{"id":28794,"date":"2019-06-12T09:41:19","date_gmt":"2019-06-12T08:41:19","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=28794"},"modified":"2021-10-17T11:30:30","modified_gmt":"2021-10-17T11:30:30","slug":"sciana-stracen-miejsce-holdu-i-modlitwy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/06\/12\/sciana-stracen-miejsce-holdu-i-modlitwy\/","title":{"rendered":"\u015aciana Strace\u0144 – miejsce ho\u0142du i modlitwy"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>KL Auschwitz w pocz\u0105tkowym okresie istnienia by\u0142 miejscem ka\u017ani przede wszystkim Polak\u00f3w.<\/span><\/a><\/strong> Byli to przedstawiciele polskiej inteligencji, cz\u0142onkowie ruchu oporu i Polacy schwytani w \u0142apankach oraz w niewielkiej liczbie polscy \u017bydzi, przywo\u017ceni w transportach wraz z Polakami. Masowa zag\u0142ada ludno\u015bci \u017cydowskiej przywo\u017conej z\u00a0r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w europejskich podbitych przez hitlerowc\u00f3w, rozpocz\u0119ta zosta\u0142a w\u00a0komorach gazowych Birkenau wiosn\u0105 1942 r.<\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie transporty Polak\u00f3w kierowane by\u0142y nadal do KL Auschwitz a\u017c do ko\u0144ca istnienia obozu. Przywo\u017cono tu m.in. mieszka\u0144c\u00f3w wysiedlonych wiosek z\u00a0Zamojszczyzny oraz ludno\u015b\u0107 powsta\u0144czej Warszawy. Spo\u015br\u00f3d wi\u0119zionych w obozie o\u015bwi\u0119cimskim oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy Polak\u00f3w, po\u0142owa z\u00a0nich w nim zgin\u0119\u0142a. Symbolem zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest blok nr 11 (pocz\u0105tkowo nr 13), zwany Blokiem \u015amierci i znajduj\u0105ca si\u0119 na jego dziedzi\u0144cu \u015aciana Strace\u0144, pod kt\u00f3r\u0105 rozstrzelano co najmniej kilka tysi\u0119cy Polak\u00f3w.<\/p>\n

Parter i podziemia bloku nr 11<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Na parterze tego bloku do maja 1942 r. przebywali wi\u0119\u017aniowie karnej kompanii, natomiast jego piwnice zamieniono na centralny areszt obozowy,\u00a0 w kt\u00f3rym by\u0142y cele zwane bunkrami. W 1941 r. zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce w celach tych wi\u0119\u017aniowie gin\u0119li \u015bmierci\u0105 g\u0142odow\u0105. By\u0142y tam r\u00f3wnie\u017c cztery ma\u0142e cele do stania. Umieszczano jednak w nich g\u0142\u00f3wnie\u00a0 wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rych podejrzewano o dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 przed aresztowaniem lub w\u00a0obozie, sabota\u017c w pracy, przekazywanie gryps\u00f3w lub wi\u0119\u017ani\u00f3w podejmuj\u0105cych pr\u00f3by ucieczek, a tak\u017ce uj\u0119tych uciekinier\u00f3w.\u00a0 Przebywa\u0142y w\u00a0nim r\u00f3wnie\u017c osoby aresztowane za pomoc niesion\u0105 wi\u0119\u017aniom. Brutalne \u015bledztwo ko\u0144czy\u0142o si\u0119 najcz\u0119\u015bciej dla osadzonych wyrokiem \u015bmierci przez rozstrzelanie.<\/p>\n

\u201ePowr\u00f3t niepo\u017c\u0105dany\u201d<\/strong><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy wi\u0119\u017aniowie przybywali do obozu, maj\u0105c kartach personalnych zapis: \u201epowr\u00f3t niepo\u017c\u0105dany\u201d lub mieli naniesiony czerwony krzy\u017cyk. Esesmani z obozowego gestapo, co pewien czas przegl\u0105dali akta wi\u0119\u017ani\u00f3w z takimi adnotacjami i sporz\u0105dzali\u00a0 wykazy ich nazwisk. Takich wi\u0119\u017ani\u00f3w wzywano do kancelarii obozu w celu sprawdzenia danych personalnych i w tym samym dniu rozstrzeliwano.<\/p>\n

