{"id":25094,"date":"2017-11-27T18:07:47","date_gmt":"2017-11-27T17:07:47","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=25094"},"modified":"2021-10-17T11:31:17","modified_gmt":"2021-10-17T11:31:17","slug":"z-zamojszczyzny-do-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2017\/11\/27\/z-zamojszczyzny-do-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"Z Zamojszczyzny do KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a><\/strong>\u201eZawada pod\u00a0Zamo\u015bciem. 5 grudnia 1942\u00a0r. o\u00a0trzeciej nad\u00a0ranem Niemcy otoczyli wiosk\u0119. Trzask wy\u0142amywanych drzwi i\u00a0ujadanie ps\u00f3w, wrzask gestapowc\u00f3w. W\u00a0kilka minut wszyscy musieli opu\u015bci\u0107 domy. Zebrano nas na\u00a0placu przy ko\u015bciele w\u00a0Wiel\u0105czy (nasz dom by\u0142 bli\u017cej ko\u015bcio\u0142a), sk\u0105d podwodami (wozami konnymi) zawieziono nas do\u00a0Zamo\u015bcia. W\u00a0obozie przej\u015bciowym, przeznaczonym dla tysi\u0105ca os\u00f3b, by\u0142o nas kilkana\u015bcie tysi\u0119cy. N\u0119dzne, drewniane baraki bez\u00a0pod\u0142\u00f3g, niekt\u00f3re nawet bez\u00a0prycz. Na\u00a0zewn\u0105trz trzaskaj\u0105cy mr\u00f3z, wewn\u0105trz b\u0142oto po\u00a0kolana. Straszliwy g\u0142\u00f3d. Badania rasowe, selekcja, oddzielanie dzieci od\u00a0rodzic\u00f3w. Ja mam \u015bniad\u0105 cer\u0119, uznano wi\u0119c\u00a0mnie za\u00a0Cygana. Razem z\u00a0trzyletni\u0105, bardzo chor\u0105 siostr\u0105 Gra\u017cyn\u0105 trafi\u0142em do\u00a0najgorszej grupy. Byli tam tylko\u00a0dzieci i\u00a0starcy. Te dzieci nie\u00a0nadawa\u0142y si\u0119 do\u00a0germanizacji, a\u00a0starcy do\u00a0pracy. Ich przeznaczeniem, wcze\u015bniej czy\u00a0p\u00f3\u017aniej, mia\u0142a by\u0107 \u015bmier\u0107\u201d \u2013 tak\u00a0po kilkudziesi\u0119ciu latach wspomina\u0142 pocz\u0105tek akcji wysiedle\u0144czej na\u00a0Zamojszczy\u017anie 10-letni w\u00f3wczas Zdzis\u0142aw Wr\u00f3bel, maj\u0105cy dzisiaj 85 lat, kt\u00f3ry mieszka w Che\u0142mku ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia.<\/strong><\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/span> Bohdan Pi\u0119tka, Zag\u0142ada Zamojszczyzny, „Przegl\u0105d” 2017 nr 48 z dnia 27.11-3.12.2017 r.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Akcj\u0119 wysiedlania mieszka\u0144c\u00f3w Zamojszczyzny rozpocz\u0119to siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat temu \u2013 w nocy z 27 na 28 listopada 1942 r. \u2013 wysiedleniem mieszka\u0144c\u00f3w wioski Skierbiesz\u00f3w i pi\u0119ciu innych s\u0105siednich wsi. O tych wydarzeniach pisze obszernie Helena Kubica, starszy kustosz Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau, w swojej ksi\u0105\u017cce, zatytu\u0142owanej \u201eDeportacja i zag\u0142ada w KL Auschwitz Polak\u00f3w wysiedlonych z Zamojszczyzny w latach 1942-1943\u201d.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n


\n<\/span><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Publikacja ta ukaza\u0142a si\u0119 kilka lat temu staraniem o\u015bwi\u0119cimskiego Muzeum najpierw w j\u0119zyku polskim, a potem zosta\u0142a przet\u0142umaczona na j\u0119zyk angielski. Ksi\u0105\u017cka ta niew\u0105tpliwie jest jak\u0105\u015b form\u0105 zado\u015b\u0107uczynienia potrzebie zachowania w pami\u0119ci tragicznych los\u00f3w tej ludno\u015bci i jednocze\u015bnie przeciwwag\u0105 oraz naukowym protestem zak\u0142amywania prawdy historycznej o \u201ewysiedleniach rzekomo tylko Niemc\u00f3w\u201d i \u201epolskich obozach koncentracyjnych\u201d.<\/p>\n

