{"id":36965,"date":"2023-04-04T11:34:57","date_gmt":"2023-04-04T11:34:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=36965"},"modified":"2023-07-12T13:27:56","modified_gmt":"2023-07-12T13:27:56","slug":"dawid-wongczewski-pierwsza-ofiara-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2023\/04\/04\/dawid-wongczewski-pierwsza-ofiara-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Dawid Wongczewski pierwsza znana ofiara KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

W dniu 6 lipca 1940 r. z KL Auschwitz, kt\u00f3ry istnia\u0142 dopiero od ponad trzech tygodni, uciek\u0142 wi\u0119zie\u0144 Tadeusz Wiejowski, nr obozowy 220. By\u0142a to pierwsza ucieczka z obozu.<\/strong><\/p>\n

Pos\u0142uchaj: <\/span>Skazani na Auschwitz. Ucieczki z „fabryki \u015bmierci”<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Po jej ujawnieniu Niemcy zarz\u0105dzili karny apel, trwaj\u0105cy 20 godzin, podczas kt\u00f3rego zmar\u0142 z wycie\u0144czenia polski \u017byd, Dawid Wongczewski, staj\u0105c si\u0119 pierwsz\u0105 ofiar\u0105 obozu znan\u0105 z nazwiska.<\/strong><\/p>\n

Apel ten rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 o godz. 18.00 w dniu ucieczki i trwa\u0142 bez \u017cadnych przerw do godziny 14.00 nast\u0119pnego dnia. By\u0142 to najd\u0142u\u017cszy apel w historii obozu Auschwitz. Uczestniczyli w nim wszyscy wi\u0119\u017aniowie, kt\u00f3rych by\u0142o 1311, w tym tak\u017ce chorzy. Esesmani przez ca\u0142\u0105 noc chodzili mi\u0119dzy szeregami wi\u0119\u017ani\u00f3w, zn\u0119caj\u0105c si\u0119 nad nimi.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie o Dawidzie Wongczewskim prawie nic nie wiemy. Nieznane s\u0105 okoliczno\u015bci jego aresztowania oraz zaw\u00f3d i rodzina. Wiadomo jedynie, \u017ce do KL Auschwitz deportowano go w drugim transporcie polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych 20 czerwca 1940 r. Do obozu przywieziono w\u00f3wczas 313 os\u00f3b z wi\u0119zienia w Wi\u015bniczu Nowym. Byli to prawie sami Polacy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych by\u0142o co najmniej siedmiu \u017byd\u00f3w polskich.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zdj\u0119cie obozowe anonimowego polskiego \u017byda, wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Anonimowe fotografie obozowe sze\u015bciu z nich zachowa\u0142y si\u0119 w zbiorach archiwalnych Muzeum Auschwitz-Birkenau. Najbardziej wycie\u0144czony na nich wygl\u0105da wi\u0119zie\u0144 \u017byd, oznaczony numerem 769, o kt\u00f3rym brak bli\u017cszych danych. Nie jest to jednak zdj\u0119cie obozowe Dawida Wongczewskiego, poniewa\u017c wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz zacz\u0119to dopiero fotografowa\u0107 w pierwszym kwartale 1941 r.<\/p>\n

Wiemy, \u017ce deportowani po przywiezieniu z wi\u0119zienia w Wi\u015bniczu Nowym zostali poddani szczeg\u00f3\u0142owym ogl\u0119dzinom lekarskim. Wongczewski wzbudzi\u0142 du\u017ce zainteresowanie, poniewa\u017c stwierdzono u niego \u201edaleko posuni\u0119t\u0105 gru\u017alic\u0119 oraz wypad kiszki stolcowej z zaawansowan\u0105 martwic\u0105\u201d. Wygl\u0105da\u0142 na bardzo wychudzonego, w dodatku by\u0142 pokaleczony na skutek pobicia w wi\u015bnickim wi\u0119zieniu, maj\u0105c widoczne blizny na g\u0142owie.<\/p>\n

