{"id":15830,"date":"2015-06-15T20:05:10","date_gmt":"2015-06-15T20:05:10","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=15830"},"modified":"2025-01-13T15:14:08","modified_gmt":"2025-01-13T15:14:08","slug":"kolumb-z-powiesci-romana-bratnego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2015\/06\/15\/kolumb-z-powiesci-romana-bratnego\/","title":{"rendered":"\u201eKolumb\u201d z powie\u015bci Romana Bratnego"},"content":{"rendered":"
\n

\"\"<\/a>W transportach Polak\u00f3w z Warszawy do KL Auschwitz przywieziono w latach <\/strong>1940-1945 oko\u0142o dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2013 m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci. <\/strong><\/p>\n

Jednym z uwi\u0119zionych by\u0142 Krzysztof Miko\u0142aj\u00a0 Sobieszcza\u0144ski, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Odessie 16 lipca 1916 r. Do wybuchu rewolucji bolszewickiej wychowywa\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku rodzic\u00f3w w Beyzym\u00f3wce na Podolu. Jego ojciec s\u0142u\u017cy\u0142 jako rotmistrz w Pu\u0142ku U\u0142an\u00f3w Krychowieckich i podczas wojny z bolszewikami zmar\u0142 na tyfus w R\u00f3wnem na Wo\u0142yniu 6 stycznia 1920 r.<\/strong><\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym s\u0142u\u017cy\u0142 w stopniu starszego marynarza z cenzusem w Marynarce Wojennej w Gdyni. By\u0142 zafascynowany morzem i ju\u017c w 1936 r. u\u017cywa\u0142 pseudonimu „Kolumb”.<\/p>\n

Przed wybuchem wojny o\u017ceni\u0142 si\u0119 ze Stefani\u0105 Grzywacz, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 dwoje dzieci: c\u00f3rk\u0119 El\u017cbiet\u0119 (26.o8.1942) i syna Tomasza (5.01.1944 r.).<\/span><\/a><\/p>\n

\"Miko\u0142aj<\/a>
Miko\u0142aj Sobieszcza\u0144ski, zdj\u0119cie wykonana przez obozowe gestapo<\/figcaption><\/figure>\n

Aresztowany zosta\u0142 1 pa\u017adziernika 1940 r. za \u015bpiewanie piosenek o wyd\u017awi\u0119ku antyniemieckim w jednej z restauracji na Bielanach w Warszawie i umieszczono go w wi\u0119zieniu na Pawiaku.<\/p>\n

Po kilku miesi\u0105cach w nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1941 r. \u00a0przywieziony do obozu Auschwitz w transporcie, kt\u00f3ry liczy\u0142 593 wi\u0119\u017ani\u00f3w. W \u015bwietle obozowych reflektor\u00f3w, bici i szczuci przez esesman\u00f3w psami, nowo przywiezieni opuszczali wagony. Rano poddano ich rejestracji. Krzysztof \u00a0Miko\u0142aj Sobieszcza\u0144ski otrzyma\u0142 numer obozowy 9913.<\/p>\n

Po przebraniu w pasiaki wi\u0119\u017ani\u00f3w z tego transportu skierowano na kwarantann\u0119, kt\u00f3ra odbywali w bloku nr 2. Po paru dniach prawie po\u0142owa z nich trafi\u0142a do karnej kompanii, gin\u0105c w niej po kr\u00f3tkim pobycie. Pozostali, zapewne by\u0142 w\u015br\u00f3d nich tak\u017ce Sobieszcza\u0144ski, zostali skierowani do najbardziej uci\u0105\u017cliwych komand roboczych. Los jednak okaza\u0142 si\u0119 \u0142askawy dla by\u0142ego marynarza, bo dzi\u0119ki staraniom matki, kt\u00f3ra powo\u0142ywa\u0142a si\u0119 na ich koneksje rodzinne z arystokracj\u0105 niemieck\u0105, \u00a0zwolniono go z KL Auschwitz pod koniec 1941 r.<\/p>\n

