{"id":38229,"date":"2024-06-17T13:10:34","date_gmt":"2024-06-17T13:10:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=38229"},"modified":"2025-06-09T11:01:01","modified_gmt":"2025-06-09T11:01:01","slug":"lekarz-z-getta-zydowskiego-w-olkuszu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2024\/06\/17\/lekarz-z-getta-zydowskiego-w-olkuszu\/","title":{"rendered":"Lekarz z getta \u017cydowskiego w Olkuszu"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Skan: L. Kluczewski i M. Kundyra-Le\u015bniak „In Memoriam. biografie lekarzy … „. Olkusz 2008, s. 26.<\/figcaption><\/figure>\n

Doktor Marian G\u0142uszecki (Auerhahn) pochodzi\u0142 z Cebrowa ko\u0142o Tarnopola, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie \u017cydowskiej 26 listopada 1900 r. Rodzice Karoline (z d. Fuchs) i Herman (z zawodu kupiec) zamieszkali p\u00f3\u017aniej we Lwowie przy ulicy \u0141yczakowskiej. Podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej m\u0142ody Marian ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Wiedniu i st\u0105d jego bieg\u0142a znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka niemieckiego<\/strong>. Od listopada 1918 r. do sierpnia 1919 r. s\u0142u\u017cy\u0142 w Wojsku Polskim.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 studia na lwowskim Uniwersytecie im. Jana Kazimierza, uzyskuj\u0105c tytu\u0142 doktora medycyny w 1926 r. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w pracowa\u0142 ponad dwa lata w Pa\u0144stwowym Szpitalu Powszechnym we Lwowie. W 1929 r. zmieni\u0142 miejsce zamieszkania i rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako lekarz w Fabryce Papieru w Kluczach, gdzie by\u0142 zatrudniony przez siedem lat. Od 1936 r. pracowa\u0142 w szpitalu \u015bw. B\u0142a\u017ceja w pobliskim Olkuszu.<\/strong><\/p>\n

We wrze\u015bniu 1939 r. jako jedyny lekarz, kt\u00f3ry pozosta\u0142 na miejscu, obj\u0105\u0142 kierownictwo tego szpitala i pe\u0142ni\u0142 je do 31 marca 1940 r. Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce w dniu 12 wrze\u015bnia 1939 r. przyj\u0105\u0142 tak\u017ce chrzest w obrz\u0105dku rzymsko-katolickim. Podczas okupacji niemieckiej nie m\u00f3g\u0142 jednak dalej sprawowa\u0107 funkcji\"\"<\/a> dyrektora szpitala \u015bw. B\u0142a\u017ceja ze wzgl\u0119d\u00f3w rasowych.<\/p>\n

Od 1 kwietnia 1940 r. a\u017c do wywiezienia \u017byd\u00f3w olkuskich na zag\u0142ad\u0119 do KL Auschwitz II-Birkenau w po\u0142owie czerwca 1942 r., prowadzi\u0142 ambulatorium i szpital dla ludno\u015bci \u017cydowskiej, kt\u00f3re mie\u015bci\u0142o si\u0119 w budynku by\u0142ego gimnazjum \u017ce\u0144skiego przy ul. Augustia\u0144skiej (dzi\u015b Nullo).<\/p>\n

\"\"<\/a>Po likwidacji olkuskiego getta przebywa\u0142 od 17 czerwca 1942 r. w getcie w Strzemieszycach, sk\u0105d po aresztowaniu w kwietniu 1943 r. trafi\u0142 do oboz\u00f3w pracy dla \u017byd\u00f3w. By\u0142y to obozy w Annabergu (na G\u00f3rze \u015bw. Anny)<\/a><\/strong> i w Neukirche (niedaleko Wroc\u0142awia).<\/p>\n

Pracowa\u0142 tam w ambulatoriach i szpitalach obozowych. W dniu 1 kwietnia 1944 r. zosta\u0142 zarejestrowany jako wi\u0119zie\u0144 podobozu KL Auschwitz w Blachowni \u015al\u0105skiej (Blechhammer), otrzymuj\u0105c numer wi\u0119\u017aniarski 176512.<\/p>\n

Ponadto przebywa\u0142 tak\u017ce – jak podaje w swojej relacji – w obozie w Siemianowicach \u015al\u0105skich (Laurah\u00fctte), nie podaj\u0105c jednak bli\u017cszych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w na ten temat.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Karta personalna wi\u0119\u017ania Mariana G\u0142uszeckiego z KL Auschwitz. \u0179r\u00f3d\u0142o: Arolsen Archives.<\/figcaption><\/figure>\n

