{"id":279,"date":"2008-06-26T16:44:48","date_gmt":"2008-06-26T15:44:48","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=279"},"modified":"2021-10-17T11:34:35","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:35","slug":"egzekucja-na-zwirowisku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2008\/06\/26\/egzekucja-na-zwirowisku\/","title":{"rendered":"Egzekucja na \u017bwirowisku"},"content":{"rendered":"
\n

<\/strong><\/p>\n

W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu.<\/strong><\/p>\n

Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co najmniej z dw\u00f3ch do\u0142\u00f3w, w kt\u00f3rych wydobywano \u017cwir. Dzisiaj pozosta\u0142 tylko jeden z nich \u2013 najwi\u0119kszy, na kt\u00f3rym ustawiony jest tzw. \u201ekrzy\u017c papieski\u201d. W 1941 r. m.in. na terenie tej \u017cwirowni rozstrzeliwano Polak\u00f3w, wi\u0119zionych w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu. Na temat tych egzekucji i ich ofiar zachowa\u0142y si\u0119 nieliczne dokumenty niemieckie, kt\u00f3re w dodatku cz\u0119\u015bciowo s\u0105 zafa\u0142szowane. Pr\u00f3b\u0119 odtworzenia tamtych tragicznych zdarze\u0144 mo\u017cna jedynie z du\u017cym trudem podj\u0105\u0107 w oparciu o relacje, wspomnienia i zeznania by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w. W oparciu o te \u017ar\u00f3d\u0142a nie mo\u017cna jednak ustali\u0107 dat wszystkich egzekucji, jak r\u00f3wnie\u017c nie spos\u00f3b poda\u0107 dok\u0142adnej liczby rozstrzelanych i wyszczeg\u00f3lni\u0107 ich nazwiska.<\/p>\n

<\/p>\n

Jedna z wi\u0119kszych egzekucji w \u017cwirowni po\u0142o\u017conej w pobli\u017cu \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d, kt\u00f3rej dat\u0119 mo\u017cna dok\u0142adnie ustali\u0107, odby\u0142a si\u0119 w dniu 3 lipca 1941 r. Zdarzenie to obserwowa\u0142 z bloku nr 28 \u2013 by\u0142y wi\u0119zie\u0144 Kazimierz Ha\u0142gas (nr 5670), kt\u00f3ry w swoich powojennych wspomnieniach poda\u0142, \u017ce:<\/span><\/p>\n

\n

Stracono w\u00f3wczas oko\u0142o osiemdziesi\u0119ciu polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, przywiezionych do KL Auschwitz w transportach krakowskich. Pochodzili oni przede wszystkim z transport\u00f3w skierowanych z wi\u0119zienia Montelupich i zarejestrowanych w obozie o\u015bwi\u0119cimskim w dniu 5 kwietnia, 8 maja i 26 czerwca 1941 r. Byli to g\u0142\u00f3wnie pracownicy ubezpieczalni spo\u0142ecznej, gazowni, elektrowni i wodoci\u0105g\u00f3w miejskich w Krakowie.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Wraz z nimi zostali prawdopodobnie rozstrzelani wi\u0119\u017aniowie osadzeni w bunkrze 11 bloku w dniu 30 czerwca, a mianowicie: Leon Jarosz (nr 14600), Roman Pop\u0142awski (nr 16945), Stefan Tomczyk (nr 16277), Czes\u0142aw Wilkowski (nr 16000) i J\u00f3zef Syguda (nr 16539).<\/span><\/p>\n

Na egzekucj\u0119 dokonan\u0105 \u2013 3 lipca 1941 r. – wielu oficer\u00f3w SS przysz\u0142o wraz z \u017conami. Kazimierz Ha\u0142gas tak zapami\u0119ta\u0142 tamten dzie\u0144: <\/span><\/p>\n

