{"id":29289,"date":"2019-07-29T21:13:34","date_gmt":"2019-07-29T21:13:34","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=29289"},"modified":"2021-10-31T10:57:05","modified_gmt":"2021-10-31T10:57:05","slug":"konspiracja-wojskowa-rotmistrza-pileckiego-w-obozie-cyganskim-w-birkenau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/07\/29\/konspiracja-wojskowa-rotmistrza-pileckiego-w-obozie-cyganskim-w-birkenau\/","title":{"rendered":"Siatka konspiracyjna Rotmistrza Pileckiego w obozie cyga\u0144skim w KL Auschwitz II-Birkenau"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Ksi\u0119gi ewindencyjne Rom\u00f3w w KL Auschwitz II-Birkenau<\/figcaption><\/figure>\n

<\/strong>Tadeusz Joachimowski, ur. w 1908 r., nie zd\u0105\u017cy\u0142 przed \u015bmierci\u0105 uko\u0144czy\u0107 swych wspomnie\u0144 z obozowych prze\u017cy\u0107. Oznaczono go w KL Auschwitz numerem 3720. Najpierw by\u0142 pisarzem (Schreiberem) w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu, a nast\u0119pnie od wiosny 1943 r. pisarzem w obozie cyga\u0144skim w Brzezince, kt\u00f3rego ca\u0142kowita zag\u0142ada nast\u0105pi\u0142a siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, w dniu 2 sierpnia 1944 r. <\/strong>\u0141\u0105cznie w KL Auschwitz II-Birkenau zgin\u0119\u0142o oko\u0142o dwadzie\u015bcia tysi\u0119cy Cygan\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

Tadeusz Joachimowski aktywnie dzia\u0142a\u0142 w konspiracji wojskowej wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rej tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 rotmistrz Witold Pilecki. W lipcu 1944 r. wraz z dwoma wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniami Polakami \u2013 Ireneuszem Pietrzykiem i Henrykiem Por\u0119bskim \u2013 ukry\u0142 w ziemi wyniesione z kancelarii obozowej ksi\u0119gi ewidencyjne Rom\u00f3w. Zakopano je w obozie cyga\u0144skim obok baraku nr 31. Zawini\u0119te by\u0142y w ubranie i w\u0142o\u017cone do wiadra. Odkopane zosta\u0142y w jego obecno\u015bci w styczniu 1949 r. i s\u0105 przechowywane w zbiorach archiwalnych Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu. W 1993 r. opublikowano je drukiem jako \u201eKsi\u0119ga Pami\u0119ci. Cyganie w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau\u201d.<\/p>\n

Poni\u017cszy fragment wspomnie\u0144 Tadeusza Joachimowskiego, uda\u0142o mi si\u0119 przypadkowo odnale\u017a\u0107 w drugiej po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Opublikowa\u0142em je w biuletynie \u201ePro Memoria\u201d nr 10 w 1999 r. Warto po dwudziestu latach jeszcze raz przypomnie\u0107 w skr\u00f3cie ten tekst:<\/p>\n

„Pierwszych Cygan\u00f3w przywieziono do obozu w Brzezince w ko\u0144cu lutego 1943 r. Do osiedlenia przeznaczono im bagnisty teren oznaczony na planach jako odcinek BIIe. Urz\u0105dzali oni wn\u0119trza stawianych tutaj barak\u00f3w, a nast\u0119pnie zajmowali si\u0119 poprawianiem drogi obozowej i pog\u0142\u0119bianiem trzech row\u00f3w odwadniaj\u0105cych, po\u0142\u0105czonych z g\u0142\u00f3wnym systemem odwadniaj\u0105cym obozu. Mimo \u017ce woda powoli ust\u0119powa\u0142a z terenu ci\u0105gle mia\u0142 on malaryczny charakter. (\u2026) Wszystkie baraki zaprojektowane jako pomieszczenia dla koni, o d\u0142ugo\u015bci 40,5 m i 9 m szeroko\u015bci, opatrzono dwuskrzyd\u0142owymi wrotami. Poniewa\u017c wstawiono do nich prycze, wbudowano dwa piece, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej po\u0142\u0105czono podw\u00f3jnym ci\u0105giem kominowym z cegie\u0142, biegn\u0105cym przez ca\u0142\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 oraz wysypano pod\u0142ogi piaskiem, uznane one zosta\u0142y przez w\u0142adze obozowe za nadaj\u0105ce si\u0119 do zamieszkania przez ludzi.<\/em><\/p>\n

