{"id":22614,"date":"2017-03-10T11:15:33","date_gmt":"2017-03-10T11:15:33","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=22614"},"modified":"2021-10-31T11:18:09","modified_gmt":"2021-10-31T11:18:09","slug":"egzekucja-trzech-wiezniow-auschwitz-w-olkuszu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2017\/03\/10\/egzekucja-trzech-wiezniow-auschwitz-w-olkuszu\/","title":{"rendered":"Egzekucja trzech wi\u0119\u017ani\u00f3w Auschwitz w Olkuszu"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>To szczeg\u00f3lnie tragiczna historia trzech olkuskich \u017byd\u00f3w<\/span><\/a><\/strong>,<\/a><\/span><\/span> kt\u00f3rzy przez cztery dni byli wi\u0119zieni w KL Auschwitz, a nast\u0119pnie zostali straceni w Olkuszu. Byli nimi pochodz\u0105cy z Olkusza: Glajtman (Glajtmann) Mordka Jakob, Macner Moschek (Moszek) Israel i Pinkus Chaim Israel.<\/strong><\/p>\n

W \u00a0lutym 1942 r., siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 la temu,\u00a0policja niemiecka zatrzyma\u0142a trzech wspomnianych \u017byd\u00f3w w pobli\u017cu Olkusza, przemycaj\u0105cych \u017cywno\u015b\u0107. Osadzono ich najprawdopodobniej w olkuskim areszcie, a nast\u0119pnie w wi\u0119zieniu \u015bledczym w Mys\u0142owicach, sk\u0105d w dniu 26 lutego 1942 r. transportem zbiorowym zostali przywiezieni do KL Auschwitz. Oznaczono ich numerami obozowymi od 25373 do 25375.<\/p>\n

\"\"<\/a>Wspomnianych trzech \u017byd\u00f3w, jeszcze w tym samym dniu osadzono na kwarantannie wej\u015bciowej w bloku nr 11, sk\u0105d przeniesiono ich w dniu 2 marca 1942 r. najprawdopodobniej do wi\u0119zienia \u015bledczego w Mys\u0142owicach.<\/p>\n

Nazajutrz, z inicjatywy niemieckiego dyrektora s\u0105du lokalnego w Olkuszu, dr. Martina Buchwalda, zostali przywiezieni z mys\u0142owickiego wi\u0119zienia i publicznie powieszeni na kasztanowcach przy ul. Ko\u015bciuszki, na placu po dawnym olkuskim klasztorze Augustian\u00f3w, co mia\u0142o stanowi\u0107 ostrze\u017cenie dla miejscowej ludno\u015bci polskiej i\u00a0\u017cydowskiej przed nielegalnym handlem. Sam przebieg egzekucji zosta\u0142 utrwalony przez niemieckiego fotografa na zdj\u0119ciach, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zosta\u0142y przej\u0119te przez polsk\u0105 konspiracj\u0119.<\/p>\n

\"Glajtman<\/a>
Glajtman Mordka Jakob, \u017cy\u0142 la 20<\/figcaption><\/figure>\n

Do ogl\u0105dania przebiegu egzekucji <\/span><\/a><\/strong>zmuszano zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, jak i miejscowych Polak\u00f3w. Powieszonych pilnowa\u0142a policja niemiecka i dopiero nast\u0119pnego dnia ich cia\u0142a odwieziono w kierunku Trzebini. Dzisiaj znamy ju\u017c dok\u0142adne personalia \u017cydowskich ofiar tej egzekucji:<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

\u2013 Glajtman (Glajtmann) \u00a0Mordka Jakob, ur. 22.9.1921 w Olkuszu i tam zamieszka\u0142y, przywieziony transportem zbiorowym z Katowic do KL Auschwitz 26.2.1942 r., nr 25375, ostatni wpis w aktach obozowych 2.3.1942 r. (\u201e\u00fcberstellt\u201d \u2013 przeniesiony),<\/em><\/p>\n

\"Macner<\/a><\/p>\n

\u2013 Macner Moschek (Moszek) Israel, ur. 14.5.1902 r. w Olkuszu i tam zamieszka\u0142y, przywieziony transportem zbiorowym z Katowic do KL Auschwitz 26.2.1942 r., nr 25374, ostatni wpis w aktach obozowych 2.3.1942 r. (\u201e\u00fcberstellt\u201d \u2013 przeniesiony),<\/em><\/p>\n

\u2013 Pinkus Chaim Israel, ur. 28.10.1909 r. w Olkuszu i tam zamieszka\u0142y, przywieziony z Katowic do KL Auschwitz 26.2.1942 r., nr 25373, ostatni wpis w aktach obozowych 2.3.1942 r. (\u201e\u00fcberstellt\u201d \u2013 przeniesiony).<\/em><\/p>\n

\"Pinkus<\/a>
Pinkus Chaim Israel, \u017cy\u0142 lat 32<\/figcaption><\/figure>\n

Ustalenie powy\u017cszych danych sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe po odnalezieniu fotografii obozowych ofiar tej egzekucji, wykonanych przez gestapo w KL Auschwitz oraz dokumentacji obozowej na ich temat, kt\u00f3r\u0105 \u2013 podobnie jak wspomniane zdj\u0119cia \u2013 przechowuje si\u0119 w zbiorach archiwalnych Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

