{"id":25527,"date":"2018-02-07T17:06:17","date_gmt":"2018-02-07T17:06:17","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=25527"},"modified":"2024-07-04T09:56:20","modified_gmt":"2024-07-04T09:56:20","slug":"25527","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2018\/02\/07\/25527\/","title":{"rendered":"Upiorne pom\u00f3wienie mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza"},"content":{"rendered":"
\n

W 2007 roku ukaza\u0142o si\u0119 wznowienie ksi\u0105\u017cki Jana Tomasza Grossa \u201eUpiorna dekada\u201d, w kt\u00f3rej mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce jest to wydanie nowe, poprawione i rozszerzone. Mimo tych poprawek, na stronie 43 w tej publikacji nadal znajduje si\u0119 niezmieniony tekst, stanowi\u0105cy tre\u015b\u0107 przypisu nr 17:<\/strong><\/p>\n

\u201ePe\u0142niejsz\u0105 informacj\u0119 na temat miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych mordowano \u017byd\u00f3w masowo podczas akcji wysiedle\u0144czych i okoliczno\u015bci tych zbrodni mo\u017cna uzyska\u0107, studiuj\u0105c kolekcj\u0119 archiwaln\u0105, zatytu\u0142owan\u0105 \u201eRelacje indywidualne nr 301\u201d w \u017bydowskim Instytucie Historycznym. Po przeczytaniu 1500 relacji z depozytu zawieraj\u0105cego oko\u0142o 7000 zezna\u0144 mo\u017cna zestawi\u0107 nast\u0119puj\u0105c\u0105, niepe\u0142n\u0105 list\u0119 miast i miasteczek, w kt\u00f3rych si\u0119 to wydarzy\u0142o: (\u2026), Olkusz, (\u2026)\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>Z wywod\u00f3w Jana Tomasza Grossa w tej ksi\u0105\u017cce oraz z powy\u017cszego przypisu jednoznacznie wynika, \u017ce mordercami \u017byd\u00f3w w kilkunastu miastach okupowanej Polski byli s\u0105siedzi Polacy, a zbrodnie takie zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c pope\u0142nione przez Polak\u00f3w-mieszka\u0144c\u00f3w Olkusza podczas wysiedlania \u017byd\u00f3w z tego miasta.<\/p>\n

Historykom znane s\u0105 wszystkie relacje, z\u0142o\u017cone przez olkuskich \u017byd\u00f3w i przechowywane dzisiaj w archiwum \u017bydowskiego Instytutu Historycznego, ale w \u017cadnej z nich nie ma najmniejszej wzmianki o tym, aby podczas wywo\u017cenia \u017byd\u00f3w z Olkusza na zag\u0142ad\u0119 w czerwcu 1942 r., kt\u00f3rykolwiek z Polak\u00f3w, mieszkaj\u0105cych w tym mie\u015bcie, pope\u0142ni\u0142 zbrodni\u0119 na jakimkolwiek \u017cydowskim s\u0105siedzie.<\/p>\n

\"\"<\/a>O tym co dzia\u0142o si\u0119 w getcie w Olkuszu i co sta\u0142o si\u0119 z jego mieszka\u0144cami, najpe\u0142niejsz\u0105 relacj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142 w pierwszych powojennych latach olkuski \u017byd, Marian G\u0142uszecki, kt\u00f3ry pod swoim prawdziwym nazwiskiem Marian Auerhahn prze\u017cy\u0142 gehenn\u0119 wysiedlania i p\u00f3\u017aniej pobytu w obozie o\u015bwi\u0119cimskim, gdzie oznaczony by\u0142 numerem 176512. Relacja ta zosta\u0142a spisana w lutym 1948 r. i jest przechowywana w \u017bydowskim Instytucie Historycznym w Warszawie. Warto przytoczy\u0107 jej obszerny fragment:<\/p>\n

