{"id":17383,"date":"2016-01-09T17:31:05","date_gmt":"2016-01-09T17:31:05","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=17383"},"modified":"2023-08-24T08:34:43","modified_gmt":"2023-08-24T08:34:43","slug":"jozef-cyrankiewicz-w-kl-auschwitz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2016\/01\/09\/jozef-cyrankiewicz-w-kl-auschwitz\/","title":{"rendered":"J\u00f3zef Cyrankiewicz w KL Auschwitz"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>Rotmistrz Witold Pilecki \u2013 dobrowolny wi\u0119zie\u0144 i tw\u00f3rca konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, uciekinier z tego obozu i uczestnik Powstania Warszawskiego, po wojnie oficer II Korpusu Polskiego \u00a0gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa we W\u0142oszech, stracony w wi\u0119zieniu na Mokotowie 25 maja 1948 r.<\/strong><\/p>\n

J\u00f3zef Cyrankiewicz \u2013 r\u00f3wnie\u017c wi\u0119zie\u0144 obozu o\u015bwi\u0119cimskiego, kiedy zosta\u0142 dokonany mord s\u0105dowy na Pileckim \u2013 by\u0142 od kilkunastu miesi\u0119cy premierem komunistycznej Polski.<\/p>\n

W r\u00f3\u017cnych tekstach mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z pom\u00f3wieniami odno\u015bnie pobytu J\u00f3zefa Cyrankiewicza w KL Auschwitz. Ich autorzy cz\u0119sto sugeruj\u0105, \u017ce by\u0142y d\u0142ugoletni premier PRL odegra\u0142 jako konfident negatywn\u0105 rol\u0119 w obozowym ruchu oporu, a tak\u017ce nagann\u0105 by\u0142a jego postawa wobec rtm. Witolda Pileckiego, kiedy ten zosta\u0142 uwi\u0119ziony, a potem by\u0142 s\u0105dzony i oczekiwa\u0142 na wykonanie wyroku \u015bmierci.<\/p>\n

J\u00f3zef Cyrankiewicz nie przyczyni\u0142 si\u0119 do \u015bmierci Rotmistrza\u00a0 Pileckiego <\/span><\/a><\/p>\n

Fragment ksi\u0105\u017cki Tadeusza P\u0142u\u017ca\u0144skiwego „Rotmistrz Pilecki j jego oprawcy”, \u00a0Warszawa 2015<\/span><\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Grypsy z O\u015bwi\u0119cimia<\/span><\/a> (kliknij)<\/span><\/p>\n

Aby pozna\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo prawd\u0119 o pobycie J\u00f3zefa Cyrankiewicz w KL Auschwitz warto zapozna\u0107 si\u0119 ze starannie udokumentowan\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 Ireny Paczy\u0144skiej, zatytu\u0142owan\u0105 \u201eGrypsy z Konzentrationslager Auschwitz J\u00f3zefa Cyrankiewicza i Stanis\u0142awa K\u0142odzi\u0144skiego\u201d (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, \u00a0Krak\u00f3w 2013).<\/p>\n

By\u0142y wi\u0119zie\u0144 Stanis\u0142aw K\u0142odzi\u0144ski,<\/span><\/a> nr obozowy 20019, w swoim opracowaniu, zatytu\u0142owanym \u201eJ\u00f3zef Cyrankiewicz w obozie o\u015bwi\u0119cimskim\u201d, wydrukowanym w \u201ePrzegl\u0105dzie Lekarskim\u201d nr 1 z 1990 r., napisa\u0142:<\/p>\n

\"J\u00f3zef<\/a>
J\u00f3zef Cyrankiewicz, fot. 1946 r.<\/figcaption><\/figure>\n

„Cyrankiewicz \u2013 wielokrotnie wspominany w literaturze obozowej \u2013 przez ca\u0142y czas od przybycia do O\u015bwi\u0119cimia i a\u017c do marszu ewakuacyjnego stamt\u0105d w styczniu 1945 r. (\u2026) wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 tward\u0105 i aktywn\u0105 postaw\u0105 wi\u0119\u017ania konsekwentnie walcz\u0105cego o przetrwanie w\u0142asne i spo\u0142eczno\u015bci wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w. (\u2026) W czasie udr\u0119czaj\u0105cego marszu \u015bmierci z O\u015bwi\u0119cimia wykaza\u0142 odporno\u015b\u0107, a nawet potrafi\u0142 innych podtrzymywa\u0107 nie tylko psychicznie, lecz tak\u017ce fizycznie. Dzi\u0119ki temu kilkunastu wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniom \u2013 wycie\u0144czonym, wyg\u0142odzonym, przemarzni\u0119tym, pokonuj\u0105cym zawieje \u015bnie\u017cne \u2013 uratowa\u0142 wtedy \u017cycie\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>Osobi\u015bcie w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych przez wiele miesi\u0119cy zbiera\u0142em materia\u0142y na temat dzia\u0142alno\u015bci obozowego ruchu oporu w 1944 r. z udzia\u0142em J\u00f3zefa Cyrankiewicza i skoczka spadochronowego \u2013 cichociemnego ppor. Stefana Jasie\u0144skiego ps. \u201eUrban\u201d. Efektem moich wysi\u0142k\u00f3w badawczych jest wydana w 2005 r. ksi\u0105\u017cka \u201eSpadochroniarz \u201eUrban\u201d.<\/span><\/a><\/p>\n

