{"id":28402,"date":"2019-03-12T20:04:33","date_gmt":"2019-03-12T20:04:33","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=28402"},"modified":"2021-10-31T11:00:55","modified_gmt":"2021-10-31T11:00:55","slug":"28402","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2019\/03\/12\/28402\/","title":{"rendered":"Jak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 nie pomagali"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Kilka lat temu Stefan Zgliczy\u0144ski napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 pomagali\u201d, kt\u00f3ra do niedawna by\u0142a jeszcze dost\u0119pna na p\u00f3\u0142kach ksi\u0119garskich.<\/strong><\/p>\n

Jej recenzent Artur Domos\u0142awski napisa\u0142:<\/p>\n

\n

\u201eMit Polski Niewinnej jest powielany od dziesi\u0119cioleci, wyrastaj\u0105 na nim kolejne pokolenia Polak\u00f3w. Jan Tomasz Gross dotkn\u0105\u0142 swoimi ksi\u0105\u017ckami zaledwie czubka g\u00f3ry \u2013 za co mu chwa\u0142a. Z kolei prace zawodowych badaczy Zag\u0142ady, kt\u00f3re obna\u017caj\u0105 polskie w niej wsp\u00f3lnictwo, nie s\u0105 niestety znane szerszej publiczno\u015bci. Szkoda, bo wywracaj\u0105 do g\u00f3ry nogami spo\u0142eczn\u0105 histori\u0119 Polski \u2013 II RP, okupacji, PRL a\u017c do dzi\u015b. W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 ksi\u0105\u017cka Stefana Zgliczy\u0144skiego, nie obci\u0105\u017cona balastem prac naukowych, zaadresowana szcz\u0119\u015bliwie \u2013 podobnie jak dzie\u0142a Grossa \u2013 do szerokiej publiki. Oby ta publika zdo\u0142a\u0142a kiedy\u015b przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce Polacy masowo donosili na \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w (tak, tak, to nie by\u0142y pojedyncze zatrute jab\u0142ka), szanta\u017cowali, wymuszali haracze, mordowali. Cierpimy na niedostatek wiedzy i refleksji nad tym, co Polska i Polacy wyrz\u0105dzili \u017bydom czy Polakom \u017cydowskiego pochodzenia (odwieczny k\u0142opot z definicj\u0105). Nie dlatego, \u017ce wiedza ta jest niedost\u0119pna, lecz dlatego \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 si\u0119 przed ni\u0105 broni. Mo\u017ce ksi\u0105\u017cki takie, jak mocna i poruszaj\u0105ca praca Zgliczy\u0144skiego przyczyni\u0105 si\u0119 kiedy\u015b w ko\u0144cu do g\u0142\u0119bokiej zmiany? A mo\u017ce nie? Mo\u017cliwe, \u017ce mit Polski Niewinnej jest nie do wykorzenienia. Ale pr\u00f3bowa\u0107 trzeba \u2013 i ta ksi\u0105\u017cka jest tak\u0105 w\u0142a\u015bnie wa\u017cn\u0105, odwa\u017cn\u0105 i ambitn\u0105 pr\u00f3b\u0105\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

Odnios\u0142em wra\u017cenie, \u017ce \u00a0dalszym ci\u0105<\/span><\/a><\/strong>giem wmawiania wszystkim Polakom,<\/span><\/a><\/strong><\/span> \u017ce byli mordercami<\/span><\/a><\/strong> jest praca pod redakcj\u0105 Barbary Engelking,<\/span><\/a> <\/strong>Jana Grabowskiego i\u00a0Dariusza Libionki, zatytu\u0142owana „Dalej jest noc. Losy \u017byd\u00f3w w\u00a0wybranych powiatach okupowanej Polski” (dziewi\u0119\u0107 powiat\u00f3w: bielski, bi\u0142gorajski, w\u0119growski, \u0142ukowski, z\u0142oczowski, miechowski, nowotarski, d\u0119bicki i\u00a0boche\u0144ski), kt\u00f3ra\u00a0ukaza\u0142a si\u0119 w ubieg\u0142ym roku nak\u0142adem Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w w\u00a0Warszawie. Obszerna, dwutomowa, licz\u0105ca 1700 stron publikacja powstawa\u0142a przez wiele lat. Badaniem ka\u017cdego powiatu zaj\u0105\u0142 si\u0119 inna osoba, autorami poszczeg\u00f3lnych rozdzia\u0142\u00f3w s\u0105\u00a0wed\u0142ug kolejno\u015bci Barbara Engelking, Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Alina Skibi\u0144ska, Jean-Charles Szurek, Anna Zapalec, Karolina Panz, Tomasz Frydel, Dagmara\u00a0Swa\u0142tek-Niewi\u0144ska.<\/p>\n

