{"id":35967,"date":"2022-07-08T06:38:59","date_gmt":"2022-07-08T06:38:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=35967"},"modified":"2022-08-07T08:04:22","modified_gmt":"2022-08-07T08:04:22","slug":"juz-w-obozie-wiezniowie-mowili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2022\/07\/08\/juz-w-obozie-wiezniowie-mowili\/","title":{"rendered":"Ju\u017c w obozie wi\u0119\u017aniowie m\u00f3wili …"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>O powstawaniu Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, tworzeniu pierwszej wystawy g\u0142\u00f3wnej i funkcjonowaniu tego Miejsca Pami\u0119ci rozmawia\u0142 Przemys\u0142aw Bibik ze zmar\u0142ym dziesi\u0119\u0107 lat temu Kazimierzem Smoleniem, by\u0142ym wi\u0119\u017aniem oboz\u00f3w Auschwitz i Mauthausen oraz d\u0142ugoletnim dyrektorem Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego w latach 1955-1990. Bez Jego wieloletniego wysi\u0142ku, Muzeum Auschwitz-Birkenau nie mia\u0142oby takiego kszta\u0142tu jak dzi\u015b i nie posiada\u0142oby tak obszernej dokumentacji obozowej.<\/p>\n

Tworzy\u0142 pan to Muzeum, aby przysz\u0142e pokolenia pami\u0119ta\u0142y o tamtych tragicznych wydarzeniach. Jak pan wspomina tamte czasy?<\/strong><\/p>\n

– Ju\u017c w obozie wi\u0119\u017aniowie m\u00f3wili, \u017ce tak wielka zbrodnia, jaka tutaj zosta\u0142a pope\u0142niona, powinna znale\u017a\u0107 jakie\u015b po wojnie uczczenie. Nie wiedzieli\u015bmy, jaka forma to ma by\u0107, tylko m\u00f3wiono \u201euczczenie” w formie pomnika lub w formie czego\u015b innego, lecz w\u00f3wczas s\u0142owo \u201emuzeum” jeszcze nie pada\u0142o.<\/p>\n

Kiedy podj\u0119to konkretne dzia\u0142ania w sprawie upami\u0119tnienia?<\/strong><\/p>\n

– 31 grudnia 1945 roku na plenarnym posiedzeniu Krajowej Rady Narodowej by\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz, pose\u0142 Alfred Fiderkiewicz z\u0142o\u017cy\u0142 w imieniu grupy pos\u0142\u00f3w wniosek o upami\u0119tnienie teren\u00f3w by\u0142ych oboz\u00f3w koncentracyjnych: Auschwitz i Majdanek. Poselska Komisja Kultury i Sztuki ten wniosek jednog\u0142o\u015bnie przyj\u0119\u0142a 1 lutego 1946 roku. Ustaw\u0119 o powstaniu Pa\u0144stwowego Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu og\u0142oszono 2 lipca 1947 roku. W Warszawie dzia\u0142a\u0142 ju\u017c Centralny Zarz\u0105d Muze\u00f3w, kt\u00f3rym kierowa\u0142 znany profesor Stanis\u0142aw Lorentz. Sprawami tworzenia o\u015bwi\u0119cimskiego Muzeum w tej plac\u00f3wce zajmowa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi m\u00f3j kolega z obozu profesor Ludwik Rajewski. Mianowano dw\u00f3ch dyrektor\u00f3w Pa\u0144stwowego Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu. Jednym z nich by\u0142 Mieczys\u0142aw Gadomski, zwany w obozie \u201eMydlarzem”, natomiast drugim Tadeusz W\u0105sowicz, kt\u00f3ry by\u0142 r\u00f3wnie\u017c moim koleg\u0105 z obozu. Pracowali\u015bmy wraz ze wspomnianym Ludwikiem Rajewskim w jednym komandzie – Aufnahmekommando, kt\u00f3re by\u0142o s\u0142u\u017cb\u0105 ewidencyjn\u0105 w obozie, rejestruj\u0105c\u0105 nowo przywiezionych wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

Czy istnia\u0142 jaki\u015b wzorzec, w oparciu o kt\u00f3ry tworzono Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu?<\/strong><\/p>\n