Okien nie wybito z wyj\u0105tkiem przewidzianych w projekcie tzw. lufcik\u00f3w umieszczonych pod dachem. Do barak\u00f3w wchodzi\u0142o si\u0119 przez holl, przy kt\u00f3rym po obydwu stronach znajdowa\u0142y si\u0119 oddzielne salki o wymiarach 3 m na 4,5 m, najcz\u0119\u015bciej zajmowane przez blokowego i funkcyjnych i st\u0105d dopiero prowadzi\u0142y drzwi do w\u0142a\u015bciwej cz\u0119\u015bci mieszkalnej, zastawionej trzypi\u0119trowymi pryczami o wymiarach 2 m na 2,8 m. W ko\u0144cowej cz\u0119\u015bci baraku by\u0142y po-mieszczenia przeznaczone na magazyny, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej dzi\u0119ki inwencji wi\u0119\u017ani\u00f3w Polak\u00f3w przerabiano na umywalnie i ust\u0119py. Przednia i tylna cz\u0119\u015b\u0107 baraku by\u0142y podobne. (\u2026)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Ogrodzenie ca\u0142o\u015bci stanowi\u0142y podw\u00f3jne linie drut\u00f3w kolczastych zawieszone na betonowych s\u0142upach, kt\u00f3rymi bez przerwy w nocy, a od czasu do czasu i w dzie\u0144, co by\u0142o jednak tajemnic\u0105 esesman\u00f3w, przep\u0142ywa\u0142 pr\u0105d wysokiego napi\u0119cia. Z chwil\u0105 zapadni\u0119cia zmroku zapala\u0142y si\u0119 lampy osadzone na s\u0142upach. Dodatkowym zabezpieczeniem przed ewentualnymi ucieczkami by\u0142y wie\u017cyczki wartownicze, kt\u00f3re rozmieszczono na rogach obozu, zajmowane przez warty SS.<\/em><\/p>\n

Pod koniec lutego 1943 r. \u2013 na polecenie Rapportschreibera Diestla \u2013 przeprowadzili\u015bmy z Antonim Sici\u0144skim ewidencj\u0119 Cygan\u00f3w osadzonych ju\u017c w obozie oraz nowo przybywaj\u0105cych. (\u2026) Po udzielonych nam informacjach udali\u015bmy si\u0119 do pierwszego baraku, aby zabra\u0107 si\u0119 do pracy. Jeszcze w obozie w O\u015bwi\u0119cimiu zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad tym, jak mo\u017ce by\u0107 urz\u0105dzony ob\u00f3z, w kt\u00f3rym przebywaj\u0105 rodziny wraz z dzie\u0107mi. Teraz mieli\u015bmy si\u0119 o tym przekona\u0107 osobi\u015bcie. Rzuci\u0142o nam si\u0119 w oczy przede wszystkim to, \u017ce Cyganie mieli cywilne ubrania. Kobiety nosi\u0142y kolorowe stroje, za\u015b m\u0119\u017cczy\u017ani ubrani byli w tandetne odzienie. Zauwa\u017cy\u0142em r\u00f3wnie\u017c, \u017ce dziewczynki mia\u0142y cienkie sukienki, natomiast ch\u0142opcy d\u0142ugie spodenki i koszulki. Prawie wszyscy byli bez but\u00f3w i bosymi stopami deptali po zimnej i zabrudzonej pod\u0142odze baraku. Zaraz po wej\u015bciu do mieszkalnej cz\u0119\u015bci baraku uderzy\u0142 w nas dusz\u0105cy smr\u00f3d, wobec czego polecili\u015bmy blokowemu, aby wystawiono nam sto\u0142y na zewn\u0105trz baraku i tam po zaj\u0119ciu miejsc rozpocz\u0119li\u015bmy spis.<\/em><\/p>\n

Zgromadzonych przed nami Cygan\u00f3w ustawiono w czterdziestu pi\u0119ciu szeregach, po dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b w ka\u017cdym. Naszym zadaniem by\u0142o wpisanie do karty personalnej ka\u017cdego Cygana danych w nast\u0119puj\u0105cej kolejno\u015bci: numer wi\u0119\u017ania, narodowo\u015b\u0107, imi\u0119 i nazwisko oraz data i miejsce urodzenia., a tak\u017ce miejsce ostatniego zamieszkania i nazwa urz\u0119du, kt\u00f3ry dokona\u0142 aresztowania. Ostatnia rubryka pozostawa\u0142a wolna z przeznaczeniem na specjalny wpis o przeniesieniu, zwolnieniu lub \u015bmierci. Te dane wpisywane by\u0142y do rubryk w ksi\u0119gach g\u0142\u00f3wnych obozu. Na kartach personalnych mieli\u015bmy mo\u017cliwo\u015b\u0107 dokonania bardziej szczeg\u00f3\u0142owych adnotacji np. o s\u0142u\u017cbie wojskowej, odznaczeniach i karalno\u015bci.<\/em><\/p>\n

