando 7 pa\u017adziernika tego\u017c roku. Potem rozmontowano w tym obozie urz\u0105dzenia spaleniskowe w krematoriach nr 2 i 3, wysy\u0142aj\u0105c je w g\u0142\u0105b Niemiec, gdzie r\u00f3wnie\u017c wywieziono setki tysi\u0119cy sztuk odzie\u017cy zrabowanej ofiarom \u017cydowskim.<\/p>\n

Wreszcie w po\u0142owie stycznia 1945 r. rozpocz\u0119to niszczy\u0107 dokumentacj\u0119 obozow\u0105, \u015bwiadcz\u0105c\u0105 o rozmiarach zbrodni pope\u0142nionej w KL Auschwitz. Esesmani jednak my\u015bl\u0105c o jak najszybszym opuszczeniu teren\u00f3w KL Auschwitz nie zwracali ju\u017c uwagi na realizacj\u0119 polece\u0144 wydawanych wi\u0119\u017aniom, kt\u00f3rzy zdo\u0142ali ocali\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 dokumentacji od spalenia.<\/p>\n

Ewakuacja obozu<\/strong><\/p>\n

W dniu 17 stycznia 1945 r. odby\u0142 si\u0119 w KL Auschwitz ostatni apel, do kt\u00f3rego stan\u0119\u0142o \u0142\u0105cznie ponad 67000 wi\u0119\u017aniarek i wi\u0119\u017ani\u00f3w, w tym w obozie Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau blisko 32000,\u00a0 a w podobozach ponad 35000 os\u00f3b.<\/p>\n

Od tego momentu Niemcy rozpocz\u0119li ostateczn\u0105 likwidacj\u0119 KL Auschwitz-Birkenau i jego podoboz\u00f3w, sk\u0105d\u00a0 od 17 do 21 stycznia wyprowadzono pieszo oko\u0142o 56 tysi\u0119cy os\u00f3b. Kolumny ewakuacyjne wi\u0119\u017ani\u00f3w, konwojowane przez esesman\u00f3w, prowadzone by\u0142y na zach\u00f3d, przez\"\"<\/a> G\u00f3rny i Dolny \u015al\u0105sk. Nie by\u0142o jednego scentralizowanego marszu pieszego, lecz takich tras ewakuacyjnych by\u0142o kilka.<\/p>\n

Jedynie ponad dwa tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w z dw\u00f3ch podoboz\u00f3w KL Auschwitz \u2013 \u201eEintrachth\u00fctte\u201d w \u015awi\u0119toch\u0142owicach i \u201eLaurah\u00fctte\u201d w Siemianowicach \u2013 wywieziono 23 stycznia w transportach kolejowych.<\/p>\n

Pieszo doprowadzono wi\u0119\u017ani\u00f3w w\u00a0 Marszach \u015amierci do Wodzis\u0142awia \u015al\u0105skiego i Gliwic, sk\u0105d dopiero wywo\u017cono ich dalej na zach\u00f3d kolej\u0105. Najd\u0142u\u017csz\u0105 tras\u0119 przeby\u0142o ponad\u00a0 trzy tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w z podobozu \u201eNeu-Dachs\u201d w Jaworznie. Prowadzi\u0142a ona do KL Gross-Rosen na Dolnym \u015al\u0105sku i wynosi\u0142a ponad dwie\u015bcie kilometr\u00f3w. Przebyli j\u0105 wraz z doros\u0142ymi wi\u0119\u017aniami tak\u017ce ma\u0142oletni wi\u0119\u017aniowie \u2013 dzieci \u017cydowskie i polskie.<\/p>\n

Podczas Marsz\u00f3w \u015amierci esesmani, b\u0119d\u0105cy konwojentami, strzelali zar\u00f3wno do wi\u0119\u017ani\u00f3w podejmuj\u0105cych ucieczki, jak i zabijali wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy\u00a0 nie nad\u0105\u017cali za wsp\u00f3\u0142towarzyszami z powodu kra\u0144cowego wyczerpania fizycznego.<\/p>\n

