{"id":19424,"date":"2016-07-13T07:54:12","date_gmt":"2016-07-13T07:54:12","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=19424"},"modified":"2021-10-31T11:24:57","modified_gmt":"2021-10-31T11:24:57","slug":"byl-sobie-czerwonogrod-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2016\/07\/13\/byl-sobie-czerwonogrod-2\/","title":{"rendered":"By\u0142 sobie Czerwonogr\u00f3d …"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Uroczysto\u015b\u0107 w O\u015bwi\u0119cimiu<\/strong><\/p>\n

W dniu 15 lipca 2016 roku w O\u015bwi\u0119cimiu odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 zwi\u0105zana z 73. rocznic\u0105 Rzezi wo\u0142y\u0144skiej, rozpocz\u0119ta \u00a0Msz\u0105 \u015bw. w ko\u015bciele pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny.<\/strong><\/p>\n

Nast\u0119pnie jej uczestnicy zebrali si\u0119 na cmentarzu parafialnym przy tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej ofiary ludob\u00f3jstwa Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II RP, gdzie z\u0142o\u017cono kwiaty i zapalono znicze.<\/p>\n

\"\"<\/a>Organizatorem uroczysto\u015bci by\u0142 Klub „Samborzan” Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Lwowa i Kres\u00f3w Po\u0142udniowo-Wschodnich w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n

W uroczysto\u015bci uczestniczyli przedstawiciele w\u0142adz miasta i powiatu o\u015bwi\u0119cimskiego, Kresowianie i ich potomkowie oraz mi\u0142o\u015bnicy historii i tradycji przedwojennych polskich ziem wschodnich.<\/p>\n

Zobacz:<\/strong><\/span> Ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej w 2012 r<\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

„Je\u015bli Ukraina chce si\u0119 znale\u017c\u0107 w tradycji zachodnioeuropejskiej, to nie zmie\u015bci si\u0119 w niej z ludob\u00f3jczym banderyzmem”<\/span><\/a><\/p>\n

———————————————————————————————————————————————<\/p>\n

By\u0142 sobie Czerwonogr\u00f3d …<\/strong><\/span><\/p>\n

W swoich w\u0119dr\u00f3wkach po terenach Podola Zachodniego na Ukrainie, wchodz\u0105cych przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w sk\u0142ad II Rzeczypospolitej, dotar\u0142em do nieistniej\u0105cej ju\u017c dzisiaj osady polskiej w Czerwonogrodzie (zobacz film),<\/span><\/span><\/a> pow. Zaleszczyki. Osada ta by\u0142a po\u0142o\u017cona w dolinie, z trzech stron oblanej wodami rzeczki D\u017curyn, stanowi\u0105cej dop\u0142yw Dniestru. Jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 dotarcia do Czerwonogrodu by\u0142 zawsze w\u0142asny \u015brodek transportu. Poniewa\u017c taki posiada\u0142em, chcia\u0142em zobaczy\u0107 po\u0142o\u017cony tutaj, najwi\u0119kszy wodospad na Podolu, licz\u0105cy 16 metr\u00f3w wysoko\u015bci i kilka prog\u00f3w skalnych.\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