Nie natrafi\u0142em wtedy ani nigdy p\u00f3\u017aniej, na \u015blad \u017cadnych dowod\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadczy\u0142yby o tym, \u017ce postawa J\u00f3zefa Cyrankiewicza jako wi\u0119\u017ania KL\u00a0Auschwitz by\u0142a negatywna.<\/p>\n

\"\"<\/a>Cytowany \u00a0ju\u017c \u00a0poprzednio \u00a0Stanis\u0142aw \u00a0K\u0142odzi\u0144ski, kt\u00f3ry \u00a0 jako \u00a0 \u00a0piel\u0119gniarz \u00a0 \u00a0pracowa\u0142 \u00a0 razem z \u00a0J\u00f3zefem Cyrankiewiczem w o obozowym bloku szpitalnym nr 20, we wspomnianym opracowaniu trafnie i zgodnie z\u00a0prawd\u0105 twierdzi, \u017ce:<\/p>\n

\u201eJ\u00f3zef Cyrankiewicz (1911-1988), (\u2026) zapisa\u0142 si\u0119 na trwa\u0142e w historii KL Auschwitz jako wi\u0119zie\u0144 konspirator, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy si\u0119 bardzo siln\u0105 indywidualno\u015bci\u0105 (\u2026), odwa\u017cny, przemy\u015blny i do\u015bwiadczony, umiej\u0105cy podejmowa\u0107 oryginalne, bardzo ryzykowne i trafne decyzje w najtrudniejszych warunkach i sytuacjach obozowych. Jest to karta ma\u0142o znana nawet historykom, a szerokim kr\u0119gom cz\u0119sto w og\u00f3le nie znana b\u0105d\u017a uproszczona czy sfa\u0142szowana\u201d.<\/p>\n

J\u00f3zef Cyrankiewicz nie by\u0142 nigdy cz\u0142onkiem utworzonego przez rtm. Witolda Pileckiego konspiracyjnego Zwi\u0105zku Organizacji Wojskowej w\u00a0KL Auschwitz, jak r\u00f3wnie\u017c przebywaj\u0105c w tym obozie nigdy nie pozna\u0142 osobi\u015bcie Witolda Pileckiego. O jego dzia\u0142alno\u015bci w obozowym ruchu oporu Cyrankiewicz wiele s\u0142ysza\u0142, kojarzy\u0142 go jednak z wi\u0119\u017aniem o\u00a0nazwisku Tomasz Serafi\u0144ski, pod kt\u00f3rym to nazwiskiem rotmistrz by\u0142 zarejestrowany w obozie.<\/p>\n

Potwierdzi\u0142 to sam Pilecki w meldunku wys\u0142anym z Kraju 4 wrze\u015bnia 1946 r. do sztabu II Korpusu we W\u0142oszech (kopia tego meldunku jest przechowywana w Archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w\u00a0O\u015bwi\u0119cimiu). Ponadto Pilecki ani w raporcie dla Komendy G\u0142\u00f3wnej Armii Krajowej z jesieni 1943 r., sporz\u0105dzonym ju\u017c po jego ucieczce z\u00a0KL Auschwitz, ani w powojennym raporcie z 1945 r. nic nie wspomina o jakiejkolwiek znajomo\u015bci z J\u00f3zefem Cyrankiewiczem (kopie raport\u00f3w s\u0105 przechowywane w Archiwum Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w\u00a0O\u015bwi\u0119cimiu).<\/p>\n