\n

Obserwowa\u0142em to wszystko z okna bloku nr 28. (…) Oko\u0142o dw\u00f3ch kompanii SS obsiad\u0142o \u017cwirowni\u0119 z harmoniami i harmonijkami (…), graj\u0105c i \u015bpiewaj\u0105c. Skaza\u0144cy stali w dwuszeregu od strony i byli sprowadzani po kilku na d\u00f3\u0142 w\u015br\u00f3d szpaleru esesman\u00f3w. Po drodze pluto na nich, popychano i bito.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Warto tak\u017ce przytoczy\u0107 fragment relacji by\u0142ego wi\u0119\u017ania Kazimierza Szczerbowskiego (nr 154):<\/span><\/p>\n

\n

Prowadzono ich wzd\u0142u\u017c ogrodzenia w kierunku bloku nr 20 (obecnie nr 28 \u2013 dop. AC), po wewn\u0119trznej stronie ogrodzenia i nast\u0119pnie w zag\u0142\u0119bieniu na lewo od tego bloku zostali rozstrzelani. Nie widzia\u0142em w dole samych skaza\u0144c\u00f3w, by\u0142o to niemo\u017cliwe, lecz dostrzeg\u0142em sylwetk\u0119 oficera SS, odwr\u00f3conego do nas ty\u0142em, kt\u00f3ry odczytywa\u0142 wyrok. (…)<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Szczerbowski stwierdza tak\u017ce, \u017ce skaza\u0144cy pochodzili z r\u00f3\u017cnych blok\u00f3w i na egzekucj\u0119 szli z r\u0119kami skr\u0119powanymi. Rozstrzelano ich wieczorem. Strza\u0142y oddane wtedy do skaza\u0144c\u00f3w s\u0142ysza\u0142 W\u0142adys\u0142aw Siwek (nr 5826): <\/span><\/p>\n

\n

W lipcu 1941 r. po apelu wieczornym s\u0142yszeli\u015bmy w obozie salwy karabinowe i strza\u0142y z rewolwer\u00f3w. W do\u0142ach obok bramy wej\u015bciowej do obozu rozstrzeliwano wi\u0119\u017ani\u00f3w z Krakowa.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Stanis\u0142aw Frankowski (nr 4762) zapami\u0119ta\u0142: <\/span><\/p>\n

\n

W lipcu 1941 r. z pi\u0119tra bloku IX (obecnie blok nr 24 \u2013 dop. AC) obserwowa\u0142em egzekucj\u0119 79 m\u0119\u017cczyzn z Krakowa, kt\u00f3rzy podobno pracowali w ubezpieczalni spo\u0142ecznej i nale\u017celi do tajnej organizacji Polski podziemnej. Wtedy zgin\u0105\u0142 \u0141yko, znany sportowiec.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Bronis\u0142aw Cynkar (nr 183) przed egzekucj\u0105 rozmawia\u0142 z Antonim \u0141yko, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142, \u017ce wydany na nich wyrok \u015bmierci zwi\u0105zany by\u0142 z wykryciem na terenie ubezpieczalni siatki konspiracyjnej, a nast\u0119pnie widzia\u0142 jak skaza\u0144c\u00f3w:<\/span><\/p>\n

\n

(…) przebrano w najgorsze pasiaki i doprowadzono \u2013 jak wydaje mu si\u0119 – na miejsce strace\u0144, tj. Kiesgrube (\u017cwirownia), za blok nr 13 (obecnie blok nr 11 \u2013 dop. AC). R\u0119ce mieli skr\u0119powane drutem kolczastym i zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce id\u0105 na \u015bmier\u0107.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem tej egzekucji by\u0142 Czes\u0142aw Sowul (nr 167):<\/span><\/p>\n

\n

Zostali doprowadzeni do bloku nr 13 (11), a wieczorem podczas apelu pomaszerowali, boso i ubrani tylko w spodnie (bez koszul), do Kiesgrube mieszcz\u0105cej si\u0119 obok Theatergeb\u00e4ude.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