Strza\u0142 w ty\u0142 g\u0142owy<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
"Wybi\u00f3rka" wi\u0119\u017ani\u00f3w na rozstrzelanie, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

Wi\u0119\u017aniowie skazani na \u015bmier\u0107 byli umieszczani na parterze w bloku nr 11, gdzie po rozebraniu si\u0119 do naga w umywalni oczekiwali na egzekucj\u0119. Kiedy w\u015br\u00f3d skaza\u0144c\u00f3w by\u0142y wi\u0119\u017aniarki,\u00a0 wprowadzano je do drugiej, ma\u0142ej umywalki, gdzie tak samo przed rozstrzelaniem musia\u0142y si\u0119 rozebra\u0107.<\/p>\n

W pierwszej kolejno\u015bci rozstrzeliwane by\u0142y kobiety, w nast\u0119pnej dopiero m\u0119\u017cczy\u017ani. Zdarza\u0142o si\u0119 tak\u017ce, \u017ce wi\u0119\u017ani\u00f3w zabijano pojedynczo \u00a0w umywalni. Do ko\u0144ca 1942 r. rozstrzeliwanym przewa\u017cnie kr\u0119powano r\u0119ce przed egzekucj\u0105 drutem kolczastym, p\u00f3\u017aniej tego zaniechano ze wzgl\u0119du na nie stawianie oporu\u00a0 i spokojne zachowywanie si\u0119 skaza\u0144c\u00f3w. Nale\u017cy zaznaczy\u0107 tak\u017ce, \u017ce przed okresem tatua\u017cu, wprowadzonym w 1943 r., oczekuj\u0105cym na \u015bmier\u0107 pisano kopiowym o\u0142\u00f3wkiem obozowy numer na piersi w celu unikni\u0119cia ewentualnych pomy\u0142ek. Kiedy mia\u0142a odby\u0107 si\u0119 egzekucja, przeprowadzano wi\u0119\u017ani\u00f3w\u00a0 z pomieszcze\u0144, kt\u00f3rych okna wychodzi\u0142y na dziedziniec, gdzie by\u0142a \u015aciana Strace\u0144, na przeciwn\u0105 stron\u0119. Skaza\u0144cy byli wyprowadzani na \u015bmier\u0107 nago i boso bez wzgl\u0119du na por\u0119 roku.<\/p>\n

Esesman Pery Broad opisuje<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Rozbieranie si\u0119 przed egzekucj\u0105, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

Esesman z wydzia\u0142u politycznego (obozowe gestapo), Pery Broad, s\u0105dzony \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych we Frankfurcie nad Menem, tak opisa\u0142 przebieg tych egzekucji: \u201ePod kamiennym murem na podw\u00f3rzu bloku nr 11 ustawiona jest czarna \u015bciana.. \u015aciana ta, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z czarnych p\u0142yt izolacyjnych, sta\u0142a si\u0119 ko\u0144cowym kamieniem milowym istnienia tysi\u0119cy niewinnych ludzi: patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy nie chcieli w zamian za korzy\u015bci materialne zdradzi\u0107 ojczyzny; wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 zbiec z o\u015bwi\u0119cimskiego piek\u0142a, lecz gorzki los chcia\u0142, \u017ce zostali uj\u0119ci; \u015bwiadomych narodowo m\u0119\u017cczyzn i kobiet z wszystkich kraj\u00f3w okupowanych przez Niemc\u00f3w. Rozstrzeliwuje Rapportf\u00fchrer lub dozorca aresztu. By nie zwraca\u0107 uwagi przechodni\u00f3w na szosie, biegn\u0105cej nieopodal muru, u\u017cywaj\u0105 ma\u0142okalibrowego karabinku (\u2026), stoj\u0105 rozparci, upojeni \u015bwiadomo\u015bci\u0105 w\u0142adzy. W g\u0142\u0119bi kilku zastraszonych grabarzy czeka z noszami, by spe\u0142ni\u0107 smutny obowi\u0105zek. Nie potrafi\u0105 ukry\u0107 przera\u017cenia, kt\u00f3re maluje si\u0119 na ich twarzach. (\u2026) \u00a0Inny wi\u0119zie\u0144-si\u0142acz, wybrany spo\u015br\u00f3d sprz\u0105taczy, sprowadza biegiem dwie ofiary. Trzyma je za ramiona i przyciska twarzami do \u015bciany. <Preste> (prosto) \u2013 rzuca kto\u015b rozkaz, gdy odwracaj\u0105 g\u0142owy. Mimo, \u017ce to chwiej\u0105ce szkielety \u2013 niejeden z nich miesi\u0105cami wegetowa\u0142 w cuchn\u0105cej piwnicznej celi, w jakiej nie wytrzyma\u0142oby nawet zwierz\u0119 \u2013 ledwo trzymaj\u0105 si\u0119 na nogach, wielu z nich wo\u0142a jeszcze \u00a0w ostatniej sekundzie: <Niech \u017cyje Polska!> lub <Niech \u017cyje wolno\u015b\u0107!>. W takich wypadkach katowski pacho\u0142ek spieszy si\u0119 ze strza\u0142em w potylic\u0119 b\u0105d\u017a te\u017c usi\u0142uje ich zmusi\u0107 do milczenia brutalnymi ciosami. (\u2026) Nosiciele zw\u0142ok p\u0119dz\u0105 tam i z powrotem, \u0142aduj\u0105 trupy na nosze\u00a0 i rzucaj\u0105 je na kup\u0119 w drugim ko\u0144cu podw\u00f3rza\u201d.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