W dniu 21 stycznia 1945 r.\u00a0 Blechhammer opu\u015bci\u0142o kilka tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Marsz \u015bmierci, podczas kt\u00f3rego esesmani zabili wielu z nich, kiedy nie mogli ju\u017c o w\u0142asnych si\u0142ach i\u015b\u0107 dalej, prowadzi\u0142 m.in. przez Ko\u017ale \u2013 Prudnik \u2013 Nys\u0119 – Z\u0105bkowice \u015al\u0105skie \u2013 \u015awidnic\u0119 i Strzegom do KL Gross-Rosen, dok\u0105d doktor G\u0142uszecki dotar\u0142 dopiero po kilku dniach.<\/p>\n

Wkr\u00f3tce przeniesiony zosta\u0142 jednak do obozu w Buchenwaldzie, do kt\u00f3rego przyby\u0142 10 lutego i gdzie doczeka\u0142 wyzwolenia 11 kwietniu 1945 r. W KL Buchenwald nadal figurowa\u0142 w dokumentach obozowych jako Auerhahn, oznaczony numerem 125231. W kwestionariuszu by\u0142ego wi\u0119\u017ania tego obozu z dnia 22 kwietnia 1945 r., kt\u00f3ry sporz\u0105dzony zosta\u0142 przez wojskowe w\u0142adze ameryka\u0144skie, po raz pierwszy odnotowany zosta\u0142 jako Marian G\u0142uszecki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Karta personalna Mariana Auerhahna (G\u0142uszeckiego) z KL Buchenwald. \u0179r\u00f3d\u0142o: Arolsen Archives<\/figcaption><\/figure>\n

Do kraju powr\u00f3ci\u0142 w grudniu 1945 r., a w roku nast\u0119pnym od 4 czerwca na nowo podj\u0105\u0142 prac\u0119 w olkuskim szpitalu. w 1952 r. ten lubiany i ceniony w Olkuszu lekarz przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 do Krakowa, gdzie pracowa\u0142 w Klinice Ginekologiczno-Po\u0142o\u017cniczej i Wojew\u00f3dzkiej Poradni Ginekologiczno-Po\u0142o\u017cniczej, r\u00f3wnie\u017c jako jej kierownik.<\/p>\n

Nadal jednak prowadzi\u0142 prywatn\u0105 praktyk\u0119 w Olkuszu a\u017c do 1970 r. i swoje pacjentki z ci\u0119\u017ckimi przypadkami kierowa\u0142 do wspomnianej kliniki w Krakowie. Uratowa\u0142 \u017cycie m.in. mojej Mamie (Janina Cyra, z d. Kocjan),<\/a> kiedy wyst\u0105pi\u0142y u niej przed moim urodzeniem bardzo powa\u017cne problemy zdrowotne.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kwestionariusz b. wi\u0119\u017ania M. G\u0142uszeckiego, sporz\u0105dzony po wyzwoleniu Buchenwaldu 22. \u0179r\u00f3d\u0142o: Arolsen Archiwes<\/figcaption><\/figure>\n

Doktor G\u0142uszecki zapisa\u0142 si\u0119 w pami\u0119ci olkuszan pi\u0119knymi zg\u0142oskami. W dniu 6 pa\u017adziernika 1981 r. zmar\u0142 w Krakowie i zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim.<\/p>\n

Fragment powojennej relacji doktora Mariana G\u0142uszeckiego:<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bydzi na peronie kolejowym w Olkuszu oczekuj\u0105 na wywiezienie na zag\u0142ad\u0119 w czerwcu 1942 r.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201eW czerwcu 1942 r. nast\u0105pi\u0142a likwidacja getta w Olkuszu. (\u2026) Akcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nad ranem. Dzielnica obstawiona by\u0142a podw\u00f3jnym szpalerem policji niemieckiej. (\u2026) Milicjanci \u017cydowscy, kt\u00f3rzy na akcj\u0119 t\u0119 przyszli specjalnie z B\u0119dzina i Sosnowca, zn\u0119cali si\u0119 w niemo\u017cliwy spos\u00f3b nad lud\u017ami, bij\u0105c i kopi\u0105c ich nogami. Jeden z nich szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem brutalno\u015bci\u0105. (\u2026) zawo\u0142a\u0142 mnie jeden z gestapowc\u00f3w i zapyta\u0142, wskazuj\u0105c na to, co robi milicja \u017cydowska, jak mi si\u0119 to podoba i co ja o tym s\u0105dz\u0119. Powiedzia\u0142, \u017ce ordnerzy \u017cydowscy zachowuj\u0105 si\u0119 znacznie gorzej ni\u017c gestapowcy i \u017ce wzywa mnie na \u015bwiadka, \u017ce gestapo w og\u00f3le ludzi nie bije, jak sam zreszt\u0105 widz\u0119 (\u2026).<\/p>\n