Autorzy ksi\u0105\u017cki \u201eDalej ni\u017c noc\u201d twierdz\u0105, \u017ce likwidacje gett przetrwa\u0142o od 200 do 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Ukrywali si\u0119 na ziemiach polskich okupowanych przez Niemc\u00f3w, rzekomo tych \u017byd\u00f3w masowo mordowali Polacy.<\/p>\n

Jeden z autor\u00f3w tej ksi\u0105\u017cki,\u00a0Jan Grabowski, poda\u0142 liczb\u0119 200.000 \u017byd\u00f3w rzekomo zabitych przez Polak\u00f3w, nie potrafi\u0142 jednak przekonywaj\u0105co uzasadni\u0107,<\/span><\/a><\/strong> na czym opar\u0142 swoje szacunki.<\/p>\n

Po zapoznaniu si\u0119 z omawianymi ksi\u0105\u017ckami, postanowi\u0142em na przyk\u0142adzie rodziny mojego ojca napisa\u0107 kr\u00f3tki tekst, zatytu\u0142owany:<\/p>\n

\n

\u201eJak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w \u00a0mordowa\u0107 nie pomagali\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>M\u00f3j ojciec\u00a0J\u00f3zef Cyra<\/span><\/a><\/strong> odczas wojny by\u0142 \u017co\u0142nierzem Armii Krajowej w Okr\u0119gu Krakowskim, pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pseudonimem \u201eDalkiewicz\u201d. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 odznaczony Br\u0105zowym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi z Mieczami.<\/p>\n

Jego brat i dw\u00f3ch bratank\u00f3w, <\/strong>kt\u00f3rzy mieszkali tak\u017ce w Przybys\u0142awicach ko\u0142o Minogi (w pobli\u017cu Krakowa)\u00a0zgin\u0119\u0142o w KL Auschwitz,<\/span><\/a> <\/strong>o czym tak wspomina\u0142:<\/p>\n

\n

\u201eChcia\u0142em zaznaczy\u0107, \u017ce Antoni Mularczyk by\u0142 moim przyrodnim bratem, natomiast Stefan Mularczyk i J\u00f3zef Mularczyk byli jego synami, a moimi bratankami. Na wiadomo\u015b\u0107 o ich \u015bmierci, w intencji ka\u017cdego z nich, w ko\u015bciele parafialnym w Minodze ksi\u0105dz Piotr Pytlawski odprawi\u0142 nabo\u017ce\u0144stwo \u017ca\u0142obne\u201d.<\/strong><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>
Tadeusz Cera, oko\u0142o 1913 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Z kolei jego brat Tadeusz ukrywa\u0142 w swoim gospodarstwie dw\u00f3ch \u017byd\u00f3w \u2013 braci, kt\u00f3rzy dzi\u0119ki tej pomocy ocaleli. Jeden z nich po wojnie wyjecha\u0142 do Monachium w Niemczech, natomiast\u00a0drugi do Nowego Jorku<\/span><\/a> <\/strong>w USA. Obydwaj dzisiaj ju\u017c nie \u017cyj\u0105.<\/p>\n

Na temat pomocy udzielanej \u017bydom m\u00f3j ojciec tak napisa\u0142 po wojnie:<\/p>\n

\u201eJednym z nios\u0105cych pomoc by\u0142 m\u00f3j brat, Tadeusz Cera (Cyra), zamieszka\u0142y wraz z rodzin\u0105 (\u017cona Marianna oraz dzieci: Stanis\u0142aw, Janina, Danuta i Antonina) w Zam\u0142yniu ko\u0142o Minogi. Brat od dawna przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 Meitels\u00f3w ze Ska\u0142y, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a sklep spo\u017cywczy i im to najcz\u0119\u015bciej sprzedawa\u0142 zbo\u017ce oraz nabia\u0142 ze swojego gospodarstwa rolnego. <\/em>Czworo Meitels\u00f3w: ojciec, matka, c\u00f3rka i synowa za po\u015brednictwem mego brata zosta\u0142o ukrytych w gospodarstwie Feliksa Hanarza w Minodze, a dwaj synowie: Henoch i Josef w gospodarstwie mojego brata, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 dla nich specjaln\u0105 kryj\u00f3wk\u0119 w stodole. <\/em>(\u2026) Wiem te\u017c, \u017ce w Lubawce, w gospodarstwie Sobczyk\u00f3w, ukrywa\u0142 si\u0119 \u017byd, kt\u00f3remu by\u0142o na imi\u0119 Borek. \u017bydzi byli r\u00f3wnie\u017c przechowywani we wsi Wielmo\u017ca w gospodarstwie Antoniego Kajcy, u niejakiego Korzonka ze Ska\u0142y ukrywa\u0142a si\u0119 rodzina Ko\u0142atacz\u00f3w. <\/em><\/strong>\u017badna z wymienionych polskich rodzin nie zosta\u0142a wyr\u00f3\u017cniona za swoje szlachetne czyny. Min\u0119\u0142o ponad p\u00f3\u0142 wieku, czyny rolnik\u00f3w spod Ojcowa, ratuj\u0105cych kilkudziesi\u0119ciu \u017byd\u00f3w ze Ska\u0142y, prawie dotychczas nie zosta\u0142y opisane. Pozosta\u0142a jedynie w ich rodzinach pami\u0119\u0107 o ludzkiej solidarno\u015bci\u201d. <\/em>Zobacz: <\/strong>Historia pomocy <\/strong>\u2013 Rodzina Janczarskich<\/strong><\/span><\/a><\/p>\n

