{"id":28758,"date":"2019-06-10T14:06:25","date_gmt":"2019-06-10T14:06:25","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=28758"},"modified":"2021-10-31T10:59:29","modified_gmt":"2021-10-31T10:59:29","slug":"za-brzozowym-laskiem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/06\/10\/za-brzozowym-laskiem\/","title":{"rendered":"Za brzozowym laskiem"},"content":{"rendered":"
\n

77 lat temu,<\/span><\/a> w czerwcu 1942 r.,\u00a0Niemcy zawie\u017ali na \u015bmier\u0107 \u017byd\u00f3w z Olkusza. Byli jednymi z pierwszych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w \u201eczerwonym domku\u201d: pierwszej komorze gazowej w obozie Birkenau. W dw\u00f3ch transportach kolejowych wywie\u017ali ok. 3 tys. m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci z olkuskiego getta. Byli w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce liczni \u017bydzi z Chorzowa, przesiedleni do Olkusza jeszcze w 1940 r. Wszyscy zgin\u0119li w komorach gazowych KL\u00a0Auschwitz II-Birkenau.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u017bydzi olkuscy na dworcu kolejowym przed deportacj\u0105, czerwiec 1942 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Zachowa\u0142y si\u0119 za to zdj\u0119cia \u017byd\u00f3w oczekuj\u0105cych na poci\u0105g, kt\u00f3rym mieli pojecha\u0107 z dworca w\u00a0Olkuszu. Razem z \u017bydami, pilnowanymi przez Niemc\u00f3w i \u017cydowskich policjant\u00f3w, na jednym ze zdj\u0119\u0107 sfotografowany zosta\u0142 niejaki Friedrich Kuczynski. Stoi w mundurze, podparty lew\u0105 r\u0119k\u0105 pod bok, w\u00a0prawej trzyma pa\u0142k\u0119. Przygl\u0105da si\u0119 \u017bydom, kt\u00f3rych wcze\u015bniej, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z gestapo, selekcjonowa\u0142 na \u015bmier\u0107 \u2013 jako tych, kt\u00f3rzy nie nadaj\u0105 si\u0119 na wywiezienie do oboz\u00f3w pracy.<\/p>\n

Program uroczysto\u015bci w Brzezince 13.o6.2019 <\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

<\/a>\"\"<\/a>Kuczynski by\u0142 Niemcem, urodzi\u0142 si\u0119 w 1914 r. w rumu\u0144skiej Suczawie. Z zawodu nauczyciel gimnazjalny, w\u0142ada\u0142 te\u017c francuskim i rumu\u0144skim. Podczas wojny zosta\u0142 pracownikiem urz\u0119du, kt\u00f3ry w 1940 r. utworzy\u0142 Reichsf\u00fchrer SS Heinrich Himmler \u2013 powo\u0142uj\u0105c Specjalnego Pe\u0142nomocnika Reichsf\u00fchrera SS i Szefa Niemieckiej Policji ds. Zatrudnienia Obcych Narodowo\u015bci na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Funkcj\u0119 pe\u0142nomocnika powierzono SS-Oberf\u00fchrerowi Albrechtowi Szmeltowi, prezydentowi policji we Wroc\u0142awiu. Za\u015b kierownikiem Wydzia\u0142u \u201eJ\u201d \u2013 dla spraw \u017cydowskich w tym urz\u0119dzie, mieszcz\u0105cego si\u0119 w Sosnowcu \u2013 zosta\u0142 w\u0142a\u015bnie Kuczynski, maj\u0105cy 26 lat. Swoj\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0142 gorliwie \u2013 zdj\u0119cie z Olkusza jest jednym z tego dowod\u00f3w. \u00a0Po wojnie zosta\u0142 os\u0105dzony i stracony w 1949 r., w wi\u0119zieniu w Sosnowcu.<\/p>\n

