{"id":2343,"date":"2012-03-23T18:24:59","date_gmt":"2012-03-23T17:24:59","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=2343"},"modified":"2021-10-17T11:34:08","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:08","slug":"2343","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2012\/03\/23\/2343\/","title":{"rendered":"Z Bu\u0142garii do KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

Odwiedzaj\u0105cy Pa\u0144stwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, przechodz\u0105c obok zdj\u0119\u0107 zamordowanych i zmar\u0142ych w KL Auschwitz, eksponowanych w dawnym bloku poobozowym nr 7, pod jednym z nich mog\u0105 przeczyta\u0107:<\/span><\/strong><\/p>\n

Halina Danilczuk, ur. 16 marca 1916 r., nr obozowy 32636, przyby\u0142a 28 stycznia 1943 r., zmar\u0142a 19 kwietnia 1943 r.<\/span><\/p><\/blockquote>\n

Halina Danilczuk zamieszka\u0142a przed wojn\u0105 w Warszawie, przyby\u0142a w 1937 r. do Bu\u0142garii, aby podj\u0105\u0107 studia w zakresie filologii klasycznej i archeologii. Kiedy wybuch\u0142a wojna i nie mog\u0142a ju\u017c wr\u00f3ci\u0107 do kraju, pozosta\u0142a w Sofii, gdzie dzia\u0142a\u0142a w za\u0142o\u017conej pod koniec 1939 r. polsko-bu\u0142garskiej grupie konspiracyjnej. Grupa ta zosta\u0142a zorganizowana z inicjatywy Polonii bu\u0142garskiej, a bezpo\u015brednim jej organizatorem i zarazem kierownikiem by\u0142 Zdzis\u0142aw Zembrzuski, obywatel bu\u0142garski pochodzenia polskiego, kt\u00f3ry od urodzenia mieszka\u0142 w Bu\u0142garii. W sk\u0142ad grupy wchodzili r\u00f3wnie\u017c inni przedstawiciele rodziny Zembrzuskich, kt\u00f3ra mia\u0142a wyj\u0105tkowo rozleg\u0142e stosunki i nale\u017ca\u0142a do jednej z najstarszych w Bu\u0142garii polskich rodzin emigracyjnych. W sumie grup\u0119 sofijsk\u0105 tworzy\u0142o kilkudziesi\u0119ciu obywateli bu\u0142garskich i polskich, przy pomocy kt\u00f3rych wielu Polak\u00f3w przedosta\u0142o si\u0119 przez Ba\u0142kany do armii polskiej tworzonej we Francji a potem w Anglii. T\u0105 drog\u0105 uda\u0142o si\u0119 mi\u0119dzy innymi przerzuci\u0107 70 polskich lotnik\u00f3w z Rumunii.<\/p>\n

Wszyscy Polacy z tej grupy wraz z cz\u0142onkami Poselstwa Polskiego mogli swobodnie wyjecha\u0107 z Bu\u0142garii przed wej\u015bciem wojsk niemieckich do tego kraju w 1941 r. Cieszyli si\u0119 oni jednak wielk\u0105 sympati\u0105 w \u015brodowiskach bu\u0142garskich i postanowili pozosta\u0107, aby kontynuowa\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Ich postaw\u0119 najlepiej okre\u015bli\u0142a Halina Danilczuk, m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n

\n

Polsce trzeba s\u0142u\u017cy\u0107 wsz\u0119dzie gdzie jeste\u015bmy, bez wzgl\u0119du na trud i gro\u017c\u0105ce niebezpiecze\u0144stwo.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

W maju 1942 r. nast\u0105pi\u0142o jednak prawie ca\u0142kowite rozbicie grupy i aresztowanie jej cz\u0142onk\u00f3w przez gestapo sofijskie. Tylko nielicznym uda\u0142o si\u0119 unikn\u0105\u0107 tego losu i kontynuowa\u0107 w zmniejszonym sk\u0142adzie konspiracyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p>\n

Kierownik grupy przerzutowej Zdzis\u0142aw Zembrzuski i jego brat Bronis\u0142aw zgin\u0119li w KL Auschwitz w pierwszej dekadzie marca 1943 r. Miesi\u0105c wcze\u015bniej w tym obozie zgin\u0119\u0142a z tej grupy Maria Porzygowska, kt\u00f3ra pracowa\u0142a w Poselstwie Polskim w Sofii, do chwili jego zamkni\u0119cia w 1941 r., w charakterze kucharki. W lutym 1943 r. zgin\u0105\u0142 tak\u017ce w obozie o\u015bwi\u0119cimskim wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z t\u0105 grup\u0105, mieszkaj\u0105cy na sta\u0142e w Sofii, Rosjanin Peter Sterbinin. Prawdopodobnie powi\u0105zania konspiracyjne z t\u0105 grup\u0105 mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c Bu\u0142garka Donka Dobrowa, kt\u00f3ra w tym samym czasie zmar\u0142a w KL Auschwitz. W odniesieniu do pozosta\u0142ych aresztowanych os\u00f3b z tej grupy trudno jest ustali\u0107 dalsze ich losy, jednak nieomal wszyscy \/z wyj\u0105tkiem trzech, kt\u00f3re zwolniono na jednej ze stacji przed granic\u0105 jugos\u0142owia\u0144sk\u0105 \/ zgin\u0119li i nikt z nich nie powr\u00f3ci\u0142 po wojnie do Bu\u0142garii lub do Polski. Byli to m.in.: J\u00f3zefa Gabe\u0142-Karabaszewa, Zbigniew Kowalewski i Bu\u0142gar o nieustalonym nazwisku.<\/p>\n

