{"id":1075,"date":"2008-08-05T23:41:26","date_gmt":"2008-08-05T23:41:26","guid":{"rendered":"http:\/\/wprawnymokiemhistoryka.pl\/?p=1075"},"modified":"2021-10-31T12:02:23","modified_gmt":"2021-10-31T12:02:23","slug":"pomnik-w-nowej-slupi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/2008\/08\/05\/pomnik-w-nowej-slupi\/","title":{"rendered":"Pomnik w Nowej S\u0142upi"},"content":{"rendered":"
\n

Podczas wakacyjnej w\u0119dr\u00f3wki na \u015awi\u0119ty Krzy\u017c \u2013 na pocz\u0105tku lipca 2005 r. \u2013 odwiedzi\u0142em Antoniego Ponikowskiego, licz\u0105cego wtedy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, kt\u00f3ry na zdj\u0119ciu jest on widoczny przed swoim domem w Nowej S\u0142upi.<\/span><\/strong><\/p>\n

\"Pomnik\"<\/a>
Pomnik<\/figcaption><\/figure>\n

Stoi on obok pomnika, upami\u0119tniaj\u0105cego Jego brata Stanis\u0142awa Ponikowskiego, \u017co\u0142nierza Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich i wi\u0119\u017ania KL Auschwitz, zmar\u0142ego po wyzwoleniu obozu w szpitalu Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca w O\u015bwi\u0119cimiu 24 kwietnia 1945 r.<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Ponikowski zosta\u0142 pochowany na cmentarzu ofiar obozu, znajduj\u0105cym si\u0119 w pobli\u017cu Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/span><\/p>\n

\"Stanis\u0142aw<\/a>
Stanis\u0142aw Ponikowski <\/figcaption><\/figure>\n

Wspomniany pomnik, jak powiedzia\u0142 mi wtedy s\u0119dziwy jego fundator, zosta\u0142 wybudowany w 1984 r. <\/span><\/p>\n

Antoni Ponikowski tak napisa\u0142 o swoim bracie w opracowaniu wydanym przez Ko\u0142o Przyjaci\u00f3\u0142 w Nowej S\u0142upi w 1997 r.:<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Stanis\u0142aw Ponikowski, pseudonim \u201eStaszek\u201d, urodzony 27 kwietnia 1917 r. w Trzciance, gmina Nowa S\u0142upia, wojew\u00f3dztwo kieleckie, bra\u0142 udzia\u0142 w ruchu oporu w czasie okupacji hitlerowskiej. Przeszed\u0142 wyszkolenie strzeleckie w 1940 r., a nast\u0119pnie szkoli\u0142 grupy ch\u0142opc\u00f3w z plac\u00f3wki BCh rejonu Trzcianki i W\u00f3lki Milanowskiej.<\/span><\/p>\n

\u201eSpalony\u201d w 1942 r. dzia\u0142a\u0142 dalej w ukryciu. \u015aledzony przez Frantza Witka, szefa kieleckiej siatki szpiegowskiej gestapo, zosta\u0142 wykryty i uj\u0119ty w daleszyckim m\u0142ynie Kobryn\u00f3w i osadzony w wi\u0119zieniu kieleckim w dniu 26 czerwca 1943 r. jako \u201ePersonen feststellung\u201d \u2013 osobnik niebezpieczny.<\/span><\/p>\n

Po miesi\u0119cznych katorgach w Kielcach przewieziony zosta\u0142 do KL Auschwitz-Birkenau w dniu 23 sierpnia 1943 r. W obozie tym oznaczony by\u0142 numerem 137 570.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

Dalej w swoim opracowaniu Antoni Ponikowski wyja\u015bnia znaczenie symboliczne element\u00f3w pomniczka:<\/span><\/p>\n