Najbardziej znane egzekucje pod \u015acian\u0105 Strace\u0144<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Egzekucja pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa-Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

11 listopada w 1941 r., w rocznic\u0119 odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0w 1918 r., odby\u0142a si\u0119 pierwsza egzekucja pod \u015acian\u0105 Strace\u0144. Jej przebieg obserwowa\u0142 komendant obozu Rudolf H\u00f6ss oraz kierownik obozu i lekarz obozowy. Rozstrzeliwa\u0142 podoficer raportowy Gerhard Palitzsch, ka\u017cdorazowo \u0142aduj\u0105c do karabinka nowy nab\u00f3j. W tym dniu rozstrzela\u0142 on kilkudziesi\u0119ciu wi\u0119\u017ani\u00f3w, prawie samych Polak\u00f3w. W wielu p\u00f3\u017aniejszych egzekucjach ten obozowy kat r\u00f3wnie\u017c najcz\u0119\u015bciej rozstrzeliwa\u0142 wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

27 maja 1942 r. rozstrzelano pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 168 wi\u0119\u017ani\u00f3w przywiezionych z Krakowa. W\u015br\u00f3d zamordowanych znajdowali si\u0119 aktorzy, malarze, rze\u017abiarze i oficerowie rezerwy. Jedn\u0105 z ofiar tej egzekucji by\u0142 znany rze\u017abiarz i malarz Ludwik Puget.<\/p>\n

18 sierpnia 1942 r. odprowadzono pod \u015acian\u0119 Strace\u0144 56 wi\u0119\u017ani\u00f3w, pochodz\u0105cych z rejencji katowickiej. Skazani na rozstrzelanie w bloku nr 11 \u015bpiewali \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d.<\/p>\n

28 pa\u017adziernika 1942 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano oko\u0142o 280 Polak\u00f3w wi\u0119zionych w KL Auschwitz. By\u0142a to najwi\u0119ksza egzekucja w historii tego obozu, kt\u00f3ra mia\u0142a charakter odwetu na wi\u0119\u017aniach za sabota\u017c i akcje partyzanckie prowadzone na terenie Lubelszczyzny, a ofiarami jej byli g\u0142\u00f3wnie wi\u0119\u017aniowie przywiezieni z wi\u0119zie\u0144 w Lublinie oraz Radomiu w latach 1941 i 1942. W\u015br\u00f3d rozstrzelanych by\u0142 legionista i nauczyciel, Miko\u0142aj Siemion, ojciec znanego powojennego aktora Wojciecha Siemiona.<\/p>\n

25 stycznia 1943 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano 53 wi\u0119\u017ani\u00f3w, podejrzanych o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w obozowym ruchu oporu. W\u015br\u00f3d nich byli podchor\u0105\u017cowie i oficerowie WP oraz przedstawiciele inteligencji polskiej.\u00a0 Zgin\u0105\u0142 w\u00f3wczas p\u0142k Jan Karcz, dow\u00f3dca Mazowieckiej Brygady Kawalerii.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wp\u0119dzanie wi\u0119\u017ani\u00f3w do bloku nr 11, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

