{"id":27340,"date":"2018-10-27T14:16:23","date_gmt":"2018-10-27T13:16:23","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=27340"},"modified":"2021-10-17T11:30:49","modified_gmt":"2021-10-17T11:30:49","slug":"pplk-juliusz-gilewicz-1890-1943","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2018\/10\/27\/pplk-juliusz-gilewicz-1890-1943\/","title":{"rendered":"Pp\u0142k Juliusz Gilewicz (1890-1943)"},"content":{"rendered":"
\n
\"Pp\u0142k<\/a>
Pp\u0142k lotnictwa Juliusz Gilewicz (1890-1943)<\/figcaption><\/figure>\n

Siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni.<\/strong><\/p>\n

Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k Juliusz Gilewicz, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 19 pa\u017adziernika 1890 r. w Bia\u0142opolu (gubernia kijowska), gdzie jego ojciec by\u0142 administratorem maj\u0105tku ziemskiego. Do rosyjskiego gimnazjum ucz\u0119szcza\u0142 w \u017bytomierzu, sk\u0105d wydalono go za przynale\u017cno\u015b\u0107 do tzw. \u201ePolskiej Korporacji Samokszta\u0142ceniowej\u201d. Ju\u017c jako ekstern zda\u0142 egzamin dojrza\u0142o\u015bci w Wia\u017amie na Ukrainie, a nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 studia na Uniwersytecie w Kijowie, na kt\u00f3rym zdo\u0142a\u0142 uko\u0144czy\u0107 sze\u015b\u0107 semestr\u00f3w medycyny i cztery semestry prawa. Zna\u0142 cztery j\u0119zyki obce: rosyjski, ukrai\u0144ski, czeski i niemiecki.<\/p>\n

Studia przerwa\u0142 w 1914 r., poniewa\u017c powo\u0142ano go do armii rosyjskiej i skierowano 5 marca 1915 r. do szko\u0142y lotniczej w Gatczynie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 1 sierpnia 1915 r. Wkr\u00f3tce wyruszy\u0142 na front. W lotnictwie carskim Gilewicz odby\u0142 blisko 200 lot\u00f3w bojowych i dwukrotnie by\u0142 ranny podczas walk powietrznych, otrzymuj\u0105c wysokie rosyjskie odznaczenia wojenne m.in. czterokrotnie Krzy\u017c Orderu \u015bw. Jerzego.<\/p>\n

Latem 1917 r. dowiedzia\u0142 si\u0119 o formowaniu polskich oddzia\u0142\u00f3w wojskowych na Bia\u0142orusi i na w\u0142asn\u0105 pro\u015bb\u0119 zosta\u0142 przeniesiony do oddzia\u0142u lotniczego formowanego przy I Korpusie Polskim gen. J\u00f3zefa Dowbora-Mu\u015bnickiego. Jego zadaniem, po obj\u0119ciu funkcji oficera technicznego, by\u0142o zebranie w Brodach wszystkich Polak\u00f3w, s\u0142u\u017c\u0105cych w lotnictwie 11. armii rosyjskiej.<\/p>\n