Tamte tragiczne wydarzenia tak zapami\u0119ta\u0142 b. wi\u0119zie\u0144 J\u00f3zef Ciep\u0142y (nr obozowy 169400): Mi\u0119dzy miejscowo\u015bciami Mied\u017ana i \u0106wiklice widzia\u0142em najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 zw\u0142ok rozstrzelanych wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142y to \u00a0cia\u0142a tych, kt\u00f3rzy maszerowali przed nami. Trupy le\u017ca\u0142y bez\u0142adnie na drodze, trzeba je by\u0142o omija\u0107. Pami\u0119tam, \u017ce jeden z kap\u00f3w, Niemiec, usi\u0142owa\u0142 odci\u0105gn\u0105\u0107 na pobocze le\u017c\u0105ce na drodze zw\u0142oki. Kiedy ruszy\u0142 trupa, na drog\u0119 wyla\u0142a si\u0119 zawarto\u015b\u0107 czaszki, kt\u00f3ra widocznie zosta\u0142a rozsadzona przy wystrzale. Widok by\u0142 tak makabryczny, \u017ce kapo zrezygnowa\u0142 z zamiaru i pozostawi\u0142 zw\u0142oki w pierwotnym po\u0142o\u017ceniu.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Trasy Marsz\u00f3w \u015amierci, zar\u00f3wno piesze, jak i kolejowe, us\u0142ane zosta\u0142y tysi\u0105cami zw\u0142ok wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy zastrzeleni zostali przez esesman\u00f3w lub zmarli z wycie\u0144czenia i przemarzni\u0119cia. Historycy szacuj\u0105, \u017ce tylko na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku zgin\u0119\u0142o oko\u0142o trzy tysi\u0105ce ewakuowanych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

Kolumny ewakuacyjne mia\u0142y si\u0119 sk\u0142ada\u0107 wy\u0142\u0105cznie ze zdrowych wi\u0119\u017ani\u00f3w, zdolnych do odbycia d\u0142ugiego pieszego marszu. W praktyce do wyj\u015bcia zg\u0142aszali si\u0119 jednak r\u00f3wnie\u017c wi\u0119\u017aniowie wycie\u0144czeni\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 i chorzy, poniewa\u017c s\u0105dzili, \u017ce pozostaj\u0105c w obozie zostan\u0105 zg\u0142adzeni.<\/p>\n

Przera\u017caj\u0105ce sceny z Marszu \u015amierci tak relacjonowa\u0142a z kolei zmar\u0142a pod koniec ubieg\u0142ego roku w wieku 99 lat b. wi\u0119\u017aniarka Zofia St\u0119pie\u0144-Bator (nr obozowy 37255):\u00a0 Sz\u0142y\u015bmy ca\u0142\u0105 noc. Najtragiczniej czu\u0142am si\u0119 na tym odcinku, gdzie by\u0142 las. By\u0142o tak ponuro, tak strasznie. Co jaki\u015b czas by\u0142o s\u0142ycha\u0107 strza\u0142y, co jaki\u015b czas kto\u015b pada\u0142 do rowu. Sz\u0142am zupe\u0142nie sama, bo kole\u017canki spotka\u0142am p\u00f3\u017aniej. Czu\u0142am si\u0119 znowu tak strasznie sama i nieszcz\u0119\u015bliwa, jak na pocz\u0105tku pobytu w obozie.<\/em><\/p>\n

Ocenia si\u0119, \u017ce w trakcie ca\u0142ej ewakuacji \u015bmier\u0107 ponios\u0142o co najmniej dziewi\u0119\u0107 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz, prawdopodobnie jednak liczba ofiar \u015bmiertelnych by\u0142a wi\u0119ksza i wynosi\u0142a oko\u0142o 15 tysi\u0119cy.<\/p>\n

Podczas przemarsz\u00f3w zdarza\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne tragiczne sytuacje, o czym w swojej relacji wspomina b. wi\u0119\u017aniarka Franciszka Pieczka (nr obozowy E-1570): W pewnym momencie z naszej grupy od\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 kobieta, kt\u00f3ra osun\u0119\u0142a si\u0119 do rowu i zacz\u0119\u0142a rodzi\u0107. Zatrzyma\u0142y\u015bmy si\u0119 obok niej, zastanawiaj\u0105c si\u0119, jak jej pom\u00f3c, gdy zbli\u017cy\u0142 si\u0119 do nas jeden z esesman\u00f3w, kt\u00f3ry kaza\u0142 si\u0119 nam odsun\u0105\u0107, a nast\u0119pnie zastrzeli\u0142 kobiet\u0119. To by\u0142 straszny widok.<\/em><\/p>\n

Nie spos\u00f3b dok\u0142adnie ustali\u0107 \u00a0liczb\u0119 ofiar Marsz\u00f3w \u015amierci, poniewa\u017c na drogach ewakuacji wi\u0119\u017ani\u00f3w nikt takiej liczby nie ustala\u0142. Cia\u0142a zmar\u0142ych lub zastrzelonych znajdowane na poboczach dr\u00f3g i linii kolejowych by\u0142y chowane przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 w zbiorowych mogi\u0142ach, cz\u0119sto bez \u017cadnej identyfikacji.<\/p>\n