\"\"<\/a>Wspomniany wy\u017cej gestapowiec w mojej obecno\u015bci zawo\u0142a\u0142 jednego ordnera do siebie, zbi\u0142 go i zrzuci\u0142 ze schod\u00f3w, pytaj\u0105c si\u0119 mnie, czy s\u0142usznie zrobi\u0142. Po sko\u0144czonej likwidacji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w kryj\u00f3wkach znajduje si\u0119 ca\u0142a masa \u017byd\u00f3w (\u2026). Kryj\u00f3wki zazwyczaj by\u0142y z g\u00f3ry przygotowane i tak dobre, \u017ce odkrycie ich przez Niemc\u00f3w by\u0142o niemo\u017cliwe. Wynajdywali je jednak, prze\u015bcigaj\u0105c si\u0119 w gorliwo\u015bci, \u017cydowscy ordnerzy, doprowadzaj\u0105c tych ludzi na punkt zborny. Ludzi ukrywaj\u0105cych si\u0119 (\u2026) <\/span>do\u0142\u0105czono automatycznie do transportu o\u015bwi\u0119cimskiego. Ka\u017cdy \u017byd, spotkany w tym czasie na ulicy getta, by\u0142 nara\u017cony na \u015bmier\u0107 przez zastrzelenie na miejscu”.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Pierwsza strona relacji b. wi\u0119\u017ania M. G\u0142uszeckiego (Auerhahna).<\/figcaption><\/figure>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: \u017bydowski Instytut Historyczny w Warszawie. Relacje indywidualne, sygn. 301\/3321, relacja b. wi\u0119\u017ania Mariana G\u0142uszeckiego (Auerhahna); kopia tej relacji jest przechowywana w Archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau. Zesp\u00f3\u0142 O\u015bwiadczenia t. 153, k. 87-101. <\/strong>Relacja ta jest tak\u017ce dost\u0119pna w Archiwum Instytutu Pileckiego.<\/a><\/strong><\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej: 82 lata temu Niemcy zlikwidowali getto w Olkuszu<\/strong><\/a><\/p>\n

Nazistowski zbrodniarz na dworcu kolejowym w Olkuszu<\/strong><\/a><\/p>\n

Odszed\u0142 Honorowy Obywatel Olkusza<\/strong><\/a><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 17 czerwca 2024 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Doktor Marian G\u0142uszecki (Auerhahn) pochodzi\u0142 z Cebrowa ko\u0142o Tarnopola, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie \u017cydowskiej 26 listopada 1900 r. Rodzice Karoline (z d. Fuchs) i Herman (z zawodu kupiec) zamieszkali p\u00f3\u017aniej we Lwowie przy ulicy \u0141yczakowskiej. Podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej m\u0142ody Marian ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Wiedniu i st\u0105d jego bieg\u0142a znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka niemieckiego. Od …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":38243,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski.webp",420,631,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski.webp",64,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski-100x150.webp",100,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski.webp",420,631,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski-200x300.webp",200,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski.webp",420,631,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/in-memoriam-leszek-kluczewski.webp",420,631,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Doktor Marian G\u0142uszecki (Auerhahn) pochodzi\u0142 z Cebrowa ko\u0142o Tarnopola, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 w rodzinie \u017cydowskiej 26 listopada 1900 r. Rodzice Karoline (z d. Fuchs) i Herman (z zawodu kupiec) zamieszkali p\u00f3\u017aniej we Lwowie przy ulicy \u0141yczakowskiej. Podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej m\u0142ody Marian ucz\u0119szcza\u0142 do gimnazjum w Wiedniu i st\u0105d jego bieg\u0142a znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka niemieckiego. Od…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38229"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38229"}],"version-history":[{"count":85,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38229\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39133,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38229\/revisions\/39133"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}