Obecnie nie ma tak\u017ce \u017cadnych wiarygodnych dokument\u00f3w, kt\u00f3re potwierdza\u0142yby wyj\u0105tkowo negatywn\u0105 rol\u0119, jak\u0105 rzekomo mia\u0142 odegra\u0107 J\u00f3zef Cyrankiewicz podczas procesu rtm. Witolda Pileckiego w 1948 r. W\u00a0zaistnia\u0142ej sytuacji niew\u0105tpliwie J\u00f3zef Cyrankiewicz zachowa\u0142 si\u0119 biernie, chocia\u017c niewiele m\u00f3g\u0142 pom\u00f3c, poniewa\u017c pro\u015bby o\u00a0u\u0142askawienie rozpatrywa\u0142 prezydent Boles\u0142aw Bierut, kt\u00f3ry rzadko korzysta\u0142 z\u00a0przys\u0142uguj\u0105cych mu uprawnie\u0144 i z regu\u0142y zatwierdza\u0142 wcze\u015bniej zapad\u0142e wyroki \u015bmierci.<\/p>\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce w polskim pa\u0144stwie podziemnym J\u00f3zef Cyrankiewicz, kt\u00f3ry szybko w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do konspiracji pepeesowskiej i\u00a0Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, jesieni\u0105 1940 r. by\u0142 przewidziany na stanowisko zast\u0119pcy Delegata Rz\u0105du na Kraj (Armia Krajowa w\u00a0dokumentach 1939-1945, t. 1, Wroc\u0142aw 1990, s. 383).<\/p>\n

Ponadto trzeba tak\u017ce przypomnie\u0107, \u017ce latem 1944 r. w KL Auschwitz powsta\u0142a konspiracyjna Rada Wojskowa O\u015bwi\u0119cim, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 przewa\u017cnie z wi\u0119zionych w tym obozie oficer\u00f3w r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci. Na jej czele mia\u0142 stan\u0105\u0107 J\u00f3zef Cyrankiewicz, kt\u00f3remu dow\u00f3dca Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego Armii Krajowej mjr Zygmunt Walter-Janke, poleci\u0142 przekaza\u0107 w pa\u017adzierniku 1944\u00a0r. pisemne pe\u0142nomocnictwo kierowania konspiracyjnymi pracami wojskowymi na terenie KL Auschwitz. Ta nominacja wcze\u015bniej zosta\u0142a poparta przez wi\u0119zionego ju\u017c w tym czasie w obozie por. Wac\u0142awa Stacherskiego ps. \u201eNowina\u201d, inspektora katowickiego Armii Krajowej, straconego w KL Auschwitz we wrze\u015bniu 1944 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>Zast\u0119pca inspektora w Inspektoracie Bielskim AK, kt\u00f3rym wtedy by\u0142 Stanis\u0142aw Chybi\u0144ski \u2013 uciekinier z KL Auschwitz, samowolnie wstrzyma\u0142 jednak nominacj\u0119 \u201eRota\u201d (jeden z obozowych pseudonim\u00f3w J\u00f3zefa Cyrankiewicza), pisz\u0105c na niej: \u201eNieaktualne\u201d. Uzasadni\u0142 sw\u00f3j czyn tym, \u017ce najpierw nale\u017ca\u0142o ustali\u0107 wzajemne stosunki mi\u0119dzy Rad\u0105 Wojskow\u0105 O\u015bwi\u0119cim, Inspektoratem Bielskim AK i Obwodem O\u015bwi\u0119cimskim AK oraz grup\u0105 PPS w Brzeszczach ko\u0142o O\u015bwi\u0119cimia, a\u00a0dopiero p\u00f3\u017aniej podejmowa\u0107 tak\u0105 decyzj\u0119.<\/p>\n

Koniecznie nale\u017cy zacytowa\u0107 fragment zachowanego raportu komendantury policji bezpiecze\u0144stwa w Katowicach z dnia 18 grudnia 1944 r.:<\/p>\n

\u201eJak wynika z przechwyconego materia\u0142u, ob\u00f3z koncentracyjny w\u00a0O\u015bwi\u0119cimiu jest tak\u017ce w strefie dzia\u0142ania AK. Z ramienia inspektora obozem zajmuje si\u0119 Wojskowa Rada Obozu \u2013 WRO (\u2026). Jako komendant obozu z ramienia AK wyznaczony zosta\u0142 niejaki \u201eRot\u201d. Zajmuje si\u0119 on zw\u0142aszcza sporz\u0105dzaniem raport\u00f3w o sytuacji w obozie i przekazywaniem ich da-lej do okr\u0119gu (\u2026). Obecnie organizacja ta jest rozpracowywana, o czym po up\u0142ywie pewnego czasu, sporz\u0105dzony zostanie specjalny raport\u201d.<\/p>\n