Niszczenie \u015blad\u00f3w zbrodni<\/strong><\/p>\n

W dniu 20 stycznia 1945 roku na polecenie w\u0142adz obozowych wysadzono w powietrze krematoria oznaczone numerami II i III, a w nocy z 26 na 27 stycznia \u2013 ostatnie z nich zdatne do u\u017cytku krematorium nr V. Trzy dni p\u00f3\u017aniej podpalono tzw. Kanad\u0119 II, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z barak\u00f3w, w kt\u00f3rych znajdowa\u0142o si\u0119 mienie pozosta\u0142e po ofiarach zag\u0142ady.<\/p>\n

W dniach od 19 do 27 stycznia 1945 roku esesmani zd\u0105\u017cyli jeszcze zg\u0142adzi\u0107 oko\u0142o 700 os\u00f3b, cz\u0119\u015b\u0107 w obozie Birkenau, pozosta\u0142ych w kilku podobozach o\u015bwi\u0119cimskich, np. w podobozie \u201eF\u00fcrstengrube\u201d \u00a0\u00a0\u00a0w Weso\u0142ej ponad 200 wi\u0119\u017ani\u00f3w spalono w barakach.<\/em><\/p>\n

W momencie wyzwolenia w ca\u0142ym kompleksie obozowym Auschwitz ocala\u0142o w sumie dziewi\u0119\u0107 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci chorych \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0i skrajnie wyczerpanych, kt\u00f3rych esesmani nie zd\u0105\u017cyli wymordowa\u0107. Oswobodzono ich w obozie macierzystym (Stammlager, Auschwitz I), Birkenau (Auschwitz II) i podobozach.<\/p>\n

Sowiecka ofensywa<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Wspomnienia marsza\u0142ka Iwana Koniewa<\/figcaption><\/figure>\n

W dniu 12 stycznia 1945 r. Armia Czerwona rozpocz\u0119\u0142a operacj\u0119 rozbicia wojsk niemieckich w centralnej i zachodniej cz\u0119\u015bci okupowanych przez Niemc\u00f3w terenach Polski. Cz\u0119\u015bci\u0105 tego natarcia by\u0142y dzia\u0142ania prowadzone przez \u017co\u0142nierzy 1. Frontu Ukrai\u0144skiego, maj\u0105ce na celu zaj\u0119cie okr\u0119gu przemys\u0142owego na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Zadanie to realizowa\u0142a m.in. 60. Armia, kt\u00f3ra po zdobyciu Krakowa w dniu 19 stycznia stopniowa zbli\u017ca\u0142a si\u0119 do O\u015bwi\u0119cimia. O<\/p>\n

istnieniu KL Auschwitz, zar\u00f3wno jej \u017co\u0142nierze, jak i dow\u00f3dcy nic nie wiedzieli i nie posiadali \u017cadnej informacji na ten temat, co wynika z zachowanych meldunk\u00f3w operacyjnych i sztabowych komunikat\u00f3w bojowych. Wiedzy na ten temat nie tylko brak w dokumentach 60. Armii, lecz tak\u017ce w gazetach, kt\u00f3re by\u0142y wydawane dla \u017co\u0142nierzy 1. Frontu Ukrai\u0144skiego. Jego dow\u00f3dca marsza\u0142ek Iwan Stiepanowicz Koniew o istnieniu KL Auschwitz dowiedzia\u0142 si\u0119 dopiero po zaj\u0119ciu obozu zag\u0142ady przez podleg\u0142e mu wojska, co tak zrelacjonowa\u0142 swoim dzienniku (I. S. Koniew, Zapiski komandujuszcziego frontom<\/em>: \u201eNa drugi dzie\u0144 po oswobodzeniu tego strasznego obozu, b\u0119d\u0105cego dzisiaj na ca\u0142ym \u015bwiecie symbolem faszystowskiego barbarzy\u0144stwa, znalaz\u0142em si\u0119 stosunkowo niedaleko od niego. Pierwsze wiadomo\u015bci o\u00a0tym, czym by\u0142 ten ob\u00f3z, ju\u017c mi zosta\u0142y przed\u0142o\u017cone. Nie zobaczy\u0142em jednak tego obozu \u015bmierci swoimi oczami \u2013 nie dlatego, \u017ce nie chcia\u0142em, lecz po prostu \u015bwiadomie sobie na to nie pozwoli\u0142em.<\/p>\n

