{"id":27200,"date":"2018-08-30T11:35:13","date_gmt":"2018-08-30T10:35:13","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=27200"},"modified":"2021-10-17T11:30:49","modified_gmt":"2021-10-17T11:30:49","slug":"ucieczka-jana-nowaczka-z-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2018\/08\/30\/ucieczka-jana-nowaczka-z-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Ucieczka Jana Nowaczka z KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n
\"Budynek<\/a>
Budynek tzw. \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d, gdzie obecnie b\u0119dzie si\u0119 mie\u015bci\u0107 Centrum Nauczania o Auschwitz i Holocau\u015bcie<\/figcaption><\/figure>\n

Siedemdziesi\u0105t siedem lat temu, 1 wrze\u015bnia 1941 roku, w czasie pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d<\/span><\/a> uciek\u0142 jeden z jej wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim Jan Nowaczek (nr 8488). W dniu kiedy zbieg\u0142 z obozu, pilnuj\u0105cy wi\u0119\u017ani\u00f3w wartownik zapyta\u0142, czy kt\u00f3ry\u015b z nich potrafi naprawi\u0107 mu zepsuty rower. Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 Nowaczek, kt\u00f3rego esesman zamkn\u0105\u0142 w\u00a0swoim s\u0142u\u017cbowym pomieszczeniu. Wi\u0119zie\u0144 szybko naprawi\u0142 rower i postanowi\u0142 skorzysta\u0107 z\u00a0 nadarzaj\u0105cej si\u0119 okazji, kt\u00f3r\u0105 by\u0142 nie tylko rower, ale tak\u017ce mundur SS wisz\u0105cy w stalowej szafie.<\/strong><\/p>\n

Nowaczek otworzy\u0142 szaf\u0119 narz\u0119dziami, kt\u00f3rymi naprawia\u0142 rower i nie zdejmuj\u0105c pasiaka, ubra\u0142 si\u0119 w mundur, w kieszeni kt\u00f3rego znalaz\u0142 pistolet. Nast\u0119pnie wsiad\u0142 na rower i wyjecha\u0142 poza stref\u0119 interes\u00f3w obozu. Stoj\u0105cy przy szlabanie esesmani, zasalutowali mu, nie zatrzymuj\u0105c go. Uciekinier \u00a0przez Grojec dotar\u0142 do Por\u0119by Wielkiej. Wszed\u0142 do pierwszego z brzegu domu. Mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie, \u017ce natrafi\u0142 na dom zamieszka\u0142y przez Polak\u00f3w, a nie osiedle\u0144c\u00f3w niemieckich, kt\u00f3rych du\u017co by\u0142o w okolicy.<\/p>\n

Pomocy w Por\u0119bie Wielkiej udzielili mu Franciszka i Wawrzyniec Kuligowie, w\u00a0zabudowaniach kt\u00f3rych cz\u0119\u015bciowo sp\u0119dzi\u0142 noc: Po p\u00f3\u0142nocy oko\u0142o godziny drugiej m\u0105\u017c wyprowadzi\u0142 go z domu i powiedzia\u0142, w kt\u00f3rym kierunku musi ucieka\u0107, \u017ceby przedosta\u0107 si\u0119 do Generalnej Guberni. Na drog\u0119 otrzyma\u0142 od nas troch\u0119 pieni\u0119dzy oraz \u017cywno\u015b\u0107. (…) Od tych wydarze\u0144 min\u0119\u0142o dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Wszyscy byli\u015bmy przekonani, \u017ce Nowaczkowi uda\u0142a si\u0119 ucieczka.<\/em><\/p>\n

Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce pracuj\u0105ca wtedy przy wydobyciu piasku ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d grupa wi\u0119\u017ani\u00f3w liczy\u0142a dwadzie\u015bcia os\u00f3b. Po ucieczce Nowaczka pozosta\u0142ych dziewi\u0119tnastu jeszcze tego samego dnia umieszczono w bunkrach bloku nr 11. Nazajutrz Lagerf\u00fchrer Karl Fritzsch dziewi\u0119ciu uwi\u0119zionych odes\u0142a\u0142 z powrotem do Strafkompanie, natomiast dziesi\u0119ciu nadal pozostawiono w bunkrach i wkr\u00f3tce zabito ich podczas pierwszej pr\u00f3by u\u015bmiercania wi\u0119\u017ani\u00f3w gazem cyklonem B w podziemiach tego\u017c bloku 3 wrze\u015bnia 1941 roku.<\/p>\n

Po kilku miesi\u0105cach Jan Nowaczek zosta\u0142 schwytany na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Uciekiniera ponownie przywieziono do\u00a0 KL Auschwitz, gdzie w dniu 29\u00a0kwietnia 1942 roku zosta\u0142 osadzony w bunkrze bloku nr 11, a nast\u0119pnie w dniu 1 czerwca tego\u017c roku wcielono go z powrotem do karnej kompanii.<\/p>\n