Stoj\u0105cy przede mn\u0105 Cyganie byli w r\u00f3\u017cnym wieku. Przy jaskrawym \u015bwietle s\u0142o\u0144ca wszyscy bez wyj\u0105tku wygl\u0105dali bardzo \u017ale. Na ten zastraszaj\u0105cy wygl\u0105d wp\u0142ywa\u0142o r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce od czasu przywiezienia ich z g\u0142\u0119bi Rzeszy, kiedy to wyk\u0105pali si\u0119 w obozie m\u0119skim na odcinku BIb, nie mieli mo\u017cno\u015bci umycia si\u0119, a od tego czasu min\u0105\u0142 niejednokrotnie tydzie\u0144 i wi\u0119cej dni. W dodatku byli niewyspani i niedo\u017cywieni. (\u2026)<\/em><\/p>\n

Spisywanie ewidencji rozpoczynali\u015bmy o godzinie sz\u00f3stej i z bardzo kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0105 obiadow\u0105 trwa\u0142o ono do apelu wieczornego, rozpoczynaj\u0105cego si\u0119 p\u00f3\u0142 godziny wcze\u015bniej ni\u017c w obozie m\u0119skim. Uwarunkowane to by\u0142o tym, \u017ce raporty o stanach liczbowych dostarczane musia\u0142y by\u0107 przez jednego z pracownik\u00f3w kancelarii obozu cyga\u0144skiego do kancelarii obozu m\u0119skiego, jak r\u00f3wnie\u017c do kancelarii obozu kobiecego, w kt\u00f3rych to kancelariach dokonywano zestawie\u0144 og\u00f3lnych m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Wype\u0142nione karty ewidencyjne zabiera\u0142 do swojej kancelarii Roman Frankiewicz, sporz\u0105dzaj\u0105c z nich odpisy, natomiast ewidencje Cygan\u00f3w i Cyganek przebywaj\u0105cych w tym czasie w szpitalu dostarcza\u0142 nam pisarz szpitala w rodzinnym obozie cyga\u0144skim, inny polski wi\u0119zie\u0144 polityczny, Wojciech Barcz. Po trzech dniach pracy przy ewidencji Cygan\u00f3w wr\u00f3cili\u015bmy do obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu. Jako pisarz bloku nr 22 a mia\u0142em wiele zaj\u0119\u0107. Jednak\u017ce na \u017c\u0105danie oddzia\u0142u politycznego i na polecenie Rapportschreibera Diestla musia\u0142em jeszcze sporz\u0105dzi\u0107 wraz z Antonim Sici\u0144skim odpisy kart ewidencyjnych, za\u0142o\u017conych dla Cygan\u00f3w. Karty te dostarczy\u0142em pisarzom Politische Abteilung , a dok\u0142adnie m\u00f3wi\u0105c Aufnahmeschreiberom, pracuj\u0105cym w bloku nr 25.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/a>
Roman Frankiewicz, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

<\/em><\/p>\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej razem z Antonim Sici\u0144skim poszli\u015bmy ponownie do rodzinnego obozu cyga\u0144skiego w Brzezince, gdzie spisywanie nowo przyby\u0142ych nie trwa\u0142o d\u0142ugo, poniewa\u017c transport by\u0142 niezbyt liczny i mogli\u015bmy jeszcze tego samego dnia wr\u00f3ci\u0107 do O\u015bwi\u0119cimia. Wtedy to Roman Frankiewicz namawia\u0142 mnie usilnie, abym za\u0142atwi\u0142 sobie przeniesienie na sta\u0142e do pracy w kancelarii obozowej na odcinku BIIe. By\u0142em jednak przekonany, \u017ce niejeden jeszcze raz odwiedz\u0119 ob\u00f3z cyga\u0144ski i \u017ce wtedy podejm\u0119 t\u0119 decyzj\u0119. (\u2026)<\/em><\/p>\n

Ilekro\u0107 przebywa\u0142em na terenie odcinka BIIe, tyle razy Roman Frankiewicz namawia\u0142 mnie do porzucenia mojej funkcji w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu i przeniesienie si\u0119 do Brzezinki. Trudno mi by\u0142o podj\u0105\u0107 decyzj\u0119, poniewa\u017c praca pisarza w bloku nr 22 a dawa\u0142a mi du\u017ce mo\u017cliwo\u015bci przychodzenia ludziom z pomoc\u0105, a tak\u017ce pozwala\u0142a na wychodzenie do budowanego zak\u0142adu chemicznego w Monowicach oraz do Rajska, Harm\u0119\u017c i Bud. W tym czasie zwi\u0105zany by\u0142em z grup\u0105 Rawicza \u2013 Dziamy \u2013 Gilewicza \u2013 Lisowskiego i Bili\u0144skiego (oficerowie z konspiracji wojskowej rtm. Witolda Pileckiego \u2013 dop. A.C.). Poprzednio cz\u0119sto kontaktowa\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z socjalist\u0105 Stanis\u0142awem D\u0119bskim-Dubois. Kontakty te wskazywa\u0142y, \u017ce moja obecno\u015b\u0107 na tym terenie jest konieczna, poniewa\u017c przy ka\u017cdym wyj\u015bciu z obozu macierzystego mog\u0142em zebra\u0107 mas\u0119 cennych informacji i wiadomo\u015bci. (\u2026) Postara\u0142em si\u0119 o zgod\u0119 Rapportschreibera Diestla na przeniesienie mnie do Brzezinki, do czego ju\u017c przekonywali mnie wcze\u015bniej Dziama, Gilewicz i Bili\u0144ski.<\/em><\/p>\n

