{"id":26183,"date":"2018-05-07T22:08:22","date_gmt":"2018-05-07T22:08:22","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=26183"},"modified":"2021-10-31T11:10:27","modified_gmt":"2021-10-31T11:10:27","slug":"73-rocznica-wyzwolenia-kl-mauthausen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2018\/05\/07\/73-rocznica-wyzwolenia-kl-mauthausen\/","title":{"rendered":"73. rocznica wyzwolenia KL Mauthausen"},"content":{"rendered":"
\n

Min\u0119\u0142a siedemdziesi\u0105ta trzecia rocznica wyzwolenia KL Mauthausen<\/span><\/a> przez wojska ameryka\u0144skie w dniu 5 maja 1945 r. Ten niemiecki nazistowski ob\u00f3z, po\u0142o\u017cony ko\u0142o Linzu w g\u00f3rnej Austrii, posiada\u0142 kilkadziesi\u0105t podoboz\u00f3w, w kt\u00f3rych \u0142\u0105cznie z obozem macierzystym wi\u0119ziono podczas drugiej wojny \u015bwiatowej oko\u0142o dwie\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b, w tym oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy Polak\u00f3w, przebywaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie w Gusen, najwi\u0119kszej filii Mauthausen. Pierwsza grupa wi\u0119zionych tutaj Polak\u00f3w (g\u0142\u00f3wnie nauczyciele, prawnicy, lekarze, urz\u0119dnicy, ksi\u0119\u017ca) budowa\u0142a ten ob\u00f3z wyniszczenia w 1940 r. \u00a0Nieliczni z nich prze\u017cyli.<\/strong><\/p>\n

\"Marian<\/a>
Marian Bartkowiak<\/figcaption><\/figure>\n

Do nich nale\u017ca\u0142 Marian Bartkowiak, kt\u00f3rego losy przedstawi\u0142 w mailu do mnie Roman W\u00f3jcicki ze S\u0142upcy w Wielkopolsce:<\/strong><\/p>\n

\u201e\u015aledz\u0119 od jakiego\u015b czasu pa\u0144skiego bloga i jestem pod ogromnym wra\u017ceniem. Pragn\u0119 zainteresowa\u0107 Pana, postaci\u0105 wi\u0119\u017ania oboz\u00f3w KL Dachau i Mauthausen Gusen, brata mojego dziadka. (\u2026) W Mauthausen \u2013 Gusen wi\u0119\u017aniowie polscy nie znali pocz\u0105tkowo wyra\u017cenia \u201eruch oporu\u201d. <\/em><\/p>\n

W potocznej mowie to wszystko, co robili wi\u0119\u017aniowie, by uratowa\u0107 siebie i swych towarzyszy od zag\u0142ady, by\u0142o nazywane samoobron\u0105. Ta wola walki o \u017cycie, w obozach zag\u0142ady sprowadzaj\u0105ca si\u0119 do walki o przetrwanie, przejawia\u0142a si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodnych formach. Podejmowali j\u0105 wi\u0119\u017aniowie skazani na biologiczne wyniszczenie za wrogi stosunek do nazistowskiej ideologii lub uznani przez hitlerowskiego okupanta za zagra\u017caj\u0105cych przysz\u0142ej \u201eWielkiej Rzeszy Niemieckiej\u201d.<\/em><\/p>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 ta musia\u0142a by\u0107 prowadzona wbrew re\u017cimowi narzuconemu wi\u0119\u017aniom, konspiracyjnie i rozwa\u017cnie, mo\u017cliwa by\u0142a tylko dzi\u0119ki umiej\u0119tnemu wykorzystaniu wszystkich s\u0142abych stron systemu koncentracyjnego i pozyskaniu jak najwi\u0119kszej liczby wi\u0119\u017ani\u00f3w. By\u0142o to bardzo trudne i wi\u0105za\u0142o si\u0119 wielkim ryzykiem; stawk\u0105 by\u0142o zawsze \u017cycie nie tylko organizator\u00f3w, ale \u2013 w my\u015bl zasady zbiorowej odpowiedzialno\u015bci stosowanej przez SS \u2013 \u017cycie grup wi\u0119\u017ani\u00f3w lub \u017cycie ca\u0142ego obozu.<\/em><\/p>\n

