{"id":23920,"date":"2017-07-12T14:33:23","date_gmt":"2017-07-12T14:33:23","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=23920"},"modified":"2021-10-31T11:16:02","modified_gmt":"2021-10-31T11:16:02","slug":"intelligenzaktion-akcja-inteligencja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2017\/07\/12\/intelligenzaktion-akcja-inteligencja\/","title":{"rendered":"Intelligenzaktion (akcja \u201einteligencja\u201d)"},"content":{"rendered":"
\n
\"Jerzy<\/a>
Jerzy Klista\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n

Ukaza\u0142a si\u0119 kolejna ksi\u0105\u017cka Jerzego Klista\u0142y<\/span><\/a> z dziedziny biografistyki, zatytu\u0142owana \u201eIntelligenzaktion\u201d. Stanowi j\u0105 s\u0142ownik biograficzny, zawieraj\u0105cy oko\u0142o 1500 \u017cyciorys\u00f3w przedstawicieli polskiej inteligencji, aresztowanych wiosn\u0105 1940 roku g\u0142\u00f3wnie na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku,\u00a0 w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim i na Zaolziu (tereny te podczas okupacji zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do III Rzeszy), a\u00a0nast\u0119pnie osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych i \u00a0wi\u0119zieniach, z\u00a0kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u00a0nich zgin\u0119\u0142a. Publikacja ta <\/strong>nie pozwala zapomnie\u0107 o\u00a0tych ofiarach, poniesionych przez polsk\u0105 inteligencj\u0119 ju\u017c w pierwszym roku okupacji hitlerowskiej.<\/strong><\/p>\n

Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce Intelligenzaktion (akcja \u201einteligencja\u201d) by\u0142a hitlerowskim aktem ludob\u00f3jstwa\u00a0skierowanym przeciwko \u00a0inteligencji na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy (Prowincja G\u00f3rno\u015bl\u0105ska, Kraj Warty i Okr\u0119g Gda\u0144sk-Prusy Zachodnie). W jej ramach zaplanowano i metodycznie realizowano zag\u0142ad\u0119 oko\u0142o 50 tysi\u0119cy nauczycieli,\u00a0ksi\u0119\u017cy\u00a0przedstawicieli ziemia\u0144stwa, wolnych zawod\u00f3w, dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych i politycznych oraz emerytowanych wojskowych. Egzekucje wykonywano od wrze\u015bnia 1939 do kwietnia 1940 roku, m.in. w lasach pia\u015bnickich na Pomorzu.<\/p>\n

Kolejnych 50 tysi\u0119cy deportowano do\u00a0oboz\u00f3w koncentracyjnych<\/span><\/a><\/strong> i wi\u0119zie\u0144 na terenie tzw. Starej Rzeszy (Dachau, Sachsenhausen, Buchenwald) i wcielonej w 1938 roku do Niemiec Austrii (Mauthausen-Gusen). Spo\u015br\u00f3d nich prze\u017cy\u0142 tylko znikomy procent.<\/p>\n

Odpowiednikiem tej akcji na terenie Generalnego Gubernatorstwa<\/span><\/a><\/strong> by\u0142a \u201e<\/span>Akcja AB<\/span><\/a>\u201d<\/span><\/strong> (Au\u00dferordentliche Befriedungsaktion \u2013 Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna), przeprowadzona mi\u0119dzy majem a lipcem 1940 roku, w wyniku kt\u00f3rej rozstrzelano m.in. wybitnych przedstawicieli polskiej elity politycznej, naukowej, a nawet sportowej w Palmirach ko\u0142o Warszawy. Po w\u0142\u0105czeniu w 1941 roku Bia\u0142ostocczyzny do III Rzeszy r\u00f3wnie\u017c tam przeprowadzono w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w tamtejszej polskiej inteligencji aresztowania, rozstrzeliwania i deportacje do oboz\u00f3w koncentracyjnych (g\u0142\u00f3wnie Stutthof).<\/p>\n

W Prowincji G\u00f3rno\u015bl\u0105skiej w ramach Intelligenzaktion represjom przyk\u0142adowo poddano m.in. takie osoby jak: ksi\u0105dz Pawe\u0142 Bocek, prefekt szk\u00f3\u0142 ewangelickich w Ustroniu, kt\u00f3rego deportowano do Dachau, a potem Mauthausen (prze\u017cy\u0142); biskup ewangelicki Juliusz Bursche, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w berli\u0144skim wi\u0119zieniu Moabit; lekarz i nauczyciel Jan Buzek, zamordowany w\u00a0Dachau; inspektor szkolny Jerzy Cienia\u0142a, zamordowany w Mauthausen-Gusen; Pawe\u0142 Dubiel, burmistrz Kr\u00f3lewskiej Huty (dzisiaj Chorz\u00f3w), zamordowany w Dachau; ksi\u0105dz Karol Ka\u0142u\u017ca, dzia\u0142acz plebiscytowy, zamordowany r\u00f3wnie\u017c w Dachau; czy Julian Samulowski, powstaniec \u015bl\u0105ski i dyrygent, zamordowany z kolei w Mauthausen-Gusen.<\/p>\n

