{"id":38014,"date":"2024-03-15T12:08:31","date_gmt":"2024-03-15T12:08:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=38014"},"modified":"2024-06-16T20:47:12","modified_gmt":"2024-06-16T20:47:12","slug":"zydowska-ciotka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2024\/03\/15\/zydowska-ciotka\/","title":{"rendered":"„\u017bydowska ciotka”"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Aleksandra Bystro\u0144 w m\u0142odo\u015bci. Zbiory Auschwitz Memento<\/figcaption><\/figure>\n

W czasie wielokrotnych moich spotka\u0144 w Muzeum Auschwitz, z Bartkiem Rainskim<\/a>, koproducentem filmu \u201eStrefa interes\u00f3w\u201d, s\u0142ysza\u0142em od niego wiele na temat okupacyjnych prze\u017cy\u0107 \u0142\u0105czniczki ZWZ\/AK,<\/a> Aleksandry Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk, z kt\u00f3r\u0105 po raz pierwszy mia\u0142 mo\u017cno\u015b\u0107 spotka\u0107 si\u0119 kilka lat temu, o czym tak opowiada\u0142: <\/strong>W Muzeum Auschwitz-Birkenau pracowa\u0142a pani, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 filmowcami. Przed przyst\u0105pieniem do zdj\u0119\u0107 Jonathan Glazer chcia\u0142 spotka\u0107 si\u0119 z jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 ocala\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w. To od niej otrzymali\u015bmy kontakty do os\u00f3b z O\u015bwi\u0119cimia i okolic, kt\u00f3re przebywa\u0142y w obozie. Kt\u00f3rego\u015b dnia ta pani wspomnia\u0142a, \u017ce ma jeszcze jedn\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra co prawda nigdy wi\u0119\u017aniark\u0105 nie by\u0142a, ale mieszka w Brzeszczach i ma niesamowit\u0105 histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 powinni\u015bmy pozna\u0107. Wtedy szukali\u015bmy z re\u017cyserem Jonathanem Glazerem – jak my to nazywamy – \u015bwiat\u0142a. Trafili\u015bmy do Aleksandry, kt\u00f3ra opowiedzia\u0142a nam ca\u0142\u0105 swoj\u0105 histori\u0119. W ten spos\u00f3b znale\u017ali\u015bmy nasze \u015bwiat\u0142o.<\/em><\/p>\n

Z\u0142a historia, zwi\u0105zana z ludob\u00f3jc\u0105, komendantem obozu Auschwitz, Rudolfem H\u00f6ssem i jego \u017con\u0105 Hedwig, potrzebowa\u0142a przeciwstawienia, czyli kontrapunktu. \u015awiat\u0142o przynios\u0142a historia wspomnianej \u0142\u0105czniczki Aleksandry, pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 pseudonimem \u201eOlena\u201d, kt\u00f3ra jako nastoletnia dziewczyna przekazywa\u0142a wi\u0119\u017aniom jedzenie i leki.<\/p>\n

To jej pami\u0119ci\u00a0 re\u017cyser Jonathan Glazer zadedykowa\u0142 \u201eStref\u0119 interes\u00f3w\u201d. W\u00a0 posta\u0107 \u201eOleny” wcieli\u0142a si\u0119 w jego filmie Julia Polaczek, kt\u00f3ra w jednej ze scen ma na sobie autentyczn\u0105 letni\u0105 sukienk\u0119, pochodz\u0105c\u0105 z czas\u00f3w drugiej wojny \u015bwiatowej, odnalezion\u0105 na strychu domu Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk w Brzeszczach.<\/p>\n

Aleksandra Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk urodzi\u0142a si\u0119 26 lipca 1927 r. w Brzeszczach ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia w rodzinie o tradycjach g\u00f3rniczych. Kiedy wybuch\u0142a wojna mia\u0142a trzyna\u015bcie lat.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Julia Polaczek w roli Aleksandry Bystro\u0144. Fot. materia\u0142y prasowe Gutek Film<\/figcaption><\/figure>\n

Jej dziadek Mieczys\u0142aw Romanowski pracowa\u0142 jako g\u0142\u00f3wny mierniczy w kopalni Brzeszcze. Z kolei ojciec Pawe\u0142 Bystro\u0144, kt\u00f3ry na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim walczy\u0142 w 1920 r. z Czechami pod komend\u0105 kapitana Cezarego Hallera, tak\u017ce by\u0142 geodet\u0105 w tej kopalni. Aresztowany przez gestapo w ramach akcji przeciwko inteligencji polskiej wi\u0119ziony by\u0142 w obozach koncentracyjnych, najpierw w Dachau, a potem w Mauthausen-Gusen, z kt\u00f3rego zosta\u0142 zwolniony.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 1940 r. Aleksandra po raz pierwszy zetkn\u0119\u0142a si\u0119 z wi\u0119\u017aniami Auschwitz, kt\u00f3rzy pracowali w komandzie miernik\u00f3w na zewn\u0105trz obozu Auschwitz. Byli nimi: Kazimierz Jarz\u0119bowski (nr 115), Rudolf Latawiec (nr 2702) i Alfred Przybylski (nr 471). Spotka\u0142a ich na terenie kopalni w biurze swojego dziadka Romanowskiego, nie zdaj\u0105c sobie w\u00f3wczas sprawy z tego, \u017ce kontakty z wi\u0119\u017aniami by\u0142y zakazane. Na jego polecenie poda\u0142a im jedzenie i odebra\u0142a od nich listy. Od tej pory, przez ca\u0142y czas niemieckiej okupacji, ca\u0142a jej rodzina by\u0142a zaanga\u017cowana w pomoc wi\u0119\u017aniom.<\/p>\n