Czerwony domek<\/span><\/strong><\/p>\n

Dwa poci\u0105gi, kt\u00f3rych odjazd nadzorowa\u0142 Kuczynski, przez Szczakow\u0105 i\u00a0Mys\u0142owice, w odst\u0119pach dwudniowych, zawioz\u0142y olkuskich \u017byd\u00f3w na dworzec towarowy w O\u015bwi\u0119cimiu. W\u00a0jego obr\u0119bie w 1942 r. uruchomiono tzw. \u201eAlte Judenrampe<\/em>\u201d (stara rampa \u017cydowska). Znajdowa\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy obozami Auschwitz i Birkenau. Tu przybywa\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 poci\u0105g\u00f3w z \u017bydami w latach 1942-44 (do maja).<\/p>\n

\"\"<\/a>\u017byd\u00f3w olkuskich, po pozostawieniu przez nich na rampie baga\u017cy, pieszo lub samochodami przewieziono do nowo powsta\u0142ej pierwszej komory gazowej w\u00a0Birkenau. Znajdowa\u0142a si\u0119 w odleg\u0142o\u015bci ok. 2 km, za brzozowym lasem, poza aktualnymi granicami by\u0142ego obozu. Sta\u0142 tam dom, nale\u017c\u0105cy wcze\u015bniej do polskiej rodziny, kiedy\u015b mieszkaj\u0105cej w\u00a0wysiedlonej przez Niemc\u00f3w wsi Brzezinka. Niemcy dom zarekwirowali i\u00a0wczesn\u0105 wiosn\u0105 1942 r. zaadaptowali na komor\u0119 gazow\u0105. Od koloru \u015bcian, z\u00a0czerwonej ceg\u0142y, zwany by\u0142 \u201eczerwonym domkiem\u201d.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
Uczennice sz\u00f3stej klasy szko\u0142y powszechnej w Olkuszu (rocznik 1931\/32), szesna\u015bcie uczennic tej klasy to \u017byd\u00f3wki (wszystkie zgin\u0119\u0142y w Birkenau), w pierwszym rz\u0119dzie siedzi Janina Kocjan (po m\u0119\u017cu Cyra), sz\u00f3sta od lewej strony.<\/figcaption><\/figure>\n

W czerwcu 1942 r. Niemcy uruchomili tu pierwsz\u0105 zakamuflowan\u0105 komor\u0119 gazow\u0105. Na drzwiach \u201edomku\u201d, kt\u00f3rego okna zamurowano, umie\u015bcili napis \u201eDo \u0142a\u017ani\u201d. Tak urz\u0105dzon\u0105 komor\u0119 gazow\u0105 nazwano bunkrem nr 1. Na powierzchni ok. 90 metr\u00f3w kw., podzielonej na dwie komory gazowe, w latach 1942-43 zamordowali dziesi\u0105tki tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w \u2013 przy pomocy cyklonu B, z kt\u00f3rego kryszta\u0142k\u00f3w wydziela\u0142 si\u0119 cyjanowod\u00f3r (po szczelnym zamkni\u0119ciu drzwi, Niemcy wrzucali kryszta\u0142ki cyklonu przez otwory w\u00a0\u015bcianach).<\/p>\n

Ukryte \u015blady zbrodni<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Tam w\u0142a\u015bnie zaprowadzili \u017byd\u00f3w z Olkusza. Najpierw do s\u0105siaduj\u0105cych z \u201eczerwonym domkiem\u201d dw\u00f3ch barak\u00f3w, gdzie musieli si\u0119 rozebra\u0107. Potem, pod pozorem k\u0105pieli, wprowadzili ich do \u201edomku\u201d, gdzie jednorazowo mo\u017cna by\u0142o u\u015bmierci\u0107 800 os\u00f3b. Cia\u0142a zamordowanych olkuskich \u017byd\u00f3w zakopano w pobli\u017cu \u201edomku\u201d. P\u00f3\u017aniej odkopano je wraz z cia\u0142ami innych zamordowanych w 1942 r. i\u00a0spalono, w\u00a0 specjalnie przygotowanych do\u0142ach.<\/p>\n