Tragedia ludno\u015bci Zamojszczyzny wi\u0105za\u0142a si\u0119 z szeroko zakrojon\u0105 polityk\u0105 okupanta germanizacji ziem wschodnich, kt\u00f3re by\u0142y traktowane jako niemiecka przestrze\u0144 \u017cyciowa. Polityka ta znalaz\u0142a odzwierciedlenie w Generalnym Planie Wschodnim (Generalplanost), kt\u00f3ry przewidywa\u0142 w perspektywie 20-30 lat nie tylko germanizacj\u0119, lecz tak\u017ce wysiedlenie i eksterminacj\u0119 biologiczn\u0105 oko\u0142o 50 milion\u00f3w S\u0142owian, w tym przede wszystkim Polak\u00f3w, Rosjan, Bia\u0142orusin\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w oraz skolonizowanie znacznych obszar\u00f3w Europy \u015brodkowej i wschodniej przez osadnik\u00f3w niemieckich.<\/p>\n

W pierwszej kolejno\u015bci mia\u0142y by\u0107 zgermanizowane ziemie polskie. W latach 1942-1943, kiedy rozpocz\u0119to szeroko zakrojon\u0105 realizacj\u0119 tych plan\u00f3w, zgotowano niebywa\u0142\u0105 gehenn\u0119 mieszka\u0144com Zamojszczyzny, kt\u00f3ra dotychczas jest ma\u0142o znana. Na og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 600 wsi wysiedlono, spalono i spacyfikowano 297, wyp\u0119dzaj\u0105c z nich oko\u0142o 110 tys. Polak\u00f3w, w tym oko\u0142o 30 tys. dzieci i powoduj\u0105c w\u015br\u00f3d wysiedlonych bardzo du\u017c\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107.<\/p>\n

Publikacja Heleny Kubicy stanowi istotny wk\u0142ad w dope\u0142nienie wiedzy o roli KL Auschwitz w realizacji hitlerowskiej polityki eksterminacyjnej nie tylko wobec \u017byd\u00f3w i Cygan\u00f3w, lecz r\u00f3wnie\u017c Polak\u00f3w. Nar\u00f3d polski \u2013 po \u017bydach i Cyganach \u2013 by\u0142 bowiem najbardziej prze\u015bladowanym i wyniszczanym narodem Europy.<\/p>\n

Praca liczy 300 stron tekstu, w tym zawiera imienne wykazy tabelaryczne 1300 Polak\u00f3w wraz z ich losami, deportowanych w trzech transportach z Zamojszczyzny do KL Auschwitz (z czego ob\u00f3z prze\u017cy\u0142o tylko oko\u0142o dwadzie\u015bcia procent), a tak\u017ce liczne fotografie i reprodukcje dokument\u00f3w. Opracowanie to, ukazuj\u0105ce histori\u0119 wysiedlonych mieszka\u0144c\u00f3w Zamojszczyzny poprzez ich indywidualne losy, stanowi doskona\u0142y materia\u0142 edukacyjny, s\u0142u\u017c\u0105cy upowszechnianiu wiedzy o niemieckim wyp\u0119dzaniu Polak\u00f3w z tego regionu.<\/p>\n

\"Czes\u0142awa<\/a>
Czes\u0142awa Kwoka, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

W dniu 13 grudnia 1942 roku Czes\u0142awa Kwoka trafi\u0142a do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau\u00a0razem z matk\u0105, Katarzyn\u0105 Kwok\u0105 (ur. 1 stycznia 1896, zm. 18 lutego 1943) pierwszym transportem z\u00a0 obozu przej\u015bciowego w Zamo\u015bciu. Zosta\u0142a zabita zastrzykiem z fenolu\u00a012 marca 1943 r.<\/strong><\/p>\n

Wspomniany Skierbiesz\u00f3w znany by\u0142 jeszcze sprzed wojny z tego, \u017ce do si\u00f3dmego roku \u017cycia wychowywa\u0142 si\u0119 w tej miejscowo\u015bci prezydent Ignacy Mo\u015bcicki. Do tej miejscowo\u015bci, nazajutrz po wysiedleniu jej polskich mieszka\u0144c\u00f3w, 28 listopada 1942 r., w\u015br\u00f3d osiedle\u0144c\u00f3w niemieckich przyby\u0142a r\u00f3wnie\u017c wielodzietna rodzina K\u0151hler\u00f3w, w kt\u00f3rej przyszed\u0142 na \u015bwiat 22 lutego 1943 r. Horst K\u0151hler, by\u0142y prezydent Niemiec.<\/p>\n

Rodzina K\u0151hler\u00f3w zaj\u0119\u0142a gospodarstwo J\u00f3zefa W\u0119c\u0142awika, kt\u00f3ry mia\u0142 okaza\u0142y dom z gankiem w centrum wsi. Cz\u0119\u015b\u0107 wysiedlonej rodziny J\u00f3zefa W\u0119c\u0142awika zosta\u0142a przywieziona 13 grudnia 1942 r. do KL Auschwitz, gdzie zgin\u0119li: jego syn Antoni W\u0119c\u0142awik (ur. 1904 r.), kt\u00f3rego \u017cona Marianna (ur. 1912 r.) pobyt w KL Auschwitz prze\u017cy\u0142a.<\/p>\n

\"Akt<\/a>
Akt zgonu Anny W\u0119c\u0142awik, \u017cony przedwojennego w\u00f3jta w Skierbieszowie<\/figcaption><\/figure>\n