Dzia\u0142ania bojowe by\u0142y w\u00a0pe\u0142nym toku i\u00a0kierowanie nimi wymaga\u0142o takiego napi\u0119cia, \u017ce uwa\u017ca\u0142em, i\u017c nie mam prawa trwoni\u0107 si\u0142 psychicznych i\u00a0czasu na osobiste prze\u017cycia\u201d. Z tych zapisk\u00f3w z pewno\u015bci\u0105 wynika, \u017ce ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski nie by\u0142 priorytetem, wyznaczonym wcze\u015bniej przez sowieckie w\u0142adze wojskowe jako wa\u017cny cel do zdobycia. St\u0105d te\u017c trzeba przyzna\u0107 s\u0142uszno\u015b\u0107 historykom, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski zosta\u0142 zaj\u0119te niejako po drodze, po kt\u00f3rej przetacza\u0142 si\u0119 walec sowieckiej ofensywy.<\/p>\n

Wyzwolenie<\/strong><\/p>\n

W dniu 27 stycznia 1945 roku wkroczyli do O\u015bwi\u0119cimia \u017co\u0142nierze 60. Armii Pierwszego Frontu Ukrai\u0144skiego, kt\u00f3rzy pojawili si\u0119 we wschodniej cz\u0119\u015bci O\u015bwi\u0119cimia, na terenie podobozu KL Auschwitz III-Monowitz.<\/p>\n

Ob\u00f3z macierzysty Auschwitz I oraz ob\u00f3z Auschwitz II-Birkenau wyzwolili kilka godzin p\u00f3\u017aniej oko\u0142o godziny 15-stej. Op\u00f3r cofaj\u0105cych si\u0119 oddzia\u0142\u00f3w niemieckich napotkali jedynie przy pierwszych z tych oboz\u00f3w w Monowicach.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Dr Andrzej Strzelecki, d\u0142ugoletni emerytowany pracownik Muzeum Auschwitz, jeden z najlepszych znawc\u00f3w problematyki zwi\u0105zanej z wyzwoleniem obozu o\u015bwi\u0119cimskiego, napisa\u0142 na ten temat szereg ksi\u0105\u017cek i artyku\u0142\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n

Wi\u0119\u017aniowie witali \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej jak autentycznych wyzwolicieli. Paradoks historii polega\u0142 jednak na tym, \u017ce \u017co\u0142nierze sowieccy b\u0119d\u0105cy formalnie przedstawicielami totalitaryzmu stalinowskiego wyzwolili wi\u0119\u017ani\u00f3w totalitaryzmu hitlerowskiego.<\/p>\n

Oko\u0142o 500 wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017co\u0142nierze sowieccy wyzwolili przed 27 stycznia 1945 roku i wkr\u00f3tce potem w podobozach KL Auschwitz: Starej Ku\u017ani, Blachowni \u015al\u0105skiej, \u015awi\u0119toch\u0142owicach, Weso\u0142ej, Libi\u0105\u017cu, Jawiszowicach i w Jaworznie.<\/p>\n

W obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu i w drugiej jego cz\u0119\u015bci Birkenau znaleziono oko\u0142o 600 zw\u0142ok wi\u0119\u017ani\u00f3w zastrzelonych oraz zmar\u0142ych z wycie\u0144czenia w czasie wycofywania si\u0119 esesman\u00f3w z tych teren\u00f3w.<\/p>\n

Ocaleni wi\u0119\u017aniowie, b\u0119d\u0105cy we wzgl\u0119dnie dobrym stanie fizycznym opuszczali ob\u00f3z i wracali w swoje rodzinne strony. Dla pozosta\u0142ych zorganizowano pomoc medyczn\u0105 na terenie wyzwolonego obozu. Do szpitala trafi\u0142o ponad 4500 by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w z wielu pa\u0144stw, w wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w. W\u015br\u00f3d leczonych by\u0142o tak\u017ce ponad 200 dzieci do 15 lat.<\/p>\n

Ocaleni posi\u0142ki otrzymywali niemal w niewielkich ilo\u015bciach, by nie umarli z przejedzenia. Niekt\u00f3rzy z nich panicznie bali si\u0119 k\u0105pieli, bo prysznice kojarzy\u0142y si\u0119 im z gazem. Inni bronili si\u0119 przed zastrzykami, bo z kolei kojarzy\u0142y si\u0119 im one ze \u015bmierciono\u015bnymi zastrzykami \u00a0\u00a0z fenolu.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 leczonych by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w w ci\u0105gu czterech miesi\u0119cy opu\u015bci\u0142a sowieckie szpitale polowe i szpital Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca, zorganizowany na terenie by\u0142ego obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bo\u0142nierze Armii Czerwonej pochowani w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w O\u015bwi\u0119cimiu<\/figcaption><\/figure>\n