Data tej egzekucji\u00a0 podawana by\u0142a po wojnie jako 6 marca 1942 r. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce racj\u0119 ma olkuski \u017byd, Efreim Parasol, kt\u00f3ry w swojej powojennej relacji, przechowywanej w \u017bydowskim Instytucie Historycznym w\u00a0Warszawie, podaje, \u017ce egzekucja ta przez niemieckich nazist\u00f3w zosta\u0142a dokonana \u201ew marcu 1942 r. w\u00a0Purym\u201d. Nale\u017cy wyja\u015bni\u0107, \u017ce Purym \u2013 to \u015bwi\u0119to \u017cydowskie, kt\u00f3re w\u00f3wczas by\u0142o \u00a03 marca 1942 r.<\/p>\n

Po wojnie mieszka\u0142 w Monachium, brat Glajtmana Mordki Jakoba, \u015bwiadek tej egzekucji na rosn\u0105cych do dzisiaj olkuskich kasztanowcach, kt\u00f3ry podobno twierdzi\u0142, \u017ce egzekucja ta by\u0142a dzie\u0144 wcze\u015bniej, ale dla mnie osobi\u015bcie bardziej przekonywuj\u0105ca jest relacja wspomnianego Efreima Parasola.<\/p>\n

Kilkana\u015bcie dni temu zatelefonowa\u0142a do mnie Leja Glajtman ze Szwecji, prosz\u0105c o podanie adresu brata Glajtmana Mordki Jacoba, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce nadal mieszka w Monachium.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 10 marca 2017 r.<\/em><\/p>\n

PS.<\/em><\/p>\n

W nawi\u0105zaniu do kontrowersyjnego listu Ireneusza Cie\u015blika z Olkusza<\/span><\/a><\/strong>,<\/span> zatytu\u0142owanego \u201eJubileusz przemilczania\u201d<\/span><\/a><\/strong>, kt\u00f3ry ukaza\u0142 si\u0119 na portalu \u201ePrzegl\u0105du Olkuskiego\u201d 8 marca 2017 r., chcia\u0142em zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na to, \u017ce obozowe zdj\u0119cia trzech powieszonych \u017byd\u00f3w w Olkuszu by\u0142y mi znane i po raz pierwszy jedno z nich opublikowa\u0142em w mojej ksi\u0105\u017cce \u201eMieszka\u0144cy ziemi olkuskiej w\u00a0hitlerowskich wi\u0119zieniach i\u00a0obozach koncentracyjnych\u201d, wydanej w 2005 r.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej na moim blogu napisa\u0142em \u00a0tekst \u201eEgzekucja w\u00a0Olkuszu w dniu 3 marca 1942 r.\u201d<\/span><\/a>,<\/span><\/strong> kt\u00f3ry wydrukowany zosta\u0142 w\u00a0\u201eBiuletynie Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem\u201d 2009 nr 55, str. 58-60.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ireneusz Cie\u015blik nie by\u0142 odkrywc\u0105 tych zdj\u0119\u0107<\/span><\/a>,<\/strong> jak to sobie przypisa\u0142 w li\u015bcie \u201eJubileusz przemilczania\u201d<\/span><\/a>,<\/span><\/strong> ani nigdy o nie osobi\u015bcie nie zabiega\u0142 w Archiwum Muzeum Auschwitz-Birkenau<\/span>.<\/span><\/a><\/p>\n

\n
\n<\/div>\n

Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z Archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu i Muzeum Regionalnego PTTK w Olkuszu.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To szczeg\u00f3lnie tragiczna historia trzech olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przez cztery dni byli wi\u0119zieni w KL Auschwitz, a nast\u0119pnie zostali straceni w Olkuszu. Byli nimi pochodz\u0105cy z Olkusza: Glajtman (Glajtmann) Mordka Jakob, Macner Moschek (Moszek) Israel i Pinkus Chaim Israel. W \u00a0lutym 1942 r., siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 la temu,\u00a0policja niemiecka zatrzyma\u0142a trzech wspomnianych \u017byd\u00f3w w pobli\u017cu Olkusza, …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":22617,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9,67],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1.jpg",543,801,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1-203x300.jpg",102,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1.jpg",543,801,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1.jpg",203,300,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1.jpg",543,801,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/egzekucja_na_ko\u015bciuszki-1.jpg",543,801,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"To szczeg\u00f3lnie tragiczna historia trzech olkuskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przez cztery dni byli wi\u0119zieni w KL Auschwitz, a nast\u0119pnie zostali straceni w Olkuszu. Byli nimi pochodz\u0105cy z Olkusza: Glajtman (Glajtmann) Mordka Jakob, Macner Moschek (Moszek) Israel i Pinkus Chaim Israel. W \u00a0lutym 1942 r., siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 la temu,\u00a0policja niemiecka zatrzyma\u0142a trzech wspomnianych \u017byd\u00f3w w pobli\u017cu Olkusza,…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22614"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22614"}],"version-history":[{"count":55,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22614\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35142,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22614\/revisions\/35142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22617"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22614"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22614"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22614"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}