P\u00f3\u017aniej widzia\u0142 jak rozstrzeliwano ich w dole \u017cwirowni, poniewa\u017c znalaz\u0142 si\u0119 w grupie sanitariuszy, zabranych ze szpitala obozowego, kt\u00f3rzy po egzekucji przewozili cia\u0142a ofiar do krematorium.<\/span><\/p>\n

Stracony zosta\u0142 wtedy znany pi\u0142karz Towarzystwa Sportowego \u201eWis\u0142a\u201d, Antoni \u0141yko (na zdj\u0119ciu obok – nr 11780), kt\u00f3ry by\u0142 dwukrotnym reprezentantem Polski w latach 1937-1938. Po oddaniu salwy przez pluton egzekucyjny \u017cy\u0142 jeszcze i dwukrotnie pr\u00f3bowa\u0142 podnie\u015b\u0107 si\u0119 o w\u0142asnych si\u0142ach. W\u00f3wczas jeden z oficer\u00f3w SS z bliskiej odleg\u0142o\u015bci dobi\u0142 go strza\u0142em w g\u0142ow\u0119. Przed rozstrzelaniem \u0141yko pracowa\u0142 w obozowej \u015blusarni.<\/span><\/p>\n

\"Znany<\/a>
Znany pi\u0142karz Towarzystwa Sportowego \u201eWis\u0142a\u201d, Antoni \u0141yko (nr 11780).<\/figcaption><\/figure>\n

W egzekucji tej poni\u00f3s\u0142 \u015bmier\u0107 tak\u017ce inny krakowski pi\u0142karz. By\u0142 nim Witold Zieli\u0144ski (nr 15429), zawodnik Klubu Sportowego \u201eCracovia\u201d, z zawodu grafik. Razem z nim zosta\u0142 rozstrzelany r\u00f3wnie\u017c jego m\u0142odszy brat Mieczys\u0142aw (nr 15437), drukarz, kt\u00f3rego aresztowano za wydawanie na terenie Krakowa tajnych gazetek. W\u00f3wczas mieli zosta\u0107 r\u00f3wnie\u017c straceni wi\u0119\u017aniowie o nazwiskach: Schneikart i Zbroja.<\/p>\n

Mo\u017cna tak\u017ce ustali\u0107 imiona i nazwiska kilkunastu innych ofiar tej egzekucji, przywiezionych w transportach krakowskich do KL Auschwitz w dniach 5 kwietnia i 8 maja 1941 r. Wszyscy oni byli mieszka\u0144cami Krakowa lub pobliskich okolic: August Antosz (nr 11831), Andrzej Bochenek (nr 11870), W\u0142adys\u0142aw Giza (nr 11825), Tadeusz Herbst (nr 11878), Rudolf Kropatsch (nr 11740) \u2013 zabrany na rozstrzelanie z bloku szpitalnego, aptekarz Juliusz Jarzyna (nr 15450), lekarz Andrzej Nikiel (nr 11830), student medycyny Witold S\u0142ota (nr 12028), jego ojciec \u2013 urz\u0119dnik J\u00f3zef S\u0142ota (nr 17211), pracownik ubezpieczalni spo\u0142ecznej Stanis\u0142aw Stuczy\u0144ski (nr 17188), Aleksander Szymski (nr 11806) \u2013 pracownik wodoci\u0105g\u00f3w miejskich, urz\u0119dnik J\u00f3zef W\u0119grecki (nr 11948), Jan Wielgus (nr 11900), Micha\u0142 Wieczorek (nr 15419), W\u0142adys\u0142aw Ryszko (nr 15444), Tadeusz Bry\u0142a (nr 15445), student Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej Zbigniew Tochowicz (nr 15454).<\/p>\n

