{"id":28514,"date":"2019-03-24T15:11:18","date_gmt":"2019-03-24T15:11:18","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=28514"},"modified":"2026-03-22T11:33:09","modified_gmt":"2026-03-22T11:33:09","slug":"28514","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/03\/24\/28514\/","title":{"rendered":"M\u00f3j stryj ratowa\u0142 \u017byd\u00f3w. Tadeusz Cera (1894-1962)"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Brat mojego ojca Tadeusz Cera by\u0142 moim ojcem chrzestnym. Z okazji Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry obchodzony jest od ubieg\u0142ego roku w Polsce 24 marca, chcia\u0142em przypomnie\u0107 jego posta\u0107. Tekst poni\u017cszy napisa\u0142em na podstawie wspomnie\u0144 mojego ojca J\u00f3zefa Cyry, kt\u00f3ry\u00a0na polecenie swoich prze\u0142o\u017conych z Armii Krajowej, sporz\u0105dzi\u0142 raport na temat zag\u0142ady \u017byd\u00f3w ze Ska\u0142y<\/span><\/a>,<\/span> kt\u00f3rej prawie \u017ce by\u0142 naocznym \u015bwiadkiem.<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Tadeusz Cera (u\u017cywa\u0142 nazwiska zniekszta\u0142conego, prawid\u0142owo nazywa\u0142 si\u0119 Cyra) urodzi\u0142 si\u0119 w Przybys\u0142awicach ko\u0142o Minogi, obecnie powiat krakowski, w drugiej po\u0142owie pa\u017adziernika 1894 roku. W Minodze ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y powszechnej, z kt\u00f3rej wyni\u00f3s\u0142 umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania, pisania i rachunk\u00f3w. Rodzice nie posiadali gospodarstwa. P\u00f3\u017aniej dopiero kupili trzy morgi z folwarku \u201eLaskowiec\u201d w Przybys\u0142awicach, gdzie wybudowali sw\u00f3j dom rodzinny. W pracach tych pomaga\u0142 im Tadeusz, kt\u00f3ry ko\u0142o nowo wybudowanego domu rodzic\u00f3w zasadzi\u0142 sad, zniszczony przez mro\u017an\u0105 zim\u0119 w 1929 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Tadeusz Cera, fot. oko\u0142o 1913 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Tadeusz Cera by\u0142 wyj\u0105tkowo pracowity i maj\u0105c zaledwie osiemna\u015bcie lat wyjecha\u0142 w 1912 roku do Niemiec (zab\u00f3r pruski), gdzie pracowa\u0142 w okresie letnim w cegielni ko\u0142o Kruszwicy. Na zim\u0119 powr\u00f3ci\u0142 do Przybys\u0142awic.<\/p>\n

W 1915 roku wyjecha\u0142 z kolei do Czech, gdzie podj\u0105\u0142 prac\u0119 w maj\u0105tku ziemskim. Zab\u00f3r rosyjski opu\u015bci\u0142 i przekroczy\u0142 granic\u0119, posiadaj\u0105c tylko przepustk\u0119 czasow\u0105, wa\u017cn\u0105 na trzy dni. Faktycznie powr\u00f3ci\u0142 dopiero do Przybys\u0142awic za kilka miesi\u0119cy. W czasie przekraczania granicy w \u201ekomorze celnej\u201d zmuszony by\u0142 pozostawi\u0107 dokument, zawieraj\u0105cy jego dane personalne i miejsce zamieszkania. Po powrocie do Przybys\u0142awic zosta\u0142 wkr\u00f3tce aresztowany przez dw\u00f3ch \u017candarm\u00f3w rosyjskich jako przest\u0119pca, kt\u00f3ry nielegalnie przekroczy\u0142 granic\u0119 rosyjsk\u0105. M\u0142odego Tadeusza umieszczono najpierw w miejscowym areszcie w Minodze, a potem tzw. \u201eciupasem\u201d kolejno by\u0142 przekazywany do areszt\u00f3w w Su\u0142oszowej, Rabsztynie, Wolbromiu i Miechowie. W ko\u0144cu doprowadzono go do \u201ekomory celnej\u201d (granicznej) w Micha\u0142owicach, gdzie po sprawdzeniu to\u017csamo\u015bci zosta\u0142 zwolniony i powr\u00f3ci\u0142 do Przybys\u0142awic.<\/p>\n