– W chwili powo\u0142ania do \u017cycia Muzeum martyrologicznego w O\u015bwi\u0119cimiu nie istnia\u0142 w \u015bwiecie \u017caden jego odpowiednik. Pocz\u0105tkowo ograniczano wi\u0119c<\/p>\n

\"\"<\/a>
Kazimierz Smole\u0144, fot. 2010 r.<\/figcaption><\/figure>\n

dzia\u0142alno\u015b\u0107 do roli administracyjno-organizacyjnej oraz koncentrowano si\u0119 na oprowadzaniu wycieczek. Chodzi\u0142o przede wszystkim o opiek\u0119 nad by\u0142ym obozem i o utrzymanie na tym terenie porz\u0105dku, \u017ceby tu nic nie zosta\u0142o zniszczone.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d pierwszych pracownik\u00f3w Muzeum by\u0142o bardzo du\u017co by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz: Erwin Bartel, Jerzy Adam Brandhuber, Stanis\u0142aw Hantz, W\u0142adys\u0142aw Kowanetz, Eugeniusz Nosal, Wilibald Paj\u0105k, Walenty Perec, Jerzy Pozimski, Karol Rydecki, W\u0142adys\u0142aw Siwek, Tadeusz Szyma\u0144ski, Franciszek Targosz, czy Adam \u017b\u0142obnicki.<\/p>\n

Ju\u017c w\u00f3wczas powsta\u0142o tak\u017ce z inicjatywy dyrektora Tadeusza W\u0105sowicza Towarzystwo Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem, kt\u00f3rego przewodnicz\u0105cym by\u0142 ksi\u0105dz infu\u0142at dr Ferdynand Machay, archiprezbiter bazyliki Mariackiej w Krakowie. Towarzystwo by\u0142o bardzo ubogie i zrzesza\u0142o g\u0142\u00f3wnie by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w, ch\u0119tnych do pracy spo\u0142ecznej. Na przyk\u0142ad Alfred Woycicki czy Jan Sehn, kt\u00f3ry by\u0142 wtedy s\u0119dzi\u0105 \u015bledczym do spraw \u015bcigania zbrodni hitlerowskich. Nie szkolono w\u00f3wczas jeszcze \u017cadnych przewodnik\u00f3w, znaj\u0105cych ca\u0142o\u015b\u0107 historii KL Auschwitz. Ka\u017cdy z by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w, b\u0119d\u0105cy przewodnikiem, opowiada\u0142 g\u0142\u00f3wnie w\u0142asne prze\u017cycia obozowe.<\/p>\n

Czy by\u0142y ju\u017c w\u00f3wczas ekspozycje muzealne?<\/strong><\/p>\n

– Pierwsz\u0105 wystaw\u0119 zrobiono w piwnicy bloku nr 4 na powierzchni oko\u0142o 200 metr\u00f3w kwadratowych. By\u0142a bardzo prymitywna. W\u015br\u00f3d eksponat\u00f3w znajdowa\u0142y si\u0119 m.in. dwa sanda\u0142ki, jakie\u015b dwie, czy trzy pary but\u00f3w oraz kilka walizek. Oficjalne otwarcie tej ekspozycji nast\u0105pi\u0142o w Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu 14 czerwca 1947 roku, w si\u00f3dm\u0105 rocznic\u0119 przywiezienia do KL Auschwitz pierwszego transportu polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych z Tarnowa. W uroczysto\u015bci licznie wzi\u0119li udzia\u0142 byli wi\u0119\u017aniowie i ich rodziny oraz przedstawiciele \u00f3wczesnych najwy\u017cszych w\u0142adz pa\u0144stwowych na czele z premierem J\u00f3zefem Cyrankiewiczem, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c by\u0142 wi\u0119\u017aniem KL Auschwitz.<\/p>\n

Jakie kierunki dzia\u0142ania Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu uwa\u017ca\u0142 pan za najwa\u017cniejsze?<\/strong><\/p>\n