Jako miejsce do zabijania \u201eczerwony domek\u201d funkcjonowa\u0142 do kwietnia 1943 r., gdy oddano do u\u017cytku cztery du\u017ce krematoria i\u00a0komory gazowe (ich ruiny stoj\u0105 dzi\u015b na terenie Muzeum). Wtedy \u201eczerwony domek\u201d rozebrano. Dla ukrycia \u015blad\u00f3w zbrodni, po\u0142o\u017cone obok do\u0142y spaleniskowe zasypano, a teren zniwelowano.<\/p>\n

Dzi\u015b stoj\u0105 tam trzy granitowe tablice z napisami po polsku, hebrajsku i\u00a0angielsku. Odwiedzaj\u0105cy to miejsce mog\u0105 sobie tylko wyobrazi\u0107, \u017ce tutaj, na tym niewinnie wygl\u0105daj\u0105cym terenie, sta\u0142 sobie kiedy\u015b nieotynkowany dom. I \u017ce gdzie\u015b tu, wko\u0142o, le\u017c\u0105 tak\u017ce prochy \u017byd\u00f3w z Olkusza \u2013 jednych z pierwszych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w \u201eczerwonym domku\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>W dniu 13 czerwca 2019 r. w miejscu, gdzie zgin\u0119li \u017bydzi olkuscy i spoczywaj\u0105 ich prochy, cz\u0142onkowie Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem \u2013 Pami\u0119\u0107 o Auschwitz-Birkenau z\u0142o\u017cyli wieniec z napisem \u201ePami\u0119ci \u017byd\u00f3w olkuskich\u201d.<\/strong><\/p>\n

W uroczysto\u015bci tej uczestniczy\u0142 Jerzy Sawicki, prezes\u00a0 Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego TOnO z Warszawy oraz Marek Ksi\u0119\u017carczyk, prezes Oddzia\u0142u Miejskiego tej organizacji z O\u015bwi\u0119cimia. <\/strong><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 zaszczyci\u0142a r\u00f3wnie\u017c swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105 trzyosobowa delegacja z Olkusza, na czele z Profesorem Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Micha\u0142em Ostrowskim, zapalaj\u0105c znicz. Zebrani chwil\u0105 milczenia uczcili pami\u0119\u0107 o pomordowanych \u017bydach olkuskich.<\/strong><\/p>\n

<\/strong>Profesor Micha\u0142 Ostrowski prowadzi prywatny portal internetowy, zatytu\u0142owany\u00a0„Olkuscy \u017bydzi. Ludzie, imiona i pami\u0119\u0107”.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

„Tygodnik Powszechny” z 4.07.2017 r.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 10 czerwca 2019 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

77 lat temu, w czerwcu 1942 r.,\u00a0Niemcy zawie\u017ali na \u015bmier\u0107 \u017byd\u00f3w z Olkusza. Byli jednymi z pierwszych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w \u201eczerwonym domku\u201d: pierwszej komorze gazowej w obozie Birkenau. W dw\u00f3ch transportach kolejowych wywie\u017ali ok. 3 tys. m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci z olkuskiego getta. Byli w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce liczni \u017bydzi z Chorzowa, przesiedleni do Olkusza jeszcze …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":28759,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",300,269,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",150,135,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",300,269,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",300,269,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",300,269,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/kuczynski.jpg",300,269,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"77 lat temu, w czerwcu 1942 r.,\u00a0Niemcy zawie\u017ali na \u015bmier\u0107 \u017byd\u00f3w z Olkusza. Byli jednymi z pierwszych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w \u201eczerwonym domku\u201d: pierwszej komorze gazowej w obozie Birkenau. W dw\u00f3ch transportach kolejowych wywie\u017ali ok. 3 tys. m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci z olkuskiego getta. Byli w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce liczni \u017bydzi z Chorzowa, przesiedleni do Olkusza jeszcze…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28758"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28758"}],"version-history":[{"count":47,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28758\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35230,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28758\/revisions\/35230"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28759"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28758"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28758"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28758"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}