Jedn\u0105 z takich dzia\u0142alno\u015bci prowadzonych na szerok\u0105 skal\u0119, jak r\u00f3wnie\u017c najaktywniejsz\u0105 by\u0142a <\/span>\u201eWielkopolanka\u201d <\/strong>kierowana przez\u00a0 Mariana BARTKOWIAKA w latach 1940 \u2013 1944, a p\u00f3\u017aniej przez Leona KOSTENCKIEGO. Przyw\u00f3dca \u201eWielkopolanki\u201d Marian BARTKOWIAK urodzi\u0142 si\u0119 w 1900 r. w Powidzu (Kurheim), powstaniec wielkopolski,4 maja 1940 r. zosta\u0142 aresztowany w Witkowie przez gestapo i osadzony w Szczeglinie k\/Mogilna Plac\u00f3wka policji pa\u0144stwowej \u2013 Ob\u00f3z Przej\u015bciowy (Staatspolizeitelle-Hohensalza-Ubergangslager). 9 maja 1940 r. przetransportowany zosta\u0142 do KL Dachau jako wi\u0119zie\u0144 polityczny (Sch. P) o numerze obozowym 9068, a w dniu 2 sierpnia 1940 r. przewieziony zosta\u0142 do KL Mauthausen i nadano mu numer obozowy 43229. By\u0142 on przez wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w charakteryzowany jako cz\u0142owiek rozumny, zaradny, z natury optymistycznie patrz\u0105cy na \u017cycie i zara\u017caj\u0105cy tym koleg\u00f3w niedoli nawet w najtrudniejszym okresie istnienia obozu.<\/span><\/em><\/p>\n

Marian Bartkowiak jako rze\u017anik z zawodu dosta\u0142 si\u0119 do komanda obs\u0142uguj\u0105cego kuchni\u0119 obozow\u0105, a dzi\u0119ki zdobytemu uznaniu dla jego fachowo\u015bci przej\u015b\u0107 do obs\u0142ugi kuchni SS. By\u0142 kucharzem cenionym przez szef\u00f3w obu kuchni co da\u0142o mu znaczn\u0105 swobod\u0119 dzia\u0142ania. Wykorzysta\u0142 j\u0105 do zdobywania dodatkowego wy\u017cywienia, przy czym wykaza\u0142 du\u017c\u0105 zapobiegliwo\u015b\u0107 w wygospodarowaniu nadwy\u017cek, zr\u0119czno\u015b\u0107 i odwag\u0119 w ich przemycaniu do obozu. Organizowa\u0142 ca\u0142e kot\u0142y zupy i ziemniak\u00f3w, znaczne ilo\u015bci jarzyn i chleba. Zorganizowana w \u201eWielkopolance\u201d grupa wi\u0119\u017ani\u00f3w przejmowa\u0142a t\u0105 \u017cywno\u015b\u0107 i rozdziela\u0142a j\u0105, pocz\u0105tkowo tylko pomi\u0119dzy wtajemniczonych cz\u0142onk\u00f3w organizacji, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy najbardziej potrzebuj\u0105cych. Byli nimi z regu\u0142y inteligenci, a przede wszystkim nauczyciele i studenci, bo organizator \u2013 widz\u0105c, jak topniej\u0105 w obozie szeregi nauczycieli \u2013 dawa\u0142 cz\u0119sto wyraz obawom, \u017ce po wojnie \u201enie b\u0119dzie mia\u0142 kto dzieci nasze uczy\u0107\u201d.<\/span><\/em><\/p>\n

Z pomocy \u201eWielkopolanki\u201d korzystali r\u00f3wnie\u017c lekarze, dziennikarze, poeci, arty\u015bci. \u201eBartkowiak by\u0142 przedsi\u0119biorczy i pomys\u0142owy. Znajdowa\u0142 zawsze nowe sposoby przemycania \u017cywno\u015bci, gdy poprzednio stosowane sta\u0142y si\u0119 niepewne i grozi\u0142y zdemaskowaniem\u201d \u2013 pisa\u0142 o nim jeden z jego podopiecznych. Gdy organizowanie zupy z kuchni obozowej by\u0142o utrudnione na skutek kontroli Kommandof\u00fchera Wilhelma STIGELEGO, znalaz\u0142 nowe \u017ar\u00f3d\u0142o: pokarm dla zwierz\u0105t hodowlanych przy obozie. Kuchnia przygotowywa\u0142a karm\u0119 dla owiec i ps\u00f3w, a dwa razy dziennie gotowa\u0142a te\u017c ziemniaki dla kr\u00f3lik\u00f3w. BARTKOWIAK z pomoc\u0105 cz\u0142onk\u00f3w swojej grupy organizowa\u0142 przez d\u0142ugi czas codziennie po cztery wiadra strawy przeznaczonej dla zwierz\u0105t i rozdziela\u0142 na miejscu pracy mi\u0119dzy potrzebuj\u0105cych. By\u0142y to posi\u0142ki o wiele po\u017cywniejsze ni\u017c zupa obozowa.<\/span><\/em><\/p>\n

Grupa ta nie ogranicza\u0142a si\u0119 tylko do zdobywania \u017cywno\u015bci i dzielenia jej mi\u0119dzy potrzebuj\u0105cych \u201eWielkopolanka\u201d np. organizowa\u0142a konspiracyjne obchody rocznic powstania wielkopolskiego, przekazywa\u0142a r\u00f3wnie\u017c aktualne informacje polityczne. Do tej grupy nale\u017celi liczni wi\u0119\u017aniowie z Pozna\u0144skiego m.in. Leon KOSTENCKI , Tadeusz GUSTOWSKI, Bogdan OG\u00d3RKIEWICZ byli w\u015br\u00f3d nich najaktywniejsi.<\/em><\/p>\n