– Na przyk\u0142ad przez ca\u0142y czas uporczywie uwa\u017ca\u0142em, \u017ce bardzo istotna jest informacja o wi\u0119\u017aniach, a nie by\u0142o w og\u00f3le \u017cadnej kartoteki, bo kartoteki niemieckie by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci zniszczone i starano si\u0119 je dopiero odtworzy\u0107. Prace nad ich sporz\u0105dzaniem zapocz\u0105tkowa\u0142 jeden z by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim Karol Rydecki, przedwojenny policjant, kt\u00f3ry te\u017c pracowa\u0142 w Muzeum. Pochodzi\u0142 z Warszawy i zosta\u0142 przywieziony do KL Auschwitz w pierwszym transporcie warszawskim. Prowadzi\u0142 on zeszyt, do kt\u00f3rego wpisywa\u0142 to co ewentualnie w zachowanych, nielicznych dokumentach mo\u017cna by\u0142o znale\u017a\u0107, chocia\u017c w Muzeum w\u0142a\u015bciwie \u017cadnych dokument\u00f3w nie by\u0142o, bo albo zosta\u0142y wywiezione do Zwi\u0105zku Sowieckiego, albo te, kt\u00f3re pozosta\u0142y, by\u0142y przechowywane w Okr\u0119gowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie.<\/p>\n

\"\"<\/a>I tam w\u0142a\u015bnie si\u0119gano do nich, a \u017ce cz\u0119sto by\u0142y tam jakie\u015b notatki, to przepisywano je do zeszytu i z niego udzielano informacji. Wi\u0119c pierwsza rzecz to kartoteki, ale w\u00f3wczas \u015brodki finansowe nie pozwala\u0142y na ich sporz\u0105dzanie. Poza tym nie mieli\u015bmy dokumentacji. W tym czasie uko\u0144czy\u0142em studia prawnicze i odbywa\u0142em aplikacj\u0119 w wojew\u00f3dzkim s\u0105dzie w Krakowie. Wtedy powiedziano mi, \u017ce mo\u017cna by uporz\u0105dkowa\u0107 i opracowa\u0107 dokumentacj\u0119, kt\u00f3ra zosta\u0142a zgromadzona w \u015bledztwie, podczas procesu komendanta obozu Rudolfa H\u0151ssa w Warszawie oraz p\u00f3\u017aniej w czasie procesu czterdziestu cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi obozu o\u015bwi\u0119cimskiego w Krakowie. Zgromadzone dokumenty nale\u017ca\u0142o przede wszystkim oczy\u015bci\u0107, podda\u0107 je konserwacji i p\u00f3\u017aniej opracowa\u0107. W zwi\u0105zku z tym dyrektor W\u0105sowicz razem z profesorem dr. Janem Sehnem ustalili, \u017ce przy Okr\u0119gowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie powstanie taka kom\u00f3rka, kt\u00f3ra b\u0119dzie zacz\u0105tkiem archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

W tej kom\u00f3rce kierownikiem by\u0142 w\u0142a\u015bnie profesor Sehn i ja. Pensje otrzymywali\u015bmy z Muzeum, jakkolwiek nie pracowali\u015bmy w O\u015bwi\u0119cimiu, lecz w Krakowie. W pierwszej po\u0142owie lat, pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych Okr\u0119gowe Komisje Badania Zbrodni Hitlerowskich zosta\u0142y zlikwidowane i w zwi\u0105zku z tym wszystkie te akta, kt\u00f3re by\u0142y w Krakowie, zosta\u0142y przekazane do G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Warszawie. I cz\u0119sto, jak potrzebne nam by\u0142y jakie\u015b dokumenty, to musieli\u015bmy jecha\u0107 do Warszawy, aby je sprowadzi\u0107 do Muzeum.<\/p>\n

Organizowano szkolenia przewodnik\u00f3w, kt\u00f3rzy oprowadzali po terenie Muzeum?<\/strong><\/p>\n

– Ze szkoleniem przewodnik\u00f3w r\u00f3wnie\u017c by\u0142y problemy, poniewa\u017c oprowadzaniem wycieczek zajmowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie byli wi\u0119\u017aniowie, najcz\u0119\u015bciej maj\u0105cy uko\u0144czon\u0105 zaledwie szko\u0142\u0119 powszechn\u0105. Ale powiadam, trzeba ich by\u0142o jako\u015b wyszkoli\u0107. Od czasu do czasu przyje\u017cd\u017ca\u0142em z Krakowa do O\u015bwi\u0119cimia, to nie by\u0142o regularnie i przeprowadza\u0142em takie pogadanki z nimi, zapoznaj\u0105c ich z r\u00f3\u017cnymi dokumentami obozowymi. Przy czym trzeba by\u0142o zawsze zwraca\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce to byli ludzie z regu\u0142y niezbyt wykszta\u0142ceni.<\/p>\n

