{"id":20192,"date":"2016-10-14T14:18:00","date_gmt":"2016-10-14T14:18:00","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=20192"},"modified":"2025-01-21T08:48:34","modified_gmt":"2025-01-21T08:48:34","slug":"20192","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2016\/10\/14\/20192\/","title":{"rendered":"Polacy w\u015br\u00f3d je\u0144c\u00f3w sowieckich w KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n
\"Je\u0144cy<\/a>
Je\u0144cy sowieccy<\/figcaption><\/figure>\n

Do dzisiaj ma\u0142o znanym faktem jest, \u017ce w\u015br\u00f3d oko\u0142o 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich<\/span><\/a> przywiezionych do KL Auschwitz w latach 1941-1944 r. by\u0142a do\u015b\u0107 znaczna ilo\u015b\u0107 Polak\u00f3w, pochodz\u0105ca g\u0142\u00f3wnie z Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej, kt\u00f3re zosta\u0142y zaj\u0119te w wyniku agresji z dnia 17 wrze\u015bnia 1939 r., a nast\u0119pnie w wyniku sowiecko-niemieckich ustale\u0144 w Moskwie z dnia 28 wrze\u015bnia 1939 r. w\u0142\u0105czone do Zwi\u0105zku Sowieckiego. Mieszka\u0144cy tych teren\u00f3w poddani zostali represjom przez sowieckiego okupanta. Pogwa\u0142ceniem mi\u0119dzynarodowego prawa ludno\u015bci do okre\u015blenia swej przynale\u017cno\u015bci narodowej by\u0142 dekret Rady Najwy\u017cszej ZSRR z dnia 29 listopada 1939 r., na mocy kt\u00f3rego obywatelom zaj\u0119tych teren\u00f3w II Rzeczypospolitej nadawano przymusowo obywatelstwo sowieckie. Narzucanie obywatelstwa mia\u0142o na celu m.in. usankcjonowanie powo\u0142ania tysi\u0119cy m\u0142odych Polak\u00f3w do Armii Czerwonej. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich w trakcie dzia\u0142a\u0144 wojennych dosta\u0142a si\u0119 wraz z innymi je\u0144cami sowieckimi do niemieckiej niewoli.<\/strong><\/p>\n

75. rocznica<\/span> deportacji je\u0144c\u00f3w<\/span> <\/strong>sowieckich<\/span><\/strong><\/span> do KL Auschwitz – sesja edukacyjna<\/span><\/strong><\/a><\/p>\n

\"Franciszek<\/a>
Franciszek Gut-Biernat, jeniec sowiecki, nr R-1261<\/figcaption><\/figure>\n

Pisz\u0105c o martyrologii Polak\u00f3w z Kres\u00f3w, kt\u00f3rzy jako je\u0144cy sowieccy zgin\u0119li w KL Auschwitz, nale\u017cy przypomnie\u0107 wydarzenie datowane na pierwsze dni wrze\u015bnia 1941 r., kiedy to przy pomocy cyklonu B zabito w podziemiach bloku nr 11 oko\u0142o 600 je\u0144c\u00f3w sowieckich i ponad 250 polskich wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. W wi\u0119kszo\u015bci opracowa\u0144 zbrodnia ta jest opisana jako pierwsza pr\u00f3ba masowego mordowania uwi\u0119zionych w KL Auschwitz przy pomocy gazu. Jej \u015bwiadectwa \u2013 to liczne zeznania, relacje i wspomnienia by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy na polecenie w\u0142adz obozowych wynosili zw\u0142oki zagazowanych z piwnic bloku nr 11, rozbierali je, a nast\u0119pnie odwozili na platformach do krematorium nr 1. Zw\u0142oki je\u0144c\u00f3w sowieckich by\u0142y w mundurach, a w kieszeniach znajdowa\u0142y si\u0119 m.in. dokumenty, fotografie rodzinne i r\u00f3\u017cne drobiazgi.<\/p>\n

By\u0142y wi\u0119zie\u0144 Kazimierz Ha\u0142gas (nr 5670) zapami\u0119ta\u0142: \u201eWyjmowali\u015bmy te dokumenty, ogl\u0105dali i oddawali esesmanom. (\u2026) W pewnej chwili zauwa\u017cy\u0142em podpis pisany alfabetem \u0142aci\u0144skim. (\u2026) Co najmniej trzecia cz\u0119\u015b\u0107 tych dokument\u00f3w, co przesz\u0142y przez moje r\u0119ce mia\u0142a polskie podpisy i polskie imiona. Mariany, Kazimierze, Zbigniewy, Stanis\u0142awy, Wojciechy powtarza\u0142y si\u0119 bardzo cz\u0119sto. Byli to m\u0142odzi ch\u0142opcy z okolic Stanis\u0142awowa, Stryja, Sambora i Lwowa\u201d.<\/p>\n

