{"id":28937,"date":"2019-06-28T12:37:46","date_gmt":"2019-06-28T11:37:46","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=28937"},"modified":"2021-10-17T11:30:01","modified_gmt":"2021-10-17T11:30:01","slug":"zegarek-z-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/06\/28\/zegarek-z-auschwitz\/","title":{"rendered":"Zegarek z Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a>
Mieczys\u0142aw Zawadzki, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Zdarzy\u0142o si\u0119 to ponad dwadzie\u015bcia lat temu. By\u0142 jesienny dzie\u0144 5 pa\u017adziernika 1998 roku, kiedy na terenie Muzeum Auschwitz spotka\u0142em by\u0142ego wi\u0119\u017ania Mieczys\u0142awa Zawadzkiego (nr 8012) z Warszawy, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 mi niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119 zegarka, pokazuj\u0105c mi go na swoim r\u0119ku. Jego w\u0142a\u015bcicielem w obozie by\u0142 Stanis\u0142aw Dobrowolski (nr 16061), kt\u00f3ry zosta\u0142 rozstrzelany 28 pa\u017adziernika 1942 roku.<\/span><\/a> Mieczys\u0142aw\u00a0 Zawadzki opowiada\u0142:<\/strong> Przyja\u017ani\u0142em si\u0119 ze Stasiem Dobrowolskim, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w kuchni. Od czasu do czasu podrzuca\u0142 mi margaryn\u0119, kt\u00f3r\u0105 przechowywa\u0142em i on p\u00f3\u017aniej dzieli\u0142 j\u0105 mi\u0119dzy swoich koleg\u00f3w. Pochodzi\u0142 podobno z okolic Zamo\u015bcia. By\u0142 to ch\u0142opak bardzo przystojny, czarny, \u015blicznie gra\u0142 na harmonii: \u201eA mnie jest szkoda lata\u201d. Kiedy s\u0142ysz\u0119 t\u0119 piosenk\u0119, to od razu przypomina mi si\u0119 Stasiu Dobrowolski i a\u017c mnie serce \u015bciska, bo bardzo si\u0119 lubili\u015bmy.<\/em><\/p>\n

W dniu 28 pa\u017adziernika 1942 r. wsta\u0142em rano, dzie\u0144 by\u0142 dosy\u0107 pogodny, by\u0142a ciep\u0142a jesie\u0144. Przebywali\u015bmy wtedy na bloku nr 25 a. Pobieg\u0142em si\u0119 umy\u0107. Mieli\u015bmy si\u0119 my\u0107 w faskach,\u00a0 my\u0142o si\u0119 po dziesi\u0119\u0107 os\u00f3b, wi\u0119c stara\u0142em my\u0107 si\u0119 pierwszy. Umy\u0142em si\u0119, wychodz\u0119, a z prawej strony ze sztuby wyskakuje w kalesonach Stasiu Dobrowolski i m\u00f3wi: \u201eMietek, rozwal\u0105 mnie dzisiaj!\u201d. I pobieg\u0142 do ubikacji. Zastanowi\u0142am si\u0119 nad tym, stoj\u0105c pod \u015bcian\u0105, on wybieg\u0142 z ubikacji i m\u00f3wi: \u201eS\u0142uchaj Mietek, zobaczysz, \u017ce mnie dzisiaj rozstrzelaj\u0105\u201d. I poszed\u0142 na sztub\u0119.<\/em><\/p>\n

Zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, czy mo\u017ce on co\u015b wie, bo mo\u017ce ju\u017c Hubert wr\u00f3ci\u0142 ze Schreibstube i co\u015b powiedzia\u0142. Poszed\u0142em do pokoju, gdzie mieszka\u0142 blokowy oraz schreiber i pytam si\u0119: \u201eKolego, czy Hubert wr\u00f3ci\u0142?\u201d, a on mi na to: \u201eNie, jeszcze nie. Co\u015b d\u0142ugo nie wraca\u201d. Wychodzi\u0142em po schodach na korytarzu, bo mieszkali\u015bmy na pierwszym pi\u0119trze, a tu wraca Hubert. Nazywa\u0142 si\u0119 Hubert Skolik, by\u0142 \u015al\u0105zakiem, to tak\u017ce szlachetna posta\u0107, du\u017co m\u0142odzie\u017cy uratowa\u0142. Wys\u0142a\u0142 na wolno\u015b\u0107 wiele os\u00f3b, kt\u00f3re by\u0142y Erziehungsh\u00e4ftlinge (wi\u0119\u017aniowie wychowawczy) i mia\u0142y terminowy pobyt\u00a0 w obozie. On by\u0142 na ich bloku schreiberem i je\u015bli kt\u00f3ry\u015b z tych h\u00e4ftling\u00f3w umiera\u0142, to Hubert \u00a0z obozu bra\u0142 swoich koleg\u00f3w, zamienia\u0142 im ich numery\u00a0 i tamci wychodzili na wolno\u015b\u0107, kiedy przyszed\u0142 termin zwolnienia. W dodatku kombinowa\u0142 chleb od Mietka Kotlarskiego, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w magazynie, nieraz ca\u0142e tragi i rozdawa\u0142 go przewa\u017cnie m\u0142odym ludziom.<\/em><\/p>\n

Hubert m\u00f3wi do mnie: \u201ePierona, Mietek! Gdzie te\u017c tyle ludzi od nas idzie! Co ja mam robi\u0107?\u201d. A jak z rana mia\u0142o si\u0119 wezwanie, to znaczy\u0142o to, \u017ce na rozstrzelanie. M\u00f3wi\u0119 mu: \u201eZobacz, czy jest tam Dobrowolski Stasiu?\u201d. \u201eJest! \u2013 m\u00f3wi. \u2013 I Mary\u015b, ten nasz Mary\u015b! Ten m\u0142ody ch\u0142opak, szesna\u015bcie lat. Co ja mam robi\u0107? Mietek, dorad\u017a. Powiedzie\u0107 im?\u201d. Ja m\u00f3wi\u0119: \u201eHubert, ja si\u0119 nie w\u0142\u0105czam, to jest twoja sprawa, jak zrobisz. Ja nie mog\u0119 ci doradzi\u0107\u201d.<\/em><\/p>\n

Jest apel. Stoj\u0119 jak zwykle na lewym skrzydle. Hubert jednak nie powiedzia\u0142 nikomu, co ich czeka, wyczytuje numery, wszyscy oni id\u0105 na lew\u0105 stron\u0119. Kiedy wyczyta\u0142 numer Dobrowolskiego, ten wybieg\u0142 z szeregu\u00a0 \u00a0i podbieg\u0142 do mnie: \u201eMietek, m\u00f3wi\u0142em ci, \u017ce mnie rozwal\u0105?\u201d. Zdejmuje zegarek i m\u00f3wi: \u201eMasz ten zegarek. Je\u017celi by\u015b prze\u017cy\u0142, to odnajd\u017a moich rodzic\u00f3w, mieszkaj\u0105 ko\u0142o Zamo\u015bcia, tam wska\u017c\u0105 ci Dobrowolskich, oddaj im ten zegarek i powiedz, jak zgin\u0105\u0142em\u201d.\u00a0 I poszed\u0142.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>
Stanis\u0142aw-Dobrowolski<\/figcaption><\/figure>\n

Rozstrzelali ich chyba wtedy oko\u0142o dwie\u015bcie osiemdziesi\u0105t os\u00f3b. Zaprowadzili ich na 11 blok, zacz\u0119li strzela\u0107, za\u0142atwili ich do godziny dwunastej i p\u00f3\u017aniej wywozili ich na wozach, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119li wi\u0119\u017aniowie, przykrytych kocami. Krew wtedy p\u0142yn\u0119\u0142a a\u017c do rynsztoku na 11 bloku,\u00a0 a krew, kt\u00f3ra si\u0119 la\u0142a z nich, tworzy\u0142a czerwon\u0105 strug\u0119 od 11 bloku a\u017c do krematorium.<\/em><\/p>\n