W dzia\u0142aniach wojennych, maj\u0105cych na celu wyzwolenie KL Auschwitz i miasta O\u015bwi\u0119cimia, poleg\u0142o lub zmar\u0142o z odniesionych ran 231 \u017co\u0142nierzy sowieckich. Ich szcz\u0105tki po wojnie ekshumowano z teren\u00f3w gromad Rajsko, Polanka Wielka, Grojec, Dwory, Brzezinka, Babice, gminy Osiek oraz miasta O\u015bwi\u0119cimia. W 1948 roku pochowani zostali w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

Polacy w mundurach Armii Czerwonej<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d poleg\u0142ych znajdowa\u0142o si\u0119 tak\u017ce kilku Polak\u00f3w wcielonych z poboru do Armii Czerwonej.\u00a0Byli oni sowieckimi \u017co\u0142nierzami 100. Lwowskiej Dywizji Strzeleckiej,\u00a0wchodz\u0105cej w sk\u0142ad\u00a060. Armii 1. Frontu Ukrai\u0144skiego, kt\u00f3ra bezpo\u015brednio bra\u0142a udzia\u0142 w operacji o\u015bwi\u0119cimskiej. Ich rodziny przypuszczalnie do dzisiaj nie wiedz\u0105, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 ich groby.<\/p>\n

Zapewne Polacy to: W\u0142odzimierz Duda ze Lwowa, Piotr Kurelas i Eugeniusz \u017buk z okolic tego miasta, a tak\u017ce J\u00f3zef Mielnik z okolic Drohobycza, W\u0142odzimierz Mielnik z Kamionki Strumi\u0142owej oraz J\u00f3zef Ataczuk i J\u00f3zef Rarycki z okolic Kamie\u0144ca Podolskiego.<\/p>\n

Wymienieni Polacy zgin\u0119li jako \u017co\u0142nierze sowieccy, nios\u0105c ratunek wi\u0119\u017aniom KL Auschwitz i wyzwalaj\u0105c spod okupacji hitlerowskiej mieszka\u0144c\u00f3w O\u015bwi\u0119cimia.<\/p>\n

Obecnie trwaj\u0105 przygotowania do uroczysto\u015bci\u00a0upami\u0119tniaj\u0105cych 80. rocznic\u0119 wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau, nad kt\u00f3rym patronat obj\u0105\u0142 Prezydent RP Andrzej Duda.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

\u00a0O\u015bwi\u0119cim, 17 stycznia 2025 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Osiemdziesi\u0105t lat temu, kiedy 27 stycznia 1945 r. do oboz\u00f3w Auschwitz-Birkenau-Monowitz wkroczyli \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej, pozosta\u0142o w nich tylko oko\u0142o 7000 chorych i wycie\u0144czonych wi\u0119\u017ani\u00f3w (m\u0119\u017cczyzn, kobiet \u00a0oraz w tej liczbie 750 dzieci i m\u0142odocianych). Nie byli oni w stanie w wi\u0119kszo\u015bci uczestniczy\u0107 ju\u017c w pieszym marszu ewakuacyjnym, zwanym Marszem \u015amierci, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 g\u0142\u00f3wnie do …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":38844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona.jpg",1397,991,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona.jpg",128,91,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona-150x106.jpg",150,106,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona-768x545.jpg",768,545,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona-300x213.jpg",300,213,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona.jpg",1397,991,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/Armia-Czerwona.jpg",1397,991,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Osiemdziesi\u0105t lat temu, kiedy 27 stycznia 1945 r. do oboz\u00f3w Auschwitz-Birkenau-Monowitz wkroczyli \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej, pozosta\u0142o w nich tylko oko\u0142o 7000 chorych i wycie\u0144czonych wi\u0119\u017ani\u00f3w (m\u0119\u017cczyzn, kobiet \u00a0oraz w tej liczbie 750 dzieci i m\u0142odocianych). Nie byli oni w stanie w wi\u0119kszo\u015bci uczestniczy\u0107 ju\u017c w pieszym marszu ewakuacyjnym, zwanym Marszem \u015amierci, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 g\u0142\u00f3wnie do…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38842"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38842"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38842\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38882,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38842\/revisions\/38882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38842"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38842"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38842"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}