\"\"<\/a> Na wolno\u015bci rozpocz\u0105\u0142 w marcu 1943 r. dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, zostaj\u0105c \u017co\u0142nierzem Armii Krajowej \u2013 cz\u0142onkiem specjalnego oddzia\u0142u dywersyjnego Kedywu Okr\u0119gu Warszawskiego Armii Krajowej. Bra\u0142 udzia\u0142 w wielu akcjach bojowych, \u00a0m.in.\u00a0 4 marca 1944 r. udanym zamachu na Karla Schmalza, zwanego \u201ePanienk\u0105\u201d. Uczestniczy\u0142 tak\u017ce w innych likwidacjach Niemc\u00f3w i konfident\u00f3w gestapo. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pseudonimami: „Krzysztof”, „Kolumb” i „111 S”.<\/p>\n

Akcja \u201ePanienka\u201d <\/span><\/a>by\u0142a przyk\u0142adem typowej likwidacji, kt\u00f3rej celem sta\u0142 si\u0119 jeden z niemieckich kat\u00f3w ludno\u015bci Warszawy, b\u0119d\u0105cy postrachem Woli i Ochoty. Pierwszy po bro\u0144 si\u0119gn\u0105\u0142 Schmalz, jednak \u201eKolumb\u201d zabi\u0142 go wcze\u015bniej strza\u0142em z pistoletu maszynowego.<\/p>\n

Znaj\u0105c dobrze j\u0119zyk niemiecki, cz\u0119sto uczestniczy\u0142 w akcjach przeciwko hitlerowcom w przebraniu \u017co\u0142nierza Wehrmachtu. P\u00f3\u017aniej walczy\u0142 w Powstaniu Warszawskim, podczas kt\u00f3rego zosta\u0142 dwukrotnie ranny. Odznaczono go Krzy\u017cem Walecznych i otrzyma\u0142 awans \u00a0na podporucznika czas\u00f3w wojny w dniu 2 pa\u017adziernika 1944 r. Przebywa\u0142 w obozie jenieckim, w kt\u00f3rym doczeka\u0142 wyzwolenia wiosn\u0105 1945 r.<\/p>\n

Zachowa\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie jego obozowych list\u00f3w, kt\u00f3re wys\u0142a\u0142 \u00a0z KL Auschwitz do \u017cony Stefanii.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych Krzysztof Miko\u0142aj Sobieszcza\u0144ski pozosta\u0142 na emigracji, gdzie zmieni\u0142 nazwisko na Robert Steen i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z austriack\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105 Ros\u0105, nazywan\u0105 przez koleg\u00f3w z AK R\u00f3\u017c\u0105. Mia\u0142 z ni\u0105 dwie c\u00f3rki (1947 i 1949). Nadal jednak utrzymywa\u0142 kontakt z \u017con\u0105 w Polsce, kt\u00f3r\u0105 wspomaga\u0142 finansowo. \u017bona \u201eKolumba\u201d wci\u0105\u017c by\u0142a inwigilowana i n\u0119kana przez funkcjonariuszy Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa (UB).<\/p>\n

\"Stanis\u0142aw<\/a>
Stanis\u0142aw Likiernik, od 68 lat mieszka na emigracji we Francji<\/figcaption><\/figure>\n

Krzysztof Miko\u0142aj Sobieszcza\u0144ski w Zachodniej Europie organizowa\u0142 nielegalny handel broni\u0105 i zajmowa\u0142 si\u0119 przemytem samochod\u00f3w. Za\u0142o\u017cy\u0142 r\u00f3wnie\u017c firm\u0119 wydobywaj\u0105c\u0105 \u0142adunki z zatopionych podczas wojny statk\u00f3w na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym.<\/p>\n

Zgin\u0105\u0142 w 1949 r. na wodach w\u0142oskich i francuskich miedzy Genu\u0105 a Cannes w niewyja\u015bnionych do dzisiaj okoliczno\u015bciach, wypadaj\u0105c za burt\u0119 z pok\u0142adu jachtu. \u017by\u0142 34 lata.<\/p>\n

Znajduj\u0105cy si\u0119 wraz z nim na jachcie m\u0142ody cz\u0142owiek by\u0142 potem s\u0105dzony w Marsylii i dwa lata sp\u0119dzi\u0142 w we francuskim wi\u0119zieniu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Wspomniana akcja\u201ePanienka\u201d znalaz\u0142a sw\u00f3j literacki opis w powie\u015bci Romana Bratnego \u201eKolumbowie\u201d.<\/p>\n

