{"id":37246,"date":"2023-06-15T13:18:44","date_gmt":"2023-06-15T13:18:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=37246"},"modified":"2024-06-11T11:32:39","modified_gmt":"2024-06-11T11:32:39","slug":"uczczono-pamiec-olkuskich-zydow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2023\/06\/15\/uczczono-pamiec-olkuskich-zydow\/","title":{"rendered":"Uczczono pami\u0119\u0107 olkuskich \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\n

Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tniono po raz kolejny olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu ponad osiemdziesi\u0105t lat temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, czyli w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach, kt\u00f3rzy przybyli pierwszym transportem z wi\u0119zienia w Tarnowie do KL Auschwitz.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Z\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w i zapalenie zniczy w miejscu zag\u0142ady olkuskich \u017byd\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

W uroczysto\u015bci uczestniczy\u0142a delegacja mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza, kt\u00f3rej przewodniczy\u0142 prof. dr hab. Micha\u0142 Ostrowski. \u00a0Wzi\u0105\u0142 w niej udzia\u0142 tak\u017ce Marek Ksi\u0119\u017carczyk, prezes o\u015bwi\u0119cimskiego oddzia\u0142u Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem – Pami\u0119\u0107 o Auschwitz-Birkenau. Obecni uczcili pami\u0119\u0107 bestialsko zamordowanych olkuskich \u017byd\u00f3w poprzez z\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w od mieszka\u0144c\u00f3w i burmistrza Olkusza, zapalono tak\u017ce znicze.<\/p>\n

– Nasza obecno\u015b\u0107 w tym miejscu, kt\u00f3r\u0105 akcentujemy co roku, jest wa\u017cnym przes\u0142aniem dla wszystkich. Jako mieszka\u0144cy Olkusza troszczymy si\u0119 o to, aby pami\u0119\u0107 o \u017bydach z Olkusza, r\u00f3wnie\u017c tych zamordowanych przez Niemc\u00f3w podczas okupacji by\u0142a \u017cywa. Dzisiejsza uroczysto\u015b\u0107 to wa\u017cny element naszej dzia\u0142alno\u015bci, ale r\u00f3wnie\u017c co roku, w dniu likwidacji getta, organizujemy ju\u017c w Olkuszu marsz z dawnej siedziby starostwa na dworzec PKP. Ma on symbolizowa\u0107 zag\u0142ad\u0119 olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych \u017cycie zosta\u0142o dramatycznie przerwane w tym miejscu. Pr\u00f3cz marszu ma tak\u017ce miejsce wystawa okoliczno\u015bciowych zdj\u0119\u0107 na rynku w Olkuszu oraz inne, towarzysz\u0105ce imprezy \u2013 akcentuje prof. dr hab. Micha\u0142 Ostrowski, znany i ceniony astronom.<\/p>\n

W tym dniu delegacja z Olkusza odwiedzi\u0142a tak\u017ce w Brzezince stylizowan\u0105 ramp\u0119 towarow\u0105 ze zrekonstruowanymi wagonami, kt\u00f3rymi przewo\u017cono transporty ludzi do Birkenau. Z tego miejsca, przeszli \u017bydzi z Olkusza na miejsce zag\u0142ady.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Rampa towarowa w O\u015bwi\u0119cimiu tzw. Judenrampe (rampa \u017cydowska)<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u015bcie z Olkusza odwiedzili tak\u017ce \u201eBia\u0142y domek\u201d, po kt\u00f3rym pozosta\u0142y tylko fundamenty. Pe\u0142ni\u0142 on identyczn\u0105 funkcj\u0119 co czerwony.<\/p>\n

Obecnie tam, gdzie by\u0142 \u201eCzerwony domek\u201d stoj\u0105 wspomniane trzy granitowe tablice z napisami po polsku, hebrajsku i angielsku, informuj\u0105ce o zbrodni ludob\u00f3jstwa. \u017bydzi z getta w Olkuszu byli przewiezieni dwoma transportami do tej pierwszej, zabijaj\u0105cej na masow\u0105 skal\u0119 komory gazowej w Birkenau w dniach 13 i 15 czerwca 1942 r. Byli to m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety, dzieci, liczyli oko\u0142o 3 tysi\u0105ce os\u00f3b. Wszyscy zgin\u0119li, b\u0119d\u0105c jednymi z pierwszych ofiar Holocaustu na o\u015bwi\u0119cimskiej ziemi.<\/p>\n