W listopadzie 1917 r. Gilewicz w rejonie Starokonstantynowa znalaz\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d cofaj\u0105cych si\u0119 zbolszewizowanych wojsk rosyjskich, sk\u0105d uda\u0142o mu si\u0119 jednak przedosta\u0107 do Kijowa opanowanego przez Ukrai\u0144c\u00f3w. W marcu 1918 r. miasto to opanowali bolszewicy i Gilewicz postanowi\u0142 w\u00f3wczas z powrotem do\u0142\u0105czy\u0107 do I Korpusu. W trakcie realizacji tego zamiaru 14 marca 1918 r. zosta\u0142 aresztowany na stacji kolejowej Konotop w guberni czernichowskiej przez wkraczaj\u0105ce na Ukrain\u0119 oddzia\u0142y niemieckie. Po kilku tygodniach uda\u0142o mu si\u0119 zbiec i wyruszy\u0142 w g\u0142\u0105b Rosji, gdzie na terytorium kontrolowanym przez bolszewik\u00f3w przebywa\u0142a jego rodzina. Ci zatrzymali go i zmusili w czerwcu 1918 r. do wst\u0105pienia do Armii Czerwonej, gdzie otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na dow\u00f3dc\u0119 3. eskadry artyleryjskiej, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 odej\u015b\u0107 na front. Formuj\u0105c swoj\u0105 jednostk\u0119 stara\u0142 si\u0119 pozyska\u0107 do niej jak najwi\u0119cej nastawionych antybolszewicko Polak\u00f3w, aby w przysz\u0142o\u015bci wraz z nimi przedosta\u0107 si\u0119 do Wojska Polskiego, co uda\u0142o mu si\u0119 dopiero 7 lipca 1919 r. W sumie wraz z nim szeregi bolszewickie opu\u015bci\u0142o 17 ludzi: 14 Polak\u00f3w, 1 Francuz, 1 Rosjanin i 1 Gruzin. Wszyscy uczestniczyli p\u00f3\u017aniej po stronie polskiej w wojnie z bolszewikami w 1920 r. Gilewiczowi i jeszcze dwuosobowej za\u0142odze drugiego samolotu uda\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas szcz\u0119\u015bliwie przelecie\u0107 na stron\u0119 polsk\u0105 i wyl\u0105dowa\u0107 w Nowych \u015awi\u0119cianach w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy 1. DP Legion\u00f3w, dowodzonej przez gen. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego.<\/p>\n

W dniu 7 stycznia 1920 r. Gilewicz zosta\u0142 mianowany dow\u00f3dc\u0105 5. eskadry lotniczej, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 a\u017c do 17 kwietnia 1921 r. W sumie podczas wojny polsko-bolszewickiej wykona\u0142 oko\u0142o 40 lot\u00f3w bojowych, zostaj\u0105c za okazane bohaterstwo podczas ich wykonywania odznaczony Srebrnym Krzy\u017cem Orderu Virtuti Militari. W jego wniosku o to odznaczenie mo\u017cna przeczyta\u0107: \u201eW akcji pod \u017bmerynk\u0105 i Barem kieruj\u0105c dzia\u0142aniem w zast\u0119pstwie Szefa Lotnictwa 6. Armii osobi\u015bcie odpiera atak nieprzyjaciela atakuj\u0105c poci\u0105g pancerny i powracaj\u0105c do oddzia\u0142u z uszkodzonym przez kule samolotem\u201d.<\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym zajmuje odpowiedzialne stanowiska w lotnictwie polskim, awansuj\u0105c do stopnia podpu\u0142kownika i pe\u0142ni\u0105c funkcj\u0119 komendanta parku w 4. Pu\u0142ku Lotniczym w Toruniu. W 1937 r. zosta\u0142 przeniesiony w stan spoczynku i przeszed\u0142 do pracy w lotnictwie cywilnym jako naczelnik ruchu w Polskich Liniach Lotniczych \u201eLOT\u201d w Warszawie.<\/p>\n

Podczas okupacji hitlerowskiej zosta\u0142 aresztowany przez warszawskie gestapo w styczniu 1942 r. za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej. Wi\u0119ziony by\u0142 najpierw na Pawiaku, a nast\u0119pnie 18 kwietnia tego\u017c roku przywieziony do KL Auschwitz i oznaczony numerem 31033.<\/p>\n