Zgin\u0105\u0142 tak\u017ce brat J\u00f3zefa W\u0119c\u0142awika \u2013 Jan (ur. 1885 r.) \u2013 przedwojenny w\u00f3jt Skierbieszowa z \u017con\u0105 Ann\u0105 (ur. 1887) i synem Antonim (ur. 1923 r.); prze\u017cy\u0142a jedynie ich najm\u0142odsza c\u00f3rka Salomea W\u0119c\u0142awik (po m\u0119\u017cu Kaniku\u0142a), po wojnie mieszka\u0142a na Dolnym \u015al\u0105sku. W czasie pobytu w obozie Birkenau w Brzezince otrzyma\u0142a tylko raz wiadomo\u015b\u0107 od ojca i brata. By\u0142o to 6 stycznia 1943 r. Na malutkiej karteczce ojciec napisa\u0142, \u017ce daj\u0105 sobie rad\u0119. Brat zgin\u0105\u0142 jeszcze w tym samym miesi\u0105cu. Skrupulatni Niemcy odnotowali w akcie zgonu, \u017ce by\u0142o to 14 stycznia 1943 r., o godz. 14.00. Wkr\u00f3tce zgin\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c jej ojciec \u2013 w jakich okoliczno\u015bciach, nie\u017cyj\u0105ca ju\u017c Salomea nigdy nie dowiedzia\u0142a si\u0119.<\/p>\n

Wysiedlenie mieszka\u0144c\u00f3w Zamojszczyzny by\u0142o starannie przygotowanym przez niemieckich nazist\u00f3w procesem depopulacji oraz germanizacji jednorodnych etnicznie i rdzennie polskich ziem, co mia\u0142o da\u0107 pocz\u0105tek totalnej germanizacji. Zapowied\u017a deportacji co tydzie\u0144 trzech poci\u0105g\u00f3w z wysiedlonymi do KL Auschwitz, selekcje i rozdzielanie rodzin, u\u015bmiercanie w komorach gazowych przenosz\u0105 niew\u0105tpliwie na wy\u017cszy etap proces ludob\u00f3jstwa narodu polskiego. Ta specyfika post\u0119powania niemieckiego okupanta wobec mieszka\u0144c\u00f3w Zamojszczyzny by\u0142a zjawiskiem bez precedensu wobec jakichkolwiek innych \u2013 poza \u017bydami i Cyganami \u2013 grup etnicznych i stanowi oczywisty dow\u00f3d, jak gro\u017aby niemieckich nazist\u00f3w odno\u015bnie totalnej eksterminacji narodu polskiego by\u0142y bliskie realizacji.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 27 listopada 2017 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eZawada pod\u00a0Zamo\u015bciem. 5 grudnia 1942\u00a0r. o\u00a0trzeciej nad\u00a0ranem Niemcy otoczyli wiosk\u0119. Trzask wy\u0142amywanych drzwi i\u00a0ujadanie ps\u00f3w, wrzask gestapowc\u00f3w. W\u00a0kilka minut wszyscy musieli opu\u015bci\u0107 domy. Zebrano nas na\u00a0placu przy ko\u015bciele w\u00a0Wiel\u0105czy (nasz dom by\u0142 bli\u017cej ko\u015bcio\u0142a), sk\u0105d podwodami (wozami konnymi) zawieziono nas do\u00a0Zamo\u015bcia. W\u00a0obozie przej\u015bciowym, przeznaczonym dla tysi\u0105ca os\u00f3b, by\u0142o nas kilkana\u015bcie tysi\u0119cy. N\u0119dzne, drewniane baraki bez\u00a0pod\u0142\u00f3g, …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":25095,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam..jpg",454,314,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam.-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam.-300x207.jpg",150,104,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam..jpg",454,314,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam..jpg",300,207,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam..jpg",454,314,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/zam..jpg",454,314,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u201eZawada pod\u00a0Zamo\u015bciem. 5 grudnia 1942\u00a0r. o\u00a0trzeciej nad\u00a0ranem Niemcy otoczyli wiosk\u0119. Trzask wy\u0142amywanych drzwi i\u00a0ujadanie ps\u00f3w, wrzask gestapowc\u00f3w. W\u00a0kilka minut wszyscy musieli opu\u015bci\u0107 domy. Zebrano nas na\u00a0placu przy ko\u015bciele w\u00a0Wiel\u0105czy (nasz dom by\u0142 bli\u017cej ko\u015bcio\u0142a), sk\u0105d podwodami (wozami konnymi) zawieziono nas do\u00a0Zamo\u015bcia. W\u00a0obozie przej\u015bciowym, przeznaczonym dla tysi\u0105ca os\u00f3b, by\u0142o nas kilkana\u015bcie tysi\u0119cy. N\u0119dzne, drewniane baraki bez\u00a0pod\u0142\u00f3g,…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=25094"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35120,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/25094\/revisions\/35120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/25095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=25094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=25094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=25094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}