Podczas \u015bledztwa prowadzonego przez obozowe gestapo Nowaczek zupe\u0142nie za\u0142ama\u0142 si\u0119 i wskaza\u0142 wiele os\u00f3b, kt\u00f3re okaza\u0142y mu po ucieczce pomoc. Franciszka Kulig z Por\u0119by Wielkiej tak zapami\u0119ta\u0142a te wydarzenia: W maju pod nasz dom zajecha\u0142 samoch\u00f3d. Wyszed\u0142 z niego esesman i trzymaj\u0105c w r\u0119ce teczk\u0119 wszed\u0142 do mieszkania (…). Po chwili (…) wprowadzili jakiego\u015b obcego m\u0119\u017cczyzn\u0119 ubranego po cywilnemu. Pad\u0142o pytanie, czy znam tego cz\u0142owieka. Zaprzeczy\u0142am. Ale kiedy ten\u017ce cywil zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107, jak wszed\u0142 do sieni, gdzie spa\u0142 i przebiera\u0142 si\u0119, pozna\u0142am go \u2013 to by\u0142 Nowaczek.<\/em><\/p>\n

By\u0142y wi\u0119zie\u0144 Ludwik Banach (nr 20317) twierdzi\u0142, \u017ce Nowaczek w sumie wskaza\u0142 oko\u0142o sto dwadzie\u015bcia os\u00f3b, udzielaj\u0105cych mu pomocy, kt\u00f3re po aresztowaniu zosta\u0142y uwi\u0119zione w KL Auschwitz. \u00a0Liczba ta wydaje si\u0119 przesadn\u0105, niemniej mo\u017cna ustali\u0107, \u017ce z tej przyczyny tylko ze wspomnianej Por\u0119by Wielkiej aresztowano w dniu 15 maja 1942 roku i osadzono w obozie: Franciszka Domi\u0144ca i Jana Kuliga \u00a0oraz Franciszk\u0119 Kulig i jej siostr\u0119 Stefani\u0119 Magier\u0119.<\/p>\n

M\u0105\u017c wspomnianej Franciszki Kulig – Wawrzyniec pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107, lecz kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej dobrowolnie zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do KL Auschwitz, gdzie oznaczono go numerem 41623. W zamian uzyska\u0142 zwolnienie \u017cony, kt\u00f3ra by\u0142a w zaawansowanej ci\u0105\u017cy i 5 czerwca\u00a0 urodzi\u0142a syna Wawrzy\u0144ca. Jego ojciec zosta\u0142 rozstrzelany pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 11 sierpnia,\u00a0 natomiast\u00a0 Stefani\u0105 Magier\u0119 i\u00a0Jana\u00a0 Nowaczka stracono \u00a027 sierpnia 1942 roku. Prawdopodobnie w wyniku zezna\u0144 Jana Nowaczka zosta\u0142 tak\u017ce aresztowany ks.\u00a0Franciszek Paciorek, wikary z parafii w Spytkowicach ko\u0142o Zatora, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w KL Auschwitz w dniu\u00a0 5 marca 1943 roku.<\/p>\n

Obecnie ma by\u0107 utworzone nowe muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu, kt\u00f3re b\u0119dzie mie\u015bci\u0107 si\u0119 w budynku dawnego magazynu \u017cywno\u015bciowego SS\u00a0\u201eLagerhaus\u201d.<\/span><\/a><\/strong> Powstanie tam ekspozycja po\u015bwi\u0119cona mieszka\u0144com Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej, kt\u00f3rzy podczas okupacji niemieckiej pomagali wi\u0119\u017aniom KL Auschwitz. Jednym z nich by\u0142 Wawrzyniec Kulig, o kt\u00f3rym pami\u0119\u0107 w tym muzeum powinna by\u0107 szczeg\u00f3lnie \u00a0zachowana.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej: <\/span>Skazani za jednego<\/span><\/a> uciekiniera<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Wawrzyniec Kulig <\/span><\/a>dobrowolnie poszed\u0142 do KL Auschwitz<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 30 sierpnia 2018 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Siedemdziesi\u0105t siedem lat temu, 1 wrze\u015bnia 1941 roku, w czasie pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d uciek\u0142 jeden z jej wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim Jan Nowaczek (nr 8488). W dniu kiedy zbieg\u0142 z obozu, pilnuj\u0105cy wi\u0119\u017ani\u00f3w wartownik zapyta\u0142, czy kt\u00f3ry\u015b z nich potrafi naprawi\u0107 mu zepsuty rower. Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 Nowaczek, kt\u00f3rego esesman zamkn\u0105\u0142 w\u00a0swoim …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":27201,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",264,191,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",150,109,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",264,191,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",264,191,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",264,191,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/teatr1.jpg",264,191,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Siedemdziesi\u0105t siedem lat temu, 1 wrze\u015bnia 1941 roku, w czasie pracy karnej kompanii na terenie \u017cwirowni ko\u0142o \u201eTheatergeb\u00e4ude\u201d uciek\u0142 jeden z jej wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142 nim Jan Nowaczek (nr 8488). W dniu kiedy zbieg\u0142 z obozu, pilnuj\u0105cy wi\u0119\u017ani\u00f3w wartownik zapyta\u0142, czy kt\u00f3ry\u015b z nich potrafi naprawi\u0107 mu zepsuty rower. Zg\u0142osi\u0142 si\u0119 Nowaczek, kt\u00f3rego esesman zamkn\u0105\u0142 w\u00a0swoim…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27200"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27200"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35104,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27200\/revisions\/35104"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27201"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}