\n

Oryginalny kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski.<\/strong> Ca\u0142o\u015b\u0107 pomnika oparta jest na m\u0142y\u0144skim kamieniu z XIX wieku, wyprodukowanym w Nietulisku pod Kunowem. Kamie\u0144 pochodzi z wodnego m\u0142yna w Trzciance, czynnego do roku 1936, gdzie \u201eStaszek\u2019 si\u0119 urodzi\u0142 i w rodzinnym m\u0142ynie pracowa\u0142. W ostatnich miesi\u0105cach przed aresztowaniem pracowa\u0142 tak\u017ce w m\u0142ynie wodnym w Daleszycach, gdzie mia\u0142 swoj\u0105 \u201emelin\u0119\u201d. Tu zosta\u0142 schwytany przez granatow\u0105 policj\u0119 i \u017candarm\u00f3w z Daleszyc.<\/span>
\n Model pistoletu maszynowego.<\/strong><\/span>
\n Jest to symbol walki z okupantem niemieckim. Z broni\u0105 ch\u0142opiec nie rozstawa\u0142 si\u0119, sypiaj\u0105c z ni\u0105 w domu, w stodole, w lesie. Jeden z d\u0142ugich karabin\u00f3w, kt\u00f3re mia\u0142 pod opiek\u0105 od jesieni 1939 r., wymieni\u0142 na pistolet z grup\u0105 akowsk\u0105 w Nowej S\u0142upi. Zakodowa\u0142 to w pami\u0119ci zdrajca konspiracji nowos\u0142upskiej Bronis\u0142aw Stefar, kt\u00f3ry potem poszed\u0142 na s\u0142u\u017cb\u0119 gestapowca F. Witka zw. \u201eSzpicbr\u00f3dk\u0105\u201d. Sporz\u0105dzi\u0142 on Witkowi \u201eczarn\u0105 list\u0119\u201d, na kt\u00f3rej znalaz\u0142 si\u0119 \u201eStaszek\u201d \u2013 \u017ce nale\u017cy do konspiracji i posiada\u0142 bro\u0144. Tak wi\u0119c u\u0142atwiono Niemcom wychwytanie polskich partyzant\u00f3w i patriot\u00f3w.<\/span>
\n Otwarta ksi\u0119ga \u2013 symbol poszukiwania wiedzy.<\/strong><\/span>
\n Stanis\u0142aw Ponikowski uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 powszechn\u0105 w 1933 r. i pragn\u0105\u0142 uczy\u0107 si\u0119 dalej. By\u0142 jednym z czworga rodze\u0144stwa, kt\u00f3rych w dzieci\u0144stwie rodzice odumarli. Postanowi\u0142 szuka\u0107 szko\u0142y, kt\u00f3ra by przygarn\u0119\u0142a biednego ch\u0142opca wiejskiego. Z tobo\u0142kiem i boso przew\u0119drowa\u0142 kilka miast Polski \u015brodkowej a\u017c pod Konin. Na pr\u00f3\u017cno \u2013 w szkole zabrak\u0142o miejsc. Czytywa\u0142 pilnie ksi\u0105\u017cki z biblioteki szkolnej, a tak\u017ce te w\u0119druj\u0105ce po wsi, przy nik\u0142ym \u015bwietle lampki naftowej. Ciekawsze pr\u00f3bowa\u0142 przepisywa\u0107, bo na w\u0142asno\u015b\u0107 kupi\u0107 nie by\u0142o pieni\u0119dzy. Ksi\u0105\u017ck\u0119 uwa\u017ca\u0142, jak wielu na wsi, za prawdziw\u0105 \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 i ch\u0142on\u0105\u0142 zawart\u0105 w niej wiedz\u0119. Skromny dorobek ksi\u0105\u017ckowy w Trzciance, po dokonanej rewizji w dniu 30 czerwca 1942 r., Niemcy zniszczyli rzuconym granatem w \u015brodek mieszkania. W drugiej po\u0142owie lat trzydziestych otwar\u0142a si\u0119 w centralnej Polsce \u201eziemia obiecana\u201d dla \u015bwi\u0119tokrzyskich bandos\u00f3w. \u201eStaszek\u201d dosta\u0142 si\u0119 do pracy i sta\u0142 si\u0119 jednym z pierwszych robotnik\u00f3w w Hucie Stalowa Wola w latach 1938-1939. Pracowa\u0142 w ku\u017ani jako kowal. Po zaj\u0119ciu fabryki przez hitlerowc\u00f3w odm\u00f3wi\u0142 pracy i ucieka do rodzinnego domu w Trzciance, gdzie w\u0142\u0105cza si\u0119 w nurt konspiracji.<\/span>
\n Model skrzypiec z zerwan\u0105 strun\u0105.<\/strong><\/span>
\n Staszek mia\u0142 ogromne zami\u0142owanie do muzyki. Uczy\u0142 si\u0119 gry na po\u017cyczonych skrzypcach. Poniewa\u017c nie by\u0142o pieni\u0119dzy na kupno instrumentu, postanowi\u0142 sam zmajstrowa\u0107 skrzypce. Prostymi narz\u0119dziami domowymi wyczarowa\u0142 prawdziwe skrzypce. Chodzi\u0142 na nauk\u0119 muzyki do znakomitego muzykanta ludowego w Trzciance Wawrzy\u0144ca Majewskiego. \u017bandarmi niemieccy w czasie rewizji w rodzinnym domu zdemolowali mieszkanie, a skrzypki rozdeptali na podw\u00f3rku.<\/span>
\n God\u0142o Polskie \u2013 Orze\u0142.<\/strong><\/span>
\n Symbolizuje ono ukochanie Ojczyzny przez \u201eStaszka\u201d. Wojskowy orze\u0142ek, przyniesiony przez brata po powrocie z wojny wrze\u015bniowej z Warszawy, nosi\u0142 przypi\u0119ty do cywilnej czapki, a w miejscach niebezpiecznych \u2013 ukryty pod marynark\u0105. By\u0142 ziarenkiem w bohaterskim ruchu \u015bwi\u0119tokrzyskiej wsi, kt\u00f3re pchn\u0119\u0142o jak lawin\u0119 setki i tysi\u0105ce innych, a ich walka i po\u015bwi\u0119cenie odrodzi\u0142y woln\u0105 Ojczyzn\u0119. W kr\u00f3tkich m\u0142odzie\u0144czych latach nie zd\u0105\u017cy\u0142 dokona\u0107 wi\u0119cej. Odda\u0142 swe \u017cycie, aby\u015bmy my \u017cyli.<\/span><\/p>\n<\/blockquote>\n

