{"id":26557,"date":"2018-06-12T19:01:56","date_gmt":"2018-06-12T18:01:56","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=26557"},"modified":"2021-10-17T11:30:58","modified_gmt":"2021-10-17T11:30:58","slug":"zginela-nawet-polowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2018\/06\/12\/zginela-nawet-polowa\/","title":{"rendered":"Zgin\u0119\u0142a nawet po\u0142owa"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a><\/strong>Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. 14 czerwca 1940 r. z wi\u0119zienia\u00a0 w Tarnowie przywieziono tam 728 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Decyzj\u0105 Sejmu RP 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych.<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w pierwszego transportu byli m.in. \u017co\u0142nierze Wrze\u015bnia, cz\u0142onkowie podziemnych organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych, gimnazjali\u015bci i studenci. Otrzymali numery od 31. do 758. Numery od 1 do 30 dostali przywiezieni z KL Sachsenhausen do Auschwitz 20 maja 1940 r. niemieccy wi\u0119\u017aniowie kryminalni, kt\u00f3rym powierzono w obozie r\u00f3\u017cne funkcje, m.in. kapo i blokowych.<\/p>\n

Polska elita<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119\u017aniowie pierwszego transportu pochodzili g\u0142\u00f3wnie z inteligencji. Byli to przewa\u017cnie ludzie bardzo m\u0142odzi. Kilku z nich by\u0142o pochodzenia \u017cydowskiego. Ich losy przedstawi\u0142a Irena Strzelecka w opracowaniu zatytu\u0142owanym \u201eM\u0119\u017cczy\u017ani \u2013 transport z 14 czerwca 1940 roku \u2013 728 os\u00f3b o numerach od 31 do 758\u201d, kt\u00f3re opublikowano w \u201eKsi\u0119dze Pami\u0119ci. Transporty Polak\u00f3w do KL Auschwitz z Krakowa i innych miejscowo\u015bci Polski po\u0142udniowej 1940-1944\u201d, Warszawa-O\u015bwi\u0119cim 2002.<\/p>\n

Wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w tego transportu jesieni\u0105 1939 r. oraz w zimie i na wiosn\u0119 1940 r. aresztowano w r\u00f3\u017cnych miejscowo\u015bciach po\u0142udniowej Polski, kiedy podejmowali pr\u00f3b\u0119 dotarcia przez W\u0119gry do Wojska Polskiego tworzonego we Francji przez gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Niekt\u00f3rych aresztowano ju\u017c po przekroczeniu granicy, na terenie S\u0142owacji. Hitlerowcy nazywali ich pogardliwie \u201eturystami\u201d lub \u201egranicznikami\u201d. Nale\u017ca\u0142 do nich m.in. Kazimierz Albin (oznaczony w obozie numerem 118), kt\u00f3ry jako prezes Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych zabiega\u0142 o rozpocz\u0119cie prac nad wspomnianymi \u201eKsi\u0119gami Pami\u0119ci\u201d; czy te\u017c Jerzy Bielecki (nr 243), zamieszka\u0142y w Nowym Targu, autor g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki \u201eKto ratuje jedno \u017cycie\u2026\u201d. W\u015br\u00f3d aresztowanych byli tak\u017ce organizatorzy przerzutu na teren W\u0119gier ochotnik\u00f3w do oddzia\u0142\u00f3w polskich we Francji, pochodz\u0105cy g\u0142\u00f3wnie z Zakopanego i okolic. Byli to m.in. J\u00f3zef Chramiec-Chramiosek (nr 101), reprezentant Polski w narciarstwie klasycznym na mistrzostwach \u015bwiata w 1932 r. i 1936 r., rozstrzelany w KL Auschwitz pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 24 sierpnia 1942 r., a tak\u017ce Bronis\u0142aw Czech (nr 349), znakomity narciarz, olimpijczyk, zmar\u0142y w obozowym szpitalu 5 czerwca 1944 roku.<\/p>\n