Z kolei na ekran telewizora zosta\u0142a przeniesiona przez Janusza Morgensterna w znanym serialu o tym samym tytule.<\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik razem z Emilem Maratem rok temu wydali wywiad-rzek\u0119 ze Stanis\u0142awem Likiernikiem<\/span><\/a>. Ksi\u0105\u017cka ta jest zatytu\u0142owana „Made in Poland. \u00a0Opowiada jeden z ostatnich \u017co\u0142nierzy Kedywu Stanis\u0142aw Likiernik”.\u00a0 Bohater tego wywiadu, mieszkaj\u0105cy we Francji, jest jednym z dw\u00f3ch prototyp\u00f3w literackiej postaci \u00a0\u201eKolumba\u201d Bratnego.\"\"<\/a><\/p>\n

Autor tej powie\u015bci ko\u0144czy j\u0105 w ten spos\u00f3b: „Kolumb, potykaj\u0105c si\u0119 o pr\u00f3g kajuty, wraca na pok\u0142ad. Srebrne ksi\u0119\u017cycowe \u015bwiat\u0142o jak piasek niezmierzonej pustyni. Mechanicznie zawraca w stron\u0119 przeciwleg\u0142ej burty. Ale i tam, na wybrze\u017cu, pogas\u0142y ostatnie \u015bwiat\u0142a ludzkich dom\u00f3w. Jest sam na ogromnej, bezmiernej pustyni \u015bwiat\u0142a. Stoi nieruchomy, w jakim\u015b bezmy\u015blnym „zdumieniu”. Nagle podnosi g\u0142ow\u0119. Zdawa\u0142o mu si\u0119, \u017ce us\u0142ysza\u0142 jaki\u015b g\u0142os czy szept. Nat\u0119\u017ca s\u0142uch. To tylko fala, poruszona pierwszym podmuchem wiatru, plusn\u0119\u0142a o burt\u0119”.<\/p>\n

Roman Bratny tworz\u0105c t\u0119 posta\u0107 w powie\u015bci „Kolumbowie. Rocznik 20” \u2013 jak napisa\u0142 do mnie Michal W\u00f3jcik – „z\u0142o\u017cy\u0142\u201d j\u0105 z dw\u00f3ch prawdziwych: Stanis\u0142awa Likiernika i Krzysztofa Miko\u0142aja \u00a0Sobieszcza\u0144skiego, przy czym pseudonim wzi\u0105\u0142 tego drugiego.<\/p>\n

Rodzina \u201eKolumba\u201d po wojnie nie kontaktowa\u0142a si\u0119 z\u00a0Muzeum Auschwitz-Birkenau i jej cz\u0142onkowie nie wiedzieli, \u017ce w zbiorach muzealnych zachowa\u0142a si\u0119 fotografia Krzysztofa Miko\u0142aja Sobieszcza\u0144skiego, wykonana przez obozowe gestapo w KL Auschwitz.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/p>\n

O\u015bwi\u0119cim, dnia 15 czerwca 2015 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W transportach Polak\u00f3w z Warszawy do KL Auschwitz przywieziono w latach 1940-1945 oko\u0142o dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2013 m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci. Jednym z uwi\u0119zionych by\u0142 Krzysztof Miko\u0142aj\u00a0 Sobieszcza\u0144ski, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Odessie 16 lipca 1916 r. Do wybuchu rewolucji bolszewickiej wychowywa\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku rodzic\u00f3w w Beyzym\u00f3wce na Podolu. Jego ojciec s\u0142u\u017cy\u0142 jako …<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15831,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9],"tags":[640],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski.jpg",977,446,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski-300x136.jpg",150,68,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski.jpg",768,351,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski.jpg",300,137,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski.jpg",977,446,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2015\/06\/Miko\u0142aj-Sobieszcza\u0144ski.jpg",977,446,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Adam Cyra","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/adam-cyra\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"W transportach Polak\u00f3w z Warszawy do KL Auschwitz przywieziono w latach 1940-1945 oko\u0142o dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2013 m\u0119\u017cczyzn, kobiet i dzieci. Jednym z uwi\u0119zionych by\u0142 Krzysztof Miko\u0142aj\u00a0 Sobieszcza\u0144ski, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 w Odessie 16 lipca 1916 r. Do wybuchu rewolucji bolszewickiej wychowywa\u0142 si\u0119 w maj\u0105tku rodzic\u00f3w w Beyzym\u00f3wce na Podolu. Jego ojciec s\u0142u\u017cy\u0142 jako…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15830"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15830"}],"version-history":[{"count":65,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38833,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15830\/revisions\/38833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}