Tadeusz Cera w latach 1919-1920 s\u0142u\u017cy\u0142 w polskiej Policji Pa\u0144stwowej, nast\u0119pnie by\u0142 w\u0142a\u015bcicielem sklepu w Przybys\u0142awicach, a\u00a0potem w Kobylanach. W 1925 r. naby\u0142 w Zam\u0142yniu 13 morg\u00f3w ziemi ornej i na zakupionym gruncie pobudowa\u0142 zabudowania gospodarskie. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0105 Majteles\u00f3w ze Ska\u0142y, kt\u00f3ra prowadzi\u0142a sklep spo\u017cywczy i im to najcz\u0119\u015bciej sprzedawa\u0142 zbo\u017ce oraz nabia\u0142 ze swojego gospodarstwa rolnego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Uratowany przez mojego stryja podczas okupacji niemieckiej od zag\u0142ady Henoch Meiteles (z prawej) na \u015blubie u przyjaci\u00f3\u0142, Monachium 1973 r.<\/figcaption><\/figure>\n

W obliczu hitlerowskiego zagro\u017cenia aktywnie udzieli\u0142\u00a0 pomocy cz\u0142onkom tej rodziny, z kt\u00f3rej ojciec, matka, c\u00f3rka i synowa za jego po\u015brednictwem zostali ukryci w gospodarstwie Feliksa Hanarza w Minodze. Dwaj natomiast synowie z tej rodziny \u2013 Henoch i Josek znale\u017ali schronienie w gospodarstwie mojego brata Tadeusza Cery, kt\u00f3ry przygotowa\u0142 dla nich specjaln\u0105 kryj\u00f3wk\u0119 w stodole. Wszyscy wymienieni cz\u0142onkowie rodziny Majteles\u00f3w w ukryciu przetrwali okupacj\u0119 niemieck\u0105 i szcz\u0119\u015bliwie doczekali wyzwolenia w dniu 17 stycznia 1945 r.<\/p>\n

W kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej m\u00f3j ojciec odwiedzi\u0142 swojego brata Tadeusza Cer\u0119. Obydwaj ocaleni bracia, o czym wspomina\u0142 powy\u017cej w swojej relacji: Henoch i Josek Majteles mieszkali nadal w Zam\u0142yniu i w\u00f3wczas dopiero dowiedzia\u0142 si\u0119 o ich pobycie w\u00a0rodzinie swojego brata: Zaznaczam, ze Henocha, kt\u00f3ry by\u0142 niewiele m\u0142odszy ode mnie, bardzo dobrze zna\u0142em jeszcze sprzed wojny, podobnie jak i pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w tej rodziny. (\u2026) Wiem, ze rodzina Majteles\u00f3w, mieszkaj\u0105c potem w\u00a0Niemczech i USA, prowadzi\u0142a korespondencj\u0119 z moim bratem, jak r\u00f3wnie\u017c czasami przesy\u0142a\u0142a mu paczki z r\u00f3\u017cnymi podarunkami, przewa\u017cnie odzie\u017c\u0105 <\/em>– wspomina\u0142 po wojnie.<\/p>\n

Tadeusz Cera zmar\u0142 w 1962 r., natomiast jego \u017cona Marianna \u00a0 w 1988 r. Nigdy za swojego \u017cycia nie starali si\u0119, aby ich uhonorowano za ocalenie \u00a0innych.<\/p>\n

M\u00f3j stryj ratowa\u0142 \u017byd\u00f3w<\/span><\/a><\/strong> (listy dzi\u0119kczynne pisane<\/span><\/a><\/strong> po wojnie przez uratowanych)<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Ojciec wiele opowiada\u0142 mi tak\u017ce o zbrodniczej dzia\u0142alno\u015bci w okolicach Ska\u0142y komendanta policji granatowej w Miechowie o nazwisku <\/span>Kazimierz<\/span><\/a> Nowak,<\/span><\/a><\/strong> kt\u00f3ry dopu\u015bci\u0142 si\u0119 wielu zbrodni na \u017bydach, Cyganach<\/span><\/a><\/strong> i Polakach, za co \u017co\u0142nierze Armii Krajowej wykonali na nim wyrok \u015bmierci na ulicach Miechowa 24 czerwca 1943 roku. <\/span><\/p>\n