– Transporty olkuskich \u017byd\u00f3w przyby\u0142y w dw\u00f3ch etapach. Ten pierwszy z 13 czerwca wynosi\u0142 oko\u0142o 2 tysi\u0105ce os\u00f3b, a ten drugi oko\u0142o tysi\u0105ca. Jednak te liczby s\u0105 orientacyjne, poniewa\u017c odno\u015bnie transport\u00f3w \u017byd\u00f3w polskich do KL Auschwitz-Birkenau nie zachowa\u0142a si\u0119 \u017cadna dokumentacja, nie ma list transportowych, natomiast takie listy s\u0105 w przypadku \u017byd\u00f3w deportowanych z kraj\u00f3w zachodnich, przywiezionych na przyk\u0142ad z Francji, Belgii czy Holandii. Na temat \u017byd\u00f3w polskich wiemy jedynie tyle, \u017ce przyjecha\u0142o do obozu 119 poci\u0105g\u00f3w z \u017bydami polskimi na przestrzeni jego funkcjonowania. Z uwagi na to oblicza si\u0119, \u017ce w KL Auschwitz II-Birkenau zgin\u0119\u0142o ok. 300 tys. \u017byd\u00f3w zamordowanych w komorach gazowych od razu po przybyciu. Szacuje si\u0119, \u017ce w obozie \u015bmier\u0107 ponios\u0142o co najmniej 75 tysi\u0119cy Polak\u00f3w i oko\u0142o 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w polskich. Z tego mo\u017cemy wnioskowa\u0107, \u017ce w KL Auschwitz-Birkenau \u015bmier\u0107 ponios\u0142o oko\u0142o 400 tysi\u0119cy polskich obywateli. Przyjmuje si\u0119, \u017ce og\u00f3lna liczba ofiar obozu w trakcie jego funkcjonowania wynosi 1 mln 100 tysi\u0119cy os\u00f3b, czyli 1\/3 zamordowanych stanowili obywatele naszego kraju, b\u0119d\u0105cy \u017bydami i Polakami \u2013 zaakcentowa\u0142 Adam Cyra, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 tej delegacji.<\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bydzi olkuscy 1940 r.<\/figcaption><\/figure>\n

\u017byd\u00f3w olkuskich, po pozostawieniu przez nich na rampie towarowej baga\u017cy, pieszo doprowadzono do nowo powsta\u0142ej pierwszej komory gazowej w Birkenau. Znajdowa\u0142a si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 2 km, za brzozowym lasem, poza aktualnymi granicami \u00f3wczesnego obozu.<\/p>\n

Sta\u0142 tam dom, nale\u017c\u0105cy wcze\u015bniej do polskiej rodziny, kiedy\u015b mieszkaj\u0105cej w wysiedlonej przez Niemc\u00f3w wsi Brzezinka. Niemcy zaadaptowali ten dom na komor\u0119 gazow\u0105. Od koloru \u015bcian, z czerwonej ceg\u0142y, zwany by\u0142 \u201eCzerwonym domkiem\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Chwila zadumy po z\u0142o\u017ceniu wienc\u00f3w i zapaleniu \u017cniczy<\/figcaption><\/figure>\n

Wiosn\u0105 1942 r. uruchomili tu pierwsz\u0105 zakamuflowan\u0105 komor\u0119 gazow\u0105. Na jej drzwiach, kt\u00f3rej okna by\u0142y zamurowane, umie\u015bcili napis \u201eDo \u0142a\u017ani\u201d. Tak urz\u0105dzon\u0105 komor\u0119 gazow\u0105 nazwano bunkrem nr 1. Na powierzchni oko\u0142o 90 metr\u00f3w kwadratowych, podzielonej na dwie komory gazowe, w latach 1942-43 zamordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w \u2013 przy pomocy cyklonu B, z kt\u00f3rego kryszta\u0142k\u00f3w wydziela\u0142 si\u0119 cyjanowod\u00f3r, powoduj\u0105cy \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Tam w\u0142a\u015bnie zaprowadzili \u017byd\u00f3w z Olkusza. Najpierw do s\u0105siaduj\u0105cych z \u201eCzerwonym domkiem\u201d dw\u00f3ch barak\u00f3w, gdzie musieli si\u0119 rozebra\u0107. Potem, pod pozorem k\u0105pieli, wprowadzili ich do \u201edomku\u201d, gdzie jednorazowo mo\u017cna by\u0142o u\u015bmierci\u0107 800 os\u00f3b. Cia\u0142a zagazowanych zakopano w pobli\u017cu tego \u201edomku\u201d. P\u00f3\u017aniej odkopano je wraz z cia\u0142ami innych zamordowanych w 1942 r. i spalono, w specjalnie przygotowanych do\u0142ach.<\/p>\n

Jako miejsce do zabijania \u201eCzerwony domek\u201d funkcjonowa\u0142 do kwietnia 1943 r., gdy oddano do u\u017cytku cztery du\u017ce krematoria wraz z komorami gazowymi, wtedy go rozebrano. Dla ukrycia \u015blad\u00f3w zbrodni, po\u0142o\u017cone obok do\u0142y spaleniskowe zasypano, a teren zniwelowano.<\/p>\n

Ryszard Tabaka<\/strong><\/p>\n

Autor powy\u017cszego tekstu wyrazi\u0142 zgod\u0119 na jego opublikowanie na moim blogu.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 13 czerwca 2023 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tniono po raz kolejny olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu ponad osiemdziesi\u0105t lat temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, czyli w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach, kt\u00f3rzy …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":37249,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331.jpg",800,533,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331.jpg",128,85,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331-150x100.jpg",150,100,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331-768x512.jpg",768,512,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331-300x200.jpg",300,200,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331.jpg",800,533,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/DSC6331.jpg",800,533,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Od kilku lat na terenie dawnego KL Auschwitz II-Birkenau w miejscu, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. \u201eCzerwony domek\u201d, w kt\u00f3rym masowo Niemcy zabijali ludzi gazem \u2013 upami\u0119tniono po raz kolejny olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych zamordowano w tym miejscu ponad osiemdziesi\u0105t lat temu. Uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 13 czerwca, czyli w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach, kt\u00f3rzy…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37246"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37246"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37251,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37246\/revisions\/37251"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37249"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}