Znaczn\u0105 grup\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w w tym transporcie stanowili r\u00f3wnie\u017c cz\u0142onkowie organizacji konspiracyjnych dzia\u0142aj\u0105cych na S\u0105decczy\u017anie i terenach do niej przyleg\u0142ych. Przyk\u0142adowo w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej (ZWZ) bardzo czynny by\u0142 Stefan Syrek (nr 238), kt\u00f3ry podczas I wojny \u015bwiatowej walczy\u0142 w Legionach, a ponad dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej w kampanii wrze\u015bniowej 1939 roku. Po powrocie do Tarnowa z niewoli sowieckiej i niemieckiej wst\u0105pi\u0142 do ZWZ, werbuj\u0105c do niego nowych cz\u0142onk\u00f3w, za co zosta\u0142 aresztowany. Zgin\u0105\u0142 w obozowej komorze gazowej 8 sierpnia 1942 roku. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w ZWZ zosta\u0142 aresztowany tak\u017ce kpt. Tadeusz Paolone (nr 329, w obozie Lisowski), tw\u00f3rca konspiracji w Tymbarku ko\u0142o Limanowej, rozstrzelany pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 11 pa\u017adziernika 1943 roku.<\/p>\n

W pierwszym transporcie znajdowa\u0142a si\u0119 liczna grupa patriotycznej m\u0142odzie\u017cy aresztowanej w ramach akcji A-B wymierzonej przeciwko polskiej inteligencji. W\u015br\u00f3d nich wielu harcerzy, jak J\u00f3zef St\u00f3s (nr 752), czy te\u017c Kazimierz Zaj\u0105c (nr 261). Do tej grupy nale\u017celi r\u00f3wnie\u017c bracia Emil (nr 377) i Stanis\u0142aw (nr 132) Bara\u0144scy, pochodz\u0105cy z Dynowa, kt\u00f3rzy zgin\u0119li 3 maja 1945 r. w Zatoce Lubeckiej na zatopionym statku \u201eCap Arcona\u201d,zbombardowanym pomy\u0142kowo przez lotnik\u00f3w angielskich.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d przywiezionych w pierwszym transporcie zostali aresztowani w czasie ob\u0142aw ulicznych. Do nich nale\u017ca\u0142 Janusz Pogonowski (w obozie Skrzetuski, nr 253) z Krakowa, powieszony 19 lipca 1943 roku. Przed \u015bmierci\u0105 wykopa\u0142 sto\u0142ek, na kt\u00f3rym sta\u0142, przerywaj\u0105c komendantowi obozu Rudolfowi H\u00f6ssowi odczytywanie wyroku \u015bmierci, i zawis\u0142 na p\u0119tli, protestuj\u0105c w ten spos\u00f3b przeciwko panuj\u0105cemu w obozie bezprawiu.<\/p>\n

Mordercza kwarantanna<\/strong><\/p>\n

Aresztowanych Polak\u00f3w przywieziono z r\u00f3\u017cnych wi\u0119zie\u0144 i areszt\u00f3w po\u0142udniowej Polski do wi\u0119zienia w Tarnowie, gdzie w zasadzie ju\u017c ich nie przes\u0142uchiwano. Niemniej warunki wi\u0119zienne w nowym miejscu pobytu by\u0142y fatalne, panowa\u0142 g\u0142\u00f3d, wszyscy z dnia na dzie\u0144 oczekiwali zmiany. 14 czerwca 1940 r. osadzonym polecono opu\u015bci\u0107 celei w kolumnach po sto os\u00f3b odprowadzono na dworzec kolejowy w Tarnowie, gdzie pod siln\u0105 eskort\u0105 za\u0142adowano ich do podstawionego wcze\u015bniej poci\u0105gu osobowego, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce wyruszy\u0142 w kierunku Krakowa. Na krakowskim dworcu byli \u015bwiadkami rado\u015bci umundurowanych Niemc\u00f3w, ciesz\u0105cych si\u0119 ze zdobycia w tym dniu stolicy Francji. Rozradowani esesmani i \u017co\u0142nierze Wehrmachtu krzyczeli: \u201eParis ist genommen\u201d, \u201eParishat kapituliert\u201d.<\/p>\n