Nie zachowa\u0142y si\u0119 \u017cadne dokumenty obozowe, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby odtworzy\u0107 wykaz nazwisk je\u0144c\u00f3w sowieckich w\u00f3wczas pomordowanych. St\u0105d te\u017c wspomniani Polacy na zawsze pozostan\u0105 anonimowymi ofiarami KL Auschwitz. Nigdy ju\u017c nic bli\u017cej nie dowiemy si\u0119 o ich kresowych korzeniach, podobnie jak i o pozosta\u0142ych je\u0144cach sowieckich, kt\u00f3rzy wraz z nimi zgin\u0119li.<\/p>\n

\"Piotr<\/a>
Piotr Czerniecki, jeniec sowiecki, nr R-2444, po wojnie mieszka\u0142 w Szczecinie<\/figcaption><\/figure>\n

W pocz\u0105tkach wrze\u015bnia 1941 r. dziewi\u0119\u0107 blok\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 po lewej stronie za bram\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu oddzielono od reszty obozu drutem kolczastym, rozpi\u0119tym na izolatorach, kt\u00f3re by\u0142y umieszczone na betonowych s\u0142upach. Brama wej\u015bciowa do tej wydzielonej cz\u0119\u015bci obozu mie\u015bci\u0142a si\u0119 pomi\u0119dzy blokami, oznaczonymi numerami 24 i 14. Umieszczono nad ni\u0105 napis \u201eRussisches Kriegsgefangenen Arbeitslager\u201d (ob\u00f3z pracy dla sowieckich je\u0144c\u00f3w wojennych). Wielkie, kilka tysi\u0119cy licz\u0105ce, transporty je\u0144c\u00f3w sowieckich przywieziono do KL Auschwitz dopiero 7 i 8 pa\u017adziernika 1941 r. z obozu jenieckiego w Lamsdorf (\u0141ambinowice ko\u0142o Opola) oraz Neuhammer (\u015awi\u0119tosz\u00f3w ko\u0142o \u017bagania). W sumie w ci\u0105gu tego miesi\u0105ca przywieziono do KL Auschwitz 10 tysi\u0119cy sowieckich je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3rym numery obozowe tatuowano na lewej piersi.<\/p>\n

Kiedy z pocz\u0105tkiem marca 1942 r. wspomniany powy\u017cej ob\u00f3z dla sowieckich je\u0144c\u00f3w na terenie obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu zlikwidowano, pozosta\u0142ych jeszcze przy \u017cyciu oko\u0142o 900 je\u0144c\u00f3w sowieckich przeniesiono do budowanego w\u00f3wczas KL Auschwitz II-Birkenau w Brzezince.<\/p>\n

\u015amiertelno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d je\u0144c\u00f3w sowieckich by\u0142a bardzo du\u017ca, przede wszystkim jej powodem by\u0142 g\u0142\u00f3d, kator\u017cnicza praca oraz brak opieki lekarskiej.<\/strong><\/p>\n

\"Je\u0144cy<\/a>
Je\u0144cy sowieccy w KL Auschwitz, obraz b. wi\u0119\u017ania W\u0142adys\u0142awa Siwka<\/figcaption><\/figure>\n

Je\u0144c\u00f3w sowieckich bardzo cz\u0119sto zabijano bez \u017cadnego powodu, podobnie post\u0119powano ze znajduj\u0105cymi si\u0119 w\u015br\u00f3d nich Polakami, co tak zrelacjonowa\u0142 jeden z wi\u0119\u017ani\u00f3w: \u201ePrzechodzi\u0142em pewnego razu obok rozpocz\u0119tego wykopu pod budow\u0119 nowej pralni. Pracowali przy wykopie wy\u0142\u0105cznie je\u0144cy pod dozorem \u201ekap\u00f3w\u201d. Na dnie wykopu le\u017ca\u0142o ju\u017c kilkana\u015bcie trup\u00f3w. Gdy przechodzi\u0142em \u2013 w\u0142a\u015bnie \u201ekapo\u201d, jeden ze s\u0142ynnych morderc\u00f3w, skin\u0105\u0142 na jednego z Rosjan. Ten zrozumia\u0142 od razu, o co chodzi, podszed\u0142 pos\u0142usznie ze s\u0142owami: \u201ePan daruj, ja nie winien, mam dzieci, \u017con\u0119, ja nie winien\u201d (kapo \u00f3w rozumia\u0142 po polsku). W odpowiedzi dosta\u0142 cios w g\u0142ow\u0119 styliskiem od \u0142opaty i spad\u0142 na dno wykopu, gdzie go wyko\u0144czyli inni \u201evorarbeiterzy\u201d. \u2013 Gdy po dwu godzinach wracali\u015bmy, liczba trup\u00f3w wzros\u0142a do 45-ciu (\u2026)\u201d.<\/p>\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w KL Auschwitz wi\u0119ziono co najmniej 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich, z czego oko\u0142o 12 tysi\u0119cy zosta\u0142o obj\u0119tych ewidencj\u0105 obozow\u0105, natomiast oko\u0142o 3 tysi\u0105ce z nich nie zarejestrowano. Byli to ci je\u0144cy, kt\u00f3rych rozstrzelano lub zabito w komorze gazowej wkr\u00f3tce po przywiezieniu ich do obozu.<\/p>\n