Z przedstawionego fragmentu raportu \u2013 sporz\u0105dzonego na podstawie doniesie\u0144 obozowego gestapo \u2013 jednoznacznie wynika, \u017ce starano si\u0119 w\u00f3wczas dopiero rozpracowa\u0107 obozowy ruch oporu, znaj\u0105c jedynie pseudonim jego przyw\u00f3dcy.<\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie ju\u017c wkr\u00f3tce \u2013 27 stycznia 1945 r. \u2013 ob\u00f3z o\u015bwi\u0119cimski do kt\u00f3rego weszli \u017co\u0142nierze Armii Czerwonej przesta\u0142 istnie\u0107.<\/p>\n

Dalszy bieg wypadk\u00f3w m\u00f3g\u0142 bowiem doprowadzi\u0107 do sytuacji, \u017ce Politische Abteilung zdekonspirowa\u0142oby ca\u0142kowicie organizacj\u0119 obozow\u0105 i nast\u0105pi\u0142yby aresztowania jej cz\u0142onk\u00f3w wewn\u0105trz obozu. Dzia\u0142ania wojenne Armii Czerwonej \u2013 powoduj\u0105ce przesuni\u0119cie si\u0119 linii frontu na teren G\u00f3rnego \u015al\u0105ska oraz wcze\u015bniejsza ewakuacja urz\u0119d\u00f3w niemieckich i policji \u2013 uniemo\u017cliwi\u0142y jednak gestapo prowadzenie dalszego rozpoznania, a tym samym b\u0119d\u0105ce w toku \u015bledztwo nie zako\u0144czy\u0142o si\u0119 tragicznie dla obozowego ruchu oporu, w tym przede wszystkim dla pozosta\u0142ych w KL Auschwitz cz\u0142onk\u00f3w Rady Wojskowej O\u015bwi\u0119cim i\u00a0samego J\u00f3zefa Cyrankiewicza.<\/p>\n

\"\"<\/a>O tamtych dramatycznych zdarzeniach przypomina\u0142a odwiedzaj\u0105cym Pa\u0144stwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu wystawa na pi\u0119trze w bloku nr 11, zatytu\u0142owana \u201eObozowy i przyobozowy ruch oporu\u201d, gdzie mi\u0119dzy innymi pokazane s\u0105 zdj\u0119cia wi\u0119\u017ani\u00f3w KL Auschwitz, najbardziej zas\u0142u\u017conych w obozowej konspiracji.<\/p>\n

Na pierwszym miejscu znajduje si\u0119 fotografia rtm. Witolda Pileckiego a nieco dalej zdj\u0119cie J\u00f3zefa Cyrankiewicza.<\/strong> W dokumentacji archiwalnej Muzeum o\u015bwi\u0119cimskiego jest bowiem wiele wzmianek o jego pozytywnej postawie w KL Auschwitz, nie ma natomiast dowod\u00f3w na to, jakoby jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 w obozie by\u0142a haniebna. W aktach procesowych Witolda Pileckiego te\u017c nie ma \u015bladu, aby \u00f3wczesny premier PRL przyczyni\u0142 si\u0119 do skazania i rozstrzelania bohaterskiego rotmistrza.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 9 stycznia 2015 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rotmistrz Witold Pilecki \u2013 dobrowolny wi\u0119zie\u0144 i tw\u00f3rca konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, uciekinier z tego obozu i uczestnik Powstania Warszawskiego, po wojnie oficer II Korpusu Polskiego \u00a0gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa we W\u0142oszech, stracony w wi\u0119zieniu na Mokotowie 25 maja 1948 r. J\u00f3zef Cyrankiewicz \u2013 r\u00f3wnie\u017c wi\u0119zie\u0144 obozu o\u015bwi\u0119cimskiego, kiedy zosta\u0142 dokonany mord s\u0105dowy na Pileckim …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17385,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[659],"tags":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski.jpg",960,1461,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski-197x300.jpg",99,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski.jpg",768,1169,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski-672x1024.jpg",197,300,true],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski.jpg",960,1461,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/P\u0142u\u017ca\u0144ski.jpg",960,1461,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Rotmistrz Witold Pilecki \u2013 dobrowolny wi\u0119zie\u0144 i tw\u00f3rca konspiracji wojskowej w KL Auschwitz, uciekinier z tego obozu i uczestnik Powstania Warszawskiego, po wojnie oficer II Korpusu Polskiego \u00a0gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa we W\u0142oszech, stracony w wi\u0119zieniu na Mokotowie 25 maja 1948 r. J\u00f3zef Cyrankiewicz \u2013 r\u00f3wnie\u017c wi\u0119zie\u0144 obozu o\u015bwi\u0119cimskiego, kiedy zosta\u0142 dokonany mord s\u0105dowy na Pileckim…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17383"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17383"}],"version-history":[{"count":47,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37366,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/17383\/revisions\/37366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17385"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=17383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=17383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}