Po kilku godzinach jazdy wi\u0119\u017aniowie dostrzegli dworzec kolejowy w O\u015bwi\u0119cimiu, sk\u0105d po kr\u00f3tkim postoju skierowano poci\u0105g na bocznic\u0119 obok przedwojennych budynk\u00f3w Monopolu Tytoniowego. Wyp\u0119dzono wszystkich z wagon\u00f3w. Bij\u0105c ich oraz krzycz\u0105c esesmani oraz niemieccy wi\u0119\u017aniowie kryminalni, przywiezieni prawie miesi\u0105c wcze\u015bniej do KL Auschwitz, pognali ich na podw\u00f3rze jednego z budynk\u00f3w Monopolu Tytoniowego ogrodzonego drutem kolczastym. Wkr\u00f3tce nowo przyby\u0142ych ulokowano na parterze i pi\u0119trze tego budynku. 15 czerwca 1940 r. rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w okres kwarantanny, maj\u0105cy na celu z\u0142ama\u0107 ich fizycznie i psychicznie. Po kilku dniach, podczas kt\u00f3rych esesmani i niemieccy kryminali\u015bci prze\u015bcigali si\u0119 w wymy\u015blaniu najrozmaitszych morderczych \u0107wicze\u0144 oraz r\u00f3\u017cnorodnych udr\u0119cze\u0144 i tortur, wszyscy byli ju\u017c u kresu si\u0142.<\/p>\n

W lipcu 1940 r. wi\u0119\u017ani\u00f3w z pierwszego transportu przeniesiono z budynku Monopolu Tytoniowego do po\u0142o\u017conych w pobli\u017cu blok\u00f3w, kt\u00f3re pozosta\u0142y po przedwojennych koszarach Wojska Polskiego.Zaj\u0119li trzy z nich, kt\u00f3re oznaczone by\u0142y numerami od 1 do 3. Wcze\u015bniej wydano im odzie\u017c wi\u0119\u017aniarsk\u0105, a niekt\u00f3rzy otrzymali r\u00f3wnie\u017c drewniaki. Wszyscy spali w izbach wi\u0119\u017aniarskich, gdzie mogli na siennikach lub na\u00a0 s\u0142omie le\u017ce\u0107 tylko na jednym boku, \u015bci\u015bni\u0119ci do granic mo\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Po zako\u0144czonej kwarantannie znaczna cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w pierwszego transportu pracowa\u0142a przy dalszej rozbudowie obozu. Wielu z nich zatrudniano tak\u017ce\u00a0 przy pracach bezcelowych, np. kopaniu row\u00f3w, a nast\u0119pnie ich zasypywaniu. Tylko nielicznym uda\u0142o si\u0119 otrzyma\u0107 zaj\u0119cie w biurach obozowych, np. w biurze rejestracji wi\u0119\u017ani\u00f3w, ale szanse na takie zatrudnienie mieli jedynie znaj\u0105cy j\u0119zyk niemiecki.<\/p>\n