\u201eW czerwcu 1942 r. nast\u0105pi\u0142a likwidacja getta w Olkuszu. \u017be na tak\u0105 akcj\u0119 zanosi si\u0119, wszyscy mieszka\u0144cy getta wiedzieli. Na dwa tygodnie przed akcj\u0105 zlikwidowano szop krawiecki, mieszcz\u0105cy si\u0119 w budynku b. gimnazjum, maszyny do szycia wywieziono do Rajchu, a pracownicy szopu zostali wywiezieni do B\u0119dzina, gdzie dalej pracowali w szopie krawieckim. Akcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nad ranem. Dzielnica obstawiona by\u0142a podw\u00f3jnym szpalerem policji niemieckiej. Inni rewidowali dom za domem, wsz\u0119dzie wyci\u0105gaj\u0105c ludzi. P\u0119dzili ich na du\u017cy plac (przy gimnazjum). Po przeszukaniu wszystkich dom\u00f3w ludzi odprowadzano do budynku nowo buduj\u0105cego si\u0119 gmachu ubezpieczalni spo\u0142ecznej. (\u2026). Ma\u0142\u0105 garstk\u0119 m\u0142odych ludzi wysortowano jako zdolnych do pracy, i tych ulokowano w poszczeg\u00f3lnych klasach gimnazjum pod stra\u017c\u0105. Nast\u0119pnego dnia wywieziono ich do gu\u0142agu do Sosnowca, a stamt\u0105d do oboz\u00f3w pracy. Ludzi zamkni\u0119tych w budynku Kasy Chorych, przeznaczonych na stracenie jako niezdolnych do pracy, trzymano bez wody i \u017cywno\u015bci w ciemnym budynku (\u2026). Podzielono ich na dwie grupy. Pierwsz\u0105 odstawiono pod siln\u0105 eskort\u0105 policji na dworzec w sobot\u0119, reszta pozosta\u0142a w zamkni\u0119ciu do poniedzia\u0142ku, kiedy to ich za\u0142adowano na poci\u0105g. Transporty te posz\u0142y do O\u015bwi\u0119cimia (\u2026). Milicjanci \u017cydowscy, kt\u00f3rzy na akcj\u0119 t\u0119 przyszli specjalnie z B\u0119dzina i Sosnowca, zn\u0119cali si\u0119 w niemo\u017cliwy spos\u00f3b nad lud\u017ami, bij\u0105c i kopi\u0105c ich. Jeden z nich szczeg\u00f3lnie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 pod tym wzgl\u0119dem brutalno\u015bci\u0105, (\u2026) zauwa\u017cy\u0142 mnie jeden z gestapowc\u00f3w i zapyta\u0142, wskazuj\u0105c na to, co robi milicja \u017cydowska, jak mi si\u0119 to podoba i co ja o tym s\u0105dz\u0119. Powiedzia\u0142 on, \u017ce ordnerzy \u017cydowscy zachowuj\u0105 si\u0119 znacznie gorzej ni\u017c gestapowcy i \u017ce wzywa mnie na \u015bwiadka, \u017ce gestapo w og\u00f3le ludzi nie bije, \u017ce robi\u0105 to wszystko \u017cydowscy ordnerzy, jak sam zreszt\u0105 widz\u0119 (\u2026). Po sko\u0144czonej likwidacji okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w kryj\u00f3wkach znajduje si\u0119 ca\u0142a masa \u017byd\u00f3w (\u2026). Kryj\u00f3wki zazwyczaj by\u0142y z g\u00f3ry przygotowane tak dobrze, \u017ce odkrycie ich przez Niemc\u00f3w by\u0142o niemo\u017cliwe. Wynajdywali je jednak, prze\u015bcigaj\u0105c si\u0119 w gorliwo\u015bci, \u017cydowscy ordnerzy, doprowadzaj\u0105c tych ludzi na punkt zborny. A ludzi ukrywaj\u0105cych si\u0119 (\u2026) do\u0142\u0105czono automatycznie do transportu o\u015bwi\u0119cimskiego. Ka\u017cdy \u017byd, spotkany w tym czasie na ulicy getta, by\u0142 nara\u017cony na \u015bmier\u0107 przez zastrzelenie na miejscu\u201d.<\/em><\/p>\n

Nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c dzisiaj Janina Cyra (z domu Kocjan) tak kilka lat temu wspomina\u0142a Mariana G\u0142uszeckiego:<\/p>\n

\u201eAutor powy\u017cszej relacji ginekolog Marian Auerhahn by\u0142 bardzo cenionym \u017bydem-lekarzem. Powr\u00f3ci\u0142 do Olkusza w 1945 r. Zmieni\u0142 wtedy nazwisko na G\u0142uszecki. Zdoby\u0142 tytu\u0142 naukowy doktora medycyny. Pracowa\u0142 w klinice ginekologicznej w Krakowie. Wszystkie kobiety z ci\u0119\u017ckimi przypadkami z Olkusza trafia\u0142y do tej krakowskiej kliniki, gdzie pracowa\u0142 jako ordynator. By\u0142am jedn\u0105 z jego pacjentek\u201d.<\/em><\/p>\n

