{"id":1319,"date":"2010-02-28T23:51:50","date_gmt":"2010-02-28T22:51:50","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=1319"},"modified":"2021-10-17T11:34:27","modified_gmt":"2021-10-17T11:34:27","slug":"pomnik-grunwaldzki-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2010\/02\/28\/pomnik-grunwaldzki-w-krakowie\/","title":{"rendered":"Pomnik Grunwaldzki w Krakowie"},"content":{"rendered":"
\n

Plac Matejki w Krakowie po\u0142o\u017cony jest mi\u0119dzy ulic\u0105 Basztow\u0105 a Warszawsk\u0105, w kierunku p\u00f3\u0142nocnym od Rynku G\u0142\u00f3wnego, na terenach dawnego Kleparza. Niegdy\u015b teren ten by\u0142 przedpolem Barbakanu, fortu broni\u0105cego g\u0142\u00f3wnego wjazdu do miasta. Dlatego \u017ce by\u0142 to punkt strategiczny, przez d\u0142ugi okres czasu nie by\u0142 on zabudowany. <\/strong><\/p>\n

W 1910 roku – w 500. rocznic\u0119 zwyci\u0119skiej bitwy pod Grunwaldem – na placu Matejki wzniesiono pomnik Grunwaldzki wed\u0142ug projektu Antoniego Wiwulskiego. Inicjatorem budowy pomnika i jego fundatorem by\u0142 Ignacy Paderewski. Pomnik, tak jak wiele innych zabytk\u00f3w, zosta\u0142 zburzony w listopadzie 1939 roku przez hitlerowc\u00f3w i ostatecznie przez nich usuni\u0119ty w kwietniu 1940 roku. Niszcz\u0105c ten najwi\u0119kszy pomnik w Krakowie, plac Matejki ogo\u0142ocono z pierwszego w Polsce monumentu postawionego ku chwale Grunwaldu.<\/p>\n

\"Pomnik<\/a>
Pomnik Grunwaldzki w Krakowie<\/figcaption><\/figure>\n

M\u00f3j ojciec – J\u00f3zef Cyra – mieszkaj\u0105cy w\u00f3wczas w Przybys\u0142awicach ko\u0142o Ojcowa, by\u0142 \u015bwiadkiem burzenia tego pomnika, co stanowi\u0142o dla niego wstrz\u0105saj\u0105ce, bardzo bolesne prze\u017cycie. Pod wp\u0142ywem tego poruszaj\u0105cego wydarzenia napisa\u0142 w lutym 1940 roku wiersz zatytu\u0142owany \u201eNa zburzenie pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie\u201d, a p\u00f3\u017aniej obszerny poemat \u201eGrunwald\u201d, nad kt\u00f3rym prac\u0119 uko\u0144czy\u0142 w czerwcu 1941 roku.<\/p>\n

\u201eNa zburzenie pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n

Grunwaldu \u015bwieci przez wieki blask,
\nZ\u0142amanej pychy pogrom widnieje,
\nNie zblad\u0142 nigdy ani zgas\u0142,
\nA \u015bwiadcz\u0105 o tym wiekowe dzieje.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Niezmienny do dzi\u015b krzy\u017cacki gad
\nZnowu si\u0119 rzuci\u0142 na polsk\u0105 ziemi\u0119,
\nA \u015bwiadkiem zbrodni jest ca\u0142y \u015bwiat,
\n\u017be pragnie zniszczy\u0107 s\u0142owia\u0144skie plemi\u0119.<\/p>\n

Grunwaldu kole go w oczy ten
\nNa wieki pomny, wielki, zwyci\u0119ski
\nPraojc\u00f3w naszych sprawiedliwy czyn
\ndla przysz\u0142ej krzy\u017cactwa kl\u0119ski<\/p>\n

I nie m\u00f3g\u0142 Niemiec patrze\u0107 na znak
\nSprawiedliwo\u015bci, a naszej chwa\u0142y,
\nBo w oczy razi\u0142 go Grunwaldu fakt,
\nNa niego rzuci\u0142 wzrok sw\u00f3j zuchwa\u0142y.<\/p>\n

I zburzy\u0142 pomnik zwyci\u0119stwa lw\u00f3w,
\nBy mu nie m\u00f3wi\u0142 o prawdach wiekowych,
\n\u017be nowa kl\u0119ska zbli\u017ca si\u0119 zn\u00f3w
\nNajwi\u0119kszy z wielkich czyn\u00f3w epokowych.<\/p>\n

O, brutalno\u015bci, ty \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142ez,
\nTy\u015b kr\u00f3tkowzroczna w swym za\u015blepieniu,
\nNie widzisz jeszcze, \u017ce idzie kres
\nKrwio\u017cerczej pysze \u2013 twemu istnieniu.<\/p>\n

Ja\u015bnieje Grunwald, polsko\u015bci wr\u00f3g,
\nA\u017c pian\u0105 pryska na znak zwyci\u0119ski,
\nNie wierzy, \u017ce losem dobry B\u00f3g
\nKieruje i daje dla pysznych kl\u0119ski.<\/p>\n

Nie zga\u015bnie nigdy, bo p\u0142onie wci\u0105\u017c
\nJak s\u0142o\u0144ce na dziej\u00f3w firmamencie,
\nI nigdy go nie zadusi w\u0105\u017c
\nPe\u0142zaj\u0105cy w pychy i fa\u0142szu zam\u0119cie.<\/p>\n