W obozowej konspiracji<\/strong><\/p>\n

Pierwsi wi\u0119\u017aniowie, wtopieni po pewnym czasie w inne transporty przyby\u0142e p\u00f3\u017aniej do obozu, zas\u0142u\u017cyli si\u0119 szczeg\u00f3lnie w konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, kt\u00f3rej tw\u00f3rc\u0105 by\u0142 rotmistrz Witold Pilecki (przywieziony do obozu 22 wrze\u015bnia 1940 r. transportem z Warszawy pod nazwiskiem Tomasz Serafi\u0144ski, nr 4859). Cz\u0142onkami tej organizacji, dzia\u0142aj\u0105cej pod nazw\u0105 Zwi\u0105zek Organizacji Wojskowej, byli: Stanis\u0142aw Bara\u0144ski, J\u00f3zef Chramiec, Aleksander Fusek (nr 775),Mieczys\u0142aw Januszewski (nr 711), Karol Karp (nr 626), Jan Komski (w obozie Bara\u015b, nr 564), Witold Kosztowny (nr 672), Stanis\u0142aw Ko\u017cuch (nr325), Jan G\u0105sior-Machnowski (nr 724), Tadeusz Myszkowski (nr 593),\u00a0 Edward Nowak (nr 447), Eugeniusz Obojski (nr 194), Tadeusz Paolone, Tadeusz Pietrzykowski (nr 77, znany polski bokser), Zygmunt Sobolewski (nr 88), Czes\u0142aw Sowul (nr 167), Alfred St\u00f6ssel (nr 435), Antoni Suchecki (nr 595), Marian Toli\u0144ski (nr 490, Zygmunt Turza\u0144ski (nr 615), Jan Zi\u0119ba (nr 66) i Jerzy \u017barnowiecki (nr 616).<\/p>\n

Wi\u0119\u017aniowie z pierwszego transportu zapocz\u0105tkowali ucieczki z obozu. Jako pierwszy 6 lipca 1940 r. zbieg\u0142 Tadeusz Wiejowski (nr 220), po pewnym czasie zosta\u0142 jednak schwytany i zamordowany. P\u00f3\u017aniej w ucieczkach uczestniczy\u0142o jeszcze 26 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich walczyli nast\u0119pnie w oddzia\u0142ach partyzanckich AK. Kilkudziesi\u0119ciu wi\u0119\u017ani\u00f3w (jak dot\u0105d ustalono, 76 os\u00f3b) zwolniono z obozu g\u0142\u00f3wnie na skutek stara\u0144 rodzin, kt\u00f3re przekupi\u0142y wp\u0142ywowych Niemc\u00f3w.<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d 728 os\u00f3b przywiezionych 14 czerwca 1940 r. do KL Auschwitz co najmniej 227 wi\u0119\u017ani\u00f3w zgin\u0119\u0142o w tym obozie, a co najmniej 266 z nich ewakuowano do innych oboz\u00f3w niemieckich, z czego nie mniej ni\u017c 61 tam zgin\u0119\u0142o. Oko\u0142o 300 wi\u0119\u017ani\u00f3w z pierwszego transportu prze\u017cy\u0142o wojn\u0119.<\/p>\n

Dzisiaj \u017cyje tylko ostatni z nich. Jest nim Kazimierz Albin, nr obozowy 118.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 12 czerwca 2018 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. 14 czerwca 1940 r. z wi\u0119zienia\u00a0 w Tarnowie przywieziono tam 728 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Decyzj\u0105 Sejmu RP 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych. W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w pierwszego transportu byli m.in. \u017co\u0142nierze Wrze\u015bnia, cz\u0142onkowie podziemnych organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych, gimnazjali\u015bci i …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":26558,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",250,170,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",150,102,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",250,170,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",250,170,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",250,170,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/Auschwitz_wywoz.jpg",250,170,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Jednym z symboli zag\u0142ady Polak\u00f3w w KL Auschwitz jest pierwszy transport polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. 14 czerwca 1940 r. z wi\u0119zienia\u00a0 w Tarnowie przywieziono tam 728 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Decyzj\u0105 Sejmu RP 14 czerwca obchodzony jest jako Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci Ofiar Nazistowskich Oboz\u00f3w Koncentracyjnych. W\u015br\u00f3d wi\u0119\u017ani\u00f3w pierwszego transportu byli m.in. \u017co\u0142nierze Wrze\u015bnia, cz\u0142onkowie podziemnych organizacji niepodleg\u0142o\u015bciowych, gimnazjali\u015bci i…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26557"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26557"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26557\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35269,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26557\/revisions\/35269"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26558"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}