\"Jan<\/a>
Jan Tomasz Gross<\/figcaption><\/figure>\n

Nie ma \u017cadnych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 co warto jeszcze raz podkre\u015bli\u0107 \u2013 kt\u00f3re pozwala\u0142aby sformu\u0142owa\u0107 takie stwierdzenie, jak to uczyni\u0142 Jan Tomasz Gross w \u201eUpiornej dekadzie\u201d, \u017ce Polacy z Olkusza masowo mordowali \u017byd\u00f3w podczas akcji wysiedle\u0144czej prowadzonej przez Niemc\u00f3w w tym mie\u015bcie, nosz\u0105cym w\u00f3wczas niemieck\u0105 nazw\u0119 Ilkenau.<\/p>\n

Masowe mordy pope\u0142nione przez olkuszan na swoich s\u0105siadach \u017bydach s\u0105 wymys\u0142em i pom\u00f3wieniem, nierzetelnego badacza, jakim w tym wypadku okazuje si\u0119 Jan Tomasz Gross, autor w\u0105tpliwej jako\u015bci ksi\u0105\u017cek \u201eStrach\u201d (2008 r.) i \u201eZ\u0142otych \u017cniw. Rzecz o tym co si\u0119 dzia\u0142o na obrze\u017cach zag\u0142ady \u017byd\u00f3w\u201d” (2011 r.), opublikowanych przez wydawnictwo \u201eZnak\u201d w Krakowie.<\/p>\n

Bibliografia (zobacz i por\u00f3wnaj):<\/strong><\/p>\n

Jan Tomasz Gross, Upiorna dekada. Eseje o stereotypach na temat \u017byd\u00f3w, Polak\u00f3w, Niemc\u00f3w, komunist\u00f3w i kolaboracji 1939-1948, Krak\u00f3w 2007; Adam Cyra, Mieszka\u0144cy ziemi olkuskiej w hitlerowskich wi\u0119zieniach i obozach koncentracyjnych, O\u015bwi\u0119cim-Olkusz 2005; Adam Cyra, Upami\u0119tnienie \u017byd\u00f3w olkuskich. 65. rocznica likwidacji getta w Olkuszu, O\u015bwi\u0119cim-Olkusz 2007; Krzysztof Kocjan, Zag\u0142ada olkuskich \u017byd\u00f3w, Olkusz 2002; Olkusz: zag\u0142ada i pami\u0119\u0107. Dyskusja o ofiarach wojny i \u015bwiadectwa ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w (pod red. Ireneusza Cie\u015blika, Olgerda Dziechciarza i Krzysztofa Kocjana), Olkusz 2007; Janina Cyra, Kolejne udowodnione k\u0142amstwo Jana Tomasza Grossa, \u201eNasza Polska\u201d nr 17 z 29 kwietnia 2003 r.; Janina Cyra, Olkusz nie by\u0142 Jedwabnem, \u201eS\u0142owo \u017bydowskie\u201d nr 7-8 z 17-30 kwiecie\u0144 2004 r.; Kazimierz Czarnecki, Moje do\u015bwiadczenia \u017cyciowe, \u201eBiuletyn Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem\u201d nr 50 z kwietnia 2007 r.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 7 lutego 2018 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 2007 roku ukaza\u0142o si\u0119 wznowienie ksi\u0105\u017cki Jana Tomasza Grossa \u201eUpiorna dekada\u201d, w kt\u00f3rej mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce jest to wydanie nowe, poprawione i rozszerzone. Mimo tych poprawek, na stronie 43 w tej publikacji nadal znajduje si\u0119 niezmieniony tekst, stanowi\u0105cy tre\u015b\u0107 przypisu nr 17: \u201ePe\u0142niejsz\u0105 informacj\u0119 na temat miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych mordowano \u017byd\u00f3w masowo podczas akcji …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25534,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",186,270,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",103,150,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",186,270,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",186,270,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",186,270,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/polakozerca.jpg",186,270,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W 2007 roku ukaza\u0142o si\u0119 wznowienie ksi\u0105\u017cki Jana Tomasza Grossa \u201eUpiorna dekada\u201d, w kt\u00f3rej mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce jest to wydanie nowe, poprawione i rozszerzone. Mimo tych poprawek, na stronie 43 w tej publikacji nadal znajduje si\u0119 niezmieniony tekst, stanowi\u0105cy tre\u015b\u0107 przypisu nr 17: \u201ePe\u0142niejsz\u0105 informacj\u0119 na temat miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych mordowano \u017byd\u00f3w masowo podczas akcji…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25527"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38390,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25527\/revisions\/38390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}