15 lutego 1943 r. zosta\u0142 rozstrzelany na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 s\u0142ynny polski biegacz J\u00f3zef Noji, kt\u00f3ry uzyska\u0142 pi\u0105te miejsce w biegu na \u00a05 kilometr\u00f3w na olimpiadzie w Berlinie w 1936 r. Obecnie w O\u015bwi\u0119cimiu, na terenie Osiedla Chemik\u00f3w, jego imieniem nazwana jest jedna z ulic.<\/p>\n

11 pa\u017adziernika 1943 r. pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 rozstrzelano 54 wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie zamordowanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni \u00a0\u00a0i polityczni. Zgin\u0119\u0142o w\u00f3wczas wielu cz\u0142onk\u00f3w konspiracji wojskowej w obozie, utworzonej pod nazw\u0105 Zwi\u0105zek Organizacji Wojskowej przez rtm. Witolda Pileckiego. Znajdowali si\u0119 w\u015br\u00f3d nich: mjr Zygmunt Bo\u0144cza-Bohdanowski, kpt. Tadeusz Paolone (w obozie Lisowski), p\u0142k lotnictwa Juliusz Gilewicz i jego brat mjr Kazimierz Gilewicz, pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama; znani adwokaci Wac\u0142aw Szuma\u0144ski z Warszawy i dr J\u00f3zef Wo\u017aniakowski z Krakowa; znany ze swoich przedwojennych narodowo-radykalnych pogl\u0105d\u00f3w Jan Mosdorf, kt\u00f3ry w obozie pomaga\u0142 swoim \u017cydowskim wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniom.<\/p>\n

By\u0142y wi\u0119zie\u0144 KL Auschwitz, Ludwik Rajewski, tak opisa\u0142 przebieg powy\u017cszej egzekucji: \u201eJako pierwsi poszli pod <ekran> pu\u0142kownik Dziama i kapitan Lisowski-Paolone. Szli jak przysta\u0142o na \u017co\u0142nierzy. Gdy podeszli pod <ekran> Dziama zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do kat\u00f3w (\u2026) z pro\u015bb\u0105 o niestrzelanie w ty\u0142 g\u0142owy, lecz jak do \u017co\u0142nierzy \u2013 z pistolet\u00f3w i prosto w twarz. Wida\u0107, \u017ce docenili odwag\u0119 tych \u017co\u0142nierzy, bo uwzgl\u0119dnili ich pro\u015bb\u0119. Lisowski jeszcze krzykn\u0105\u0142: Niech \u017cyje Wolna i Niep\u2026 to by\u0142o jego ostatnie s\u0142owo\u201d.<\/em><\/p>\n

Wi\u0119\u017aniowie policyjni \u2013 dwie minuty i wyrok<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
"S\u0105d dora\u017any" w bloku nr 11, obraz by\u0142ego wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa-Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

W\u00a0pierwszych miesi\u0105cach 1943 r. pomieszczenia na parterze bloku nr 11 przeznaczono dla tzw. wi\u0119\u017ani\u00f3w policyjnych (Polizeih\u00e4ftlinge), kt\u00f3rych ju\u017c od 1942 r. przywo\u017cono do KL Auschwitz na stracenie. Pochodzili oni z\u00a0rejencji katowickiej i cz\u0119\u015bciowo opolskiej. \u00a0Wi\u0119\u017aniami policyjnymi byli prawie wy\u0142\u0105cznie sami Polacy, kt\u00f3rych podejrzewano o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w ruchu oporu. Wi\u0119\u017aniowie ci pozostawali do dyspozycji gestapo katowickiego, oczekuj\u0105c na wyrok s\u0105du dora\u017anego (Polizeistandgericht), kt\u00f3rego posiedzenia odbywa\u0142y si\u0119 co kilka tygodni w bloku nr 11. \u00a0\u201eS\u0105dowi dora\u017anemu\u201d \u00a0przewodniczy\u0142 ka\u017cdorazowo szef katowickiego gestapo – od czerwca 1942 r. do wrze\u015bnia 1943\u00a0r. dr Rudolf Mildner, a potem jego nast\u0119pca\u00a0\u00a0 dr\u00a0Johannes Th\u00fcmmler, pe\u0142ni\u0105cy t\u0119 funkcj\u0119 do stycznia 1945\u00a0r. Oskar\u017conych, z ma\u0142ymi wyj\u0105tkami, obydwaj wspomniani szefowie katowickiego gestapo skazywali na \u015bmier\u0107. Liczba ich ofiar jest szacowana na ponad 3000 os\u00f3b. Byli w\u015br\u00f3d nich m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety i dzieci.<\/p>\n