Te zdarzenia przedstawi\u0142 Roman Tomczyk<\/span><\/a><\/strong> w zbiorze opowiada\u0144 \u00a0Mali nadludzie<\/strong> (1967, Wydawnictwo \u015al\u0105sk), pisz\u0105c m.in. o volksdeutschach i granatowych policjantach oraz\u00a0innych podpisuj\u0105cych cyrografy wsp\u00f3\u0142pracy \u00a0z niemieckim w\u0142adzami okupacyjnymi, kt\u00f3re odpowiedzialne s\u0105 za zbrodnie pope\u0142nione na administrowanych przez nich terenach Generalnego Gubernatorstwa.<\/span><\/p>\n

Na zako\u0144czenie trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce Stefan Zgliczy\u0144ski (ur. 1967) \u2013 jest publicyst\u0105, dyrektorem edycji polskiej miesi\u0119cznika \u201eLe Monde diplomatique\u201d. Jego ksi\u0105\u017cka \u201eJak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 pomagali\u201d jest jednym z przyk\u0142ad\u00f3w pom\u00f3wie\u0144 wszystkich Polak\u00f3w, podobnie jak publikacje Jana Tomasza Grossa.<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n

W okolicach Niemodlina mieszka rodzina niemieckiego \u017candarma Karola Boronia z Jedwabnego. Jego syn twierdzi, \u017ce ojciec otrzyma\u0142 polecenie od niemieckich prze\u0142o\u017conych, aby dostarczy\u0142 kilku kanistr\u00f3w z benzyn\u0105, kt\u00f3r\u0105 oblano stodo\u0142\u0119 ze sp\u0119dzonymi w jej wn\u0119trzu \u017bydami i j\u0105 podpalono. Mo\u017ce Jan Tomasz Gross, jako autor „S\u0105siad\u00f3w”, podejmie si\u0119 wyja\u015bnienia tej sprawy.<\/p>\n

Zobacz: Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w Olkuszu<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Zag\u0142ada <\/span><\/a>\u017byd\u00f3w <\/span><\/a>w Skale<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Ska\u0142a. \u017byd\u00f3w\u00a0wywieziono furmankami. Zosta\u0142 tylko kirkut i jeden pomnik<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

M\u00f3j stryj ratowa\u0142 \u017byd\u00f3w<\/a>:\u00a0strona 1<\/a> strona 2<\/a> strona 3<\/a> strona 4<\/a><\/strong><\/strong><\/p>\n

Olkusz. \u00a0Zag\u0142ada i pami\u0119\u0107. \u00a0Dyskusja o ofiarach wojny i \u015bwiadectwa ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w \u00a0(pod red. \u00a0 I. Cie\u015blika, \u00a0 O. Dziechciarza i K. Kocjana). Olkusz 2007<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 12 marca \u00a02019 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kilka lat temu Stefan Zgliczy\u0144ski napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 pomagali\u201d, kt\u00f3ra do niedawna by\u0142a jeszcze dost\u0119pna na p\u00f3\u0142kach ksi\u0119garskich. Jej recenzent Artur Domos\u0142awski napisa\u0142: \u201eMit Polski Niewinnej jest powielany od dziesi\u0119cioleci, wyrastaj\u0105 na nim kolejne pokolenia Polak\u00f3w. Jan Tomasz Gross dotkn\u0105\u0142 swoimi ksi\u0105\u017ckami zaledwie czubka g\u00f3ry \u2013 za co mu chwa\u0142a. Z …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":28407,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[655],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",222,300,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",111,150,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",222,300,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",222,300,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",222,300,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/henoch-maiteles4.jpg",222,300,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Kilka lat temu Stefan Zgliczy\u0144ski napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJak Polacy Niemcom \u017byd\u00f3w mordowa\u0107 pomagali\u201d, kt\u00f3ra do niedawna by\u0142a jeszcze dost\u0119pna na p\u00f3\u0142kach ksi\u0119garskich. Jej recenzent Artur Domos\u0142awski napisa\u0142: \u201eMit Polski Niewinnej jest powielany od dziesi\u0119cioleci, wyrastaj\u0105 na nim kolejne pokolenia Polak\u00f3w. Jan Tomasz Gross dotkn\u0105\u0142 swoimi ksi\u0105\u017ckami zaledwie czubka g\u00f3ry \u2013 za co mu chwa\u0142a. Z…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28402"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28402"}],"version-history":[{"count":61,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35081,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28402\/revisions\/35081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}