\"Wodospad<\/a> <\/p>\n

Wodospad w Czerwonogrodzie na Podolu<\/p>\n<\/div>\n

Podziwiaj\u0105c ten wodospad i widz\u0105c k\u0105pi\u0105cych si\u0119 w jego wodach ludzi, pocz\u0105tkowo nie zastanawia\u0142em si\u0119 zupe\u0142nie nad histori\u0105 tej miejscowo\u015bci. Nie widzia\u0142em tutaj \u017cadnych dom\u00f3w ani sta\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w, a jedynie w pobli\u017cu wodospadu znajdowa\u0142 si\u0119 postsowiecki niewielki o\u015brodek kolonijny. Dopiero, kiedy podszed\u0142em w jego pobli\u017ce, zauwa\u017cy\u0142em w oddali ruiny ko\u015bcio\u0142a i nieco dalej zrujnowany pa\u0142ac. \u017badnych obja\u015bnie\u0144 nigdzie nie by\u0142o. Obok ruin ko\u015bcio\u0142a znajdowa\u0142o si\u0119 du\u017ce \u015bmietnisko, a we wn\u0119trzu ko\u015bcio\u0142a by\u0142y widoczne kr\u00f3wskie kupy. Dopiero po powrocie do kraju zebra\u0142em nieco informacji o tej nieistniej\u0105cej ju\u017c dzisiaj polskiej miejscowo\u015bci.<\/p>\n

\"Ruiny<\/a>
Ruiny pa\u0142acu w Czerwonogrodzie<\/figcaption><\/figure>\n

Wzg\u00f3rza otaczaj\u0105ce po\u0142o\u017cony kiedy\u015b w dolinie Czerwonogr\u00f3d s\u0105 utworzone z czerwonego piaskowca i st\u0105d nazwa tej miejscowo\u015bci. Wzniesienie w dolinie otoczonej wzg\u00f3rzami by\u0142o wr\u0119cz wymarzonym miejscem na za\u0142o\u017cenie osady i wybudowanie zamku, kt\u00f3rym po wej\u015bciu w XIV wieku tych ziem w sk\u0142ad Kr\u00f3lestwa Polskiego w\u0142adali starostowie kamienieccy, pocz\u0105tkowo Buczaccy, p\u00f3\u017aniej Jaz\u0142owieccy i Dani\u0142\u0142owiczowie. Dok\u0142adnie nie wiadomo, kiedy drewniany zamek przekszta\u0142cono w murowany z czerwonego miejscowego piaskowca. Obecnie pozosta\u0142y jedynie dwie baszty i troch\u0119 ruin.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie XVIII\u00a0 wieku rz\u0105d austriacki sprzeda\u0142 zniszczony mocno ju\u017c wtedy zamek ksi\u0119ciu Karolowi Poni\u0144skiemu. Nowy w\u0142a\u015bciciel rozebra\u0142 trzy zniszczone skrzyd\u0142a wraz z basztami, pozosta\u0142e skrzyd\u0142o z dwoma wie\u017cami przekszta\u0142ci\u0142 w pa\u0142ac, kt\u00f3ry zosta\u0142 zniszczony podczas pierwszej wojny \u015bwiatowej, ale uda\u0142o si\u0119 go po jej zako\u0144czeniu odremontowa\u0107. Ca\u0142kowit\u0105 zag\u0142ad\u0119 rezydencji przynios\u0142a dopiero druga wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n

\n
\"Ruiny<\/a>
Ruiny ko\u015bcio\u0142a w Czerwonogrodzie<\/figcaption><\/figure>\n

Nie mo\u017cna zapomina\u0107, \u017ce dawny Czerwonogr\u00f3d to nie tylko obecne ruiny pa\u0142acu, lecz tak\u017ce ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3ry wzniesiono na pocz\u0105tku XVIII wieku. Pozosta\u0142o\u015bci tego ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 niedaleko ruin wspomnianego pa\u0142acu, kt\u00f3re dzisiaj cz\u0119sto odwiedzaj\u0105 nowo\u017ce\u0144cy, fotografuj\u0105c si\u0119 obok zachowanych dw\u00f3ch baszt pa\u0142acowych.<\/p>\n<\/div>\n

Z daleka widzia\u0142em r\u00f3wnie\u017c cmentarz polski, po\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od zamku, na stoku doliny D\u017curynu. Na odwiedzenie tej cmentarnej pami\u0105tki po mieszka\u0144cach Czerwonogrodu zabrak\u0142o mi ju\u017c \u00a0czasu.<\/p>\n