Ilu pracownik\u00f3w by\u0142o wtedy w Muzeum?<\/strong><\/p>\n

– Pracownik\u00f3w by\u0142o w\u00f3wczas, trzydziestu mo\u017ce, wi\u0119cej nie. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie sprz\u0105taczki i rzemie\u015blnicy o niezbyt wysokich kwalifikacjach. Cz\u0119sto taki rzemie\u015blnik podawa\u0142, \u017ce jest murarzem, a nie by\u0142 murarzem, ale to by\u0142y pocz\u0105tki naszej dzia\u0142alno\u015bci. Zreszt\u0105 pensje w Muzeum by\u0142y w\u00f3wczas bardzo niskie. I pieni\u0105dze przeznaczane na jego utrzymanie by\u0142y r\u00f3wnie\u017c niewielkie. Nie by\u0142o w\u00f3wczas \u017cadnego wydawnictwa. Jedynie Towarzystwo Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem wydawa\u0142o poczt\u00f3wki z fotografiami teren\u00f3w poobozowych, na kt\u00f3rych by\u0142 zamieszczony apel: \u201eZ\u0142\u00f3\u017c ofiar\u0119 na Muzeum”. W 1952 roku zmar\u0142 Tadeusz W\u0105sowicz, podczas operacji na tarczyc\u0119. Nowym dyrektorem zosta\u0142 Wiernek, a wicedyrektorem Bezwi\u0144ski. Obydwaj pracowali tutaj i nie byli wi\u0119\u017aniami KL Auschwitz. Bezwi\u0144ski zatrudni\u0142 potem w Muzeum swoj\u0105 \u017con\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a historykiem i pracowa\u0142a przy tworzeniu biblioteki.<\/p>\n

Kiedy pan zosta\u0142 dyrektorem Muzeum i w jakich okoliczno\u015bciach powsta\u0142a ekspozycja muzealna, kt\u00f3ra istnieje do dzisiaj?<\/strong><\/p>\n

– W 1954 roku, kiedy ju\u017c nie pracowa\u0142em w s\u0105dzie w Krakowie, otrzyma\u0142em wraz z kilkoma innymi by\u0142ymi wi\u0119\u017aniami wezwanie do Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej – Wydzia\u0142 Kultury. Nie wiedzia\u0142em po co mam tam i\u015b\u0107, bo nie mia\u0142em nic z parti\u0105 wsp\u00f3lnego i nigdy nie by\u0142em cz\u0142onkiem PZPR. Na to spotkanie wraz ze mn\u0105 zosta\u0142 wezwany wspominany ju\u017c profesor Sehn, pisarz i poeta Tadeusz Ho\u0142uj, Stanis\u0142aw K\u0142odzi\u0144ski oraz naczelny redaktor tygodnika \u201eZa Wolno\u015b\u0107 i Lud”, kt\u00f3ry by\u0142 organem prasowym kombatant\u00f3w i by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych. Na zebraniu, prowadzonym przez kierowniczk\u0119 Wydzia\u0142u Kultury KC PZPR, dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce w blokach poobozowych w O\u015bwi\u0119cimiu ma powsta\u0107 wystawa i w zwi\u0105zku z tym jeste\u015bmy wszyscy oddelegowani do tej pracy. Zamieszkali\u015bmy w prymitywnych warunkach, w trzech blokach znajduj\u0105cych si\u0119 poza drutami by\u0142ego obozu macierzystego.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d nas Balenstedt by\u0142 takim g\u0142\u00f3wnym plastykiem od tej wystawy, to by\u0142 Polak z Krakowa, podobno uko\u0144czy\u0142 jak\u0105\u015b francusk\u0105 akademi\u0119. My z kolei pracowali\u015bmy nad jej scenariuszem, a ja dodatkowo zajmowa\u0142em si\u0119 wyborem dokument\u00f3w do niej. W ci\u0105gu mniej wi\u0119cej od listopada 1954 roku do kwietnia 1955 wystawa by\u0142a gotowa. I to jest ta ekspozycja, kt\u00f3ra istnieje do dzisiaj. Jej otwarcia w dniu 15 kwietnia 1955 roku dokona\u0142 premier J\u00f3zef Cyrankiewicz. Zosta\u0142a wykonana w bardzo szybkim tempie. W ka\u017cdym razie zrobiono j\u0105 i wszyscy byli zadowoleni. Scenariusz tej wystawy zawsze by\u0142 uzgadniany z r\u00f3\u017cnymi komisjami, najcz\u0119\u015bciej z Komitetu Centralnego PZPR, ze Zwi\u0105zku Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i Demokracj\u0119 oraz z \u017bydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie.<\/p>\n