Dzi\u0119ki tej akcji prze\u017cy\u0142o ob\u00f3z wielu wi\u0119\u017ani\u00f3w. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 BARTKOWIAKA by\u0142a zwi\u0105zana z ryzykiem, ale zar\u00f3wno on, jak i jego pomocnicy przed nim si\u0119 nie cofali. Bartkowiak by\u0142 kilkakrotnie obity przez Lagerf\u00fchrera i cz\u0142onk\u00f3w komendantury za drobne przewinienia (przechwycono go na wynoszeniu jarzyn), ale organizowanej przez niego akcji nie zdekonspirowano. \u201eWielkopolanka\u201d istnia\u0142a od p\u00f3\u017anej jesieni 1940 r. i nie przerwa\u0142a swej dzia\u0142alno\u015bci po przeniesieniu BARTKOWIAKA do kuchni SS \u2013 owskiej w Mauthausen w 1944 r.\u201d<\/span><\/em><\/p>\n

\"\"<\/a>Kartoteka wi\u0119\u017ani\u00f3w Mauthausen i inne akta z tego obozu (oko\u0142o 11 metr\u00f3w bie\u017c\u0105cych), od ponad sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu lat znajduj\u0105 si\u0119 w archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu. W bli\u017cej nieznanych okoliczno\u015bciach zaraz po wojnie przewieziono je do \u0141odzi i przechowywane by\u0142y w mieszkaniu rodziny adwokata Henryka Kurnatowskiego, b. wi\u0119\u017ania KL Mauthausen, kt\u00f3ry zmar\u0142 w Warszawie w drugiej po\u0142owie 1953 r.<\/span><\/p>\n

Po jego \u015bmierci, w wyniku korespondencji mi\u0119dzy G\u0142\u00f3wn\u0105 Komisj\u0105 Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce, Ministerstwem Kultury i Sztuki w Warszawie oraz Pa\u0144stwowym Muzeum w O\u015bwi\u0119cimiu, zosta\u0142y one przewiezione z \u0141odzi do O\u015bwi\u0119cimia w styczniu 1954 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>Od tego czasu s\u0105 starannie przechowywane w zbiorach archiwalnych Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego. Wspomnian\u0105 kartotek\u0119 i inne akta z Mauthausen opracowane w Muzeum i stworzono w oparciu o nie tak potrzebn\u0105 komputerow\u0105 bazy danych, kt\u00f3ra jest ogromnie pomocna w badaniach historycznych, zwi\u0105zanych z tragicznym losem wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Mauthausen a tak\u017ce KL Auschwitz, poniewa\u017c wcze\u015bniej wielu z nich wi\u0119ziono w obozie o\u015bwi\u0119cimskim.<\/p>\n

KL Mauthausen by\u0142 jednym z ostatnich niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych wyzwolonych podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. W ci\u0105gu jego istnienia co czwarty wi\u0119zie\u0144 Mauthausen-Gusen i jego podoboz\u00f3w by\u0142 Polakiem.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 7 maja 2018 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Min\u0119\u0142a siedemdziesi\u0105ta trzecia rocznica wyzwolenia KL Mauthausen przez wojska ameryka\u0144skie w dniu 5 maja 1945 r. Ten niemiecki nazistowski ob\u00f3z, po\u0142o\u017cony ko\u0142o Linzu w g\u00f3rnej Austrii, posiada\u0142 kilkadziesi\u0105t podoboz\u00f3w, w kt\u00f3rych \u0142\u0105cznie z obozem macierzystym wi\u0119ziono podczas drugiej wojny \u015bwiatowej oko\u0142o dwie\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b, w tym oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy Polak\u00f3w, przebywaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie w Gusen, najwi\u0119kszej …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":26185,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[660],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",176,287,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",92,150,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",176,287,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",176,287,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",176,287,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/M.Bartkowiak1.jpg",176,287,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Min\u0119\u0142a siedemdziesi\u0105ta trzecia rocznica wyzwolenia KL Mauthausen przez wojska ameryka\u0144skie w dniu 5 maja 1945 r. Ten niemiecki nazistowski ob\u00f3z, po\u0142o\u017cony ko\u0142o Linzu w g\u00f3rnej Austrii, posiada\u0142 kilkadziesi\u0105t podoboz\u00f3w, w kt\u00f3rych \u0142\u0105cznie z obozem macierzystym wi\u0119ziono podczas drugiej wojny \u015bwiatowej oko\u0142o dwie\u015bcie tysi\u0119cy os\u00f3b, w tym oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t tysi\u0119cy Polak\u00f3w, przebywaj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie w Gusen, najwi\u0119kszej…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26183"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35624,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26183\/revisions\/35624"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}