Na temat Polak\u00f3w, wi\u0119zionych w mundurach je\u0144c\u00f3w sowieckich w KL Auschwitz, mo\u017cna znale\u017a\u0107 cenne informacje m.in. w dw\u00f3ch relacjach przechowywanych w archiwum Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego. Zosta\u0142y one z\u0142o\u017cone przez Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy prze\u017cyli koszmar tej gehenny. Nale\u017celi oni do nielicznych szcz\u0119\u015bliwie ocala\u0142ych, bowiem z liczby oko\u0142o 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich prze\u017cy\u0142o ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski tylko kilkudziesi\u0119ciu, a w\u015br\u00f3d nich co najmniej 5 Polak\u00f3w.<\/p>\n

\"Miko\u0142aj<\/a>
Miko\u0142aj Krasucki, jeniec sowiecki, nr R-10093<\/figcaption><\/figure>\n

Byli to: Stanis\u0142aw Aleksandrowicz (R-2123), urodzony w R\u00f3wnem na Wo\u0142yniu, po wojnie mieszka\u0142 w Krakowie i Franciszek Gut-Biernat (R-1261), pochodz\u0105cy ze wsi Kretowce ko\u0142o Zbara\u017ca, wojew\u00f3dztwo tarnopolskie, zamieszka\u0142y w Krzy\u017cu Wielkopolskim. Obydwaj zmarli kilka lat temu.<\/p>\n

Prze\u017cy\u0107 ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski uda\u0142o si\u0119 tak\u017ce kilku innym Polakom \u2013 je\u0144com sowieckim, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c nie wr\u00f3cili ju\u017c na Kresy. Byli to: Miko\u0142aj Krasucki (R-10093) ze Zborowa ko\u0142o Tarnopola i Piotr Czerniecki (R-2444) ze Stanis\u0142awowa, a tak\u017ce Kazimierz Nieratka (R- 1264), pochodz\u0105cy z Kowla na Wo\u0142yniu. Ponadto wolno\u015bci doczekali najprawdopodobniej tak\u017ce Anatol Stankiewicz, co do kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 \u00a0miejsca pochodzenia i Jan Komarza\u0144ski ze Lwowa.<\/p>\n

Idzi Gieca, w swoich wspomnieniach pisze: \u201ePodczas gdy jeszcze \u017cyli ci biedacy, ruch oporu wspomaga\u0142 ich wed\u0142ug skromnych mo\u017cliwo\u015bci. Jak kto m\u00f3g\u0142, pod strachem \u015bmierci podrzuca\u0142 je\u0144com sowieckim miniaturowe porcje chleba lub co\u015b z paczek. Wielu z nich m\u00f3wi\u0142o dobrze po polsku\u201d.<\/p>\n

Ta pomoc niew\u0105tpliwie przyczyni\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce z liczby oko\u0142o 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich, pobyt w KL Auschwitz prze\u017cy\u0142o jednak kilkudziesi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w, a w\u015br\u00f3d nich kilku Polak\u00f3w.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 14 pa\u017adziernika 2016 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do dzisiaj ma\u0142o znanym faktem jest, \u017ce w\u015br\u00f3d oko\u0142o 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich przywiezionych do KL Auschwitz w latach 1941-1944 r. by\u0142a do\u015b\u0107 znaczna ilo\u015b\u0107 Polak\u00f3w, pochodz\u0105ca g\u0142\u00f3wnie z Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej, kt\u00f3re zosta\u0142y zaj\u0119te w wyniku agresji z dnia 17 wrze\u015bnia 1939 r., a nast\u0119pnie w wyniku sowiecko-niemieckich ustale\u0144 w Moskwie z dnia …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":20193,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9,662],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",300,185,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",150,93,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",300,185,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",300,185,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",300,185,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/jency1-300x185.jpg",300,185,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Do dzisiaj ma\u0142o znanym faktem jest, \u017ce w\u015br\u00f3d oko\u0142o 15 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w sowieckich przywiezionych do KL Auschwitz w latach 1941-1944 r. by\u0142a do\u015b\u0107 znaczna ilo\u015b\u0107 Polak\u00f3w, pochodz\u0105ca g\u0142\u00f3wnie z Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich II Rzeczypospolitej, kt\u00f3re zosta\u0142y zaj\u0119te w wyniku agresji z dnia 17 wrze\u015bnia 1939 r., a nast\u0119pnie w wyniku sowiecko-niemieckich ustale\u0144 w Moskwie z dnia…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20192"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20192"}],"version-history":[{"count":52,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20192\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38863,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/20192\/revisions\/38863"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20193"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20192"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=20192"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=20192"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}