{"id":38124,"date":"2024-05-28T11:53:42","date_gmt":"2024-05-28T11:53:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=38124"},"modified":"2024-06-16T20:53:36","modified_gmt":"2024-06-16T20:53:36","slug":"jozef-wojtyga-jeden-z-dwunastu-straconych-w-auschwitz-19-lipca-1943-r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2024\/05\/28\/jozef-wojtyga-jeden-z-dwunastu-straconych-w-auschwitz-19-lipca-1943-r\/","title":{"rendered":"J\u00f3zef Wojtyga – zgin\u0105\u0142 19 lipca 1943 r."},"content":{"rendered":"
\n

W dniu 19 lipca 1943 roku w obozie Auschwitz wybudowano zbiorow\u0105 szubienic\u0119 z przygotowanymi wcze\u015bniej p\u0119tlami, na kt\u00f3rej stracono dwunastu wi\u0119\u017ani\u00f3w z komanda miernik\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
„Dwunastu powieszonych”, obraz b. wi\u0119\u017ania Jerzego Adama Brandhubera.<\/figcaption><\/figure>\n

O tym tragicznym wydarzeniu pami\u0119ta Maria Serafi\u0144ska-Doma\u0144ska z Nowego Wi\u015bnicza, c\u00f3rka Ludmi\u0142y i Tomasza Serafi\u0144skich, kt\u00f3ra kilka dni temu odwiedzi\u0142a miejsce egzekucji jej wujka J\u00f3zefa Wojtygi (nr obozowy 24740).<\/strong><\/p>\n

Jej dziadek J\u00f3zef Wojtyga<\/a>, kt\u00f3ry by\u0142 ojcem J\u00f3zefa Wojtygi powieszonego na placu apelowym w KL Auschwitz, by\u0142 znanym architektem w Nowym S\u0105czu. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z in\u017cynierem budowlanym J\u00f3zefem Cyrankiewiczem, kt\u00f3ry by\u0142 ojcem powojennego premiera PRL J\u00f3zefa Cyrankiewicza i wraz z nim prowadzi\u0142 firm\u0119 budowlan\u0105. Z okresu dzieci\u0144stwa obydwaj ch\u0142opcy: J\u00f3zef Wojtyga i J\u00f3zef Cyrankiewicz znali si\u0119 i przyja\u017anili.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Maria Serafi\u0144ska-Doma\u0144ska, stoj\u0105c na dawnym placu obozowym obok miejsca egzekucji, pokazuje zdj\u0119cie obozowe J\u00f3zefa Wojtygi.<\/figcaption><\/figure>\n

Wraz z J\u00f3zefem Wojtyg\u0105 zostali powieszeni w obozie Auschwitz w dniu 19 lipca 1943 roku nast\u0119puj\u0105cy wi\u0119\u017aniowie: Zbigniew Folta\u0144ski (nr 41664), J\u00f3zef Gancarz (nr 24538), Mieczys\u0142aw Kulikowski (nr 25404), Czes\u0142aw Marcisz (nr 26891), Bogus\u0142aw Ohrt (nr 367), Leon Rajzer (nr 399), Tadeusz Rapacz (nr 36043), Edmund Sikorski (nr 25419), Janusz Pogonowski (nr 253) – w obozie jako Skrzetuski oraz Stanis\u0142aw Stawi\u0144ski (nr 6569) i Jerzy Wo\u017aniak (nr 35650).<\/p>\n

J\u00f3zef Wojtyga by\u0142 absolwentem Wydzia\u0142u Budownictwa Politechniki Lwowskiej. W tym czasie, kiedy zgin\u0105\u0142 w obozie, jego siostra Ludmi\u0142a wraz z m\u0119\u017cem Tomaszem Serafi\u0144skim, ukrywa\u0142a rtm. Witolda Pileckiego po jego ucieczce z obozu w dworku na „Koryzn\u00f3wce” w Nowym Wi\u015bniczu. <\/strong>Jego r\u00f3wie\u015bnik, o rok tylko starszy od niego, J\u00f3zef Cyrankiewicz (nr 62933)<\/a> by\u0142 wtedy r\u00f3wnie\u017c wi\u0119\u017aniem KL Auschwitz. <\/strong><\/p>\n

Po wojnie do 1962 roku Ludmi\u0142a i Tomasz Serafi\u0144scy wynajmowali mieszkanie w willi jego matki Reginy Cyrankiewiczowej na Salwatorze w Krakowie. Oskar\u017canie na przestrzeni ostatnich lat w licznych artyku\u0142ach J\u00f3zefa Cyrankiewicza<\/a>, \u017ce jako powojenny premier Polski<\/a> spowodowa\u0142, a nawet wr\u0119cz \u017c\u0105da\u0142 wykonania kary \u015bmierci na rtm. Witoldzie Pileckim, zamordowanym strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy w warszawskim wi\u0119zieniu na Mokotowie 25 maja 1948 roku, nie znajduje potwierdzenia w \u017cadnych \u017ar\u00f3d\u0142ach historycznych i jest wytworem niesprawdzonych, wr\u0119cz zmy\u015blonych informacji na ten temat.<\/strong><\/p>\n