Zap\u0142onie ja\u015bniej zwyci\u0119ski znicz
\nNa polach Grunwaldu zapalony,
\nA ukorzona germa\u0144ska dzicz
\nPowstrzyma krwawe swoje zagony.<\/p>\n

28.II.1940 r.<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

<\/em><\/p>\n

Z poematu „Grunwald”, kt\u00f3rego pisanie m\u00f3j ojciec J\u00f3zef Cyra uko\u0144czy\u0142 \u00a0w czerwcu 1941 roku warto przytoczy\u0107 zako\u0144czenie:<\/strong><\/p>\n

(…) W g\u0142\u0119binach serca swego wierz\u0119 szczerze,<\/p>\n

\u017be wkr\u00f3tce nowa nadejdzie epoka<\/p>\n

I b\u0119dzie Polska silna jak opoka<\/p>\n

Z bratnimi ludy ca\u0142o\u015b\u0107 po\u0142\u0105czona.<\/p>\n

I niczym b\u0119dzie wtedy wroga strona<\/p>\n

Co nas zatraci\u0107 chcia\u0142a w zapomnienie<\/p>\n

Rzuci\u0107 i swoje tutaj pokolenie<\/p>\n

Osadzi\u0107, swoj\u0105 pot\u0119g\u0119 budowa\u0107,<\/p>\n

Nas pokonanych gn\u0119bi\u0107 i mordowa\u0107.<\/p>\n

Ju\u017c pie\u015b\u0144 przestworzy to g\u0142osi nad ziemi\u0105,<\/p>\n

\u017be wkr\u00f3tce \u0142zy si\u0119 w radosne zamieni\u0105<\/p>\n

U\u015bmiechy, kiedy Orze\u0142 srebrnopi\u00f3ry<\/p>\n

Na tle m\u0119cze\u0144skiej widoczny purpury<\/p>\n

Wolny od wi\u0119z\u00f3w wzniesie si\u0119 w b\u0142\u0119kity<\/p>\n

I imi\u0119 polskie wywiedzie na szczyty<\/p>\n

Prawiek\u00f3w s\u0142awy, bo krew ma to w sobie,<\/p>\n

Ta krew m\u0119cze\u0144ska, \u017ce nie ginie w grobie,<\/p>\n

Lecz owoc daje stokrotny na ziemi<\/p>\n

I m\u0119czennik\u00f3w chwa\u0142\u0105 opromieni.<\/p>\n

W zako\u0144czeniu tym s\u0105 zawarte znamienne s\u0142owa, \u017ce hitlerowskie \u00a0Niemcy zostan\u0105 pokonane i w przysz\u0142o\u015bci Polska b\u0119dzie silnym Krajem po\u0142\u0105czona z bratnimi narodami. <\/a>Poemat „Grunwald”<\/a> <\/strong>w ca\u0142o\u015bci zosta\u0142 opublikowany drukiem w „Biuletynie Towarzystwa Opieki nad O\u015bwi\u0119cimiem” w 2010 roku.<\/p>\n

Pomnik Grunwaldzki za\u015b odbudowano, dok\u0142adnie go rekonstruuj\u0105c, wed\u0142ug stanu sprzed zniszczenia i uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0119to 16 pa\u017adziernika 1976 roku, w trzydziest\u0105 si\u00f3dm\u0105 rocznic\u0119 jego zburzenia przez hitlerowc\u00f3w. Przed pomnikiem Grunwaldzkim znajduje si\u0119 Gr\u00f3b Nieznanego \u017bo\u0142nierza \u2013 symboliczna marmurowa p\u0142yta, upami\u0119tniaj\u0105ca poleg\u0142ych na polach bitew.<\/p>\n

Adam Cyra<\/strong>
\nO\u015bwi\u0119cim, 28 lutego 2010 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Plac Matejki w Krakowie po\u0142o\u017cony jest mi\u0119dzy ulic\u0105 Basztow\u0105 a Warszawsk\u0105, w kierunku p\u00f3\u0142nocnym od Rynku G\u0142\u00f3wnego, na terenach dawnego Kleparza. Niegdy\u015b teren ten by\u0142 przedpolem Barbakanu, fortu broni\u0105cego g\u0142\u00f3wnego wjazdu do miasta. Dlatego \u017ce by\u0142 to punkt strategiczny, przez d\u0142ugi okres czasu nie by\u0142 on zabudowany. W 1910 roku – w 500. rocznic\u0119 zwyci\u0119skiej …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":1325,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[4,365,364,641],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie.jpg",360,262,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie-300x218.jpg",150,109,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie.jpg",360,262,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie.jpg",300,218,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie.jpg",360,262,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2010\/02\/Pomnik-Grunwaldzki-w-Krakowie.jpg",360,262,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Plac Matejki w Krakowie po\u0142o\u017cony jest mi\u0119dzy ulic\u0105 Basztow\u0105 a Warszawsk\u0105, w kierunku p\u00f3\u0142nocnym od Rynku G\u0142\u00f3wnego, na terenach dawnego Kleparza. Niegdy\u015b teren ten by\u0142 przedpolem Barbakanu, fortu broni\u0105cego g\u0142\u00f3wnego wjazdu do miasta. Dlatego \u017ce by\u0142 to punkt strategiczny, przez d\u0142ugi okres czasu nie by\u0142 on zabudowany. W 1910 roku – w 500. rocznic\u0119 zwyci\u0119skiej…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1319"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1319"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1319\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35528,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1319\/revisions\/35528"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1325"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}