Ponadto w tej egzekucji zgin\u0105\u0142 dr Boles\u0142aw Czuchajowski (nr 17365), z wykszta\u0142cenia prawnik, pe\u0142ni\u0105cy od 1 maja do 2 wrze\u015bnia 1939 r. obowi\u0105zki komisarycznego prezydenta Krakowa, a tak\u017ce Karol Karwat (nr 17349), kt\u00f3rego syn Jerzy zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 dywersyjn\u0105 przeciwko okupantowi na terenie tego miasta i p\u00f3\u017aniej po uj\u0119ciu wi\u0119ziono go r\u00f3wnie\u017c w KL Auschwitz, gdzie zgin\u0105\u0142 15 pa\u017adziernika tego\u017c samego roku.<\/p>\n

Ofiar\u0105 tej egzekucji by\u0142 tak\u017ce Stanis\u0142aw \u0141uczy\u0144ski (nr 17368), pochodz\u0105cy z Drohobycza, kt\u00f3rego nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c syn \u2013 Adam \u2013 zamieszka\u0142 po wojnie w O\u015bwi\u0119cimiu i przez wiele lat pracowa\u0142 jako przewodnik wycieczek w\u0119gierskich po ekspozycjach i terenie Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

W egzekucji z 3 lipca 1941 r. w \u017cwirowni obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d) ponie\u015bli tak\u017ce \u015bmier\u0107 jeszcze inni wi\u0119\u017aniowie, przywiezieni w transporcie krakowskim do KL Auschwitz w dniu 26 czerwca 1941 r.: J\u00f3zef Tomaszewski (nr 17335), Feliks Krzemieniewski (nr 17344), Stefan Godula (nr 17345), Jan Dro\u017ca\u0144ski (nr 17354), Jan D\u0119bski (nr 17355), Roman Jab\u0142o\u0144ski (nr 17356), Engelbert Zaj\u0105c (nr 17357), W\u0142adys\u0142aw \u0106wikli\u0144ski (nr 17358), Stanis\u0142aw Krzystyniak (nr 17359), Edward Nagawiecki (nr 17360), J\u00f3zef Wole\u0144ski (nr 17361), W\u0142adys\u0142aw Zabawski (nr 17362), W\u0142adys\u0142aw Kowalik (nr 17363), Piotr Feliks (nr 17366), Stanis\u0142aw Kruk (nr 17367), Julian Cygan (nr 17369), Adam Hyla (nr 17370), Franciszek Sikora (nr 17378) i Kazimierz Zachuta (nr 17381).<\/p>\n

Za tym, \u017ce wy\u017cej wymienieni wi\u0119\u017aniowie w\u00f3wczas ponie\u015bli \u015bmier\u0107 przemawia m.in. fakt, \u017ce ich nazwiska odnotowane s\u0105 jedynie na li\u015bcie nowo przyby\u0142ych, natomiast nie ma o nich najmniejszej wzmianki w jakimkolwiek innym dokumencie obozowym, z czego wynika, \u017ce po przywiezieniu do KL Auschwitz wkr\u00f3tce zgin\u0119li.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 26 czerwca 2008 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu. Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co najmniej z dw\u00f3ch …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":282,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[4,69,37,33],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":2,"uagb_excerpt":"W latach 1940-1941 egzekucje w obozie macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu by\u0142y wykonywane g\u0142\u00f3wnie w \u017cwirowniach, po\u0142o\u017conych poza ogrodzeniem obozu. Najwi\u0119ksza ze \u017cwirowni znajdowa\u0142a si\u0119 obok tzw. budynku teatru (\u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d), kt\u00f3ry powsta\u0142 w okresie pierwszej wojny \u015bwiatowej i w latach 1984 -1993 stanowi\u0142 siedzib\u0119 Klasztoru Si\u00f3str Karmelitanek Bosych w O\u015bwi\u0119cimiu. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona co najmniej z dw\u00f3ch…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=279"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35548,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/279\/revisions\/35548"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}