W dniu 19 lipca 1943 roku skaza\u0144c\u00f3w przyprowadzono na egzekucj\u0119 po apelu wieczornym z aresztu obozowego w bloku nr 11. Tych dwunastu wi\u0119\u017ani\u00f3w-Polak\u00f3w, aresztowano i osadzono w bloku nr 11 w dniach 21, 26 i 27 maja 1943 roku za kontakty z przyobozowym ruchem oporu oraz ucieczk\u0119 trzech ich koleg\u00f3w z komanda miernik\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>
J\u00f3zef Wojtyga, stoi pierwszy z lewej, z kolei z prawej strony widoczny jest J\u00f3zef Cyrankiewicz, obok siedz\u0105cej na murku Ludmi\u0142y Wojtygi (p\u00f3\u017aniej po m\u0119\u017cu Serafi\u0144skiej). Fot. Zbiory rodzinne Marii Serafi\u0144skiej-Doma\u0144skiej<\/figcaption><\/figure>\n

Do wspomnianej ucieczki dosz\u0142o 20 maja 1943 roku. Zbiegli w\u00f3wczas Polacy: Stanis\u0142aw Chybi\u0144ski (nr 6810), Kazimierz Jarz\u0119bowski (nr 115) i J\u00f3zef Rotter (nr 365) \u2013 prawdziwe nazwisko Florian Basi\u0144ski.<\/p>\n

Ci trzej wi\u0119\u017aniowie poczuli si\u0119 zagro\u017ceni, poniewa\u017c zosta\u0142a aresztowana, powi\u0105zana z Batalionami Ch\u0142opskimi \u0142\u0105czniczka Helena P\u0142otnicka, z kt\u00f3r\u0105 pozostawali w kontakcie.<\/p>\n

Podczas prowadzonych przez nich prac pomiarowych w Skidziniu i Wilczkowicach pocz\u0119stowali pilnuj\u0105cego ich wartownika SS napojem, do kt\u00f3rego dosypali proszek nasenny. Zbiegli po za\u015bni\u0119ciu esesmana.<\/p>\n

Przed egzekucj\u0105 w dniu 19 lipca 1943 roku komendant obozu Rudolf H\u00f6ss odczyta\u0142 dwunastu skaza\u0144com, na oczach innych wi\u0119\u017ani\u00f3w, wyrok \u015bmierci. Nie sko\u0144czy\u0142 go jednak czyta\u0107, poniewa\u017c Janusz Pogonowski-Skrzetuski<\/a> na znak protestu wykopa\u0142 spod siebie taboret i zawis\u0142.<\/p>\n

\"\"<\/a>
J\u00f3zef Wojtyga, kiedy zosta\u0142 stracony mial 31 lat<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00f3wczas oficerowie SS podbiegli do pozosta\u0142ych skazanych i wyrywaj\u0105c im taborety spod n\u00f3g doko\u0144czyli egzekucj\u0119.<\/p>\n

Powojenna rekonstrukcja tej szubienicy stoi wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, w tym samym miejscu, przed dawn\u0105 kuchni\u0105 obozow\u0105 w Muzeum Auschwitz. Jest to d\u0142uga \u017celazna szyna umieszczona na dw\u00f3ch s\u0142upach. W rocznic\u0119 egzekucji cz\u0119sto p\u0142on\u0105 pod ni\u0105 znicze.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, dnia 29 maja 2024 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu 19 lipca 1943 roku w obozie Auschwitz wybudowano zbiorow\u0105 szubienic\u0119 z przygotowanymi wcze\u015bniej p\u0119tlami, na kt\u00f3rej stracono dwunastu wi\u0119\u017ani\u00f3w z komanda miernik\u00f3w. O tym tragicznym wydarzeniu pami\u0119ta Maria Serafi\u0144ska-Doma\u0144ska z Nowego Wi\u015bnicza, c\u00f3rka Ludmi\u0142y i Tomasza Serafi\u0144skich, kt\u00f3ra kilka dni temu odwiedzi\u0142a miejsce egzekucji jej wujka J\u00f3zefa Wojtygi (nr obozowy 24740). Jej dziadek …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":38135,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat.jpg",900,405,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat.jpg",128,58,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat-150x68.jpg",150,68,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat-768x346.jpg",768,346,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat-300x135.jpg",300,135,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat.jpg",900,405,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/Jozef-Wojtyga-kiedy-zginal-mial-31-lat.jpg",900,405,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W dniu 19 lipca 1943 roku w obozie Auschwitz wybudowano zbiorow\u0105 szubienic\u0119 z przygotowanymi wcze\u015bniej p\u0119tlami, na kt\u00f3rej stracono dwunastu wi\u0119\u017ani\u00f3w z komanda miernik\u00f3w. O tym tragicznym wydarzeniu pami\u0119ta Maria Serafi\u0144ska-Doma\u0144ska z Nowego Wi\u015bnicza, c\u00f3rka Ludmi\u0142y i Tomasza Serafi\u0144skich, kt\u00f3ra kilka dni temu odwiedzi\u0142a miejsce egzekucji jej wujka J\u00f3zefa Wojtygi (nr obozowy 24740). Jej dziadek…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38124"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38124"}],"version-history":[{"count":41,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38124\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38170,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38124\/revisions\/38170"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38135"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38124"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38124"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38124"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}