To zdarzenie te\u017c warta\u0142o opisa\u0107.<\/span><\/p>\n

Adam Cyra<\/strong><\/span>
\nO\u015bwi\u0119cim, 5.08.2008 r.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas wakacyjnej w\u0119dr\u00f3wki na \u015awi\u0119ty Krzy\u017c \u2013 na pocz\u0105tku lipca 2005 r. \u2013 odwiedzi\u0142em Antoniego Ponikowskiego, licz\u0105cego wtedy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, kt\u00f3ry na zdj\u0119ciu jest on widoczny przed swoim domem w Nowej S\u0142upi. Stoi on obok pomnika, upami\u0119tniaj\u0105cego Jego brata Stanis\u0142awa Ponikowskiego, \u017co\u0142nierza Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich i wi\u0119\u017ania KL Auschwitz, zmar\u0142ego po wyzwoleniu obozu w szpitalu Polskiego …<\/p>\n","protected":false},"author":1113,"featured_media":1082,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[9,657],"tags":[206,4,348,641,350,349,225],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw.jpg",368,471,false],"thumbnail":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw-150x150.jpg",96,96,true],"medium":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw-234x300.jpg",117,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw.jpg",368,471,false],"large":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw.jpg",234,300,false],"1536x1536":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw.jpg",368,471,false],"2048x2048":["https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/wp-content\/uploads\/2008\/08\/Ponikowski-Stanis\u0142aw.jpg",368,471,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"","author_link":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/author\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Podczas wakacyjnej w\u0119dr\u00f3wki na \u015awi\u0119ty Krzy\u017c \u2013 na pocz\u0105tku lipca 2005 r. \u2013 odwiedzi\u0142em Antoniego Ponikowskiego, licz\u0105cego wtedy dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat, kt\u00f3ry na zdj\u0119ciu jest on widoczny przed swoim domem w Nowej S\u0142upi. Stoi on obok pomnika, upami\u0119tniaj\u0105cego Jego brata Stanis\u0142awa Ponikowskiego, \u017co\u0142nierza Batalion\u00f3w Ch\u0142opskich i wi\u0119\u017ania KL Auschwitz, zmar\u0142ego po wyzwoleniu obozu w szpitalu Polskiego…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1075"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35545,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1075\/revisions\/35545"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.wprawnymokiemhistoryka.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}