Przegl\u0105dali projekty scenariusza, albo ju\u017c cz\u0119\u015bciowo nawet urz\u0105dzone niekt\u00f3re sale wystawowe. Wyra\u017cali r\u00f3\u017cne krytyczne uwagi, na przyk\u0142ad jeden z nich krytykowa\u0142 taki wielki napis na \u015bcianie: \u201e1 wrze\u015bnia 1939 roku – wybuch II wojny \u015bwiatowej”, zastanawiaj\u0105c si\u0119, czy dat\u0119 1 wrze\u015bnia 1939 r. nale\u017cy uzna\u0107 za pocz\u0105tek drugiej wojny \u015bwiatowej, czy to nie powinno 22 czerwca 1941 roku. Ale skrytykowali go inni.<\/p>\n

Na nowej wystawie w bloku nr 15 przechodzi\u0142o si\u0119 na parterze przez trzy sale, w kt\u00f3rych przedstawiono, jak dosz\u0142o do wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej. I potem dopiero blok nr 4 – masowa zag\u0142ada \u017byd\u00f3w, wystawa ju\u017c \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z histori\u0105 KL Auschwitz. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce wszystkie wystawy w poobozowych blokach, oznaczonych numerami od 4 do 7, zrobiono w bardzo kr\u00f3tkim czasie, w ci\u0105gu 4-5 miesi\u0119cy. Dyrektorem wtedy by\u0142 jeszcze Wiernek, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce po zako\u0144czeniu prac nad now\u0105 ekspozycj\u0105 zosta\u0142 przeniesiony najprawdopodobniej do pracy w Urz\u0119dzie Wojew\u00f3dzkim w Krakowie. Wtedy mnie mianowano dyrektorem Muzeum.<\/p>\n