Przed drug\u0105 wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w tym nieistniej\u0105cym ju\u017c obecnie Czerwonogrodzie mieszka\u0142o oko\u0142o 400 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie Polacy. Od 1944 r. boj\u00f3wki OUN-UPA (Organizacja Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w-Ukrai\u0144ska Powsta\u0144cza Armia) dokonywa\u0142y rzezi polskiej ludno\u015bci w powiecie zaleszczyckim.<\/p>\n

Ksi\u0119\u017c\u0105 greckokatoliccy i diakoni prawos\u0142awni w cerkwiach po\u015bwi\u0119cali bro\u0144 przeznaczon\u0105 do mordowania Polak\u00f3w. <\/strong>Takie zdarzenie mia\u0142o miejsce m. in. w s\u0105siednim Nyrkowie, kt\u00f3ry istnieje nadal i jest zaznaczony na mapach ukrai\u0144skich<\/p>\n

\"\"<\/a>Podczas drugiej wojny \u015bwiatowej Polacy ma\u0142opolscy, bardziej niech\u0119tnie ni\u017c Polacy z Wo\u0142ynia, decydowali si\u0119 na opuszczenie rodzinnej ziemi (jedni \u2013 licz\u0105c na \u201epowr\u00f3t Polski\u201d, drudzy \u2013 uwa\u017caj\u0105c, \u017ce \u201ei tu, i tam Sowiety\u201d), co najprawdopodobniej dodatkowo mobilizowa\u0142o OUN-UPA do dalszego palenia polskich wsi, rabunk\u00f3w i kolejnych mord\u00f3w.<\/p>\n

W nocy z 2 na 3\u00a0 lutego 1945 r. na Czerwonogr\u00f3d nast\u0105pi\u0142 atak czortkowskiego kurenia\u00a0 UPA pod dow\u00f3dztwem Petro Chamczuka \u201eBystrego\u201d.<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

walka trwa\u0142a ca\u0142\u0105 noc. Cz\u0119\u015b\u0107 wsi sp\u0142on\u0119\u0142a. Upowcy zdobyli wprawdzie pa\u0142ac, ale Polacy zdo\u0142ali odeprze\u0107 ataki w Domu Ludowym i ko\u015bciele. \u00a0Zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 50 z nich, a tak\u017ce ponad 20 zosta\u0142o rannych, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 potem zmar\u0142a. Wed\u0142ug raportu UPA, Ukrai\u0144cy stracili tylko 2 zabitych i 4 rannych.<\/p>\n

W pobli\u017cu ruin ko\u015bcio\u0142a w Czerwonogrodzie znajduje si\u0119 mogi\u0142a pomordowanych, ale mnie nie uda\u0142o si\u0119 jej odnale\u017a\u0107, aby m\u00f3c pomodli\u0107 si\u0119 za tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li tylko za to, \u017ce byli Polakami.<\/p>\n

\"Mogi\u0142a<\/a>
Mogi\u0142a Polak\u00f3w pomordowanych przez kure\u0144 UPA w Czerwonogrodzie (fot. z internetu)<\/figcaption><\/figure>\n

Zamordowani zostali wtedy m.in.: Bronikowska Henryka \u2013 lat 62 (siostra zakonna), Buszta Teresa \u2013 lat 3, Fa\u0142kowicz Celina \u2013 lat 26, Czere\u015bniowska Joanna, Glezner Franciszek \u2013 lat 17, Grabowiecka Helena \u2013 lat 75, Greszczyn Stanis\u0142aw \u2013 lat 30, Krystyna \u2013 lat 1, Paulina \u2013 lat 20, Grzebi\u0144ska Helena \u2013 lat 72, Jakubiszyn Micha\u0142 \u2013 lat 78, ksi\u0105dz proboszcz Jurasz Stefan \u2013 lat 60,<\/span><\/a> Kalinka Katarzyna (z Rzepniak\u00f3w) \u2013 lat 25, Kobyla\u0144ski J\u00f3zef \u2013 lat 50, Koty\u0144ski J\u00f3zef \u2013 lat 10, Jan \u2013 lat 19, Korczy\u0144ski Teodor \u2013 lat 62.<\/p>\n