Warto doda\u0107, \u017ce bezpo\u015brednio przed rozpocz\u0119ciem posiedzenia \u201es\u0105du dora\u017anego\u201d otwierano sale na parterze w bloku nr 11, w kt\u00f3rych przebywali wi\u0119\u017aniowie policyjni i wyczytywano nazwiska. Wywo\u0142ani wychodzili z sal i ustawiali si\u0119 w korytarzu w dw\u00f3ch lub wi\u0119cej szeregach. Nast\u0119pnie wzywani pojedynczo wchodzili na sal\u0119 rozpraw. Ka\u017cdemu z oskar\u017conych po\u015bwi\u0119cano od jednej do dw\u00f3ch minut. Policyjny \u201es\u0105d dora\u017any\u201d skazywa\u0142 wi\u0119\u017ani\u00f3w przewa\u017cnie na rozstrzelanie, a egzekucj\u0119 przeprowadzano po jego zako\u0144czeniu \u00a0na dziedzi\u0144cu bloku nr 11.<\/p>\n

<\/strong><\/p>\n

Rozebranie \u015aciany Strace\u0144 w 1944 r.<\/strong><\/p>\n

\u015aciana Strace\u0144 pod kt\u00f3r\u0105 rozstrzeliwano wi\u0119\u017ani\u00f3w do listopada 1943 r. zosta\u0142a rozebrana w ostatnich dniach lutego 1944 r. Od tego czasu skaza\u0144c\u00f3w wywo\u017cono do KL Auschwitz II-Birkenau, gdzie zabijano ich w komorach gazowych lub rozstrzeliwano na terenie krematori\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>Miejsce ho\u0142du i modlitwy<\/strong><\/p>\n

Dzisiaj na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 znajduje si\u0119 rekonstrukcja \u015aciany Strace\u0144, pod kt\u00f3r\u0105 setki tysi\u0119cy odwiedzaj\u0105cych rokrocznie tereny by\u0142ego obozu Auschwitz-Birkenau sk\u0142adaj\u0105 kwiaty, zapalaj\u0105 znicze i modl\u0105 si\u0119. Ho\u0142d\u00a0 \u00a0w tym miejscu pomordowanym odda\u0142 tak\u017ce Jan Pawe\u0142 II w czerwcu 1979 r.,\u00a0 Benedykt XVI w maju 2006 r. i Franciszek w lipcu 2016 r.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 12 czerwca 2019 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KL Auschwitz w pocz\u0105tkowym okresie istnienia by\u0142 miejscem ka\u017ani przede wszystkim Polak\u00f3w. Byli to przedstawiciele polskiej inteligencji, cz\u0142onkowie ruchu oporu i Polacy schwytani w \u0142apankach oraz w niewielkiej liczbie polscy \u017bydzi, przywo\u017ceni w transportach wraz z Polakami. Masowa zag\u0142ada ludno\u015bci \u017cydowskiej przywo\u017conej z\u00a0r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w europejskich podbitych przez hitlerowc\u00f3w, rozpocz\u0119ta zosta\u0142a w\u00a0komorach gazowych Birkenau wiosn\u0105 1942 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":28798,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",161,121,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana-150x121.jpg",119,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",150,113,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",161,121,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",161,121,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",161,121,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/sciana.jpg",161,121,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"KL Auschwitz w pocz\u0105tkowym okresie istnienia by\u0142 miejscem ka\u017ani przede wszystkim Polak\u00f3w. Byli to przedstawiciele polskiej inteligencji, cz\u0142onkowie ruchu oporu i Polacy schwytani w \u0142apankach oraz w niewielkiej liczbie polscy \u017bydzi, przywo\u017ceni w transportach wraz z Polakami. Masowa zag\u0142ada ludno\u015bci \u017cydowskiej przywo\u017conej z\u00a0r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w europejskich podbitych przez hitlerowc\u00f3w, rozpocz\u0119ta zosta\u0142a w\u00a0komorach gazowych Birkenau wiosn\u0105 1942…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28794"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28794"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35229,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28794\/revisions\/35229"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28798"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}