Kiedy pan obj\u0105\u0142 stanowisko?<\/strong><\/p>\n

– Przyszed\u0142em do Muzeum, obejmuj\u0105c stanowisko dyrektora w pierwszych dniach pa\u017adziernika 1955 roku. Natychmiast przyst\u0105pi\u0142em do pracy, tworz\u0105c piony organizacyjne wewn\u0105trz Muzeum. Powsta\u0142 Dzia\u0142 Sztuki, nazywany pracowni\u0105 plastyczn\u0105, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 by\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz, Tadeusz Myszkowski z Zakopanego. Potem powsta\u0142 Dzia\u0142 Fotograficzny i Konserwatorski. Takie dziwne po\u0142\u0105czenia wtedy by\u0142y, bo nie mieli\u015bmy zbyt du\u017cego do\u015bwiadczenia w tej pracy. Zacz\u0119li\u015bmy tworzy\u0107 bibliotek\u0119, gdzie podj\u0119\u0142a prac\u0119 Jadwiga Bezwi\u0144ska, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej obroni\u0142a doktorat. Archiwum by\u0142o bardzo skromne, na dw\u00f3ch, najwy\u017cej trzech p\u00f3\u0142kach le\u017ca\u0142a dokumentacja. Ale ju\u017c wtedy podj\u0105\u0142em decyzj\u0119, \u017ce trzeba jak najszybciej tworzy\u0107 kartotek\u0119 o by\u0142ych wi\u0119\u017aniach KL Auschwitz, bo zaczynali\u015bmy otrzymywa\u0107 coraz wi\u0119cej list\u00f3w od rodzin wi\u0119\u017ani\u00f3w zamordowanych w obozie. W\u00f3wczas postanowili\u015bmy zabiega\u0107, gdziekolwiek to by\u0142o tylko mo\u017cliwe, aby zachowane akta obozowe, kt\u00f3re, jak wspomina\u0142em, znajdowa\u0142y si\u0119 w tym czasie w G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Warszawie, przekazano do Muzeum, bo uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce tutaj jest ich miejsce. A one by\u0142y wszystkie sk\u0142adowane na ulicy Koszykowej – w siedzibie tej Komisji, kt\u00f3ra mie\u015bci\u0142a si\u0119 w Ministerstwie Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, dzisiejsze Ministerstwo Sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Nagroda IPN dla Przemys\u0142awa Bibika za prac\u0119 magistersk\u0105 o Kazimierzu Smoleniu (2011 r.)<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00f3wczas premier J\u00f3zef Cyrankiewicz powiedzia\u0142, \u017ce nale\u017cy te dokumenty przekaza\u0107 do Muzeum, z tym, \u017ce musimy sobie na ich przechowywanie przygotowa\u0107 odpowiedni blok. Wybrali\u015bmy na ten cel blok nr 24. Przyjecha\u0142a komisja z naczelnym dyrektorem Archiw\u00f3w Pa\u0144stwowych. Altman zdaje si\u0119 nazywa\u0142. Uzna\u0142, \u017ce warunki, w kt\u00f3rych tutaj b\u0119d\u0105 te akta przechowywane, s\u0105 o wiele lepsze ni\u017c tam, w tych piwnicach przy ulicy Koszykowej w Warszawie. Wtedy otrzymali\u015bmy to, co mamy do dzi\u015b w Muzeum, czyli mi\u0119dzy innymi akta z procesu H\u0151ssa oraz akta z procesu za\u0142ogi o\u015bwi\u0119cimskiej w Krakowie. Wprawdzie w wypadku tych akt, nie s\u0105 to orygina\u0142y, bowiem w kopiach wszystko zosta\u0142o przekazane, poniewa\u017c by\u0142a to dokumentacja s\u0105dowa i dlatego orygina\u0142y musia\u0142y pozosta\u0107 w archiwum Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci w Warszawie.<\/p>\n

Przemys\u0142aw Bibik rozmawia\u0142 z Kazimierzem Smoleniem podczas swojej praktyki w Sekcji ds. By\u0142ych Wi\u0119\u017ani\u00f3w Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3r\u0105 odbywa\u0142 jako student politologii Pa\u0144stwowej Wy\u017cszej Szko\u0142y Zawodowej w O\u015bwi\u0119cimiu latem 2007 roku. Wywiad powsta\u0142 pod okiem starszego kustosza Adama Cyry, w\u00f3wczas kierownika tej sekcji.<\/em><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 8 lipca 2022 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O powstawaniu Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, tworzeniu pierwszej wystawy g\u0142\u00f3wnej i funkcjonowaniu tego Miejsca Pami\u0119ci rozmawia\u0142 Przemys\u0142aw Bibik ze zmar\u0142ym dziesi\u0119\u0107 lat temu Kazimierzem Smoleniem, by\u0142ym wi\u0119\u017aniem oboz\u00f3w Auschwitz i Mauthausen oraz d\u0142ugoletnim dyrektorem Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego w latach 1955-1990. Bez Jego wieloletniego wysi\u0142ku, Muzeum Auschwitz-Birkenau nie mia\u0142oby takiego kszta\u0142tu jak …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen.jpg",300,336,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen.jpg",86,96,false],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen-134x150.jpg",134,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen.jpg",300,336,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen-268x300.jpg",268,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen.jpg",300,336,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Smolen.jpg",300,336,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"O powstawaniu Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, tworzeniu pierwszej wystawy g\u0142\u00f3wnej i funkcjonowaniu tego Miejsca Pami\u0119ci rozmawia\u0142 Przemys\u0142aw Bibik ze zmar\u0142ym dziesi\u0119\u0107 lat temu Kazimierzem Smoleniem, by\u0142ym wi\u0119\u017aniem oboz\u00f3w Auschwitz i Mauthausen oraz d\u0142ugoletnim dyrektorem Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego w latach 1955-1990. Bez Jego wieloletniego wysi\u0142ku, Muzeum Auschwitz-Birkenau nie mia\u0142oby takiego kszta\u0142tu jak…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35967"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35967"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35967\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36050,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35967\/revisions\/36050"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35967"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35967"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35967"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}