W marcu 1914 roku powt\u00f3rnie wyjecha\u0142 do Niemiec. M\u00f3j ojciec J\u00f3zef Cyra zapami\u0119ta\u0142, jak opuszcza\u0142 z walizk\u0105 w r\u0119ku dom rodzinny. Wkr\u00f3tce wybuch\u0142a pierwsza wojna \u015bwiatowa. Tadeusz jako poddany rosyjski zosta\u0142 internowany przez Niemc\u00f3w i skierowany do pracy w gospodarstwie rolnym, po\u0142o\u017conym niedaleko granicy francuskiej, gdzie pracowa\u0142 a\u017c do zako\u0144czenia wojny. Do Przybys\u0142awic wr\u00f3ci\u0142 dopiero w grudniu 1918 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Dom rodzinny Tadeusza Cery i mojego ojca w Przybys\u0142awicach, obraz malarza amatora o nazwisku Maniura<\/figcaption><\/figure>\n

W odrodzonej Polsce \u2013 po kr\u00f3tkim pobycie w domu rodzinnym \u2013 wst\u0105pi\u0142 w marcu 1919 roku do Policji Pa\u0144stwowej, gdzie po kr\u00f3tkim przeszkoleniu pracowa\u0142 jako posterunkowy najpierw w Gr\u0119bynicach, a potem w Jangrocie i Ojcowie. W czasie tej s\u0142u\u017cby przypadkowo zosta\u0142 ostrzelany w nocy przez drugi patrol policyjny, otrzymuj\u0105c ran\u0119 postrza\u0142ow\u0105 w r\u0119k\u0119. Na szcz\u0119\u015bcie nie dozna\u0142 trwa\u0142ych obra\u017ce\u0144 i szybko si\u0119 wyleczy\u0142.<\/p>\n

Jesieni\u0105 1920 roku Tadeusz Cera zosta\u0142 dyscyplinarnie zwolniony z Policji Pa\u0144stwowej. Powodem zwolnienia by\u0142o zawarcie ma\u0142\u017ce\u0144stwa bez zezwolenia w\u0142adz policyjnych z Mariann\u0105 Noco\u0144, pochodz\u0105c\u0105 z Che\u0142ma, parafia Go\u0142aczewy ko\u0142o Wolbromia. Z\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3wczas podanie, aby umo\u017cliwiono mu podj\u0119cie pracy w policji w \u0141ucku na Terenia Wo\u0142ynia. Z Komendy Policji w \u0141ucku nadesz\u0142a jednak odpowied\u017a odmowna, poniewa\u017c poprzednio zosta\u0142 z tej s\u0142u\u017cby usuni\u0119ty dyscyplinarnie.<\/p>\n

W 1921 roku Tadeusz Cera za\u0142o\u017cy\u0142 sklep w Przybys\u0142awicach, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 ponad rok. Na pocz\u0105tku 1923 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 z \u017con\u0105 do Kobylan, gdzie r\u00f3wnie\u017c posiada\u0142 sklep, w kt\u00f3rym pracowa\u0142 do 1927 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Uratowany przez mojego stryja Henoch Meiteles z rodzin\u0105, Monachium 1957 r.<\/figcaption><\/figure>\n

W 1925 roku zakupi\u0142 od w\u0142a\u015bciciela ziemskiego J\u00f3zefa Skarbka-Borowskiego trzyna\u015bcie morg\u00f3w ziemi w Zam\u0142yniu ko\u0142o Minogi. Na gruncie tym wybudowa\u0142 budynki mieszkalne i gospodarcze.<\/p>\n