Podobne aresztowania zosta\u0142y tak\u017ce przeprowadzone na ziemi o\u015bwi\u0119cimskiej, chrzanowskiej i olkuskiej. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 nauczyciel Karol Dydo<\/span><\/strong>,<\/a> mieszkaj\u0105cy w\u00a0Babicach ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia i\u00a0pracuj\u0105cy tam jako kierownik miejscowej szko\u0142y powszechnej, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z\u00a0ofiar masowych aresztowa\u0144, dokonanych wiosn\u0105 1940 r. przez gestapo w\u015br\u00f3d nauczycieli ziemi o\u015bwi\u0119cimskiej i 29 lipca tego\u017c roku jako pierwszy z nich zgin\u0105\u0142 w\u00a0Mauthausen. Z kolei w Olkuszu w tym samym czasie aresztowano m.in. pracuj\u0105cego tam Karola Feczko, absolwenta Politechniki Lwowskiej, in\u017cyniera budownictwa l\u0105dowo-wodnego, kt\u00f3rego tak\u017ce zamordowano w Mauthausen.<\/p>\n

Jerzy Klista\u0142a (ur. w 1935 roku) <\/span><\/a><\/strong>\u2013 jest mieszka\u0144cem Bielska-Bia\u0142ej, kt\u00f3ry w czasie okupacji niemieckiej osobi\u015bcie do\u015bwiadczy\u0142 skutk\u00f3w terroru hitlerowskiego. Jego ojciec za dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 w ZWZ\/AK zosta\u0142 rozstrzelany w KL Auschwitz pod \u015acian\u0105 Strace\u0144 na dziedzi\u0144cu bloku nr 11 w 1943 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>M\u0142ody Jurek po raz pierwszy zwiedzi\u0142 by\u0142y ob\u00f3z Auschwitz-Birkenau jako dwunastoletni ucze\u0144 z\u00a0wycieczk\u0105 szkoln\u0105. By\u0142o to dwa lata po wojnie. Nie przypuszcza\u0142 w\u00f3wczas, \u017ce to miejsce masowych zbrodni hitlerowskich wp\u0142ynie na jego p\u00f3\u017aniejsze \u017cycie w tak wyj\u0105tkowy spos\u00f3b. \u015awie\u017ce jeszcze \u015blady po by\u0142ym obozie, podzia\u0142a\u0142y w\u00f3wczas na jego dzieci\u0119c\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 bardzo mocno \u2013 przyjecha\u0142 bowiem do miejsca, w kt\u00f3rym zgin\u0105\u0142 jego ojciec, maj\u0105cy zaledwie trzydzie\u015bci dwa lata. W \u017cyciu doros\u0142ym Jerzy Klista\u0142a, ju\u017c po przej\u015bciu na emerytur\u0119, zaj\u0105\u0142 si\u0119 biografistyk\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych nie pozwalaj\u0105c, aby pozostali oni bezimienni.<\/p>\n

Bielszczanin dotychczas publikowa\u0142 pozycje, zwi\u0105zane z martyrologi\u0105 Polak\u00f3w z terenu Ma\u0142opolski, \u015al\u0105ska, Podbeskidzia i Zaolzia. Obecna publikacja jest jego siedemnast\u0105 pozycj\u0105 wydawnicz\u0105.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, 12 lipca 2017 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ukaza\u0142a si\u0119 kolejna ksi\u0105\u017cka Jerzego Klista\u0142y z dziedziny biografistyki, zatytu\u0142owana \u201eIntelligenzaktion\u201d. Stanowi j\u0105 s\u0142ownik biograficzny, zawieraj\u0105cy oko\u0142o 1500 \u017cyciorys\u00f3w przedstawicieli polskiej inteligencji, aresztowanych wiosn\u0105 1940 roku g\u0142\u00f3wnie na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku,\u00a0 w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim i na Zaolziu (tereny te podczas okupacji zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do III Rzeszy), a\u00a0nast\u0119pnie osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych i \u00a0wi\u0119zieniach, z\u00a0kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":23921,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[169],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy.jpg",700,452,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy-300x193.jpg",150,97,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy.jpg",700,452,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy.jpg",300,194,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy.jpg",700,452,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/Jerzy.jpg",700,452,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Ukaza\u0142a si\u0119 kolejna ksi\u0105\u017cka Jerzego Klista\u0142y z dziedziny biografistyki, zatytu\u0142owana \u201eIntelligenzaktion\u201d. Stanowi j\u0105 s\u0142ownik biograficzny, zawieraj\u0105cy oko\u0142o 1500 \u017cyciorys\u00f3w przedstawicieli polskiej inteligencji, aresztowanych wiosn\u0105 1940 roku g\u0142\u00f3wnie na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku,\u00a0 w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim i na Zaolziu (tereny te podczas okupacji zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do III Rzeszy), a\u00a0nast\u0119pnie osadzonych w niemieckich obozach koncentracyjnych i \u00a0wi\u0119zieniach, z\u00a0kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23920"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23920"}],"version-history":[{"count":26,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23920\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35132,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23920\/revisions\/35132"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23920"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23920"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23920"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}