W obozie pp\u0142k Juliusz Gilewicz zosta\u0142 wkr\u00f3tce cz\u0142onkiem konspiracji wojskowej, utworzonej przez rtm. Witoda Pileckiego jeszcze jesieni\u0105 1940 r. pod nazw\u0105 Zwi\u0105zek Organizacji Wojskowej. Latem 1942 r. Gilewicz obj\u0105\u0142 kierownictwo tej organizacji, za\u015b dow\u00f3dztwo bojowe nad ca\u0142o\u015bci\u0105 przej\u0105\u0142 mjr Zygmunt Bohdanowski (w obozie zarejestrowany pod nazwiskiem Bo\u0144cza, nr 30959), kt\u00f3ry w okresie mi\u0119dzywojennym przez pewien czas by\u0142 oficerem 5. dywizjonu artylerii konnej w Krakowie i zna\u0142 dobrze teren w pobli\u017cu O\u015bwi\u0119cimia. Z kolei m\u0142odszy brat szefa Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej, Kazimierz Gilewicz, nr 71886, w powi\u0105zaniu z obozem macierzystym w O\u015bwi\u0119cimiu prowadzi\u0142 wojskow\u0105 konspiracj\u0119 w podobozie w Monowicach. Na trop tej organizacji, kt\u00f3rej celem ostatecznym by\u0142o wywo\u0142anie powstania w obozie i uwolnienie wi\u0119\u017ani\u00f3w, gestapo obozowe wpad\u0142o dopiero ponad rok p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Symboliczny gr\u00f3b Juliusza i Kazimierza Gilewicz\u00f3w na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Pow\u0105zkach<\/figcaption><\/figure>\n

We wrze\u015bniu 1943 r. w KL Auschwitz osadzono w bunkrach bloku nr 11 siedemdziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. Obozowe gestapo po \u015bledztwie po\u0142\u0105czonym z intensywnymi przes\u0142uchaniami i biciem cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w zwolni\u0142o. Pozosta\u0142ych w liczbie pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech rozstrzelano po \u015acian\u0105 Strace\u0144 w dniu 11 pa\u017adziernika 1943 r. Znalaz\u0142o si\u0119 w\u015br\u00f3d nich 28 cz\u0142onk\u00f3w Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej w obozie, w tym czo\u0142owi jej przyw\u00f3dcy: pp\u0142k Juliusz Gilewicz oraz jego brat mjr Kazimierz Gilewicz, mjr Zygmunt Bo\u0144cza-Bohdanowski, pp\u0142k lotnictwa Teofil Dziama, Jan Mosdorf, kpt. Tadeusz Paolone i pp\u0142k Kazimierz Stamirowski.<\/p>\n

Wszyscy zgin\u0119li m\u0119\u017cnie. Dziama i Paolone (w obozie zarejestrowany pod nazwiskiem Lisowski) za\u017c\u0105dali, by strzelano do nich nie w ty\u0142 g\u0142owy, lecz prosto w twarz, jak do \u017co\u0142nierzy. \u017b\u0105danie to zosta\u0142o spe\u0142nione przez dokonuj\u0105cego egzekucj\u0119 Rapportf\u00fchrera Wilhelma Clausena. kt\u00f3ry aresztowany po wojnie, w trakcie przygotowa\u0144 do procesu, zmar\u0142 w wi\u0119zieniu w Krakowie w 1948 r.<\/p>\n

Adam Cyra
\n<\/em><\/strong>O\u015bwi\u0119cim, 27 pa\u017adziernika 2018 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k Juliusz Gilewicz, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 19 pa\u017adziernika 1890 r. w Bia\u0142opolu (gubernia kijowska), gdzie jego ojciec by\u0142 administratorem maj\u0105tku ziemskiego. Do …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":27342,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",229,300,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",115,150,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",229,300,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",229,300,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",229,300,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/gilewicz-229x300.jpg",229,300,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu, 11 pa\u017adziernika 1943 r., pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 w KL Auschwitz, rozstrzelano pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu czterech wi\u0119\u017ani\u00f3w. W grupie rozstrzelanych byli Polacy, wybitni wojskowi, dzia\u0142acze spo\u0142eczni i polityczni. Jednym z nich by\u0142 pp\u0142k Juliusz Gilewicz, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 19 pa\u017adziernika 1890 r. w Bia\u0142opolu (gubernia kijowska), gdzie jego ojciec by\u0142 administratorem maj\u0105tku ziemskiego. Do…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27340"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27340"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35099,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27340\/revisions\/35099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27342"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}