Pech chcia\u0142, \u017ce sta\u0142em na g\u00f3rze w oknie 25 bloku. Wioz\u0105 ich, buja si\u0119 to wszystko, te cia\u0142a. Odwija si\u0119 koc i widz\u0119, \u017ce nogami do mnie, a g\u0142ow\u0105 do 19 bloku, le\u017cy Staszek Dobrowolski. Jeszcze go zobaczy\u0142em. Jego twarz mam do tej pory przed oczami, tak\u0105 okrutnie pokrwawion\u0105. Nie wiem, czy zakrwawili go, gdy go rzucali, czy jak go zastrzelili. D\u0142ugi czas nie mog\u0142em tego przebole\u0107. Do tej pory, kiedy gdzie\u015b zagraj\u0105 t\u0119 piosenk\u0119 \u201eA mnie jest szkoda lata\u201d,<\/span><\/a><\/strong> to od razu mi si\u0119 przypomina Dobrowolski Stasio i jego twarz le\u017c\u0105cego na tym wozie, na samej g\u00f3rze, przykrytego kocem.<\/em><\/p>\n

Ten zegarek mam do tej pory. Je\u017adzi\u0142em, szuka\u0142em w Zamo\u015bciu i ko\u0142o Zamo\u015bcia, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce tam w 1942 r. by\u0142y pacyfikacje i wiele wsi spalono, a ludzi wybito. Tak, \u017ce \u017cadnego kontaktu z rodzin\u0105 Stasia Dobrowolskiego nie uda\u0142o mi si\u0119 nawi\u0105za\u0107.<\/em><\/p>\n

W kilka lat p\u00f3\u017aniej, ju\u017c po \u015bmierci Mieczys\u0142awa Zawadzkiego, odnalaz\u0142em rodzin\u0119 Stanis\u0142awa Dobrowolskiego <\/span><\/a><\/strong>w Tomaszowie Lubelskim.\u00a0 Zegarka nie by\u0142em jednak im w stanie ju\u017c przekaza\u0107. Zabra\u0142a go najprawdopodobniej z sob\u0105 wdowa po Mieczys\u0142awie Zawadzkim, kt\u00f3ra na sta\u0142e wyjecha\u0142a do Stan\u00f3w Zjednoczonych, nie podaj\u0105c swojego nowego miejsca zamieszkania za Oceanem.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 28 czerwca 2019 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zdarzy\u0142o si\u0119 to ponad dwadzie\u015bcia lat temu. By\u0142 jesienny dzie\u0144 5 pa\u017adziernika 1998 roku, kiedy na terenie Muzeum Auschwitz spotka\u0142em by\u0142ego wi\u0119\u017ania Mieczys\u0142awa Zawadzkiego (nr 8012) z Warszawy, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 mi niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119 zegarka, pokazuj\u0105c mi go na swoim r\u0119ku. Jego w\u0142a\u015bcicielem w obozie by\u0142 Stanis\u0142aw Dobrowolski (nr 16061), kt\u00f3ry zosta\u0142 rozstrzelany 28 pa\u017adziernika 1942 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":28938,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki.jpg",900,408,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki-300x136.jpg",150,68,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki.jpg",768,348,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki.jpg",300,136,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki.jpg",900,408,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/zawadzki.jpg",900,408,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Zdarzy\u0142o si\u0119 to ponad dwadzie\u015bcia lat temu. By\u0142 jesienny dzie\u0144 5 pa\u017adziernika 1998 roku, kiedy na terenie Muzeum Auschwitz spotka\u0142em by\u0142ego wi\u0119\u017ania Mieczys\u0142awa Zawadzkiego (nr 8012) z Warszawy, kt\u00f3ry opowiedzia\u0142 mi niezwyk\u0142\u0105 histori\u0119 zegarka, pokazuj\u0105c mi go na swoim r\u0119ku. Jego w\u0142a\u015bcicielem w obozie by\u0142 Stanis\u0142aw Dobrowolski (nr 16061), kt\u00f3ry zosta\u0142 rozstrzelany 28 pa\u017adziernika 1942…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28937"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28937"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35071,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28937\/revisions\/35071"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}