By\u0142 koniec kwietnia, a mo\u017ce pocz\u0105tek maja 1943 r., gdy wraz z koleg\u0105 Kazimierzem Sichraw\u0105, polskim wi\u0119\u017aniem politycznym, oznaczonym numerem 231, szli\u015bmy pod eskort\u0105 esesmana do obozu cyga\u0144skiego na terenie Brzezinki. Id\u0105c drog\u0105 Sichrawa wypytywa\u0142 mnie o wa-runki \u017cycia w tym obozie, o zachowanie si\u0119 esesman\u00f3w w stosunku do wi\u0119\u017ani\u00f3w funkcyjnych oraz o koleg\u00f3w, z kt\u00f3rymi z\u017cy\u0142 si\u0119 w obozie macierzystym, a kt\u00f3rzy ju\u017c wcze\u015bniej zostali przeniesieni do Brzezinki. Rozmow\u0119 nasz\u0105 przerwali\u015bmy w momencie doj\u015bcia do obozowej bramy na odcinku BIIe. Zameldowali\u015bmy si\u0119 w okienku wartowni u Blockf\u00fchrera Zielke. By\u0142 to jeden z najbardziej ludzkich esesman\u00f3w. Wkr\u00f3tce przywitali\u015bmy si\u0119 z uradowanym naszym widokiem Romanem Frankiewiczem, oddaj\u0105c mu nasze karty przeniesienia. Od tej chwili stali\u015bmy si\u0119 mieszka\u0144cami rodzinnego obozu cyga\u0144skiego”.<\/em><\/p>\n

Niedoko\u0144czone wspomnienia Tadeusza Joachimowskiego, kt\u00f3rych fragment przytoczy\u0142em powy\u017cej, licz\u0105ce oko\u0142o dwie\u015bcie stron r\u0119kopisu nie s\u0105 znane historykom, w przeciwie\u0144stwie do jego relacji, kt\u00f3re s\u0105 przechowywane w archiwum Muzeum Auschwitz-Birkenau. Wspomnienia te uda\u0142o mi si\u0119 w ca\u0142o\u015bci odnale\u017a\u0107 kilkana\u015bcie lat temu i jestem w posiadaniu ich kopii. Powinny one zosta\u0107 przepisane i opublikowane, dostarczaj\u0105c nowych danych odno\u015bnie tragicznej historii obozu cyga\u0144skiego w KL Auschwitz II-Birkenau.
\n<\/strong><\/p>\n

Adam Cyra
\n<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 29 lipca 2019 r. <\/em>
\n<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tadeusz Joachimowski, ur. w 1908 r., nie zd\u0105\u017cy\u0142 przed \u015bmierci\u0105 uko\u0144czy\u0107 swych wspomnie\u0144 z obozowych prze\u017cy\u0107. Oznaczono go w KL Auschwitz numerem 3720. Najpierw by\u0142 pisarzem (Schreiberem) w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu, a nast\u0119pnie od wiosny 1943 r. pisarzem w obozie cyga\u0144skim w Brzezince, kt\u00f3rego ca\u0142kowita zag\u0142ada nast\u0105pi\u0142a siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, w dniu 2 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":29291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9,653],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",300,165,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",150,83,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",300,165,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",300,165,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",300,165,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Ksi\u0119gi-ewindencyjne-Rom\u00f3w1.jpg",300,165,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Tadeusz Joachimowski, ur. w 1908 r., nie zd\u0105\u017cy\u0142 przed \u015bmierci\u0105 uko\u0144czy\u0107 swych wspomnie\u0144 z obozowych prze\u017cy\u0107. Oznaczono go w KL Auschwitz numerem 3720. Najpierw by\u0142 pisarzem (Schreiberem) w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu, a nast\u0119pnie od wiosny 1943 r. pisarzem w obozie cyga\u0144skim w Brzezince, kt\u00f3rego ca\u0142kowita zag\u0142ada nast\u0105pi\u0142a siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, w dniu 2…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29289"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29289"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35221,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29289\/revisions\/35221"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}