\"Halina<\/a>
Halina Danilczuk, zdj\u0119cie wykonane przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Na podstawie zachowanych w Muzeum o\u015bwi\u0119cimskim dokument\u00f3w mo\u017cna ustali\u0107, \u017ce Halina Danilczuk zosta\u0142a przywieziona w transporcie 96 wi\u0119\u017aniarek z Pragi do Brzezinki 28 stycznia 1943 r. Wcze\u015bniej przebywa\u0142a prawdopodobnie w kilku innych wi\u0119zieniach, mi\u0119dzy innymi w Moabicie ko\u0142o Berlina.<\/p>\n

\"Obozowy<\/a>
Obozowy akt zgonu Haliny Danilczuk<\/figcaption><\/figure>\n

Mimo wielu stara\u0144 ze strony wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarek, dla kt\u00f3rych Halina Danilczuk by\u0142a symbolem mi\u0119dzynarodowej walki prowadzonej na wielu frontach z hitleryzmem, nie zdo\u0142ano utrzyma\u0107 jej przy \u017cyciu. Po up\u0142ywie nieca\u0142ych trzech miesi\u0119cy zmar\u0142a w KL Auschwitz II-Birkenau 19 kwietnia 1943 r.<\/p>\n

Sprawc\u0105 rozbicia polsko-bu\u0142garskiej grupy przerzutowej i aresztowania jej cz\u0142onk\u00f3w przez gestapo sofijskie okaza\u0142 si\u0119 konfident gestapo Jan Z\u0142otkowski, obywatel polski pochodzenia \u017cydowskiego. Przed wybuchem wojny polsko-niemieckiej w 1939 r. by\u0142 on przedstawicielem LOT-u w Sofii. Z\u0142otkowski otrzyma\u0142 od gestapo po 50 tysi\u0119cy lewa za ka\u017cdego ujawnionego i zlikwidowanego dzia\u0142acza tej grupy.<\/p>\n

Po wojnie bu\u0142garskie w\u0142adze aresztowa\u0142y go, gdy usi\u0142owa\u0142 zbiec do Turcji, by przedosta\u0107 si\u0119 do Palestyny. Jan Z\u0142otkowski kar\u0119 wi\u0119zienia odbywa\u0142 w Bu\u0142garii do ko\u0144ca 1947 r. lub nawet do wiosny 1948 r. Potem zosta\u0142 przewieziony samolotem do Polski, gdzie wkr\u00f3tce wypuszczono go na wolno\u015b\u0107. W po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych \u017cy\u0142 jeszcze i mieszka\u0142 w Warszawie.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>O\u015bwi\u0119cim, 23 marca 2012 r.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odwiedzaj\u0105cy Pa\u0144stwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, przechodz\u0105c obok zdj\u0119\u0107 zamordowanych i zmar\u0142ych w KL Auschwitz, eksponowanych w dawnym bloku poobozowym nr 7, pod jednym z nich mog\u0105 przeczyta\u0107: Halina Danilczuk, ur. 16 marca 1916 r., nr obozowy 32636, przyby\u0142a 28 stycznia 1943 r., zmar\u0142a 19 kwietnia 1943 r. Halina Danilczuk zamieszka\u0142a przed wojn\u0105 w Warszawie, …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":2363,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[428,4,429,427],"uagb_featured_image_src":{"full":false,"thumbnail":false,"medium":false,"medium_large":false,"large":false,"1536x1536":false,"2048x2048":false},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Odwiedzaj\u0105cy Pa\u0144stwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu, przechodz\u0105c obok zdj\u0119\u0107 zamordowanych i zmar\u0142ych w KL Auschwitz, eksponowanych w dawnym bloku poobozowym nr 7, pod jednym z nich mog\u0105 przeczyta\u0107: Halina Danilczuk, ur. 16 marca 1916 r., nr obozowy 32636, przyby\u0142a 28 stycznia 1943 r., zmar\u0142a 19 kwietnia 1943 r. Halina Danilczuk zamieszka\u0142a przed wojn\u0105 w Warszawie,…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2343"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35486,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2343\/revisions\/35486"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}