\"\"<\/a>Zgin\u0119li tutaj r\u00f3wnie\u017c Polacy z s\u0105siedniego Nyrkowa: Bobryk Eugeniusz \u2013 lat 33, D\u0105browski Piotr \u2013 lat 75, Gertych Justyna \u2013 lat 70, Kamizelich Antoni \u2013 lat 50, Karasowski Ignacy \u2013 lat 50, Kurchaniewicz Antonina \u2013 lat 45, Ma\u0142anicz Mieczys\u0142aw \u2013 lat 17, Rzepiak Katarzyna \u2013 lat 23, Smoli\u0144ska Wiktoria \u2013 lat 29, \u015awiderska Janina \u2013 lat 19, Wojnarowska Maria \u2013 lat 48, Zalewski Jan \u2013 lat 70, Zawadzka Karolina \u2013 lat 35, Marysia \u2013 lat 2, \u017bo\u0142y\u0144ska J\u00f3zefa \u2013 lat 22, Zygmunt I. \u2013 lat 65.<\/p>\n

Pobyt w dawnym Czerwonogrodzie jest dla mnie smutnym wspomnieniem zag\u0142ady dawnych Kres\u00f3w II Rzeczypospolitej, w du\u017cej mierze pozostaj\u0105cych w zapomnieniu za wschodni\u0105 granic\u0105 dzisiejszej Polski. Jedynie poprawia mi nastr\u00f3j wspomnienie wycieczki do wodospadu na D\u017curynie, kt\u00f3ry zachwyca od wiek\u00f3w swoim pi\u0119knem.<\/p>\n

Zobacz: <\/a>W\u0142adys\u0142aw Kub\u00f3w, Terroryzm na<\/span><\/a> Podolu Zachodnim,<\/span><\/a><\/span> <\/a>Warszawa 2008<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

<\/a>Filmy: <\/strong><\/span><\/span>Jest nowy zwiastun „Wo\u0142ynia”<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

„Ka\u017cdy Polak mia\u0142 zosta\u0107 unicestwiony”<\/span><\/a><\/strong><\/p>\n

<\/a><\/span><\/strong>Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 13 lipca 2016 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uroczysto\u015b\u0107 w O\u015bwi\u0119cimiu W dniu 15 lipca 2016 roku w O\u015bwi\u0119cimiu odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 zwi\u0105zana z 73. rocznic\u0105 Rzezi wo\u0142y\u0144skiej, rozpocz\u0119ta \u00a0Msz\u0105 \u015bw. w ko\u015bciele pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. Nast\u0119pnie jej uczestnicy zebrali si\u0119 na cmentarzu parafialnym przy tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej ofiary ludob\u00f3jstwa Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II RP, gdzie z\u0142o\u017cono kwiaty i …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":19425,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[174],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",300,254,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",150,127,false],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",300,254,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",300,254,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",300,254,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/wodospad-11-300x254.jpg",300,254,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Uroczysto\u015b\u0107 w O\u015bwi\u0119cimiu W dniu 15 lipca 2016 roku w O\u015bwi\u0119cimiu odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 zwi\u0105zana z 73. rocznic\u0105 Rzezi wo\u0142y\u0144skiej, rozpocz\u0119ta \u00a0Msz\u0105 \u015bw. w ko\u015bciele pw. Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. Nast\u0119pnie jej uczestnicy zebrali si\u0119 na cmentarzu parafialnym przy tablicy upami\u0119tniaj\u0105cej ofiary ludob\u00f3jstwa Polak\u00f3w na Wo\u0142yniu i Kresach Po\u0142udniowo-Wschodnich II RP, gdzie z\u0142o\u017cono kwiaty i…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19424"}],"version-history":[{"count":99,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35319,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19424\/revisions\/35319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}