W swoich powojennych wspomnieniach ksi\u0105dz Adam Koz\u0142owiecki, nr obozowy 1006, napisa\u0142: Esesmani mieli wiele uciechy na widok tego nieszcz\u0119\u015bliwca. Ogl\u0105dali go jak dziwo, fotografowali ze wszystkich stron t\u0119 n\u0119dz\u0119 ludzk\u0105 … .<\/em><\/p>\n

Dawida Wongczewskiego umieszczono go w obozowej izbie chorych, sk\u0105d zabrany zosta\u0142 na karny apel w dniu 6 lipca 1940 r., podczas kt\u00f3rego zmar\u0142 jako pierwszy wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz \u00a0ponad osiemdziesi\u0105t lat temu.<\/p>\n

Tadeusz Wiejowski przez ponad rok ukrywa\u0142 si\u0119 w rodzinnych Ko\u0142aczycach. Jesieni\u0105 1941 r. ponownie aresztowano go i osadzono w wi\u0119zieniu w Ja\u015ble. Kr\u00f3tko potem zosta\u0142 rozstrzelany.<\/p>\n

\u00a0 \u00a0 \u00a0 Poni\u017cej zachowane zdj\u0119cia obozowe wi\u0119\u017ani\u00f3w \u017byd\u00f3w polskich z transportu wi\u015bnickiego, przywiezionych do KL Auschwitz\u00a0 20 czerwca 1940 r.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
Prawdopodobnie Oskar Rauch, 53 lata<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
Prawdopodobnie Markus Spiegel, 54 lata<\/figcaption><\/figure>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u017bydzi polscy widoczni na powy\u017cszych zdj\u0119ciach wszyscy zgin\u0119li p\u00f3\u017aniejw KL Auschwitz. Znamy ich nazwiska: Robert Birnbaum, Henryk Drucker, Samuel Kolber, chemik Oskar Rauch z Krakowa i adwokat Markus Spiegel r\u00f3wnie\u017c z Krakowa. Dotychczas nie uda\u0142o si\u0119 jednak po\u0142\u0105czy\u0107 ich nazwisk z poszczeg\u00f3lnymi fotografiami.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 4 kwietnia 2023 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W dniu 6 lipca 1940 r. z KL Auschwitz, kt\u00f3ry istnia\u0142 dopiero od ponad trzech tygodni, uciek\u0142 wi\u0119zie\u0144 Tadeusz Wiejowski, nr obozowy 220. By\u0142a to pierwsza ucieczka z obozu. Pos\u0142uchaj: Skazani na Auschwitz. Ucieczki z „fabryki \u015bmierci” Po jej ujawnieniu Niemcy zarz\u0105dzili karny apel, trwaj\u0105cy 20 godzin, podczas kt\u00f3rego zmar\u0142 z wycie\u0144czenia polski \u017byd, Dawid …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":36969,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769.jpg",900,426,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769.jpg",128,61,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769-150x71.jpg",150,71,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769-768x364.jpg",768,364,true],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769-300x142.jpg",300,142,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769.jpg",900,426,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/Dawid-Wongczewski-nr-769.jpg",900,426,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W dniu 6 lipca 1940 r. z KL Auschwitz, kt\u00f3ry istnia\u0142 dopiero od ponad trzech tygodni, uciek\u0142 wi\u0119zie\u0144 Tadeusz Wiejowski, nr obozowy 220. By\u0142a to pierwsza ucieczka z obozu. Pos\u0142uchaj: Skazani na Auschwitz. Ucieczki z „fabryki \u015bmierci” Po jej ujawnieniu Niemcy zarz\u0105dzili karny apel, trwaj\u0105cy 20 godzin, podczas kt\u00f3rego zmar\u0142 z wycie\u0144czenia polski \u017byd, Dawid…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36965"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36965"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37275,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36965\/revisions\/37275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36965"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}