W czasie okupacji hitlerowskiej ukrywa\u0142 w swoim gospodarstwie dw\u00f3ch braci \u017byd\u00f3w: Henocha i Joska Meiteles\u00f3w<\/span><\/a>, <\/span><\/strong>pochodz\u0105cych ze Ska\u0142y ko\u0142o Ojcowa, kt\u00f3rzy po wojnie wyjechali na Zach\u00f3d (Niemcy i Stany Zjednoczone).<\/p>\n

W latach 1947-1949 wydzier\u017cawi\u0142 gospodarstwo rolne w Zam\u0142yniu i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 do Krakowa, gdzie prowadzi\u0142 sklep z artyku\u0142ami gospodarstwa domowego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Gr\u00f3b rodzinny Cer\u00f3w na cmentarzu w Minodze<\/figcaption><\/figure>\n

W nowej sytuacji ustrojowej musia\u0142 jednak ten sklep zlikwidowa\u0107. Wr\u00f3ci\u0142 do Zam\u0142ynia, gdzie pracowa\u0142 w swoim gospodarstwie rolnym a\u017c do \u015bmierci, kt\u00f3ra nast\u0105pi\u0142a w marcu 1962 roku. Jego \u017cona Marianna zmar\u0142a w czerwcu 1988 roku. Obydwoje s\u0105 pochowani na cmentarzu w Minodze.<\/p>\n

Ze zwi\u0105zku z Mariann\u0105 Noco\u0144 posiada\u0142 dzieci: najstarsza c\u00f3rka zmar\u0142a w niemowl\u0119ctwie, potem urodzi\u0142 si\u0119 syn Stanis\u0142aw (1923 r.) i c\u00f3rki: Antonina (1926 r.), Janina (1929 r.) i Danuta (1932 r.).<\/p>\n

M\u00f3j stryj ratowa\u0142 \u017byd\u00f3w<\/span><\/a> (listy pisane<\/span><\/a> po wojnie przez uratowanych)<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

————————————————<\/p>\n

– Polacy ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w s\u0105 wzorem patriotyzmu i przyk\u0142adem solidarno\u015bci, odwagi oraz wierno\u015bci etosowi wolnej Rzeczypospolitej<\/em> \u2013 w dniu 24 marca 2019 roku napisa\u0142 prezydent Andrzej Duda w li\u015bcie do uczestnik\u00f3w warszawskich uroczysto\u015bci z okazji Narodowego Dnia Pami\u0119ci Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w pod okupacj\u0105 niemieck\u0105.<\/p>\n

Adam Cyra <\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 24 marca 2019 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Brat mojego ojca Tadeusz Cera by\u0142 moim ojcem chrzestnym. Z okazji Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry obchodzony jest od ubieg\u0142ego roku w Polsce 24 marca, chcia\u0142em przypomnie\u0107 jego posta\u0107. Tekst poni\u017cszy napisa\u0142em na podstawie wspomnie\u0144 mojego ojca J\u00f3zefa Cyry, kt\u00f3ry\u00a0na polecenie swoich prze\u0142o\u017conych z Armii Krajowej, sporz\u0105dzi\u0142 raport na temat zag\u0142ady \u017byd\u00f3w …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":28515,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[655],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK.jpg",1752,1273,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK-300x217.jpg",150,109,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK.jpg",768,558,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK-1024x744.jpg",300,218,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK.jpg",1536,1116,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/Legitymacja-AK.jpg",1752,1273,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Brat mojego ojca Tadeusz Cera by\u0142 moim ojcem chrzestnym. Z okazji Narodowego Dnia Pami\u0119ci o Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3ry obchodzony jest od ubieg\u0142ego roku w Polsce 24 marca, chcia\u0142em przypomnie\u0107 jego posta\u0107. Tekst poni\u017cszy napisa\u0142em na podstawie wspomnie\u0144 mojego ojca J\u00f3zefa Cyry, kt\u00f3ry\u00a0na polecenie swoich prze\u0142o\u017conych z Armii Krajowej, sporz\u0105dzi\u0142 raport na temat zag\u0142ady \u017byd\u00f3w…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28514"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28514"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28514\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39681,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28514\/revisions\/39681"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28514"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28514"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28514"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}