Aleksandra nie tylko dostarcza\u0142a im po\u017cywienie, ale te\u017c odbiera\u0142a od nich wiadomo\u015bci. Jedn\u0105 z nich by\u0142 zapis nutowy z 1943 r., kt\u00f3rego autorem by\u0142 osadzony w KL Auschwitz \u017cydowski wi\u0119zie\u0144 Joseph Wolf.<\/p>\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk by\u0142a zaanga\u017cowana przede wszystkim w pomoc \u017bydom, stanowi\u0105cym wi\u0119kszo\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w w podobozie KL Auschwitz \u2013 Jawischowitz i pracuj\u0105cym w kopalni Brzeszcze, gdzie ona sama by\u0142a tak\u017ce zatrudniona. St\u0105d te\u017c nazywano j\u0105 \u201eJudentante\u201d (\u017cydowska ciotka), co stanowi\u0142o dla niej \u2013 w\u00f3wczas i po latach \u2013 szczeg\u00f3lny zaszczyt.<\/p>\n

Pewnego razu, wykaza\u0142a niezwyk\u0142\u0105 odwag\u0119, sprzeciwiaj\u0105c si\u0119 katowaniu jednego z\u00a0wi\u0119\u017ani\u00f3w pracuj\u0105cych na kopalni. Pracowa\u0142a w\u00f3wczas w\u00a0markowni kopalni Brzeszcze-Jawischowitz. \u00a0Katowany \u017byd pochodzi\u0142 z Belgii. Zatelefonowa\u0142a wtedy do komendanta podobozu Jawischowitz i\u00a0poprosi\u0142a go o interwencj\u0119, czym ocali\u0142a mu \u017cycie. Przy tej w\u0142a\u015bnie okazji kapo Franz Duda, b\u0119d\u0105cy \u015bwiadkiem tej sceny, obrzuci\u0142 j\u0105 po raz pierwszy epitetem \u201eJudentante\u201d (\u017cydowska ciotka).<\/p>\n

Aleksandra po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych kontynuowa\u0142a nauk\u0119, ko\u0144cz\u0105c Technikum Ekonomiczne w Krakowie. W swoim mieszkaniu posiada\u0142a liczne pami\u0105tki, kt\u00f3re otrzymywa\u0142a od wi\u0119\u017ani\u00f3w w dow\u00f3d wdzi\u0119czno\u015bci za okazan\u0105 im pomoc. Jako ekonomistka pracowa\u0142a na kopalni Brzeszcze do emerytury.<\/p>\n

Re\u017cyser filmu \u201eStrefa interes\u00f3w\u201d, Jonathan Glazer, spotka\u0142 si\u0119 z Aleksandr\u0105 Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk pod koniec jej \u017cycia, by\u0142a ju\u017c wtedy bardzo schorowana. Zmar\u0142a 16 wrze\u015bnia 2016 r. w wieku 89 lat. Czytaj wi\u0119cej: Aleksandra Bystro\u0144<\/strong><\/a><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 15 marca 2024 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W czasie wielokrotnych moich spotka\u0144 w Muzeum Auschwitz, z Bartkiem Rainskim, koproducentem filmu \u201eStrefa interes\u00f3w\u201d, s\u0142ysza\u0142em od niego wiele na temat okupacyjnych prze\u017cy\u0107 \u0142\u0105czniczki ZWZ\/AK, Aleksandry Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk, z kt\u00f3r\u0105 po raz pierwszy mia\u0142 mo\u017cno\u015b\u0107 spotka\u0107 si\u0119 kilka lat temu, o czym tak opowiada\u0142: W Muzeum Auschwitz-Birkenau pracowa\u0142a pani, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 filmowcami. Przed przyst\u0105pieniem do …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":38015,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1.jpg",600,891,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1.jpg",65,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1-101x150.jpg",101,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1.jpg",600,891,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1-202x300.jpg",202,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1.jpg",600,891,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/aleksandra-bystron-kolodziejczyk-1.jpg",600,891,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W czasie wielokrotnych moich spotka\u0144 w Muzeum Auschwitz, z Bartkiem Rainskim, koproducentem filmu \u201eStrefa interes\u00f3w\u201d, s\u0142ysza\u0142em od niego wiele na temat okupacyjnych prze\u017cy\u0107 \u0142\u0105czniczki ZWZ\/AK, Aleksandry Bystro\u0144-Ko\u0142odziejczyk, z kt\u00f3r\u0105 po raz pierwszy mia\u0142 mo\u017cno\u015b\u0107 spotka\u0107 si\u0119 kilka lat temu, o czym tak opowiada\u0142: W Muzeum Auschwitz-Birkenau pracowa\u0142a pani, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 filmowcami. Przed przyst\u0105pieniem do…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38014"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38029,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38014\/revisions\/38029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}